📚 معرفی کتاب

یادداشت‌هایی در باب چین

👤 باربارا تاکمن
✍🏻 ترجمه: محمدرضا مردانیان
◽️@utfinance◽️

توضیح مترجم:
وقتی مدیر محترم نشر گمان، پیشنهاد ترجمه‌ی «یادداشت‌هایی در باب چین» را به من داد، خیلی جدی نگرفتمش! حقیقتا فقط یک‌دور کتاب را سرسری خواندم که دوفردایش جوابی داشته باشم که چرا پشت گوش انداختم. نام مؤلف هم چنان سنگین بود که فکر کردم حالا این هم کنار آن همه کتاب که خیال ترجمه‌شان را در سر پختم و ته گرفت!
ویروس کرونا، جهان را درنوردید و من هم دو هفته خانه‌نشین شدم و از سر بیکاری، شروع کردم به ترجمه‌. متن به‌شدت دلفریب بود و نگاه #باربارا_تاکمن به چین دوران #مائو که سرزمینی اسرارآمیز بود، پر از نکته‌سنجی و بداعت. او در فصولی فشرده سعی کرد به تمام زوایای جامعه و حاکمیت #چین کمونیست سرک بکشد. بارها و بارها مجبور شدم تاریخ چین در آن دوران، یعنی پس از جنگ دوم جهانی و تا نیمه‌ی دهه‌ی هفتاد میلادی را مرور کنم.
فصل انتهایی کتاب، خودش به‌تنهایی جستاری‌ست نغز و مبتکرانه درباره‌ی «تاریخ جایگزین» یا این‌که اگر دولت وقت امریکا یا بهتر بگوییم فرستاده و نماینده‌ی وقت امریکا در چین، آن حماقت تاریخی را نمی‌کرد و ملی‌گراها در چین بر سر قدرت می‌ماندند و یا دست کم کمونیست‌ها به دامان شوروی نمی‌افتادند و ماجراهای بعدش پیش نمی‌آمد.
سال گذشته، وقتی بحث کمک یا دخالت خارجی به میان می‌آمد، ناخودآگاه یاد این جستار و این اشتباه و قمار تاریخی امریکا در چین می‌افتادم و این‌که بخت و آینده‌ی ما اگر بسته به انتخاب تاریخی آنها هم باشد، چه در انتظارمان است. ناخودآگاه یاد خاطرات شیرین کمک ترومن به بازگرداندن آذربایجان به مام میهن می‌افتادم و البته ماجرای ژنرال هایزر در ۴۵ سال پیش… به «تاریخ جایگزین» ایران فکر می‌کردم اگر…
باربارا تاکمن را در ایران، مترجمان چیره‌دستی مثل استاد عزت‌الله فولادوند، حسن افشار و محمد قائد ترجمه کرده‌اند و ترجمه‌ی من از این نویسنده‌ی قهار، حقا که ارتکاب نام دارد تا این‌که ترجمه بناممش. متن را مسعود حصیرچین عزیز، چین‌شناس درجه‌یک، چند دور خواند و ویراست و خانم مرضیه نیلی هم زحمت نهایی را کشید. تیم ویراستاری و نمونه‌خوانی نشر گمان هم به تعریف بنده نیازی ندارد!

پی‌نوشت: زنده‌نام محمد مرادی، هر بار که کتابی منتشر می‌شد، تبریکی می‌گفت و همیشه در آن چندسال کوتاه دوستی مجازی، درباره‌ی کتاب‌ها با هم گفتگوی کوتاهی داشتیم. این را هنگامی ترجمه کردم که او زنده بود و امیدوار اما… واژه به واژه‌ی این کتاب ناچیز، پیشکش به یاد و نام او و فداکاری‌ و دریادلی‌اش.

