📄 مقاله

میراث مهم کتاب راه بردگی هایک

👤 استفن اندرسون

سال 2024 سه سالگرد مهم برای فردریش آگوست فون هایک است که یکی از تأثیرگذارترین اقتصاددانان در مکتب اقتصاد اتریش است. امسال یکصد و بیست و پنجمین سال تولد هایک است، پنجاهمین سالگرد دریافت جایزه نوبل علم اقتصاد و هشتادمین سالگرد انتشار کتاب او به نام «راه بردگی» است.

◽️@utfinance◽️

همچنین بخوانید: هایک؛ قهرمان آزادی

◽️@utfinance◽️

پیمایشی دربارۀ تصورات اقتصادی مردم ایران ــ سوسیال یا لیبرال؟

👤 مهدی تدینی:

این همان پیمایشی است که به بررسی تفکرات و تصورات اقتصادی مردم ایران می‌پردازد. به همۀ کسانی که دغدغۀ سیاسی دارند توصیه می‌کنم اعداد و ارقام این پیمایش را بررسی کنند تا ذهنیت روشن‌تری نسبت به تفکرات اقتصادی عموم مردم ایران داشته باشند. هنوز راه زیادی مانده است تا بتوان جلوی «رویافروشی» به مردم را گرفت، گرچه نقاط امیدوارکننده‌ای هم وجود دارد.

کسی که کار سیاسی می‌کند، اندیشۀ سیاسی دارد، دغدغۀ اجتماعی دارد، اما خود تفکر اقتصادی روشنی ندارد، صرفاً وقت خود و دیگران را می‌گیرد. چپ و راست، سوسیال و لیبرال، دعواهای نظری نیست، بلکه بنیادهای سرنوشت ما و ایران را می‌سازد. پس همه، با هر شغل و حرفه، با هر تخصص و دغدغه نیازمند کسب بینش اقتصادی روشنیم.

تحلیلم دربارۀ تصورات اقتصادی مردم را در گفتگویی با دوست عزیزم جناب میرزایی در اکوایران بیان کردم که در این فایل می‌توانید ببینید و بشنوید: هزینه‌های آزادی

◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیو

چرا سازندگان تخت جمشید به توسعه اقتصادی نرسیدند؟

▫️آیا علت ظهور سرمایه داری غارت و استعمار غربی‌ها بود؟

👤 موسی غنی‌نژاد
👤 امیرحسین خالقی

▫️در قسمت ششم از گفت‌وگوی امیرحسین خالقی، پژوهشگر و مدرس دانشگاه، با موسی غنی‌نژاد، اقتصاددان، درباره روش شناسی علم اقتصاد، درباره علل ظهور سرمایه داری صحبت می‌کند.

▫️غنی‌نژاد توضیح می‌دهد که تبیین مارکسیستی از رشد اقتصادی و ظهور سرمایه داری ذیل مفهوم «انباشت اولیه» غلط است. غنی‌نژاد می‌گوید که تخت جمشید و کلیساهای جامع نیز انباشت اولیه بوده‌اند اما موجب رشد اقتصادی نشده‌اند.

▫️نویسنده کتاب «روش شناسی علم اقتصاد» می‌گوید ادام اسمیت کتاب ثروت ملل را در نقد مرکانتلیسم و سیاست استعماری نوشته است.

▫️اسمیت در این کتاب توضیح می‌دهد که کشورها از طریق تجارت آزاد به ثروت می‌رسند.

◽️@utfinance◽️

📌همچنین بخوانید:
سبب اصلی تولد سرمایه‌داری

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

چرا آرژانتین به یک سیستم بانکی 100٪ ذخیره نیاز دارد؟

◽️@utfinance◽️

اشکان زارع، روزنامه نگار و پژوهشگر تاریخ اندیشه که برای بازدید از کاخ چرخاب در برازجان رفته که از کاخ‌های کوروش بزرگ هخامنشی است نسبت به وضعیت نامناسب نگهداری از این کاخ‌ها ابراز تاسف می‌کند.
کاخ‌ چرخاب در فاصله هفتاد کیلومتری خلیج فارس قرار دارد که نشان دهنده حضور پادشاهی ایران در حدود «۲۶» سده در خلیج فارس است.
به نوشته این آقای زارع، «با وجود روایات تاریخی و اسنادی که حکایت از اهمیت این بنا دارد، امروز در گوشه‌ای متروکه افتاده و کمتر کسی از اهالی ایران خبر از وجود این کاخ دارد.»

