🎧 پادکست

نابرابری

👤 شهرام اتفاق

◽️@utfinance◽️
◼️@LiberalPodcast◼️

📄 مغالطه عاملیت سرعت گردش پول

جان مینارد کینز در کتاب «نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول» (۱۹۳۶) برای رد نظریه مقداری پول کلاسیک (MV=PY) از یک ابزار مفهومی استفاده کرد که بعدها به یکی از خطاهای مشهور او تبدیل شد.

کینز برای مقابله با نظریه کلاسیک‌ها گفت:
رابطه MV=PY درست است اما V (سرعت گردش پول) یک متغیر ناپایدار است و نمی‌توان آن را ثابت گرفت.
چون V در شرایط رکود یا عدم اطمینان ممکن است تغییر کند، افزایش حجم پول (M) الزاماً به همان نسبت به افزایش تولید یا قیمت (PY) نمی‌انجامد.

او در عمل V را به‌عنوان یک پارامتر مستقل معرفی کرد، در حالی که سرعت گردش پول متغیر مستقل نیست؛ بلکه یک برآیند حسابداری است از تصمیمات مردم در نگهداری موجودی نقد.

به زبان دیگر، «V» چیزی نیست که افراد در بازار انتخاب کنند، بلکه صرفاً یک نسبت PY/M است.

چرا این استدلال غلط بود؟

رابطه مقداری پول یک تعریف است، نه یک متغیر رفتاری مستقل. وقتی M تغییر می‌کند، PY هم به‌طور متناسب تغییر می‌کند؛ V خودش تعدیل می‌شود.

اقتصاددانان بعدی (به‌ویژه میلتون فریدمن) نشان دادند چیزی که واقعاً اهمیت دارد تقاضای نگهداری پول است، نه سرعت گردش آن.
اگر افراد بخواهند موجودی نقد بیشتری نگه دارند، به این معناست که V پایین می‌آید؛ اما این نتیجه یک رفتار واقعی (تقاضای پول) است، نه یک عامل مستقل.
وقتی کینز «سرعت گردش» را عامل ناپایداری معرفی کرد، در واقع یک مفهوم حسابداری را به‌صورت یک «علت اقتصادی مستقل» جا زد.

این باعث شد که بسیاری از اقتصاددانان بعدی، به جای تمرکز روی تقاضای پول، سراغ تحلیل‌های گمراه‌کننده از «سرعت» بروند.
هایك در نقد استدلال کینز درباره سرعت گردش پول و اثرات آن بر اقتصاد دیدگاهی بسیار دقیق و فلسفی داشت، که ریشه‌اش به تحلیل او از دانش پراکنده و فرآیندهای بازار برمی‌گردد.
از دید هایک، سرعت گردش پول یک پدیده ناشی از رفتار واقعی بازیگران بازار است، نه یک عامل مستقل که بتواند سیاست‌های پولی را کنترل کند.
به عبارت دیگر، تغییرات در V نتیجه تغییر در ترجیحات نگهداری نقد، سرمایه‌گذاری، و تولید است، نه علت رکود یا تورم.

هایک اعتقاد داشت تمرکز روی تغییر دادن M یا V به‌طور مصنوعی، بدون توجه به ساختار سرمایه و ترجیحات زمانی افراد، خطرناک است.
او معتقد بود سیاست‌های پولی که بر اساس پارامترهای مثل V طراحی می‌شوند، به‌جای تعدیل بازار، اغلب بی‌نظمی و چرخه‌های اقتصادی شدیدتر ایجاد می‌کنند.

هایک این استدلال را با نظریه معروف خودش درباره دانش پراکنده در جامعه پیوند می‌داد؛ هیچ سیاست‌گذار مرکزی نمی‌تواند مقدار پول یا سرعت گردش را به‌صورت بهینه تعیین کند، زیرا اطلاعات مربوط به ترجیحات و فرصت‌های افراد در بازار جزئی و پراکنده است.

بنابراین، اصرار کینز بر تغییر حجم پول و کنترل ناپایدار V، از دید هایک، نوعی توهم دانایی بود.

◽️@utfinance◽️

فروپاشی یک‌شبه اتفاق نمی‌افته...
برای ونزوئلا بیشتر از یک دهه است که فروپاشی ادامه داره و هنوزم هیچ امیدی دیده نمی‌شه...