◽️@utfinance◽️

🖥 مستند

دختر جبر: زندگی مریم میرزاخانی ریاضی‌دان ایرانی

کارگردان: فرزاد کاظم‌زاده

◽️@utfinance◽️

خبر

محمدعلی جنت‌خواه بازداشت شد

◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیو / جلسه 14 انجمن شهریار

چپ و تخریب تمدن جدید

در جلسه چهاردهم انجمن شهریار بابک مینا به این پرسش پاسخ می‌دهد که سرچشمهٔ چپ جدید که باید آن را از مارکسیسم کلاسیک جدا کرد، کجاست؟

بابک مینا می‌گوید در پاسخ به این پرسش باید از سه ایستگاه بگذریم: نخست آلمان بعد از جنگ جهانی اول که در آن اندیشه‌های ضدتجدد به گونه‌ای بی‌سابقه گسترش یافت. در این سال‌ها نوعی راست مرتجع و ضدتجدد به وجود آورد که وعدهٔ عبور از لیبرالیسم و سوسیالیسم را می‌داد. نتیجهٔ نهایی این جریان نازیسم در آلمان بود. ایستگاه دوم فرانسهٔ بعد از جنگ است. روشنفکران فرانسوی اندیشه‌های ضدتجدد آلمانی را به خدمت چپ گرفتند و از این طریق چپ جدیدی خلق کردند که از نظر فکری تفاوت‌هایی اساسی با مارکسیسم کلاسیک داشت. و سپس از دههٔ هشتاد میلادی – که این اندیشه‌ها به طور نسبی در فرانسه رو به افول گذاشتند - به امریکا وارد شدند و در آنجا مجدداً به شکلی جدید شکوفا شدند. بنابراین ما با سه لحظهٔ آلمانی، فرانسوی و امریکایی مواجهیم.
◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیو / جلسه 15 انجمن شهریار

چپ نو و ایران

در این گفتار کوشش می‌شود چرخش عام‌گراییِ چپ کلاسیک را به خاص‌گراییِ چپ نو توضیح داده شود. همچنین بر روی این نکته تأکید می‌شود که چپ عمیقاً وجوهی گنوسی دارد که به شکلی سکولار در سنت چپ ادامه یافته است. در تفکر گنوسی جهان زندانی است که باید به واسطهٔ معرفتی الهی یا رخدادی رهایی‌بخش از آن رها شد. این الگو بعداً در سنت چپ شکلی سکولار و سیاسی به خود می‌گیرد. در بخش دوم به سنت چپ در ایران می‌پردازیم. کمونیسم ایرانی در شهر باکو و زیر تأثیر مارکسیسم روسی زاده شد. در دوران اول از ۱۹۰۵ تا پایان پهلوی اول «حزب کمونیست ایران» مهمترین سازمان کمونیستی ایران بود. در دورهٔ دوم از شهریور بیست تا پایان دههٔ شصت خورشیدی نخست حزب توده و سپس سازمان چریک‌های فدائیان خلق مهمترین سازمان‌های کمونیستی در ایران بودند. چپ در این دو دوره عمدتاً تحت تأثیر مارکسیسم روسی بود. دورهٔ سوم که از اوایل دههٔ هفتاد تا کنون ادامه دارد، دوران سلطهٔ «چپ نو» است که در جلسهٔ قبل و این جلسه می‌کوشیم جنبه‌هایی از آن را روشن کنیم.
◽️@utfinance◽️

📄 آشنایی با هانس هرمان هوپ

هانس هرمان هوپ در سال 1949 در آلمان به دنیا آمد، به دلیل مشارکت در فلسفه سیاسی و اقتصاد مکتب اتریشی شناخته شده است.

اول و مهمتر از همه، هوپ به دلیل دفاع از اصول لیبرتارینیسم یا آزادی گرایی شناخته می‌شود. لیبرتارینیسم یک فلسفه سیاسی است که بر آزادی فردی، همکاری داوطلبانه و مداخله محدود دولت تاکید دارد. هوپ یکی از چهره‌های برجسته در ترویج این ایده‌ها بوده است و استدلال می‌کند که حقوق مالکیت فردی شالوده یک جامعه عادلانه و مرفه را تشکیل می‌دهد.

یکی از آثار برجسته هوپ «دموکراسی: خدایی که شکست خورد» است، جایی که او مفهوم دموکراسی را نقد می کند و از شکل غیرمتمرکز حکومتداری حمایت می‌کند. او مدعی است که دموکراسی‌ها به مداخله بیش از حد دولت و فرسایش آزادی های فردی منجر می‌شوند. در عوض، او سیستمی را بر اساس ایده مالکیت خصوصی پیشنهاد می‌کند که در آن مالکان به طور داوطلبانه برای حفظ نظم اجتماعی همکاری می‌کنند.