🖥 ویدیو

ایران، لیبرالیسم، کاپیتالیسم و اقتصاد آزاد

👥 مهدی تدینی و محمد فاضلی

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

زمانی که مدل سرمایه گذاری برنده نوبل اقتصاد از یک روش ساده شکست می‌خورد!

👤 مانی بشرزاد

مارکوویتز، اقتصاددانی است که یک مدل پیچیده برای سرمایه گذاری ارائه کرد و این مدل به قدری در آکادمیا اقتصاد و فایننس موفق بود که باعث شد او برنده نوبل‌ اقتصاد ۱۹۹۰ شود.
تا الان همه چیز خوب است تا اینکه می‌فهمیم در سرمایه گذاری اگر به جای استفاده از مدل پیچیده برنده نوبل، روی هر سهم به اندازه برابر پول می‌گذاشتید بیشتر سود می‌کردید!
به زبان ساده، یک روش‌ سرمایه گذاری ساده و بدیهی مدل پیچیده برنده نوبل را شکست می‌دهد. دلیل این اتفاق چیست ؟

یک روانشناس که اقتصاد هم خوب می‌داند جواب جالبی دارد:
نفهمیدن تفاوت میان ریسک و عدم قطعیت

ریسک:
چگونه زمانی که تمامی آلترناتیوها، پیامدها و احتمالات را می‌دانیم تصمیم بگیریم؟
عدم قطعیت:
چگونه زمانی که تمامی آلترناتیوها، پیامدها و احتمالات را نمی‌دانیم تصمیم بگیریم؟

گیرگنزر، از منتقدان مطرح اقتصاد رفتاری و جریان اصلی، به ما می‌گوید در جهانی که احتمالات و پیامدها مشخص است، این نظریه‌ها عالی عمل می‌کنند، مشکل این است که جهان ما جهان عدم قطعیت است، نه جهان ریسک.
به همین دلیل مدل ریاضی پیچیده برنده نوبل‌ اقتصاد از یک روش بدیهی و ساده شکست می‌خورد، چون بنای نظریه بر اساس یک جهان خیالی است!

برعکس عقیده اقتصاددان‌های جریان اصلی، در چنین جهانی رفتار منطقی همیشه محاسبه تمامی پیامدها، آلترناتیوها و احتمالات نیست چون این داده‌ها وجود ندارند.
اما نقد گیرگنزر به اقتصاد رفتاری چیست؟ او می‌گوید اگر فردی بدون این محاسبات پیچیده تصمیمی بگیرد نه تنها رفتار غیر عقلانی انجام نداده است، بلکه روش‌درست تصمیم گیری در جهان عدم قطعیت همین است. بسیاری از سوگیری‌هایی که اقتصاد رفتاری از آن صحبت می‌کند سوگیری نیستند بلکه رفتاری طبیعی در جهان عدم قطعیت هستند!

اصل عدم قطعیت uncertainty دلالت‌های مهم و فراوانی دارد. برای مثال برنامه ریزی مرکزی اقتصاد یا پیش‌بینی دقیق عددی را امری‌ غیرممکن می‌کند.


◽️

برای مطالعه بیشتر پیشنهاد من این دو دسته مطلب است:

۱-برای فهم عدم قطعیت و انتقادات وارد به اقتصاد رفتاری و جریان اصلی

•سخنرانی Ted گیرگنزر به نام
چگونه افراد باهوش‌ تصمیمات درست می‌گیرند

https://m.youtube.com/watch?v=-Lg7G8TMe_A

•سخرانی گیرگنزر و نسیم طالب در نقد اقتصاد رفتاری

https://m.youtube.com/watch?v=4VSqfRnxvV8&


۲-برای فهم دلالت‌های اقتصادی و سیاسی اصل‌ عدم قطعیت

•مقاله Coping with ignorance از فردریش فون هایک

https://imprimis.hillsdale.edu/coping-with-ignorance-july-1978/

•کتاب Risk, Uncertainty and Profit از فرانک نایت

کتاب بالای ۴۰۰ صفحه است و زبان تخصصی دارد، به همین دلیل این لینک دانشگاه Mit ایده های اصلی کتاب را به زبان ساده توضیح داده است

https://news.mit.edu/2010/explained-knightian-0602
◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیو

رشد اقتصادی کشنده نیست

👤 یوهان نوربرگ
🎙 مترجم و گوینده: رهام جابری

📌 آیا رشد اقتصادی منجر به آلوده شدن زمین و دامن زدن به چالش‌های زیست‌محیطی می‌شود؟ اعداد و ارقام در این باره چه می‌گویند؟ اگر رشد اقتصادی را متوقف کنیم، دی اکسید کربن کمتری وارد اتمسفر می‌شود؟

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

👤 توس تهماسبی

مارکسیست‌ها همواره ادعا می‌کردند که جنگ‌ها در عصر جدید، نتیجه شیوه تولید سرمایه‌داری و رقابت‌ها و انحصارات ناشی از آن است. مفهوم امپریالیسم هم از همین جا زاده می‌شود.

از دیدگاه آنان سرمایه‌داری برای حفظ نرخ سود و انتقال بحران‌های ناگزیرش، نیاز دائمی به جنگ دارد اما زمانی که طبقه کارگر به رهبری سازمان پیشتازش یعنی حزب کمونیست، حاکمیت را در کشورهای مختلف به دست گیرد، دیگر جنگی وجود نخواهد داشت و تضادهای قومی و ملی هم بی معنا خواهد بود.

اما در دهه هفتاد میلادی که احزاب کمونیست در سه کشور هندوچین قدرت را بدست گرفتند، ابتدا کمونیست‌های حاکم در کامبوج دست به نسل‌کشی ویتنامی‌های مقیم آن کشور زدند، سپس ارتش ویتنام کمونیست با یک حمله سراسری در سال هفتاد و نه ررژیم کمونیست کامبوج را سرنگون کرد. سپس چند ماه بعد چین کمونیست برای تنبیه ویتنام دست به یک لشکرکشی ویرانگر به خاک ویتنام زد که ده‌ها هزار کشته برجای گذاشت.

در یک سکانس تاریخی دیگر زمانی که یوزف بروز تیتو رهبر کمونیست یوگوسلاوی از دستورات استالین سرپیچی کرد، ارتش شوروی برای حمله به یوگوسلاوی آماده شد و استالین صراحتا اعلام کرد که انگشت کوچکم را تکان می‌دهم و آن وقت دیگر تیتویی وجود نخواهد داشت! استالین تنها پس از آنکه دریافت آمریکا کمک نظامی و اقتصادی به یوگوسلاوی را آغاز کرده، از تهاجم نظامی منصرف شد.

بازهم در نیمه دوم دهه هفتاد میلادی اتیوپی و سومالی که هر دو توسط نظامیان کمونیست اداره می‌شدند، بر سر ایالت اوگادن وارد جنگ شدند، تلاش‌های شوروی برای میانجیگری موثر واقع نشد و در نهایت تصمیم گرفت که جانب اتیوپی را بگیرد و نیروهای هوابرد و مستشارانش را به کمک آن کشور بفرستد.

