📄 سرمقاله

مصائب تجدید تجارت آزاد

👤 موسی غنی‌نژاد

بیش از چند ماه نیست که جناب دکتر پزشکیان بر مسند ریاست‌جمهوری نشسته‌اند و همه به خوبی به خاطر دارند که ایشان در جریان مبارزات انتخاباتی و پس از آن تاکید داشتند مداخلات دولت در بازار منشأ بسیاری از مشکلات اقتصادی، از ناکارآمدی گرفته تا اتلاف منابع و فساد بوده است. از این‌رو به کرات توصیه کردند که دولت به جز دو بخش آموزش و بهداشت از مداخله در اقتصاد باید اجتناب کند و تمشیت امور را به بازار بسپارد. این رویکرد درست و مبتنی بر یافته‌های علمی جناب دکتر پزشکیان به دل فعالان اقتصادی، به ویژه بخش خصوصی حقیقی، نشست و با امید به گشایش‌هایی در آینده به ایشان رای دادند.
اکنون زمان عمل به وعده‌هاست.

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

آقای رئیس جمهور! اکنون زمان عمل به وعده‌هاست

👤 موسی غنی‌نژاد

◽️@utfinance◽️

🖥 A Statist Nobel?

2024 Nobel Prize in Economics, in discussion with 👤 Deirdre McCloskey

👤 مانی بشرزاد
کانال یوتیوب Humanomics

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

جورج ریسمن؛ اقتصاددانی که شاگرد «میزس» و «آین رند» بود

13 ژانویه مصادف با 24 دی ماه، سالروز 88 سالگی جورج ریسمن، اقتصاددان امریکایی است که هم شاگرد میزس و هم شاگرد آین رند بود.

◽️@utfinance◽️

#جورج_ریسمن

📚 کتاب

کاپیتالیسم

👤 جورج ریسمن

📎 PDF - English

◽️@utfinance◽️

📚 کتاب

دولت علیه اقتصاد

👤 جورج ریسمن

📎 PDF - English

◽️@utfinance◽️

‍ 👥 مناظره مسعود نیلی و فرشاد مومنی در اندیشه پویا

بخشی از گفت‌وگو:

نیلی: آقای دکتر، من فراتر از این جلسه به شما پیشنهاد می‌کنم شروع کنید، تمرین کنید و ایجابی با جامعه حرف بزنید تا پیام شما را متوجه بشوند.

مؤمنی: شما چون مطالب مرا نخوانده‌اید، چنین تصوری در ذهن دارید و آن را مرتب تکرار می‌کنید.

نیلی: من می‌گویم در چارچوب مطلوب شما، با فرض مهیا شدن همه چیز، قیمت ارز چند نرخی‌ست؟ شناور است؟ ثابت است؟

مؤمنی: پس ایجابی یعنی آنچه در ذهن شما تعیین‌کننده است؟ چنان‌که توضیح دادم، تا زمانی که سیاست‌گذار اهدافش را مشخص و صریح ذکر نکرده باشد...

نیلی: فرض کنید شما نفر اول کشور هستید، سیاست‌گذار هستید و قرار است همه چیز همان بشود که شما می‌گویید و همه‌‌ی اجزا را شما چیدمان می‌کنید. در این چیدمان، نرخ ارز ثابت است یا شناور است یا چند نرخی؟ یا شکل چهارمی دارد که من نمی‌دانم؟

مؤمنی: من داشتم همین را توضیح می‌دادم که تصمیم‌گیری درباره‌ی نرخ ارز، یک تصمیم‌گیری منتزع از سایر سیاست‌ها نیست. از نظر من دو شاقول کلیدی وجود دارد که باید مبنای قاعده‌‌گذاری برای نرخ ارز باشد. آن دو شاقول کلیدی این است که بحران معیشت مردم تشدید نشود و بنگاه‌های تولیدی هم از سرمایه‌گذاری در زمینه‌ي تولید منصرف نشوند. در چارچوب این دو شاقول، این در می‌آید که صرف‌نظر از این‌که یک یا چند نرخ ارز داشته باشیم، حیاتی‌ترین مسئله برای تصمیم‌گیر اقتصادی، پیش‌بینی‌پذیری آینده باشد.