در حوزه اقتصادی، هانس هرمان هوپ نیز سهم قابل توجهی در گسترش ایده‌های مکتب اتریش داشته است. او با تأکید بر اهمیت بازارهای آزاد و تأثیرات مخرب دخالت دولت در اقتصاد، خود را با مدرسه اقتصاد اتریش همسو می‌کند. هوپ استدلال می کند که جامعه ای مبتنی بر مبادلات داوطلبانه و احترام به حقوق مالکیت به طور طبیعی منجر به افزایش رفاه می‌شود.

هوپ علاوه بر آثار مکتوب خود، در موضوعات مرتبط با فلسفه سیاسی نیز سخنرانی‌ها و مناظرات زیادی داشته است. او در مورد نقش دولت، ماهیت دموکراسی و مزایای اقتصاد بازار آزاد بحث کرده است.

در حالی که ممکن است همه با نظرات هوپ موافق نباشند، ایده‌های او بحث‌های مهمی را در حوزه فلسفه سیاسی به راه انداخته است. مطالعه آثار هانس-هرمان هوپ بینش‌های ارزشمندی را در مورد دیدگاه‌های جایگزین در مورد حکومت و اقتصاد ارائه می‌دهد. ایده‌های او مفاهیم متعارف حکومت را به چالش می‌کشد و ما را تشویق می‌کند تا نقش دولت را در شکل دادن به جوامع به طور انتقادی بررسی کنیم.
◽️@utfinance◽️

📄 آشنایی با آین رند

آین رند فیلسوف، رمان نویس و نمایشنامه نویس برجسته روسی-آمریکایی بود که بیشتر به خاطر فلسفه عینیت گرایی و رمان‌های تأثیرگذارش، به ویژه «سر چشمه» و «اطلس شورید» شهرت داشت.

فلسفه آین رند، معروف به عینیت گرایی، بر چند اصل کلیدی متمرکز است. اول از همه، فضیلت خودخواهی است که به تعبیر رند به معنای عمل کردن در راستای منافع شخصی عقلانی بدون قربانی کردن رفاه دیگران است. عینیت گرایی عقل را به عنوان ابزار اصلی درک جهان، حقوق فردی را به عنوان شالوده جامعه عادلانه، و سرمایه داری آزاد را به عنوان اخلاقی ترین و مولدترین نظام اقتصادی حمایت می‌کند.

◽️@utfinance◽️

📄 یادداشت

‏«سرمایه‌دارا گندم رو میریزن تو دریا تا قیمتش گرون بشه؟»

👤 مهرپویا علا

این گزاره‌ای است که بسیاری از ما در مدارس، دانشگاه‌ها یا رسانه‌ها از زبان افراد مختلف شنیده‌ایم. نکتۀ جالب این است که این ادعا بسیار قدیمی است¹ و از همان زمان هم پاسخ روشنی به آن داده شده بود. نکتۀ جالب‌تر اینکه علی‌رغم این پاسخ‌ها هنوز هم همان حرف با همان کیفیت و بدون تغییر تکرار می‌شود!

قدری اطلاع از نظریۀ اقتصادی مضحک بودن چنین حرفی را نشان می‌دهد. هیچ سرمایه‌داری مریض نیست که هر سال مازاد تولید ایجاد کند تا بعد دور بیاندازد. چنین اتفاقی (دور ریختن مازاد گندم یا هر کالای دیگر برای جلوگیری از افت قیمت) در بازار آزاد در بدترین حالت ممکن فقط یک بار می‌تواند اتفاق بیفتد. چون سال آینده تولید را در بخشی که مازاد داشته کاهش می‌دهند و سرمایۀ مازاد را به بخشی منتقل می‌کنند که در آن کمبود تولید وجود دارد. یعنی سرمایه‌ای که از خط تولید یک کالا بیرون می‌آید محو نمی‌شود، به بخشی دیگر منتقل می‌شود. اساساً کار آنتروپرونر همین است که با استفاده از مکانیسم قیمت تشخیص دهد کجا کمبود تولید وجود دارد و کجا مازاد. این کار را برای رضای خدا انجام می‌دهد؟ مطلقاً خیر. به نفع خودش است. ‏همین مکانیسم قیمت دقیقاً چیزی است که نظام سوسیالیستی آن را حذف یا به شدت مخدوش می‌سازد و به قحطی ناشی از سرمایه‌گذاری غلط دامن می‌زند. پدیده‌ای که مثلاً در مازاد تولید سیب در حوزۀ دریاچۀ ارومیه و همزمان نابودی آن دریاچه در همین ایران می‌بینیم.