در افغانستان زمانی که کمونیست‌ها به قدرت رسیدند، به دو جناح موسوم خلق و پرچم تقسیم می‌شدند. در جناح خلق پشتون‌ها غالب بودند و در جناح پرچم تاجیک‌ها. تره‌کی و امین پشتون خیلی سریع پرچمی‌هایی نظیر کارمل و ارتشی‌های هوادار آنها را اخراج و تبعید کردند و تعدادی را نیز اعدام. سپس میان خود امین و تره‌کی نزاع پدید آمد. امین غالب شد و دستور داد تره‌کی را با بالش خفه کنند. پس از آن ارتش شوروی با نیروهای نظامی‌اش غالب شد و با تصرف کاخ امین او را به همراه تمام خانواده و همکارانش تیرباران کرد و ببرک کارمل تاجیک را به قدرت رساند. دوازده سال بعد در روزهای آخر حکومت کمونیستی، تضادهای قومی تیر خلاص را شلیک کرد، کارمل علیه نجیب پشتون توطئه کرد. شهنواز تنای پشتون علیه حکومت کودتا کرد و سپس به پاکستان گریخت و در نهایت رشید دوستم ازبک با گارد قدرتمندش در شمال دست از حمایت حکومت برداشت و موجبات سرنگونی آن را فراهم کرد.

در یک سکانس دیگر از تاریخ قرن بیستم، در اواخر دهه شصت میلادی شوروی‌ها به طور محرمانه با واشنگتن تماس گرفتند تا موافقت آمریکا را برای حمله اتمی به چین، پیش از آنکه پکن به یک قدرت اتمی تبدیل شود، جلب کنند. نیکسون و کیسینجر قاطعانه در مقابل شوروی ایستادند و این تجاوز صورت نگرفت.

در سوی دیگر ماجرا مارکسیست‌ها هرگز نتوانستند، هشتاد سال صلح و رفاه در اروپای پس از جنگ دوم جهانی را توضیح دهند. آنها در برابر این واقعیت که هرگز دو کشور دارای نظام سیاسی لیبرال دمکراسی با یکدیگر نجنگیده‌اند، هیچ حرفی برای گفتن ندارند. واقعیت آن است که صفر تا صد تزهای مارکسیستی درباره جنگ و نظام جهانی مطلقا یاوه است.

در نتیجه توسعه سرمایه‌داری، تجارت آزاد و دمکراسی، پس از جنگ دوم جهانی ما مرفه‌ترین و صلح‌آمیزترین دوران تاریخ بشر را در میان کشورهای توسعه یافته تجربه کردیم. ریشه‌ها و زمینه‌های جنگ را باید در جاهایی کاملا متفاوت با آنچه مارکسیست‌ها می‌گویند جستجو کرد.

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

ایده‌‌های آزادی‌خواهانه و تنش‌های محافظه کارانه

توافق لیبرتارین‌ها و محافظه‌کاران در مورد دولت محدود، تفاوت‌های اساسی در استدلال‌ها آنها را پنهان می‌کند. آزادی‌خواهان آزادی فردی را بیش از هر چیز دیگری در اولویت قرار می‌دهند. آنها معتقدند که افراد از طریق تعاملات داوطلبانه و بازارهای نامحدود می‌توانند جامعه‌ای مرفه و عادلانه ایجاد کنند. از سوی دیگر محافظه کاران اغلب بر اهمیت نظم اجتماعی، سنت و ارزش‌های اخلاقی تأکید می‌کنند. آنها معتقدند که یک چارچوب اخلاقی قوی و یک احساس اجتماعی برای یک جامعه با عملکرد خوب ضروری است و دولت ممکن است در حفظ این ارزش‌ها نقش داشته باشد.

◽️@utfinance◽️

📄 داده

برترین کشورهای جهان برای کسب و کارها

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

اشکالات اساسی تحلیل لیبرتارینی از شکل‌گیری نظام تولید انبوه در ایران

مقاله‌ای درباره اقتصاد سیاسی رضاشاه

👤 امین شهروز

مجله فریدون:
نویسنده در این مطلب تاکید می‌کند که: «واقعیات اقتصاد سیاسی ایران در دوران رضاشاه نشان می‌دهد که تحلیل لیبرتارینی از شکل‌گیری نظام تولید انبوه در ایران، واجد اشکالات اساسی است».

او در بخشی دیگر از مطلب می‌نویسد:

«اقتصاد فئودالی/معیشتی و عمقیما استعمارزده و غارت شده ایران جز به مدد دولت مطلقه مدرن، به هیچ عنوان امکان و توان جهش به سوی سرمایه‌داری اولیه و صنعتی و حرکت به سوی نظام تولید انبوه را نداشت.