نیلی: کدام یک از این سه نوع، یعنی تک‌نرخی، شناور یا چندنرخی، پیش‌بینی‌پذیرتر است؟

مؤمنی: بستگی به این دارد که درباره‌ی برنامه‌ای با افق کوتاه‌مدت و فوری صحبت می‌کنید یا میان‌مدت یا بلندمدت؟

نیلی: از نظر شما کدام را باید مبنا قرار بدهیم؟

مؤمنی: از نظر من باید اصل را بر جهت‌گیری‌های بلندمدت قرار داد و اهداف کوتاه‌مدت و میان‌مدت را متناسب با آن هم‌راستا کرد.

نیلی: شما در آن جهت‌گیری بلند‌مدتی که دارید، برای نرخ ارز چه برنامه‌ای دارید؟ فرض کنید تمامی سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها می‌گویند هرچه دکتر مؤمنی بگوید همان را اجرا خواهیم کرد. شما به عنوان تصمیم‌گیر اصلی کشور به رئیس کل بانک مرکزی می‌گویید به سمت چه مدلی در نرخ ارز برود؟ تک‌نرخی، شناور یا چندنرخی؟

مؤمنی: من همین را داشتم توضیح می‌دادم اما صبوری شما کم است. اگر مسئله به همین شسته‌ورفتگی که شما می‌فرمایید بود با این همه نارسایی در امور پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو نبودیم. من به صورت اجمالی توضیح دادم که در شرایط کنونی اقتصاد ایران که تعداد بحران‌ها پرشمار است و این بحران‌ها با یکدیگر تعامل و تنیدگی پیدا کرده‌اند، صرفاً بر اساس یک برنامه...

نیلی: در آن برنامه راجع به نرخ ارز چه نوشته شده؟

مؤمنی: در آن برنامه راجع به نرخ ارز چنین گفته شده که برای ما همان اندازه که نرخ ارز اهمیت دارد، سازوکارهای تخصیص و مواضع اصابت تخصیص‌ها هم اهمیت دارد.
نیلی: من واقعاً می‌خواهم شما راجع به نرخ ارز یک جمله‌ی ایجابی بگویید. اگر شما این حرف‌ها را به رئیس کل بانک مرکزی‌تان بزنید، به شما خواهد گفت، لطفاً به من بگویید من باید در خصوص قیمت ارز به کدام سمت بروم؟

مؤمنی: آن رئیس بانک مرکزی که این پرسش را می‌کند، فرض بر این است که از اهداف بلندمدت و میان‌مدت آگاهی دارد و راجع به زمان حال بر اساس آن اهداف می‌پرسد. من اجمالاً برای شما گفتم که برای توسعه‌ی ملی حیاتی‌ترین مسئله، پیش‌بینی‌پذیری است. این پیش‌بینی‌پذیری تبعیت می‌کند از شرایط ما در سال‌های برنامه. شما از من می‌خواهید که از الان حکمی را صادر کنم که برای افق‌های میان‌مدت و بلندمدت و کوتاه‌مدت هم صادق باشد؛ من می‌گویم این انتظار شما دقت لازم را ندارد.

نیلی: پس من متأسفانه جواب دقیقی برای سؤالم از شما نگرفتم. کسی که رئیس‌جمهور است، مثلاً آقای پزشکیان، باید به رئیس کل بانک مرکزی، یک جمله‌ای بگوید و روشن بکند که چه کار کند.

◽️@utfinance◽️

🖥 اهمیت لیبرالیسم برای ایران

👤 مهدی تدینی

◽️@utfinance◽️

🖥 درباره ایدئولوژی

👤 داروین صبوری
جامعه شناس

◽️@utfinance◽️

🎧 معرفی و بررسی کتاب «اقتصاد، قانون و سیاست: مهم‌ترین ایده‌های جیمز بوکانان»

👤 مانی بشرزاد

◽️@utfinance◽️

◽️ رویداد

سیاست، فلسفه سیاسی و شهروند
/بازگشت به عقل عقلائی در اندیشه ایرانی/

👤 ابراهیم صحافی، پژوهشگر تاریخ اندیشه

📌 فرهنگان پاسداران

🗓  جمعه ۲۸ دی ۱۴۰۳
ساعت ۱۰:۳۰ صبح


آدرس کتابفروشی «فرهنگان پاسداران»:

سه راه ضرابخانه خیابان ناطق نوری (زمرد) روبروی دشتستان پنجم. طبقه فوقانی فروشگاه سپه.

