Finance & Economics

📄 یادداشت

بازاندیشی مفاهیم فرهنگی
قیمت کتاب - بخش اول

👤 سپاس ریوندی

این پرسش را هم می‌توان به جهت رسیدن به تحلیل واقعی تدقیق کرد: در نسبت با چه و برای که کتاب گران/ارزان است؟

وقتی بپرسیم «در نسبت با چه» با مراحل فنی تولید و عرضه و فروش روبرو می‌شویم.

کتاب از آن چیزهایی است که فقط وقتی مرغوب است به درد می‌خورد و در سایر موارد نبودش از بودش بهتر است. برای تولید یک کتاب مرغوب تألیفی شرایطی نیاز است که ایران در پانصد سال گذشته فقط یک بار به آن نزدیک شده و الان از آن بسیار دور است. برای تولید کتاب مرغوب ترجمه‌شده هم کار به آن آسانی که می‌پندارند نیست. مترجم صاحب شمّ و تشخیص که بداند چه ترجمه کند کیمیاست، مترجمی که وقتی کتاب را پیدا کرد، درست ترجمه کند، اکسیر اعظم. وضع فعلی استعاراً به آن می‌ماند که معادن طلا ته کشیده باشد، جواهرساز کاربلد هم نداشته باشیم. نتیجه؟ تمام بازار پر از زلم‌زیمبو و مزخرفات و بدلیجات است؛ صد مرتبه بدتر از وضعی که امروز در بازار خودرو با آشغال‌های چینی (چند برابر قیمت) می‌بینیم. کتاب مرغوب به نسبت تقریباً هر کالایی سخت تولید می‌شود و از آن بدتر سخت فروش می‌رود. صنعت عجیبی است که تولید آشغال در آن سودآورتر است، چون با هزینه‌ی کمتر تولید می‌شود و بیشتر و بهتر می‌فروشد. اکنون باید پرسید این کالای سخت‌ساز سخت‌فروش و ماندگار (خرید یک بار برای همیشه) در قیاس با چه گران است؟ چیپس؟ ماست؟ جوجه؟ عرق؟ ورق؟ اجاره‌ی ویلا؟

تدقیق بعدی پرسیدن «برای که» است که بسیار مهم‌تر است و دو جنبه دارد.

جنبه‌ی اول این است: بسیاری از کسان خواهند گفت کتاب به نسبت سایر کالاها گران نیست. به نسبت درآمد آنها گران است و درست هم می‌گویند. به هر حال ما کشوری ساخته‌ایم که در آن هزینه‌ها به دلار است و درآمدها به ریال و نسبت این دو در تحقیرآمیزترین وضع ممکن. نتیجتاً عجیب نیست اگر بسیاری کسان بگویند در مجموع شرایط اگر بخواهند کتاب بخرند در مخارج اولیه‌ی اجباری از قبیل کرایه‌ی خانه درمی‌مانند و نخرند. اینجا کاربرد غلط الفاظ است که مساله‌ساز می‌شود. کتاب گران نیست، درآمد اشخاص کم است. اصرارم بر کاربرد لفظ درست برای اثبات ارزانی کتاب نیست. برای توجه دادن به خطای ذهنی دردناکی است که مرتکب می‌شویم. وقتی می‌‌گوییم کتاب گران است آن را در ردیف تجملات درمی‌آوریم و به افراد این حس را می‌دهیم که آنها بازنده‌های بازی بازارند و دستشان به تجملات نمی‌رسد. وقتی بگوییم درآمد کم است، به سرعت متوجه محل واقعی مشکل می‌شویم. کم بودن درآمد بیشتر ناشی از وضع بیمار فعلی است تا بی‌لیاقتی فرد. بسا که فرد مقصر نیست. در اقتصاد بیمار ماست که اتفاقی افتاده و متوسط درآمد چنان کم شده که کتاب (این کالای بالنسبه ارزان) گران می‌نماید. با گفتن «کتاب گران است» ما متهم اصلی را گم می‌کنیم و به به افراد شریف القا می‌کنیم بی‌عرضه‌اند. و آنقدر بر این خطا اصرار می‌کنیم، آنقدر هر فاسد را به دلیل اینکه در بازی فساد برنده شده و حالا پول دارد تحسین می‌کنیم که هر شرافتمندی تحریک می‌شود شرف را کنار بگذارد.

جنبه‌ی دوم «برای که» مهم‌ترین بخش این بحث است. کتاب گران می‌نماید، به چند دلیل.

یکی اینکه عمده مخاطب آن از اقشار کم‌درآمد است. اما چرا چنین اتفاقی افتاده؟ پاسخ تر و چسبانش این است که در وضع فعلی اگر بخواهید دنبال مشاغل پردرآمد بروید، با فضا، مناسبات، افراد و به قول فلاسفه‌ی آلمانی با زیست‌جهانی روبرو می‌شوید که در آن نه وقت کتابخوانی هست، نه کتابخوانی ارزش است، نه آدم کتابخوان از نیش تمسخر مصون است (احترام بماند.) بین تجار و کسبه، قدیم، وقتی شریف و مکاسب‌خوانده و باعقبه بودند، این چیزها شأنی نداشت. الان بین دلال و رانت‌خور و کلاه‌‌بردار و پروژه‌بگیر و کیف‌کش و کت‌کش و وارداتچی و دورزننده‌ی تحریم که پول‌های اصلی را در کشور توزیع می‌کنند که بماند. پس پول در محیطی دور می‌زند که کتاب در آن هیچ جایی ندارد.

پاسخ بعدی به روانشناسی اقتصاد برمی‌گردد. معنی گران و ارزان غیر از قیمت بازار و نسبت‌های عددی آن به آنچه اصطلاحاً قیمت عاطفی می‌نامند (برای تفصیل آن بنگرید به اینجا) و ذهنیت افراد مربوط است. فرد پیش از آنکه پول خود را خرج چیزی کند، باید برایش تعریف شده باشد که این کار را بکند. این ربطی به کتاب ندارد. هزار آدمی می‌بینید که می‌تواند خوشپوش باشد، ولی نیست، چون (جدا از اینکه طبعاً سلیقه ندارد که با چیز ارزان شکیل به نظر برسد، ثانیاً) برایش تعریف نشده پول پای لباس خوب بدهد. می‌تواند فرش دستی بخرد و در خانه پهن کند، ولی نمی‌کند، چون برایش تعریف نشده که این زیبایی قیمتی دارد و هزار مثال دیگر از این قبیل.

از اقشار کم‌درآمد که بگذریم، کتاب گران نیست، پول بالای کتاب دادن گران است. این موضوع قسمت دوم این مطلب خواهد بود.

◽️@utfinance◽️

#سپاس_ریوندی
#بازاندیشی_‌مفاهیم_فرهنگی

آذرِ بُرزین‌مهر

بازاندیشی مفاهیم فرهنگی

روسپی‌گری

وقتی می‌خواهید برای کسی هدیه بگیرید که او را نمی‌شناسید، اغلب با مشکل مشخصی مواجه می‌شوید: هدیه قرار است گیرنده را خوشحال کند و اگر شناختی از آن فرد و درونیات وی نداشته باشیم، پیدا کردن آن چیز دشوار می‌شود. سکه‌ی طلا، اسکناس…

👍2

1.16K views17:31