به تعبیری وبری، شکل‌گیری دولت‌های مطلقه مدرن از طریق ایجاد نظم، بوروکراسی، اعمال زور مشروع در یک محدوده جغرافیایی مشخص همراه با از میان بردن قدرت فئودال‌های محلی، می‌تواند امکان گذار از نظام فئودالی به سرمایه‌داری اولیه، صنعتی و نظام تولید انبوه را فراهم سازد.

نمونه این ادعا را در تمامی دولت‌های مطلقه‌ی مدرن پیشادموکراسی، در اروپای قرن ۱۶ به بعد می‌توان مشاهده کرد. امری که لیبرتارین‌ها از آن تعمدا غفلت می‌کنند و بر آن چشم می‌بندند.

کشورهایی همچون اسپانیا، پرتغال، آلمان، هلند، بلژیک، انگلستان، فرانسه و... از قرن ۱۶ تا اواخر قرن ۱۸ صرفا به مدد دولت‌های مطلقه و سرکوب تدریجی فئودال‌ها و حاکمان محلی و با اتخاذ سیاست‌های کاملا مرکانتلیستی و حمایت‌گرانه از بورژوازی ملی‌ خود، امکان گذار به سرمایه‌داری صنعتی و سامانه تولید انبوه و صادرات انبوه را پیدا کردند.

امری که ضرورت آن در دوران به قدرت رسیدن رضاشاه بسیار بیشتر از سایر کشورها بود؛ برخی تحلیل‌های لیبرالی و لیبرتارینی از اقدامات اقتصادی رضا شاه و تخطئه آن با توسل به ایده‌های افرادی چون موری روتبارد و فون هایک و میزس، نشان دهنده درک ناقص و نادرست و فهم زمان‌پریشانه و انتزاعی از وضعیت کشوری همچون ایران در ابتدای قرن ۱۳۰۰ است».

—————-
*امین شهروز نام مستعار نویسنده است.

◽️@utfinance◽️

📄 گزارش حقوق ‌و‌ دستمزد جاب‌ویژن


گزارش حقوق و دستمزد جاب‌ویژن در سال ۱۴۰۳ با مشارکت حدود ۱۰۰ هزار نفر شرکت‌کننده در نظرسنجی و پوشش حدود ۵۰۰ خانواده شغلی منتشر شد.

◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیو

هزینه اشتباهات دولت را چه کسی می‌دهد؟

👤 خاویر میلی

بازار «فساد» را از بین می برد زیرا فساد ناکارآمد است. مشکل دولت این است که تابع نیروهای بازار نیست و ناکارآمدی و فساد آن همچنان ادامه دارد،زیرا درآمد آن از طریق اخاذی و نه مبادله داوطلبانه به دست می‌آید. سیاستمداران فاسد مخلوق دولت هستند نه بازار.

«مشکل دولت این است که از طریق یک منبع درآمد اجباری (مالیات) تامین مالی می‌شود... همچنین، دولت این عادت بد را دارد که اگر مشکلی پیش بیاید، صورت حساب به عهده مردم است.»

منبع: https://t.me/liberty_institute

◽️‌@utfinance◽️

📕 تازه‌های نشر

مشکل سوسیالیسم

👤 توماس دی لورنزو

✍🏻 ترجمه: محمدحسن وکیلی

یک ربع قرن پس از فروپاشی شگفت‌انگیز سوسیالیسم در امپراتوری شوروی، بخش بزرگی از جوانانِ آمریکاییِ نسل «هزاره» (متولدین بین سال‌های 1982 تا 2004 میلادی) فکر می‌کنند که سوسیالیسم آیندۀ‌ پیش روی‌شان است. نظرسنجی سال 2015 میلادی سایت «یوگاو» نشان می‌دهد که 43 درصد از آمریکایی‌های بین هجده سال تا بیست‌ونه سال نظر «مطلوبی» به سوسیالیسم دارند و از نظر آن‌ها سوسیالیسم والا‌تر از کاپیتالیسم است. (چه کسی می‌تواند ادعا کند که امروزه چنین مطالبی در مدارس دولتی به کودکان آموزش داده نمی‌شود؟)
نظرسنجی سال 2016  بنیاد پیو نشان می‌دهد که 69 درصد از رأی‌دهندگان زیر سی سال بیان کرده‌اند که «مشتاق رأی دادن به رئیس‌جمهور سوسیالیست ایالات متحده هستند» و میلیون‌ها نفر از نسل هزاره برای انتخابات مقدماتی حزب دموکرات در سال 2016 به سناتور برنی سندرز رأی دادند که خود را «سوسیالیست دموکرات» توصیف کرده بود.