📌 حضور برای همه آزاد و رایگان است

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

«دموکراسی و لیبرالیسم یا داستان هابیل و قابیل»

👤 مهدی تدینی

◽️@utfinance◽️

📕 مجله

مانتره

«به نام تمرکززدایی، به کام نابودی ایران»

شماره‌ی هشتم گاهنامه‌ی علمی-فرهنگی مانتره به صاحب‌امتیازی کانون ایران‌شناسی دانشگاه تهران با محوریت واکنش به سخنان معاون اول رئیس‌جمهور منتشر شد.


یادداشت ۱۵ استاد دانشگاه و پژوهشگر برجسته در واکنش به سخنان آقای محمدرضا عارف، معاون اول ریاست جمهوری درباره‌ی اختیارات استانداران و ایده‌ی فدرالیسم

نویسندگان:

حمید احمدی
احسان هوشمند
اصغر دادبه
کوروش احمدی
مهدی ذاکریان
آرش رییسی‌نژاد
سید عبدالامیر نبوی
مهدی تدینی
حامد زارع
حسین(سالار) سیف‌الدینی
عارف مسعودی
محمدعلی بهمنی قاجار
محمدرضا پاسبان
احسان موحدیان
اشکان زارع

۲۵ دی‌ماه ۱۴۰۳

منبع: کانون ایران‌شناسی دانشگاه تهران @iranshenasi_ut

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

دمکراسی و لیبرالیسم و تقدس‌زدایی از چلوکباب

👤 مهرپویا علا

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

بوزینه را چه به نجاری!

👤 اشکان زارع

منتشر شده در نشریه مانتره

بوزینه‌ای، درودگری را دید که بر چوبی نشسته آن را می‌برید و دو میخ درشت یکی بر شکاف چوب فرو کوفتی تا بریدن آسان گشتی و راه برای آمد و شد ارّه آسان شدی و، چون شکاف از حدّ معینی گذشتی دیگری را بکوفتی و میخ پیشین را برآوردی. بوزینه تفرّج می‌کرد، ناگاه نجّار در انتهای کار برای حاجتی برخاست و برفت. بوزینه به جای نجار بر چوب نشست و از آن جانب که چوب بریده شده بود خصیتین او بر شکاف چوب اندر شد. بوزینه آن میخ را که در پیش کار بود از شکاف چوب برکشید. پس شکاف چوب دو شق چوب را به هم پیوست. خصیتین بوزینه در میان چوب محکم بماند. مسکین بوزینه ناله آغاز کرد و همی گفت:
آن به که در جهان، همه کس کار خود کند * آن کس که کار خود نکند، نیک بد کند.
کلیله و دمنه

گفته شده، مجالس استانی تصمیم بگیرند و استاندار هم رئیس جمهور استان شود؛ دلیل هم ناکار آمدی دولت بزرگ دانستهاند. گمانشان این است که با تأسیس دول استانی دولت مرکزی کوچک میشد. سی و یک استان را میخواهند دست دولتهای محلی بسپارند، تا ناکارآمدی دولت را به مثابه State البته، از میان بردارند. در حالی که هم چنان نه از آزادی اقتصادی صحبت میشود و نه از حقوق شهروندی شهروندان بی حقوق ایران سخنی در میان است. ما که میدانیم الان یک دولت نا کارآمد فرمان میدهد، حالا میخواهند هر استان را یک دولت ناکارآمد هدایت کنند و همگیشان هم گوش به فرمان دولت ناکارآمد تر مرکز شوند. این برایم شوخی است؛ چند خط بالا هم به سیاق سخنان مضحک ایراد شده به شوخی برگزار کردم. اما ایران در خطر است. ایران مدتی است که در دستهای مهندسی گرفتار است؛ مهندسانی که میخواهند همه چیز را مهندسی کنند. دولت فخیمه ایران در طول تاریخ دولتی بوده که مبنای سرزمینی داشته است. دولتی یکپارچه بوده که در تاریخ ایران بر سرزمین ایران حکم میرانده است؛ آلمان اگر فدرال است؛ آمریکا اگر فدرال است، دلیل دارد. آنها به دنبال تأسیس دولت مقتدر یک فدراسیون درست کردند. و این گونه ذیل یک دولت بزرگ و قدرتمند در آمدهاند. هیچ عقل عاقلی، نمیگوید من یک قدرت سرزمینی واحد دارم که قرنها در  دولت فخیمه ایران نمود داشته است؛ حال میخواهم آن را کوچک کنم؛ میخواهم از وحدتی نام بخش به کثرتی بیسر و ته بروم. به نظرشان شیک هم هست؛ پایتخت هم میبرند مکران به دریا و آب نزدیک است. لابد فکر میکنند که آب شیرین کن میگذارند آنجا و همین بحران آب را حل میکند. چقدر راحت!
مدنیت میگوید در دوران جدید به روایت نیاز دارید. اما آنان که سخنان مورد بحث ما را گفتهاند، نمیدانند که پایتخت نیازمند تاریخ است؛ نیازمند روایت است. پایتخت باید یک جایی باشد. پایتخت باید قصه داشته باشد. باید اهالی داشته باشد.  همه آنچه که به زبان قصه گفتم البته جهت ساده سازی، خبر میدهد که در ایران بزرگترین بحران پیش رو ناترازی منابع انسانی است. هیچ عقلی اگر مختصر آشنایی با مناسبات سیاسی و مدنی جدید داشته باشد از این حرفها نمیزند. اگر هم بزند وقتی بفهمد اشتباه است دیگر تکرارش نمیکند. در اینجا اما پافشاری هم میکنند. لابد ژنشان خوب است ما که نمیدانیم.
زبان ما مو در آورد از بس توضیح دادیم که فدرالیسم چیست؛ اینجا دیگر نمیگویم. اما دست از سر ایران با این ترهات ذهن مخدوشتان بردارید، تمدن و تاریخی هفت هزار ساله در خطر است.
استاد فقیدم درست میگفت در ایران همه چیز متولی دارد جز ایران.