فروپاشی ونزوئلا از زمانی شروع شد که مردمش فکر کردن "نفت دارن پس ثروتمندن. پس دیگه چرا زحمت بکشن؟ چرا همه چیز رایگان نباشه؟ چرا به دولت قدرت ندن که همه چیز رو براشون رایگان تامین کنه؟"

بنابراین اونها دست از کار و تلاش و رقابت کشیدن
زندگی بی‌زحمت رو انتخاب کردن
و "آینده" رو خرج کردن

و نتیجه‌اش؟

ونزوئلایی 🇻🇪 که روزگاری به‌خاطر ثروت نفتی و مردم شادش شهره بود...
ونزوئلایی که روزگاری مردم دنیا آرزوشون بود بیان و اونجا زندگی و تفریح کنن...
امروز نماد قحطی، تورم و خاموشی شده

به نظر ما شباهت‌ اتفاقاتی که در ایران می‌افته با سرنوشت تلخ ونزوئلا ترسناکه
به همین خاطر گفتیم داستان ونزوئلا رو روایت کنیم

امید که زنگ خطری باشه برای تمام وجدان‌های بیداری که
تو این شرایط سخت
آرزو دارن که این مسیر فروپاشی تغییر کنه

عنوان ویدیو 👈🏻 داستان ونزوئلا: بهشتی که جهنم شد

👈🏻 اینجا ببین 📺


#ویدیوکست

@khoreketab_com

🖥 ویدیوکست بی‌پلاس

دوران طلایی اقتصاد ایران با تورم ۲ درصدی

🎙 علی بندری

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

مبانی پول از دیدگاه میزس

👤 دان سانچز

✍🏻 مترجم: آرش آزادی

◽️@utfinance◽️

کنکور؛ صفی طولانی برای یک مالِ مفت

کنکور در ایران یک صف طولانی است؛ صفی برای دستیابی به چیزی که «مال مفت» تلقی می‌شود: دانشگاه رایگان. این صف، درست مانند هر صف دیگری که برای کالای رایگان تشکیل می‌شود، حاصل ترکیب رانت، کمیابی مصنوعی و توزیع ناعادلانه منابع عمومی است.

کنکور را بسیاری «مسئله» می‌دانند و در پی حذف یا اصلاح آن هستند. اما واقعیت این است که کنکور، مسئله نیست؛ معلول است. تا زمانی که دانشگاه رایگان باقی بماند، صفی طولانی برای ورود به آن هم وجود خواهد داشت.

دانشگاه رایگان؛ ابزار فقرزدایی یا رانت؟

اقتصاددانانی مانند میلتون فریدمن
(در Capitalism and Freedom)
نشان داده‌اند که دانشگاه رایگان، در عمل بیشتر به سود خانوارهای مرفه‌تز تمام می‌شود؛ کسانی که از مدارس بهتر، معلمان خصوصی و منابع آموزشی غنی‌تر بهره‌مند بوده‌اند، در رقابت جلوترند و سهم بیشتری از «رایگان» می‌برند.

فردریش هایک نیز هشدار داده بود که وقتی دولت به جای فراهم کردن چارچوبی عادلانه، به تأمین مستقیم کالاها و خدمات روی می‌آورد، رقابت سالم جای خود را به «صف» و «رانت» می‌دهد
(The Constitution of Liberty).

مطالعات تجربی در کشورهای مختلف هم این را تأیید کرده است:

در برزیل، دانشگاه‌های رایگان بیشتر در دسترس فرزندان طبقات ثروتمند قرار گرفتند
(World Bank, 2001).

در هند، بخش عمده‌ی یارانه آموزش عالی نصیب قشر بالاتر درآمدی شد
(Tilak, 2005).

حتی در کشورهای اروپایی با دانشگاه‌های رایگان، سهم دانشجویان طبقات مرفه به‌طور نامتناسب بالاتر است
(OECD, Education at a Glance).

همینجا در تهران بررسی کنید ببینید چه کسانی در دانشگاه شریف تحصیل می‌کنند. برآورد شده بیش از ۹۵ درصد از اقشار بالاتر از متوسط هستند. فقرا شرایط رقابت با کسانی که اموزش‌های سنگین برای تست‌زنی داشته‌اند را ندارند و تقریباً هیچ راهی برای ورود به دانشگاهی مثل شریف پیدا نمی‌کنند.

هزینه‌های پنهان و دانشگاه رایگان

صدها هزار نفر در ایران، تنها به خاطر اینکه دانشگاه رایگان بوده در رشته‌هایی تحصیل کرده‌اند که هیچ علاقه یا چشم‌انداز کاری در آن نداشته‌اند. نتیجه چه شد؟ آن رشته‌ها را به سادگی کنار گذاشتند و حتی یک روز هم در آن حوزه کار نکردند.
هزینه‌ی این بازی اما از جیب همه مردم پرداخت شد: از کشاورز و کارگر گرفته تا مالیات‌دهندگان خاموش. این یعنی «آموزش عالی رایگان» نه فقط فقر را کاهش نداد، بلکه منبعی برای اتلاف سرمایه انسانی و تحمیل هزینه‌های عمومی شد.

تجربه‌ی دانشگاه‌های معتبر دنیا

در اکثر دانشگاه‌های معتبر دنیا، آموزش عالی رایگان نیست. اما تلاش می‌شود کسی به‌خاطر فقر از تحصیل باز‌نماند. چرا؟ چون تلاش می‌شود منابع مالی به‌صورت هدفمند به کسانی برسد که واقعاً نیازمندند.
دانشگاه‌های بزرگ از هاروارد و استنفورد گرفته تا آکسفورد و کمبریج، صندوق‌های عظیمی دارند که شهریه‌ی فقرا یا استعدادهایی که از لحاظ مالی‌ ضعیف هستند را پوشش می‌دهد. نتیجه این است که منابع بهتر مصرف می‌شود: ثروتمندان هزینه واقعی تحصیل را می‌پردازند و نیازمندان حمایت می‌شوند. این الگو بسیار عادلانه‌تر از «دانشگاه رایگان» است که در عمل به یارانه‌ای برای برخورداران تبدیل می‌شود.

کنکور؛ نتیجه طبیعی «مال مفت»

کنکور نه به خاطر علاقه به علم، که به خاطر دسترسی به یک کالای یارانه‌ای شکل گرفته است. همان‌طور که گری‌بکر در نظریه سرمایه انسانی توضیح می‌دهد وقتی هزینه‌ی آموزش از جیب شخص پرداخت نشود، افراد بیشتری وارد چرخه می‌شوند، حتی اگر بازده شخصی و اجتماعی آن پایین باشد. نتیجه، هجوم گسترده به دانشگاه، مدرک‌گرایی و صفی به نام کنکور است.

راه‌حل؛ آزادسازی آموزش

راه حذف کنکور، همان است که بیشتر کشورهای دنیا انجام دادند:

۱. پایان دانشگاه رایگان.
دانشگاه اگر هزینه دارد، باید توسط کسی پرداخت شود که از آن بهره‌مند می‌شود.


۲. وام‌های دانشجویی و کمک‌هزینه‌های هدفمند.
فریدمن پیشنهاد کرده بود دولت به جای تأمین مستقیم دانشگاه، وام‌های مبتنی بر درآمد
(Income Contingent Loans)
بدهد تا هرکس مطابق درآمد آینده‌اش بازپرداخت کند.

۳. رقابت و تنوع.
وقتی دانشگاه‌ها مستقل و متکی به درآمد واقعی دانشجویان باشند، کیفیت و تنوع افزایش می‌یابد و صف‌های طولانی بی‌معنا می‌شود.

جمع‌بندی
کنکور یک «دیوار» نیست که با جابه‌جایی یا اصلاح فرو بریزد. کنکور سایه‌ی یک واقعیت است: دانشگاه رایگان، مال مفتی که به صفی طولانی می‌انجامد.
تا زمانی که این مال مفت توزیع می‌شود، صف و رانت هم وجود خواهد داشت.
و تا زمانی که صف باقی است، نه آزادی انتخاب داریم و نه عدالت آموزشی.
➖➖➖
در ارتباط با این موضوع پرونده آموزش و آزادی را مطالعه بفرمایید

✍️ مرتضی کاظمی
🗓 ۱۰ شهریور ۱۴۰۳
https://t.me/mortezakazemii

📄 مقاله

سقلمه تغییر
کاس سانستین چگونه نظریه تلنگر را در سیاست‌گذاری بسط داد؟

👤 محمد علی‌نژاد

◽️@utfinance◽️

📄 مرز باریک تلنگر و دستکاری

نقش اقتصاد رفتاری در سیاستگذاری در گفت‌وگو با کاس سانستین

©️ تجارت فردا

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

انیشتین و سوسیالیسم
تأملی بر دیدگاه‌های اقتصادی آلبرت انیشتین

👤 محمدحسن وکیلی


©️ منبع: کانال تلگرام ذهن محافظه‌کار

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

چرا سوسیالیسم؟

👤 آلبرت انیشتین

📎 PDF - English

©️ منبع: کانال تلگرام ذهن محافظه‌کار

◽️@utfinance◽️

🖥 در مناظره تحلیل اقتصادی، اتریشی‌ها پیروز شده‌اند

👤 خاویر میلی

سخنرانی در پردیس روزاریو - دانشگاه کاتولیک آرژانتین - 2016

📌 زیرنویس فارسی از یوتیوب لرن‌کست

در این سخنرانی، #خاویرمیلی در مقام استاد اقتصاد دانشگاه به تبیین ادعای خود می‌پردازد.

◽️@utfinance◽️

🖥 چپ و راست سیاسی از نگاه استیون پینکر

👤 آسیه علیخواه

🔗 اینستاگرام آسیه علیخواه

◼️@asiehalikhah◼️
◽️@utfinance◽️

📕 ‌‌منتشر شد

ایده های بنیادین هایک

👤 نویسنده: دونالد جی. بودرو

مترجم: اشکان زارع

۱۲۶ صفحه
۱۸۰ هزار تومان

خرید مستقیم از فروشگاه اینترنتی فراهم: farahampub.ir

#ایده_های_بنیادین_هایک #فردریش_هایک #هایک #انتشارات_فراهم #کتاب_جدید #راه_بردگی #آزادی #اقتصاد #فلسفه_سیاسی #کتاب_خوب #پیشنهاد_کتاب #اندیشه_انتقادی

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

مغالطه‌های اقتصادی

مغالطه‌ها به‌واسطه ظاهر منطقی‌شان دوام می‌آورند و تنها با بررسی دقیق، داده‌محور و مستقل از توجیهات احساسی می‌توان آن‌ها را اصلاح کرد.

کتاب «حقایق و مغالطه‌ها در اقتصاد» نوشته توماس سوئل، در پی بررسی مغالطه‌های رایج اقتصادی در حوزه‌های گوناگون شهری، جنسیتی، دانشگاهی، درآمدی، نژادی و کشورهای درحال‌توسعه است و به‌گونه‌ای مدون شده که ابتدا ماهیت عمومی مغالطه‌ها را تحلیل می‌کند و سپس به موارد مشخص در زیربخش‌های مختلف می‌پردازد.

کتاب با ترجمه سجاد امیری و جواد قربانی توسط انتشارات دنیای اقتصاد منتشر شده است.

◽️@utfinance◽️

📚 کتاب

Austrian Business Cycle Theory: An Introduction

👤 Paul F. Cwik

📎 PDF - English

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

محسن خلیلی‌عراقی چگونه نامی ماندگار پیدا کرد؟

👤 الهه طهماسبی

◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیو

مجموعه آزادی انتخاب

👤 میلتون فریدمن

📌 با زیرنویس فارسی


- قسمت اول قدرت بازار

- قسمت دوم بیداد نظارت

- قسمت سوم کالبدشکافی بحران

- قسمت چهارم از گهواره تا گور

- قسمت پنجم خلقت برابر

- قسمت ششم مدارس ما چه کم دارند؟

- قسمت هفتم حامیان مصرف‌کننده چه کسانی هستند؟

- قسمت هشتم چه کسی از کارگران حمایت می‌کند؟

- قسمت نهم علاج تورم

- قسمت دهم و پایانی طوفان فرو می‌نشیند



📌 «#آزادی‌انتخاب»، عنوان یک مجموعه تلویزیونی ده قسمتی است که در سال ۱۹۸۰ به نویسندگی و اجرای #میلتون‌فریدمن از شبکه‌ی تلویزیونی «پی بی اس» پخش شد.

هر قسمت مشتمل بود بر دو بخش؛ بخش اول مستندی بود که فریدمن اجرا می‌کرد، و بخش دوم گفت‌وگویی میان موافقان و مخالفان، اعم از دانشگاهیان، سیاستمداران و بازرگانان بود.


◽️@utfinance◽️

🖥 درباره لیبرالیسم

معرفی کتاب لیبرالیسم نوشته لودویگ فون میزس

👤 محمد رجبی

◽️@utfinance◽️
◼️@LiberalPodcast◼️

🎧 درباره لیبرالیسم

معرفی کتاب لیبرالیسم نوشته لودویگ فون میزس

🎙 محمد رجبی

◽️@utfinance◽️
◼️@LiberalPodcast◼️