تیم سرمایه‌گذاری تارگت

سخنی در مورد خطر انفجار در معادن زغال سنگ
شهرام سامانی راد

تجربه کار در عملیات اکتشاف و استخراج زغال سنگ در ایران و جنوب شرق آسیا به من آموخته است که در معادن زغال سنگ، خطر انفجار گرد زغال، بیشتر از گاز متان است. بسیاری از افراد گمان می کنند که انفجار در معادن زغال سنگ، فقط به دلیل انباشت و بالا رفتن غلظت گاز متان است، در حالی که خطر انفجار گرد زغال، به مراتب بیشتر از گاز متان می باشد. به همین دلیل در بیشتر معادن زغال سنگ، کارگران و مسئولین ایمنی، معمولاً به گرد زغالی که در داخل تونل ها، اندک اندک بر روی چوب بست ها و دیگر تاسیسات می نشیند اهمیت زیادی نمی دهند.

اصولاً درکارگاه های استخراج، یعنی جایی که زغال از سنگ دربرگیرنده جدا می شود، مقدار زیادی گرد (پودر) زغال آزاد شده و به جریان هوا راه می یابد. گرد زغال معمولاً در محل کارگاه استخراج رسوب نمی کند، چون در کارگاه، سرعت جریان هوا نسبتا زیاد است، ولی درگالری های بعد از کارگاه استخراج که سرعت جریان هوا کاهش می یابد، عموماً مقادیر زیادی گرد زغال ته نشین می شود. در نقاط بارگیری و تخلیه، به خصوص کارخانه زغال شویی، مقادیر مختلفی گرد زغال رسوب می کند که در صورت انباشت بیش از حد، قابلیت انفجار دارد. در صورتی که غلظت گرد زغال تولید شده در بخش‌های مختلف معدن، از حد معینی تجاوز کند، تماس آن با منابع حرارتی، منجر به بروز انفجارهایی می‌شود که معمولاً از انفجار گاز زغال خطرناک‌تر است. انفجار باعث می شود که در چند لحظه، تمام اکسیژن موجود در فضای تونل از بین رفته و گازهای مضر تولید شود. بنابراین بیشتر تلفات در معادن زغال سنگ، بر اثر خفگی حاصل از گازهای سمی است نه ضربه ناشی از انفجار و شعله آتش.

انفجار سال 1812 معدن Wallsend در بریتانیا ثابت کرد که گرد زغال به طرز چشم گیری در انفجار معادن موثر است و در انتقال شعله انفجار گاز زغال، از یک ناحیه به ناحیه دیگر نقش بسزایی دارد. در سال 1906 در معدن Courrières در شمال فرانسه با وجود گازخیزی کم، انفجار گرد زغال جان 1100 معدنچی را گرفت تا این نظریه را ثابت کند که گرد زغال هم می تواند به تنهایی فاجعه آفرین باشد. تحقیقات وسیعی که بعدها بر روی این موضوع انجام گرفت نشان داد که گرد زغال نه تنها می تواند در شرایط فقدان کامل گاز متان، در اتمسفر معدن منفجر شود، بلکه قادر است که حریق کوچک ناشی از گاز متان را در معادن زغال سنگ به انفجاری مهیب تبدیل کند. فاجعه Courrières بعنوان نقطه عطفی در تاریخ معدنکاری جهان ثبت شد تا توجه همگان را به نقش مهم گرد زغال در انفجار معادن زیرزمینی زغال سنگ جلب نماید. عامل انفجار سال 1396 در معدن زغالسنگ زمستان یورت آزادشهر نیز گرد زغال بود.

Rice, G.S., Frazer, W., Christie J., Larsen, A., Haas, F. and Scholz, C., 1910: The explosibility of coal dust. Government Printing Office, 186 pages.

https://pubs.usgs.gov/bul/0425/report.pdf

https://www.cdc.gov/niosh/mining/UserFiles/works/pdfs/cde.pdf

🧱 جامعه آجر ایران
🧱 IranAjor Group

👏1

197 views10:37