کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
23.7K subscribers
7.75K photos
305 videos
3.34K files
4.89K links
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir

آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Download Telegram
دوگانهٔ بد و خوب را رها کنیم
رضا منصوری ۱۹ مهر ۱۳۹۸

خرَدِ نقل­‌بنیان مفاهیم را مطلق می‌انگارد چه بد بداند و چه خوب؛ با پویایی مفاهیم در اجتماع علمی و نقش بافتار و گفتمان در درکِ معنی آشنا نیست؛ با چگونگی و پرهزینه بودنِ ابداعِ مفهوم‌های جدید ناآشنا است؛ این خرد راکد است، مفهوم‌آفرین نیست، چنان­که در صد سال دانشگاه داری ما چنین بوده است. همین غلبهٔ خردِ منفعل باعث شده انحطاطِ خودمان را کمتر حس بکنیم، نقّالی و نقلِ دانش را مترادف با خرد فعالِ درون اجتماع علمیِ جهانی بگیریم، و از نقشِ تعداد مفهوم‌های ابداع شده در توسعهٔ خرد و توسعهٔ اقتصادیِ همراه با آن غافل باشیم. توصیه می‌کنم به عنوان نمونه به چند جملهٔ زیر از صفحهٔ اول وبگاه کالج مهندسی اُلین در نیویورک توجه کنید:

… the highly regarded Olin College may have found the formula for educating the next generation of engineers who must solve problems while contemplating the intended and unintended consequences of what they create.

در انتهای این متن از دو واژه استفاده شده که در یادداشت­‌هایم چندی پیش پیرامون سامانه­‌های پیچیده و گوریده و نتیجه­‌های نامنتظر و نامنظور به آنها پرداختم. واژه‌هایی از جامعه‌شناسی که بیش از ۸۰ سال پیش روبرت مرتون به کار برده، گفتمانی وسیع پیرو آن رخ داده همراه با هزاران مقاله، و حالا به یک فرهنگ و درک راهبردی در کالجی مهندسی تبدیل شده است. توصیه می‌کنم دست‌کم به یادداشت‌­های من پیرامون این مفهوم مراجعه بکنید تا معلوم بشود مدیران چنین کالجی چقدر پیچیده فکر می‌کنند و چه شده که چنین مفهوم­‌هایی دغدغهٔ آنها شده است. برای من قابل تصور نیست که ما در دانشگاه شریف بتوانیم در چند دههٔ آینده تنها همین یک جمله را درک بکنیم و به فرهنگی دانشگاهی تبدیل بکنیم و در مدیریت راهبردی به آن توجه بکنیم، و حول آن برنامه‌ریزی آموزشی بکنیم، چه رسد به نهادی عام­‌تر مانند وزارت یا دولت! این مثال من را یاد مفهوم شتاب در فیزیک می‌اندازد که ۲۰۰ سال بعد از ابداعش توسط نیوتون هنوز در دارالفنون ما در عصر ناصری درک نمی‌شد و بچه‌های باهوش ما نمی­‌توانستند بفهمند این مفهوم با سرعت چه تفاوتی دارد! هوش مطلق یک چیز است آمادگی برای درک مفهوم­‌هایی که دیگران ساخته‌اند چیز دیگر.

حالا به نوشته‌های پیشینیانِ ما در صد و اندی سال گذشته پیرامون سنت و مدرنیت توجه کنید: همهٔ بحث پیرامون بد یا خوب بودن است؛ دوگانهٔ خوب یا بد محور بحث است: سنّت (بخوانید اسلام ناب) بهتر است یا مدرنیت؟ علم اسلامی خوب است یا علم مدرن؟ فناوری بد است یا خوب؟ ما مدرن شده‌ایم (خوب) یا سنتی (بد) مانده‌­ایم؛ و از این دست سوال‌ها و پاسخ به آن دوگانه‌­ها؛ چه غفلتی! غفلت از برآمدن مفاهیمی هزار بار بیشتر و ظریف‌­تر در ۸۰۰ سال گذشته پس از شروع انحطاط ما.