تازه تمام این بحث‌ها با این فرض بسیار دور از واقعیت بیان می‌شوند که سود به دست آمده از افزایش قیمتِ ناشی از دور ریختن یک کالا، بیشتر از فروش همان کالای دور ریخته شده با قیمت پایین‌تر باشد. وقوع چنین چیزی در جهان واقعی بسیار دور از انتظار است. بنابراین اگر چنین مسائلی در گذشته اتفاق افتاده‌اند باید دید چه مداخله‌ای از طرف دولت‌ها با انگیزه‌های امپریالیستی و سوسیالیستی انجام شده بود که به چنین اخلالی در بازار منتهی شد. هیچ دولت‌مرد امپریالیستی از تجارت آزاد دفاع نکرده است. نظر امپریالیست‌های اروپایی قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در مورد لیبرالیسم و تجارت آزاد مشابه نظر مقامات کنونی جمهوری اسلامی در مورد لیبرالیسم بود. پایۀ نظری امپریالیسم نظریۀ قرن هجدهمی مرکانتیلیسم بود که به ایجاد محدودیت در واردات و حمایت از کشاورزی «داخلی» اعتقاد داشتند. اولین منتقدان این سیاست‌ها لیبرال‌ها بودند. حتی هابسون که اصطلاح امپریالیسم را وضع کرد بر لنین اثر گذاشت اساساً لیبرال بود - هرچند تفکر مغشوشی داشت.

در واقع بزرگ‌ترین دولت امپریالیستی تاریخ بشر را لنین پایه‌گذاری کرد که هدف علنی و اعلام شده‌اش ملحق کردن تمام جهان به نظام دیکتاتوری «موقتی» بود که در مسکو پایه گذاشته بود و تصور می‌کرد «تاریخ» از زبان او سخن می‌گوید.


۱. شخصاً قدیمی‌ترین متنی که این ادعا را در آن دیدم کتاب انسان، اقتصاد و دولت موری روتبارد بود که در ۱۹۶۲ نوشته شد. البته روتبارد به قصد نقد این ادعا آن را مطرح کرد که متن حاضر هم متأثر از مباحث اوست. حتماً قدمت این ادعا بسیار بیشتر از این است.

◽️@utfinance◽️

📄 آشنایی با سیف‌الدین آموس

آموس، اقتصاددان لبنانی الاصل است و دکترای خود را در توسعه پایدار از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد. آموس با انتشار کتاب خود با عنوان «استاندارد بیت کوین: جایگزین غیرمتمرکز برای بانکداری مرکزی» به شهرت بین المللی دست یافت. این کتاب که در سال 2018 منتشر شد، به بررسی تکامل تاریخی پول، کاستی‌های ارزهای فیات و پتانسیل بیت کوین برای خدمت به عنوان یک شکل برتر پول می‌پردازد.

یکی از بحث‌های اصلی در «استاندارد بیت‌کوین» این است که بیت‌کوین با ماهیت غیرمتمرکز و عرضه ثابت خود، جایگزینی برای ارزهای فیات مستعد تورم که توسط بانک‌های مرکزی کنترل می‌شوند، ارائه می‌دهد. آموس ادعا می‌کند که کمبود بیت کوین، مشابه فلزات گرانبها مانند طلا، آن را به یک ذخیره قابل اعتماد از ارزش در طول زمان تبدیل می‌کند.

◽️@utfinance◽️

از سیف الدین عموس دو کتاب توسط نشر آماره به فارسی ترجمه شده است:

«استاندارد دستوری / بدهی بردگی و بربریت» با ترجمه امیرحسین خالقی و

«استاندارد بیت کوین» با ترجمه محمد مبینی و مقدمه نسیم نیکلاس طالب.



📌 لینک خرید کتاب استاندارد دستوری
📌 لینک خرید کتاب استاندارد بیت کوین
◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

چگونگی مبارزه با فساد

👤 موسی غنی‌نژاد
◽️@utfinance◽️

🖥 ویدیو

افسانه شکست بازار

👤 موسی غنی‌نژاد

◽️@utfinance◽️

یادداشت

افسانه «تورم فشار هزینه»

👤علی میرزاخانی

◻️چرا تورم در بیش از ۹۵ درصد کشورها به تاریخ ‍‍‍پیوسته اما در معدود کشورهایی همچون ایران به حیات خود ادامه می‌دهد؟ صرفنظر از ذینفعانی که به طرق مختلف در تنور تورم می‌دمند علت اصلی را باید در عدم آگاهی عمومی نسبت به دستور پخت تورم دانست. ذینفعان هیچوقت استدلال نمی‌کنند که چون تورم به نفع ماست باید ادامه یابد بلکه روی موج ناآگاهی عمومی سوار و باعث سیاستگذاری‌هایی از جمله قیمت‌گذاری دستوری می‌شوند که پیامد نهایی آن تشدید یا حداقل ماندگاری تورم است.

◻️یکی از افسانه‌هایی که در مورد علل تورم وجود دارد و اخیرا در یکی از مناظره‌های تلویزیونی هم به آن استناد شد تورم فشار هزینه (Cost-push inflation) است که قبل از کشف سیاست‌های مهار تورم در سال‌های ماقبل دهه ۸۰ میلادی به عنوان یکی از علل تورم مطرح بود. نخستین بار اقتصاددانانی چون فردریش فون هایک و میلتون فریدمن اقتصاددانان برنده نوبل از این واقعیت پرده برداشتند که چیزی به نام «تورم فشار هزینه» وجود ندارد. هایک معتقد بود که چنین دیدگاهی در دوران طولانی شدن تورم تلاش می‌کند گناه افزایش مستمر قیمت‌ها را از دوش سیاست بردارد و به فشار هزینه‌ها منتسب کند. او در کتاب «خصوصی‌سازی پول» می‌نویسد: نه دستمزدهای بالاتر و نه قیمت بالاتر نفت یا واردات هیچکدام نمی‌توانند قیمت کل همه کالاها را به بالا برانند مگر اینکه عرضه پول افزایش یابد و پول بیشتری در اختیار خریداران قرار گیرد.

◻️ میلتون فریدمن و اقتصاددانان دیگری این مفهوم را بسط دادند و این جمع‌بندی به علم اقتصاد اضافه شد که: اینگونه نیست که تورم ناشی از فشار هزینه همانند تورم ناشی از رشد نقدینگی یا فشار تقاضا اجتناب‌ناپذیر باشد بلکه با سیاست‌های صحیح اقتصادی کاملا قابل اجتناب است. در مثالی عامیانه می‌توان گفت مَثَل کسانی که تورم فشار هزینه را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند مثل آن بنده خدایی است که هر جا پوست موزی روی زمین می‌دید می‌گفت باز هم باید زمین بخوریم!

