Finance & Economics

‍ 📄 یادداشت

👤 مصطفی صادق

میدونی، پندار، انگاره و واژه آزادی تو اندیشه و زندگی این روزهای ما خیلی نشونی سرراستی نداره که تا واژه شو به کار ببریم، بگیم آهان اینو میگی. اگه چیزی هم جایی تو اندیشه‌مون جا گرفته، آزادی نیست.
برای گفتن از چیستی آزادی نخست باید ی آشنایی زدایی بکنیم. انگار بگیم آزادی چی نیست و اینایی که براش نشونی دارین، آزادی نیست. عرفا میگن برای سلوک، تخلیه برتر از تحلیه است. پیراستن پیشتر از آراستنه. آزادی رو میشه روان شناختی واکاوی کرد و گفت که ما در چنبره خواسته‌ها، کام‌جویی‌ها، سركوب‌ها، ناخودآگاه‌ها و ساختارها و ارزش‌های شهر نشینی گیر افتادیم‌، پس آزادی نداریم و بگیم رهایی از این خواستن‌ها و کام‌جویی‌ها آزادیه. پ گور بابای آزادی! یا زیست شناختی آزادی رو بکاویم و بگیم این تن اگر کم تندی راه دلم کم زندی، را بُدی... و بگیم ما تو تنگ تنگ و تاریک تن گیر کردیم و آزادی کجاست بابا!

نه! آزادی ی فرم حقوقی با تعریف مرزهاست که آدمیزاد باهاش استوار و سرپا میشه و اگه برنتابیش یا دستکاریش کنی، آدمیزادی رو نشونه گرفتی و با بردگی و چیزوارگی جابجاش کردی! آدمی با در دسترس بودن بودنش و پیگیری خواسته‌ش در مرزهای روشن، آدمیه. تو نمیتونی برای زندگی من گزینش داشته باشی، چه من تنی تندرست داشته باشم، چه نداشته باشم. تو نمیتونی به جان و دستاورد من دست درازی کنی، چه من در بند کامجویی هام باشم یا نباشم. چون آزادی مرز حقوقی و سزاواریه. اینجا نویسنده گفته آزادی از نیاز، خویش کاری دولته. پربیراه میگه! آدمی کی از نیاز آزاده آخه! آدمی با آفرینش، برای نیازش پاسخی می‌سازه. برای این آفرینش کسی نباید جلودارش بشه، نه اینکه یکی بیاد بهش پاسخ رو پاداش بده. اگه بخواهیم دولتی بسازیم، دولتی است که نخست برپایه داد ساختیمش و در گام پسین این دولت از داد و آزادی پاسداری می‌کنه، نه اینکه این دولت پی برابری باشه. برابری در دستاورد میتونه روا یا ناروا باشه. نابرابری در دستاورد هم میتونه روا و ناروا باشه.
پس برابری و نابرابری سنجه ارزیابی نیستن. سنجه داده. داد که نمیتونه روا و ناروا باشه. بن داد آیین روا و ناروایی. اگه داد باشه، آزادی درون داد شناخته میشه. آزادی از نیاز رو نمیتونی با مرزهای حقوقی پشتیبانی کنی، مگه اینکه ناروا دستاورد یکی دیگه رو جابجا کنی. آزادی از نیاز ی فریب برای دستکاری دستاوردهای این و اونه همشهری!

◽️@utfinance◽️

#جوزف_استیگلیتز
#علم_اقتصاد_و_جامعه_خوب
#هایک

👍1

1.18K viewsedited 20:58