Finance & Economics

لیبرال‌کلاسیک یا لیبرتارین؟ در باب تفاوت دو واژه (3)

✍️مهران خسروزاده

اگر طبق پیشنهاد رایکو، مالکیت خصوصی و آزادی‌های فردی را هسته مرکزی لیبرالیسم بدانیم، می‌توان به طبقه‌بندی درستی از لیبرال‌ها رسید.

به همین‌ دلیل است که اصولا برای این مورخ لیبرال، آنچه امروزه «لیبرتاریانیسم» خوانده می‌شود را چیزی جز لیبرالیسم نمی‌دانست و بر استفاده از «لیبرال» به جای «لیبرتارین» و «لیبرال کلاسیک» تاکید می‌کرد.

به عبارت دیگر، اینکه لیبرتاریانیسم گاهی شکل رادیکال‌تری از لیبرالیسم باشد، آن را غیرلیبرال نمی‌کند؛ همان‌طور که اندیشه‌های اسپنسر و مولیناری، حتی با معیار امروز بسیار رادیکال‌اند، اما بی‌شک آن دو لیبرال محسوب می‌شوند.

برخی مورخان تلاش کرده‌اند لیبرتارین‌ها و لیبرال‌ها را براساس تفاوت‌های سیاستی جزیی از هم تفکیک کنند. برای مثال، رایکو یادآور می‌شود که حتی تاریخ‌دانی برجسته مانند آلن رایان هم در این بحث سردرگم شده؛ او هایک را لیبرال می‌دانست اما لیبرتاریانیسم را «نوعی از لیبرالیسم» نمی‌دانست. استدلال او این بود با که لیبرال‌های کلاسیک طرفدار جرم‌زدایی از «جرائم بدون قربانی» نبودند. اما این موضع لیبرتارین، آشکارا در اندیشهٔ اسپنسر و فون میزس نیز وجود داشت و چنین استدلالی نمی‌تواند کارا باشد.

موری روتبارد نیز لیبرتاریانیسم را صرفا شاخه‌ای از لیبرالیسم می‌دانست و تاریخ این اندیشه را دست‌کم تا قرن هفدهم عقب می‌برد. او در برای آزادی نوین می‌نویسد:

هدف لیبرال‌های کلاسیک تحقق آزادی فردی در همهٔ ابعاد مرتبط با آن بود؛ مالیات‌ها باید کاهش یابد، مقررات برداشته شود و انرژی و خلاقیت انسان آزاد گردد.

روتبارد انقلاب آمریکا را نیز اساسا انقلابی لیبرتارین می‌دانست که ریشه در لیبرالیسم داشت و محور آن مالکیت خصوصی بود:

انقلابیون هیچ جدایی میان آزادی و مالکیت‌خصوصی نمی‌دیدند؛ دفاع از حقوق، واحد و یکپارچه بود.

نمونه دیگری از همپوشانی لیبرالیسم و لیبرتارینیسم، لودویگ فن میزس است. او همواره خود را «لیبرال» معرفی می‌کرد و در محیط فکری اتریش نیز همین تلقی از او وجود داشت. او نه سوسیالیست بود و نه محافظه‌کار (عنوانی که به تعبیر رونالد هاموی، در اتریش قرن نوزدهم ایدئولوژی «بازجوهای شکنجه‌گر» به‌شمار می‌رفت).

میزس در کتاب لیبرالیسم از آزادی سیاسی و اقتصاد کاملاً آزاد، مخالفت با جنگ، حمایت از مهاجرت آزاد و تمرکززدایی سیاسی دفاع می‌کرد.

این همان چیزی است که می‌توان «لیبرالیسم کلاسیک» نامید؛ اندیشه‌ای که نسخه معتدل‌تر آن در هایک نیز دیده می‌شود. البته معتدل‌تر بودن نسخه‌ هایکی، به روش او بازمی‌گردد، وگرنه دلالت‌های دقیق نتایج او، در رادیکالیسم دستکمی از هم‌اردوگاهی‌هایش ندارد.

👍8❤2👎2

777 views06:47