◻️البته همانگونه که توضیح داده شد تا قبل از دهه ۸۰ میلادی، نحوه اجتناب از اثرگذاری شوک‌های هزینه‌ای همانند شوک نفتی بر تورم نامعلوم بود و به همین دلیل شوک نفتی دهه ۷۰ میلادی باعث افزایش تورم جهانی شد. اما در همان زمان اقتصاددانان پی بردند که علت این موضوع نه خود فشار هزینه بلکه افزایش انتظارات تورمی و به تبع آن افزایش تقاضای پول است که بلافاصله با پاسخ مثبت بانک‌های مرکزی مواجه می‌شود و این بدترین نوع مواجهه با این نوع از افزایش تقاضای پول است. مبنای نظریات جدید این بود که اگر بانک مرکزی در مواقع شوک‌های خارجی اعم از شوک نفتی، ارزی یا مثلا تحریمی، تسلیم گروه‌های فشار برای افزایش عرضه پول نشود هرگز تورمی رخ نخواهد داد و از همان موقع در هیچ جای جهان که با این قواعد با شوک‌های خارجی مواجه می‌شود‌ افزایش تورم مشاهده نشده است. ملموس‌ترین مثال در این زمینه شاید شوک نفتی حدود ۱۵ سال پیش باشد که برعکس شوک نفتی دهه ۷۰ میلادی، تورم محسوسی به دنبال نداشت. البته این نکته را نباید فراموش کرد که این نوع شوک‌ها در هر صورت ممکن است قیمت‌های نسبی یا سطح قیمت‌ها را تغییر دهند اما این مساله به معنی تورم یعنی افزایش مستمر سطح عمومی قیمت‌ها نیست و تورم نه با فشار هزینه بلکه فقط و فقط با تسلیم بانک مرکزی در مقابل فشار برای افزایش عرضه پول به وقوع می‌پیوندد.
◽️@utfinance◽️

👥 گفت‌وگو

ردپای اقتصاد دولتی در بحران‌های محیط‌زیستی

گفت‌وگوی روزنامه دنیای اقتصاد با سروش کیانی قلعه‌سرد به بهانه انتشار کتاب «اقتصاد منابع طبیعی و محیط‌زیست در ایران»

◽️@utfinance◽️

📕 نمایشنامه‌های مدرن هنریک ایبسن (ترتیب تاریخی)

🗓 پایه‌های جامعه 1877
🗓 عروسک‌خانه 1879
🗓 جن‌زدگان 1881
🗓 دشمن مردم 1882
🗓مرغابی وحشی 1884
🗓 روسمِرسهولم 1886
🗓 بانوی دریایی 1888
🗓 هِدا گابلر 1890
🗓 استاد معمار سولنِس 1892
🗓 آیُلف کوچولو 1894
🗓 جان گابریل بورکمان 1896
🗓 زمانی که ما مردگان سر بر داریم 1899

@henrikibsen

📄 مقاله

هنریک ایبسن و نظام بازار آزاد

🔸@henrikibsen🔸

📄 مقاله

مقدمه‌ای بر آنارکو-کاپیتالیسم: دیدگاه آزادی‌خواهانه

آنارکو کاپیتالیسم چیست؟

آنارکو-کاپیتالیسم جامعه‌ای را متصور است که در آن افراد آزاد هستند تا بدون دخالت یک دولت متمرکز در معاملات داوطلبانه شرکت کنند.

آنارکو-کاپیتالیسم، که اغلب به عنوان «آنارشیسم آزادیخواه» یا «آنارشیسم بازار» شناخته می‌شود، از فقدان کامل یک حکومت یا دولت دفاع می‌کند. در عوض، جامعه‌ای را پیشنهاد می‌کند که حول تعاملات داوطلبانه و اصول بازار آزاد سازماندهی شده است. اساس آنارکو-کاپیتالیسم در حقوق فردی، مالکیت خصوصی و اصل عدم تهاجم (NAP) نهفته است.

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

مقررات‌زدایی؛ هدیۀ کریسمس میلی به آرژانتین

👤 یان واسکوئر (منتشر شده در انستیتو کیتو)

✍🏻 ترجمۀ مسعود یوسف‌حصیرچین (منتشر شده در اکوایران)

◽️@utfinance◽️

🔴 گرامیداشت 101 سالگی ایجاد ارتش مدرن ایران

18 دی ماه سالروز تشکیل ارتش شاهنشاهی به فرمان رضاشاه است.

📌 ویدیو از پادکست مدبویز

◽️@utfinance◽️

🎧 music

O Welt, sieh hier dein Leben (literally: O world, see here your life)

مصائب سنت جان

👤 یوهان سباستین باخ

🗓 1724

📌 این قطعه برگرفته از یک سروده عشق لوتری به زبان آلمانی توسط پل گرهارت است.

◽️@utfinance◽️