تعداد کل مفهوم‌­هایی که در چند سدهٔ اول هجری پس از اسلام بر ساخته شده و به آن کلمه‌ای نسبت داده شده از مرتبهٔ بزرگی ۱۰۰۰۰ است. مفهومِ مرتبهٔ بزرگی در فیزیک سال اول دانشگاه تدریس می‌­شود. خلاصهٔ معنی آن این است که لگاریتم آن حدود ۴ است (چهار صفر)، از ۳ بیشتر ولی از ۵ کمتر. این تعداد مفهوم در کشور ما تا حدود ۱۰۰ سال پیش تغییری نکرد و ذهن ما ایرانیان تنها با این تعداد مفهوم آشنا بود و فکر می‌کرد؛ رشد آن اما در غرب از حدود همان ۸۰۰ سال پیش شروع شد و به خصوص از ۳۰۰ سال پیش شدت یافت. تعداد مفهوم­‌هایی که امروزه در اجتماع علمی جهان به کار می‌رود از مرتبهٔ بزرگی ۱۰ میلیون است (۷ صفر) و سالانه بسته به نوع محاسبه بین ۱۰۰ هزار تا یک میلیون به آن اضافه می‌شود؛ یعنی آهنگ رشد سالانهٔ آن حدود ۱۰۰ برابر کل واژه‌هایی است که ما در طول ۱۳۰۰ سال ابداع کردیم! ذهنی این چنین فعال را نمی­‌توان به راحتی با ذهنی که یک هزارم آن مفهوم دارد درک کرد! همان‌گونه که ذهن بچه‌­های دارالفنون که شتاب را درک نمی‌کردند با ذهن شاگردان ماخ در اروپا در همان زمان قابل مقایسه نیست، و همان گونه که یک جمله از وبگاه کالجی در آمریکا برای دانشگاه­های ما قابل درک نیست. ما توان برقرای ارتباط نداریم. ذهنی این چنین فعال بد و خوبِ نوع دیگری دارد. ارزش‌های او هزاران بار پیچیده­‌تر است. ذهن نافعال، که آن ارزش‌ها را درک نمی‌کند، به آن صفتِ بد یا خوب می‌دهد. ما خیال می‌کنیم علم بد و خوب دارد که حتی بعضی دانشگاهیان ما می­‌گویند بدش را نگیریم و خوبش را بگیریم و این می‌شود علم اسلامی. چه توهمی! 👇👇
روشنفکرلقبان ما در این یک صد سال بیش از هر چیز بر خوب یا بد یکی و دیگری پا فشرده‌اند به جای اینکه بر یادگیری مفاهیم جدید و خردِ فعال متکی بر سنت تاکید کنند؛ که این البته نتیجهٔ خرد نقّال بوده است. وقت است نسل جدید ما به جای این کلنجار با دوگانهٔ خوب-بد به خردِ فعال روی آورد؛ واژگان و مفاهیم ابداع شدهٔ بشر نوین را یاد بگیرد و در آن چارچوب به تفکر بپردازد. نسل جدید آمادهٔ این دوران است و باید از خردِ نقّال نسل ما برحذر باشد.
rmansouri.ir
در باره کتابهای چاپ سنگی کتابخانه مرکز ی دانشگاه تهران

کتابهای چاپ سنگی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران بخش مهمی از گنجینۀ بزرگترین کتابخانۀ دانشگاهی ایران را تشکیل می‌دهد. بخش قابل توجهی از این کتابها در سالهای گذشته به همراه کتابهای نایاب و چاپ سربی بر اساس قطع کتابها بر اساس حروف A. B. C. D و کتابهای درسی با حرف T فهرست‌نویسی شده‌اند. از اردیبهشت ماه سال 1397 مرحله جدیدی از فهرست‌نویسی کتابهای چاپ سنگی در ادامه کار انجام شده قبلی آغاز شد، بنا بر آخرین آمار تا پیش از این تاریخ تعداد 4011 عدد کتاب چاپ سنگی فهرست شده بود و در دوره جدید تا اکنون تعداد 2700 عنوان کتاب فهرست‌نویسی شده است، علاوه بر این اقدام، بسیاری از رکوردهای قبلی فهرست نویسی شده در جریان کار و بر حسب برخورد با این رکوردها اصلاح شده است تا دسترسی کاربران محترم به این کتابها تسهیل شود. تعداد تقریبی کتابهای فهرست نشده نیز 2724 عنوان است. با توجه به اینکه در عملیات فهرست‌نویسی این کتابها، اقدام به جستجوی موارد مشابه در کتابخانه ملی شد می‌توان گفت در میان کتابهایی که در دورۀ جدید فهرست‌نویسی شده‌اند به صورت تقریبی 20درصد این کتابها را کتابهای منحصر در کتابخانه مرکزی تشکیل می‌دهند که اهم آنها را کتابهای زبان اردو در موضوعات مختلفی همچون ادبیات اردو، تاریخ، فقه، حدیث و مجموعه‌های منظوم و منثور فارسی چاپ شهرهای مختلف شبه قاره هند که شامل دیوان‌های شعرای پارسی زبان هند و متون مربوط به تاریخ اسلام و متون فقهی و حدیثی و غیره است. به تعداد کمتر برخی کتابها چاپ شهرهای آسیای مرکزی هستند، نکته شایان ذکر در باب ارزش این کتاب‌ها این است که بسیاری از این کتابها در تملّک شخصیت‌های برجستۀ سیاسی و فرهنگی تاریخ معاصر ایران بوده‌اند که از این جهت اطلاعات دست‌نویس موجود در آنها از قبیل یادداشت تملک، یادداشت وقف، مهرهای ایشان، یادداشت های اهدای کتابها، یادداشت های مربوط به قرائت کتابها، یادداشت‌های شخصی، نسخه‌های طبی، یادداشت‌های مربوط به تولد و وفات، از موارد مهم این اطلاعات دست‌نویس هستند، قریب به 20 درصد کتابهای دیگر با کتابهای فهرست‌نویسی قبلی همپوشانی داشته‌اند که علاوه بر ثبت اطلاعات منحصر به نسخۀ جدید سعی شد تا اطلاعات قبلی به نحوی ویرایش شود که کاربران بتوانند به راحتی به کتاب دسترسی پیدا کنند. در فهرست‌نویسی مابقی کتابها با تکیه بر فهرست‌نویسیِ مستندسازی شده و استاندارد کتابخانه ملی و استفاده از ایزو گیری فهرست‌نویسی کتابها انجام شده است ضمن آنکه نبایست از ثبت و ضبط اطلاعات ویژه هر کتاب که به مثابه داده‌های تاریخ فرهنگی و اجتماعی است غافل بود. امید است که با اتمام کار فهرست‌نویسی کتابهای چاپ سنگی موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و مرتب‌سازی آنها در مخزن مربوطه امکان دسترسی کامل به این منابع مهم و ارزشمند برای عموم پژوهشگران، اساتید و دانشجویان فراهم شود.
(با تشکر از آقای دکتر بصیری برای این گزارش و تلاش یکسال و اندی ایشان برای فهرست نویسی کتابهای سنگی. )
اهدای 192 کتاب نفیس به کتابخانه مرکزی با موضوع «عمر خیام» توسط یک دانشمند امریکایی