کانال اشکان زارع: https://t.me/iranpazhohi

◽️@utfinance◽️

🖥 ظهور و سقوط امپراطوری‌های ایران

👤 جواد حسین زاده ساداتی

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

آیا میزس ادامه دهنده راه منگر بود؟

لودویگ فون میزس خود را وارث واقعی ایده‌های کارل منگر می‌دانست، اما با این حال به طور انتقادی با بسیاری از نظرات منگر، مواجه می‌شد. میزس او را به عنوان پیشگام در زمینه اقتصاد می‌دید و بسیار به او احترام می‌گذاشت، اما همچنین آنچه را که به نظرش اشتباهات و حوزه‌هایی بود که نیاز به توسعه بیشتر داشت، شناسایی کرد.

میزس منگر را به عنوان بنیانگذار مکتب اتریشی اقتصاد معرفی می‌کرد. کارهای منگر پایه و اساس نظریه‌های میزس بود و میزس خود را ادامه دهنده سنتی می‌دانست که منگر آغاز کرده بود. میزس همچنین منگر را به عنوان یک روش‌شناس می‌دید.

میزس بسیاری از نظرات و ایده‌های خود را بر اساس نظریه ارزش ذهنی منگر بنا نهاد، که بیان می‌کند پدیده‌های اقتصادی از ارزیابی‌های ذهنی فردی ناشی می‌شوند. میزس مفهوم ماژینالیسم منگر را پذیرفت. این مفهوم سنگ بنای رویکرد مکتب اتریشی به اقتصاد است. با این حال، میزس از تعریف منگر از ارزش به عنوان یک رابطه دو جانبه بین یک فرد و یک کالا انتقاد کرد و در عوض استدلال کرد که ارزش یک رابطه سه جانبه است که شامل یک فرد و دو کالای در حال مقایسه است. از نظر میزس، ارزش از عمل انتخاب بین دو گزینه به وجود می‌آید، بنابراین ارزش‌گذاری ذهنی بر اساس ترجیح است. میزس احساس می‌کرد که مفهوم ارزش منگر مبهم است. میزس همچنین اشاره کرد که منگر بین خواسته‌های واقعی و خیالی تمایز قائل شده و از این تمایز نیز انتقاد کرد.

میزس معتقد بود که منگر در نظریه ارزش خود مرتکب برخی اشتباهات شده است. میزس به صراحت از نظریه ارزش منگر انتقاد می‌کند و خاطرنشان می‌کند که نیاز به روشن شدن و بازگویی دارد. به طور خاص، او با نظر منگر مبنی بر اینکه خواسته‌ها تقریباً حقایق فیزیولوژیکی هستند، مخالف بود. هدف میزس پالایش نظریه ارزش از این اشتباهات بود.

میزس منگر را مدافع نوع خاصی از نظریه مبتنی بر دانش ضروری، نه احتمالی، می‌دانست. میزس خود را با رویکرد منگر به نظریه و علاقه او به آنچه منگر «قوانین دقیق» می‌نامید که نیازی به تأیید تجربی نداشت، همسو می‌دانست. میزس معتقد بود که منگر می‌فهمید که اقتصاد باید به عنوان بخشی از رشته گسترده‌تری که به کنش انسانی مربوط می‌شود، در نظر گرفته شود.

پراکسیولوژی

میزس با تکیه بر کار منگر، یک علم کلی کنش انسانی به نام پراکسیولوژی را توسعه داد. میزس اقتصاد را بخشی از این نظریه جامعه شناختی فراگیرتر می‌دانست.

میزس خود را وارث واقعی منگر در «جدال روش‌ها»، نزاعی بر سر روش‌ها بین مکتب اتریشی و مکتب تاریخی آلمان می‌دانست. میزس معتقد بود که جدال روش‌ها تمام نشده است و موضع منگر در مورد ماهیت نظریه هنوز مهم است. میزس در این اختلاف با منگر همسو بود و از رویکرد منگر در برابر ادعاهای تاریخ گرایانه مکتب تاریخی آلمان دفاع می‌کرد.

نظریه پول

میزس اعتبار نظریه پراکسیولوژیکی غیرقابل انکار در مورد منشأ پول را به منگر داد، که توضیح می‌داد چگونه پول از طریق کنش فردی پدید آمده است. میزس بر نظریه پول منگر صحه گذاشت و آن را در کارهای خود به کار برد.

میزس تشخیص داد که منگر، به همراه بوم باورک و فون ویزر، نظریه اقتصادی را بر مبنای محکمی قرار داده‌اند. میزس به منگر و پیروانش اعتبار داد که درک کرده‌اند اقتصاد باید برای همه کنش‌های انسانی به کار گرفته شود، نه فقط قیمت‌های بازار.

میزس معتقد بود که ایده‌های منگر هنوز هم علاقه عمومی را برمی‌انگیزد، در حالی که معاصرانش بیشتر به فراموشی سپرده شده‌اند. او خاطرنشان کرد که هر کسی که با اقتصاد سروکار دارد باید با نظریه ارزش ذهنی منگر کنار بیاید. میزس می‌دید که منگر اهمیتی بسیار بیشتر از معاصران خود به دست آورده است.

◽️@utfinance◽️

◽️ رویداد

ناسیونالیسم چیست و چگونه وارد ایران شد؟

👤 فرهاد سلیمان‌نژاد

از سلسله نشست‌های ایران کجاست
با مشارکت روزنامه آسیا و موسسه آتوسا

◽️@utfinance◽️

📄 متن مناظره مسعود نیلی و فرشاد مومنی

چه کسی مقصر بالارفتن قیمت ارز است؟

📕 ماهنامه اندیشه پویا / شماره ۹۴ / دی و بهمن ماه ۱۴۰۳

در هفته‌‌های اخیر شاهد بالا رفتن نرخ ارز بوده‌ایم؛ اتفاقی که آن را برخی اقتصاددانان شوک درمانی می‌خوانند و برخی اقتصاددانان تحمیل واقعیت به سیاست‌گذار. اما واقعیت ماجرا نشان از تکرار الگویی ثابت دارد. سیاست گذار از یک سو مجبور به واقعی کردن نرخ ارز ترجیحی و تخصیصی و حرکت به سمت ارز تک نرخی است تا از فساد ناشی از تفاوت قیمت‌ها بکاهد و از دیگر سو در برابر بالارفتن نرخ ارز مقاومت می‌کند چنان که در روز‌های گذشته بانک مرکزی با مسدود کردن حساب صرافی‌های ارز دیجیتال در برابر تبدیل شدن ریال به دلار ایستادگی نشان داد و با تزریق‌های بیشینه ارز و طلا به بازار سعی در کنترل تقاضا در بازار را داشت. در گفتگویی که می‌خوانید دو اقتصاددان که دو جریان متفاوت اقتصادی در ایران را نمایندگی می‌کنند مقابل هم نشسته‌اند و به مباحثه در این باره پرداخته‌اند.

◽️@utfinaance◽️