◽️@utfinance◽️

📌 همچنین بخوانید: آشنایی با توماس دی لورنزو

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

خاستگاه مدرن شبه علم

شبه علم در طول تاریخ خاستگاه‌های متعددی داشته است اما خاستگاه مدرن آن مارکسیسم است

👤 اشکان زارع

◽️از ادعاهای مارکسیست‌‌ها در جهان همواره علمی بودن آنها است. آنها نظریه کمونیسم را که بعداً توسط کسانی چون آلن بدیو به فرضیه فروکاهیده شد یکی از وجوهات علمی نگرش خود تلقی می‌‌کنند. این وهم بزرگ به گونه‌‌ای است که شوروی به هنگام سقوط را برخی دولت علمی می‌‌دانستند.

◽️این ادعاها البته ریشه در تفکر مارکس دارد؛ مارکس و انگلس ادعا می‌کردند که راهنمای کارشان تحلیل‌های علمی و نه آرمان‌های ایدئالیستی است، و انگلس بر این باور بود که فلسفه‌ای ماتریالیستی (مادی‌گرایانه) ابداع کرده که اساس معرفت‌شناختی علوم طبیعی و اجتماعی به شمار می‌رود. یکی از ابزارهای عوام‌فریبانه در دست چپ‌‌ها همین موضوع علم است. می‌‌توان این بحث را پیش کشید که علت اصلی به قدرت رسیدن بلشویک‌ها این بود که ادعا می‌کردند در همه‌ی کارهای خود از نظریه‌ علمی تکامل تاریخی پیروی می‌کنند. بحث علمی بودن همواره وهن بزرگی مقابل مخاطب عام ایجاد می‌کند و کمونیست‌ها این حربه را خوب می‌دانستند.


◽️@utfinance◽️

👤 موسی غنی‌نژاد: هر دینی که تحمیل عقیده کند ناحق است / این چه اسلامی است که درست کرده‌اید؟!

◽️غنی‌نژاد: مملکت ما بعد از انقلاب درگیر ایدئولوژی تبعیض است که چپ‌های اسلامی مطرح کردند.

◽️در جنگ قدرت حزب توده و حاکمیت اسلامی آن زمان، ایدئولوژی حزب توده بود که برنده شد.

◽️ هر دینی که تحمیل عقیده کند، ناحق است؛ می‌خواهد اسلام باشد یا هر چیز دیگر.

◽️این چه چهره‌ای است که از اسلام درست کرده‌اید؛ ما در سنت شیعی اصلا اسلام سیاسی نداریم.


◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

ایجاد بازار آزاد در بولیوی به دست اقتصاد «غیررسمی»

👤 سرخیو لوپز

ترجمه: مسعود یوسف حصیرچین

◽️ در گفتمان امروزی بولیوی، مفاهیم لیبرالیسم، بازارهای آزاد یا آرمان‌های کاپیتالیستی سنتی، در قیاس با مباحث جریان اصلی سوسیالیسم قرن بیست و یکمی، سیاست‌های کنزینی و فقدان قابل توجه آزادی‌های اقتصادی، چیزهایی کاملاً دور از ذهن هستند.

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

سراب عدالت اجتماعی از دیدگاه هایک

👤 موسی غنی‌نژاد


📌 این مقاله در سال 1374 توسط موسی غنی‌نژاد برای مجله «نامه فرهنگ» نوشته شده است. سردبیر وقت مجله، رضا داوری اردکانی به اشتباه عنوان مقاله را «سراب عدالت از دیدگاه هایک» درج می‌کند.

◽️@utfinance◽️