به اطلاع علاقمندان و پژوهشگران می رساند : مجموعه بزرگی (بیش از 190 عنوان) از ویراستهای رباعیات خیام، مطالعات ، نگارگریها ، زندگی نامه ها و آثار مکتوب دیگری که بر اساس "نسخه چاپی ادوارد فیتزجرالد" از "رباعیات خیام" بوده است، توسط آقای دكتر جولین اف.(پت) مک دونالد و با مساعدت " مرکز مطالعات اسلام و خاور میانه واشنگتن دی سی" به کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران اهدا شده است. ‎
بدینوسیله کتابخانه مرکزی مراتب سپاس خود را از ایشان و جناب آقای دكتر ایروانی رئيس مركز ابراز می دارد.
آقاي مكدونالد كه متولد سال ١٩٢٦ ميلادي است، به مدت دو سال (١٩٥٥-١٩٥٧)به عنوان معاون كنسول سفارت آمريكا در تبريز حضور داشته است. تدريس همزمان ادبيات انگليسي در دانشگاه تبريز و آشنايي با اساتيد ادبيات فارسي، مقدمه آشنايي ايشان با عمر خيام نيشابوري را فراهم كرده است.
آقاي جولین اف.(پت) مكدونالد فارغ التحصیل رشته مطالعات منطقه ای اتحاد جماهیر شوروي در مقطع فوق لیسانس بوده است در سال ١٩٦٤ پس از ترك وزارت خارجه به ادامه تحصيل در رشته مدیریت تعليم و تربيت پرداخته و در سال ١٩٦٩ موفق به أخذ دکترا دانشگاه هاروارد مي شود.
آقای جولین اف (پت) مکدونالد (متولد 1926) که مجموعه با ارزشی بیش از 192 کتاب در باره عمر خیام را به کتابخانه مرکزی اهداء کردند. از دوست عزیز جناب دکتر ایروانی رئیس مرکز مطالعات اسلام و خاورمیانه در واشنگتن دی سی بسیار متشکریم.
این مجموعه با ارزش که شامل کتابهای چاپ شده در بلاد فرنگ پس از ترجمه فیتز جرالد از رباعیات عمر خیام است، بسیار با ارزش بوده و شامل آثاری است که از اواخر قرن نوزدهم تاکنون بر محور چاپ فیتز جرالد از رباعیات منتشر شده است. این کتابها بزودی و پس از فهرست نویسی در قفسه های ویژه ای گذاشته شده و در دسترس علاقه مندان قرار خواهد گرفت.
بازدید رئیس دانشگاه از نمایشگاه «کتابهای راهنمای دانشگاه تهران طی هفتاد سال»
افتتاح تالار نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران. این تالار که در زیرزمین کتابخانه در مساحت حدودا 370 متر مربع تشکیل شده، حاوی تمامی مجلات فارسی و عربی دانشگاه بالغ بر نزدیک به 2800 عنوان است.
تالار نشریات کتابخانه مرکزی با هزینه دانشگاه علوم پزشکی تهران تجهیز شده است. از جناب دکتر کریمی و جناب آقای دکتر صحرائیان متشکریم
امروز به مناسبت افتتاح تالار جدید نشریات کتابخانه مرکزی، این اثر با ارزش را هم که استاد فرید قاسمی نوشته اند، و چاپ شده، به مهمانان تقدیم شد.
قابل توجه دانشجویان گرامی

به اطلاع می رساند به دلیل برگزاری مراسم آغاز سال تحصیلی در روز چهارشنبه 24 مهر 1398 در محل کتابخانه مرکزی ،بخش کیفداری کتابخانه از صبح روز سه شنبه تا ساعت 12 روز چهارشنبه به دلیل مسائل امنیتی تعطیل است. لذا از پذیرش کیف و ... معذور است. قبلا از همراهی شما سپاسگزاریم .


روابط عمومی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران