معرفی کتاب سوسیالیسم - یا اقتصاد اجتماعی - از لودویگ فون میزس

لینک مطلب

حدود شش سال پیش که با کتاب کنش انسانی میزس آشنا شدم آغاز به نوشتن سلسله مطالبی برای معرفی آن در سایت بورژوا کردم. دو متن (لینک‌های پایین) از آن منتشر شد که کارم به خدمت سربازی رسید و دیگر فرصت نشد ادامه دهم!

در این یادداشت سعی کردم در قالب یک متن حدود سه هزار واژه‌ای تصویری از مطالب کتابِ چه بسا مهم‌تر میزس یعنی سوسیالیسم: تحلیلی جامعه‌شناختی و اقتصادی به دست دهم. یک توضیح مختصر از اینکه چرا امکان محاسبۀ اقتصادی تحت شرایط سوسیالیستی وجود ندارد. میزس در این کتاب ۵۵۰ صفحه‌ای مطالب بسیار گسترده‌ای را به بحث می‌گذارد که نمی‌شود در یک یا حتی چند یادداشت طولانی مطرح کرد. من تصمیم دارم این کتاب را ترجمه کنم و بخش کوچکی از آن را هم انجام داده‌ام. این را که موفق بشوم کار را به انجام برسانم یا انگیزه‌ای باقی بماند یا حتی شرایط کشور امسال به سمت و سویی برود که اصلاً دیگر مجالی برای پرداختن به این چیزها باقی بماند یا نه نمی‌توان گفت. دنبال کردن کارهای اینچنینی حداقلی از شرایط زندگی نرمال و پیش‌بینی‌پذیری امور را لازم دارد. فقط می‌توانم بگویم هیچ‌کس اقلیت بسیار کوچک متوهم، تمامیت‌خواه و فرصت‌طلبی را که باعث و بانی این وضعیت شدند نخواهد بخشید. برخلاف تصور عده‌ایشان هیچ جای تاریخ از اینها به عنوان قهرمان یاد نخواهند کرد.



معرفی کتاب کنش انسانی میزس در سایت بورژوا:
https://B2n.ir/rn5185 (بخش ۱)
https://B2n.ir/jr8585 (بخش ۲)

‍ 📄 یادداشت

👤 توس تهماسبی

تصویر یک افسر ژاپنی را در حال گردن زدن یک سرباز اسیر استرالیایی در جنگ جهانی دوم نشان می‌دهد. ژاپنی‌ها هزاران اسیر آمریکایی، انگلیسی و استرالیایی را به قتل رساندند، کاری که دشمنان غربی آنها هرگز مرتکب نشدند.

جنایاتی که ژاپنی‌ها علیه غیرنظامیان چینی مرتکب شدند، از برخی جهات در تاریخ بشر بی‌نظیر است. به عنوان تنها یک نمونه، آنها ده‌ها هزار کودک چینی را در مراکز وحشتناک تحقیقات سلاح‌‌های بیولوژیک خود به وحشیانه‌ترین شکل قابل تصور از جمله هزاران مورد جراحی بدون بیهوشی منجر به مرگ به قتل رساندند. دشمنان غربی ژاپن هیچیک از این کارها را مرتکب نشدند.

نمی‌توان اینگونه اعمال را با بمباران شهرها در جنگ دوم مقایسه کرد، زیرا این بمباران‌ها به شکل ضرورت نظامی آن مرحله از تاریخ تحول جنگاوری بشر یعنی عصر جنگ صنعتی و بسیج عمومی تمام عیار در آمده بود، در حالیکه ژاپنی‌ها و نازی‌های آلمانی پس از تسلیم دشمن و در شرایط آتش بس فجیع‌ترین جنایات را مرتکب شده و آدمیان را همچون تکه‌های چوب یا ذغال سنگ مصرف می‌کردند.

در کلان‌ترین سطح ریشه فجایعی که میلیتاریست‌های ژاپنی آفریدند، تلاش برای تحمیل اراده متعصبانه خود به واقعیت‌های ناهمخوان، به هر قیمت ممکن بود. ژاپن شرایط مادی و طبیعی تبدیل به قدرت مسلط بر نظم جهانی را نداشت، اما آنها می‌خواستند این امر ناممکن را با بالاترین میزان شناخته شده قدرت اراده و توان تحمل شدائد در تاریخ بشر، ممکن نمایند. میزان سلحشوری و از جان گذشتگی که ژاپنی‌ها نشان می‌دادند، در هیچ ارتش دیگری دیده نشده است.

به قول پل کندی مورخ آمریکایی، در همه ارتش‌ها صحبت از جنگیدن تا آخرین نفس مطرح می‌شد، اما این تنها ژاپنی‌ها بودند که آن را به سادگی و در در سطح وسیع عملی می‌کردند. صدها خلبان ژاپنی موسوم به کامیکازه خود و هواپیمایشان را به ناوهای آمریکایی کوبیدند و در اواخر جنگ ناوهای ژاپنی بدون داشتن سوخت مورد نیاز برای بازگشت به نبرد می‌رفتند، یعنی می‌رفتند که تا توش و توان دارند بجنگند و بمیرند.

پس از تسلیم ژاپن دقیقا هزار ژنرال ژاپنی همزمان و در کنار هم شکم خود را با شمشیر دریده و خودکشی کردند. آنها قصد داشتند امپراتور را قبل از امضای فرمان تسلیم بکشند اما موفق نشدند. حتی در آلمان نازی، برخی ژنرال‌های آلمانی از فرمان‌های وحشتناک روزهای آخر هیتلر نظیر نابودی کامل پاریس یا آلوده کردن شبکه آب آشامیدنی و نابودی ذخایر حیاتی بذرهای آلمان، سرپیچی کردند. هیتلر همچون نظامیان ژاپنی می‌خواست، ملتش به مجازات گناه شکست در جنگ، به کلی نابود شود.

دو درس بزرگ از این فجایع می‌توان گرفت: اول اینکه اهدافی که منطبق بر واقعیات مادی، توازن قوای عینی و مسیر کلان تاریخ نباشند، با هیچ میزانی از اراده، ایستادگی و جانبازی محقق نمی‌شوند. هنر بزرگ رهبران انتخاب اهداف و مسیر مناسب و معقول برای یک ملت است، نه تهییج مردم با چشم‌اندازهای فریبنده و ناممکن و درس دوم: همیشه در تاریخ متعصبان رمانتیک و اسطوره اندیش از منفعت طلبان کاسب کار، بسیار خطرناک‌تر و زیان‌بارتر بوده‌اند.

◽️@utfinance◽️

🖥 ایران پس از دو انقلاب
قسمت دوم

👤 بهاره هدایت

در گفت‌وگو با عباس سوری در رسانه پارسی

🔗 قسمت نخست را اینجا ببینید

◽️@utfinance◽️

🖥 تکرار 598 در 1404

👤 مسعود روغنی زنجانی

در گفت‌وگو با اکوایران

◽️@utfinance◽️

🖥 سیر تاریخ ایران باستان

گفت‌وگوی اشکان زارع با مهرداد ملک‌زاده باستان شناس و اسماعیل سنگاری مورخ ایران باستان

© پادکست تأملات
https://t.me/iranpazhohi

◽️@utfinance◽️

🎧 سرنوشت اقتصاد ایران چه خواهد شد

👥 گفت‌گوی امیرحسین خالقی با سجاد فتاحی در رسانه پارسی

🖥 لینک ویدیو در یوتیوب


◽️@utfinance◽️

🖥 منظومه فکری جواد طباطبایی

👤 ابراهیم صحافی

◽️@utfinance◽️

📚 کتاب

اندیشه‌های بنیادی جان لاک

👤 اریک مک

✍ ترجمه: جعفر خیرخواهان و نازگل تفتی

◽️@utfinance◽️

📚 کتاب

اندیشه‌های بنیادی جان لاک

👤 اریک مک

✍ ترجمه: جعفر خیرخواهان و نازگل تفتی

📎 PDF - فارسی

◽️@utfinance◽️

📄 شورای ذی‌نفعان

گفت‌وگوی تجارت فردا با پویا ناظران درباره تعدد شوراهای عالی در ایران

◽️@utfinance◽️

🎧 پادکست

«شورای ذی‌نفعان»

گفت‌وگوی تجارت فردا با دکتر پویا ناظران درباره تعدّد شوراهای عالی در ایران، و نقش مختل‌کننده آن‌ها در نظام حکمرانی اقتصادی.

🔗 متن کامل این مصاحبه را اینجا بخوانید

◽️@utfinance◽️

🖥 ریویوی کتاب

«پروژه شیلی: داستان شیکاگو بویز و آغاز و فرجام نئولیبرالیسم»
نوشته سباستین ادواردز

👤 امیرحسین خالقی

◽️@utfinance◽️

🖥 عبور از اصلاح‌طلبی

گفت‌وگوی بهاره هدایت با مهدی نصیری

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

سباحت مورخ در مرداب تاریخ

👤 ناصر کرمی

نشریه فریدون

◽️@utfinance◽️

🖥 هوش مصنوعی دست بازار را نمی‌خواند

👥 گفت‌وگوی امیرحسین خالقی با موسی‌غنی‌نژاد

◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیوکست

ممنوعیت روزه‌داری در چین

© کانال یوتیوب شرق وحشی

🔗 همچنین بخوانید:
چین اویغورها را مجبور می‌کند ثابت کنند که روزه نیستند

◽️@utfinance◽️

نوروز چکیده فرهنگ ایرانی است؛ فرهنگی که از سوی مهاجمان به ایران، چه دشمنان درونی و چه ایران ستیزان بیرونی مورد هجمه و مصادره است. در بی‌التفاتی به ایران از سوی حکمرانان فعلی هر کسی بخشی از خاک و فرهنگ ما ملت ایران را طلب می‌کند. نوروز خاک و فرهنگ ماست که ارتجاع قومی به سرکردگی اردوغان به آن چشم دوخته است. مستند جمشیدی که گزارش سفر یک روزه به تخت جمشید در نوروز امسال است سعی کرده به نوروز جمشیدی توجه کند. این مستند کوتاه فردا در کانال یوتیوب تأملات با اشکان زارع منتشر خواهد شد.
#پاینده_ایران #ایرانشهر #اشکان_زارع #ملت #نوروز

📄 یادداشت

آیا هوش مصنوعی می‌تواند اقتصاد سوسیالیستی را اداره کند؟

👤 مهرپویا علا

زمانی که میزس سوسیالیسم را با نوشیدن اسید مقایسه می‌کرد تا جایی که اطلاع دارم ایدۀ رایانه/کامپیوتر به جز نزد بعضی دانشمندان و ریاضیدانان مطرح نبود. چون موضوع این یادداشت معرفی مطالب کتاب بود تنها به مباحثی که در آن مطرح شده‌اند، محدود ماندم.

اما اگر کسی استدلال‌های منطقی میزس را درک کند، آنگاه رد کردن تمام ایده‌هایی که تلاش می‌کنند فناوری‌های تازه را به خدمت طرح‌های آرمانشهری همچون سوسیالیسم یا حتی مداخله‌گرایی در اقتصاد در بیاورند آسان خواهد بود. هرچند خود مباحث میزس شاید چندان آسان نباشند و درک آن‌ها نیازمند قدری صرف زمان و انرژی و دقت و قدری هم درک مقدمات باشد. این استدلال‌ها با تعدادی از پیش‌داوری‌های جاافتادۀ ما از طریق منطق قیاسی در می‌افتند، بااین‌حال بسیار روشن مطرح می‌شوند و دشواری‌شان از نوع مبهم‌گویی‌های رایج میان بسیاری از فیلسوفان نیست.

در پاسخ به این پرسش که آیا هوش مصنوعی نمی‌تواند مشکل سوسیالیسم را رفع کند؟ پاسخ ما این خواهد بود که مطابق استدلال در شرایط سوسیالیسم امکان محاسبۀ اقتصادی وجود ندارد، چون قیمت شکل نمی‌گیرد. بنابراین اگر قرار باشد هوش مصنوعی کاربردی در بهبود کسب‌وکارها و افزایش رفاه داشته باشد تنها در شرایط بازار آزاد این اتفاق خواهد افتاد. هرچه از شرایط بازار فاصله بگیریم و به نظام برنامه‌ریزی مرکزی نزدیک شویم امکان استفاده از فناوری‌های تازه از جمله هوش مصنوعی محدودتر خواهد شد. وقتی ما از عدم امکان محاسبۀ اقتصادی در شرایطی سخن می‌گوییم که پول، بازار و ریسک وجود ندارد، منظورمان این نیست که محاسبه در این شرایط مفروض «پیچیده» است و متغیرهای زیادی را در بر می‌گیرد؛ بلکه بحث این است که اصلاً متغیری به وجود نمی‌آید که بخواهیم با استفاده از آن‌ها محاسبه انجام دهیم یا محاسبۀ آن‌ها را به ابزار پیشرفته واگذار کنیم. بنابراین اگر کسی به راستی می‌خواهد فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی در خدمت رفاه انسان‌ها باشد به او توصیه می‌کنیم تا می‌تواند از بازار آزاد دفاع کند.
[بحثی هم وجود دارد که کسانی مانند روتبارد مطرح کرده‌اند، مبنی بر اینکه حتی فریدریش هایک استدلال میزس در رد سوسیالیسم را درست در نیافته بود. در مورد استدلالی که هایک - بر پایۀ نظریۀ پراکندگی اطلاعات - در رد سوسیالیسم مطرح می‌کرد، شاید بتوان گفت که به اندازۀ استدلال میزس بنیادین نیست و به ژرفای قضیه راه نیافته است و بنابراین جا برای مغالطه را باز می‌گذارد؛ هرچند به طور مستقل بینش‌های مختص به خودش را نیز دارد.]

واقعیت آن است که از همان قرن نوزدهم، شاید از زمان شارل فوریۀ متوهم [با ژوزف فوریۀ ریاضیدان اشتباه نشود] که می‌خواست شیرها و نهنگ‌ها را رام کند و از آن‌ها سواری بگیرد، همراه هر پیشرفتی که در حوزۀ فناوری اتفاق می‌افتاد سروکلۀ کسانی پیدا می‌شد که بی‌جهت آن را نویدبخش طرح آرمانشهری خودشان تلقی می‌کردند. نظریۀ تاریخ مارکس و مراحل سیر تطور جامعه از نگاه او - کمونیسم اولیه، برده‌داری، شیوۀ تولید آسیایی/فئودالیسم، کاپیتالیسم، کمونیسم نهایی - که بر پایه تحول در فناوری حرکت می‌کند، یکی از همین نظریه‌های رایج در قرن نوزدهم بود. طبق نظریۀ مارکس از قرن نوزدهم به این طرف با پیدایش فناوری و ابزارهای مبتنی بر الکتریسیته و مغناطیس و سپس انقلاب فناوری اطلاعات قاعدتاً باید مناسبات سرمایه‌داری به پایان می‌رسید.

نکتۀ جالب دیگر اینکه دولت اتحاد شوروی از دهۀ شصت میلادی کوشید یک شبکۀ اطلاعاتی سراسری مشابه اینترنت را با عنوان اختصاری OGAS توسعه دهد و برنامه‌ریزی اقتصادی را به آن واگذارد. طرحی که گویا در آن زمان باعث نگرانی آمریکایی‌ها نیز شده بود. روس‌ها از قرن نوزدهم دانشمندان بسیار برجسته‌ای در علوم نظری و فنی داشتند. از جنبۀ منابع طبیعی هیچ کشوری به اندازۀ اتحاد شوروی غنی نبود. در ضمن آنان پیروز جنگ جهانی و مورد ستایش بخش اعظم روشنفکران جهان هم بودند. اگر قرار بود ترکیب نبوغ دانشمندان و مهندسان، منابع طبیعی و قدرت سخت و نرم جایگزینی برای نظام اجتماعی مبتنی بر آزادی فردی فراهم بیاورد هیچ خاکی مساعدتر از روسیه نبود. وقتی آنان به معنی دقیق واژه چنان گندی زدند که امروز حتی اغلب سوسیالیست‌ها هم آن نظام را گردن نمی‌گیرند، می‌توان به برآوردی از شدت مضحک بودن تصورات مشابه در ایران رسید. البته اگر منظور از طرح چنین سخنانی دریافت پروژه‌های تازه و سودآور از دولت نباشد.

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

«لیبرالیسم و محافظه‌کاری؛ ائتلافی ناگزیر»

👤 مهدی تدینی

ایران به یک جناح راست متحد و قوی نیاز داره. این راست باید از محافظه‌کار سنتی و مدرن تا لیبرال راست رو در بر بگیره. فقط یک راست قدرتمند می‌تونه تضمینی بر آیندۀ ایران باشه. در این بین لیبرال‌ها و محافظه‌کاران به هم نیاز متقابل دارند. محافظه‌کاران بدون لیبرال‌ها ضعف‌های اساسی در نظریۀ توسعه و حکمرانی دارند، لیبرال‌ها هم بدون محافظه‌کاران بدنۀ اجتماعی قدرتمندی نخواهند داشت و تک‌وتنها می‌مونند.

لیبرال‌های ایرانی رو به سه دستۀ کلی می‌شه تقسیم کرد: لیبرال‌های کلاسیک، لیبرتارین‌ها و لیبرال‌های چپ. لیبرال‌های چپ تکلیفشون مشخصه که تن به جناح راست نمی‌دن و بیشتر به سوی سوسیال‌دموکراسی میل می‌کنند. اینکه لیبرال چپ در جبهۀ راست جای بگیره، از محالات به نظر می‌رسه. لیبرتارین‌ها هم که یک جریان کوچک اما روبه‌رشد هستند، اگر رادیکال باشند، به هیچ گروهی تن نمی‌دن، و حتی اگر نیم درصد باشند، حرف کسی جز خودشون رو قبول نخواهند داشت. این لیبرتارین‌ها چون به آنارکوکاپیتالیسم نزدیکند (یا آنارکوکاپیتالیست هستند)، نمی‌تونن با محافظه‌کاری ایرانی کنار بیان. چون محافظه‌کاری ایرانی به هر حال میل به دولت‌گرایی داره و با اون دوز بالای دولت‌ستیزی لیبرتارینیسم سازگار نیست.

در اینجا فقط لیبرالیسم کلاسیکه که انعطاف نظری و عملی بیشتری داره و می‌تونه با محافظه‌کاران همراه باشه. وظیفۀ این لیبرال‌ها اینه که محافظه‌کاری ایرانی رو که به شدت هم در حال جذب توده‌ست «لیبرالیزه» کنه و از فاشیستی شدنش جلوگیری کنه. این دو جریان اگر به هم بپیوندند، آینده‌ای دارند، اگر نه، هر دو ناکام خواهند موند. اینکه برخی لیبرال‌ها محافظه‏‌کاران رو عقب‌مونده قلمداد می‌کنند و برخی محافظه‌کاران به لیبرال‌ها برچسب‌‌های تحقیرآمیز می‌زنند، امکان ائتلافشون رو تخریب می‌کنه. این دو جریان در فضای سیاسی آیندۀ ایران مؤتلف دیگه‌ای نمی‌تونن پیدا کنند؛ بهتره کار کردن با هم رو یاد بگیرند.

#لیبرالیسم #محافظه‌کاری

◽️@utfinance◽️

🖥 مستند

نوروز جمشیدی

👤 اشکان زارع

«گفته بودم نوروز جمشیدی در یوتیوب منتشر می‌شود؛ دو موسیقی داشت که مشمول کپی‌رایت از سوی قوانین یوتیوب شد.
حیف‌مان آمد که «ای ایران» را از این فیلم برداریم. فیلم را که در نگاهم یک سفرنامه است در کانال تلگرام می‌گذارم. کامل‌تر که شد آن را با شمایلی دیگر و شاید قصه‌ای دیگر در یوتیوب هم بگذارم.
برنامه تأملات با اشکان زارع قصدش دفاع از ایران است. امید که این فیلم نیز بخشی از وظیفه ما در دفاع از ایران را بتواند انجام دهد.»

© https://t.me/iranpazhohi

◽️@utfinance◽️