یادداشت‌هایی پیرامون علم مدرن و سیاست‌گذاری آن
Notes on Science and Science Policy

✅ رتبهٔ پنجم در علم، و تیشهٔ بخش قضا بر پیکر علم و دانشگاه
STEM, Iran's fifth ranking, and judiciary perilous intervention

✍️رضا منصوری

11 مرداد ۱۳۹۸
rmansouri.ir

‍بانک نماز بی‌وقت
سیرالملوک، خواجه نظام‌الملک، تصحیح محمد عابدی انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، صص۵۷-۶۸

در نقد الگوی پایهٔ اسلامی ایرانی پیشرفت برای سال ۱۴۴۴ نوشتم که رده پنجمی ایران در علم و (به تعبیر سند: در تولید علم و اندیشه) در چشم‌انداز سند بی‌معنی است. بی‌معنی از این حیث که تنها با یک پارامترِ تعداد مقاله نمی‌توان علم کشور را رده‌بندی کرد: بدیهی است که نمی‌شود این مدعیِ قهرمونی (عکس) را برتر از جهان پهلوان تختی دانست! در تعجبم چرا این توهم رده پنجمی به عنوان هدفی متعالی برای گروهی از مشاوران الگو هنوز مطلوب است.
می‌شود این الگو را بی‌اهمیت دانست و از آن عبور کرد. اما به نظرم برای کشورمان خوب نیست که تلقی شود متخصصان ما در توهمند. خیر متخصصان در توهم نیستند اما نظام آینده‌نگری ما لابد! به نکته‌های زیر توجه کنید:

• ایران در سال ۲۰۱۷/۱۳۹۶ در شاخص تعداد مقاله ردهٔ ۱۵ را داشته است (Science and Engineering Publication Output Trend, 2017, NSF 19-317). اما اگر همین شاخص را سرانه بگیریم رتبهٔ ایران پایین‌تر از ۳۰ می‌شود. اگر کیفیت مقاله‌ها را بگیریم، یا حضور ایران را در طرح‌های علمی جهانی بگیریم، یا حضور سخنرانان مدعو را در همایش‌های موضوعی جهان در نظر بگیریم، یا تعداد برندگان جایزه‌های علمی معتبر دنیا را بگیریم (و نه عنوان‌های خریدنی را) رتبهٔ ایران پایین‌تر یا بسیار پایین‌تر از ۳۰ است.

• علاوه بر حدود ۲۰ شاخص علم‌سنجی که به طور سنتی در نیم قرن گذشته با آن وضعیت علم کشورها سنجیده می‌شد، در سال‌های اخیر شاخص نوآوری که خود متشکل از داده‌های گوناگون است نقش عمده‌ای در شناخت وضع علم و فناوری کشورها به عهده گرفته است.

• و اگر به شاخص جهانی نوآوری (Global Innovation Index, 2019.) توجه کنیم، وضعیت همین‌طور است: ایران در رتبهٔ ۶۱!

• و توجه داشته باشیم که به نظر می‌رسد پنجاه سال بعد هوش مصنوعی (هومَص) انسان‌ها یا موجودات نوع دیگری را بر جهان حاکم خواهد کرد (زندگی ۳.۰، انسان بودن در عصر هوش مصنوعی،مکس تگمارک، ترجمه میث محمد امینی، تهران، نشر نو، چاپ چهارم، ۱۳۹۸). ما اما هنوز در بهترین شرایط با مفاهیم ۵۰ سال گذشته در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت فکر می‌کنیم.

• و اما موردی دیگری هست که این ماه‌ها دانشگاه‌ها را به شدت به درد آورده است و خفت برای علم ما دست‌کم تا ۴۰ سال دیگر، یعنی تا حدود چشم‌انداز الگو، به ارمغان خواهد آورد. در این دورانِ سختِ تحولیِ دانشگاه‌ها، و باز تعریف علم و دانشگاه و خلاقیت و نوآوری، عده‌ای در سکوت و گاهی پشت پرده، به نام انقلاب و اسلام، مانند ضدانقلاب و نفوذی‌ها عمل می‌کنند؛ دارند دانشگاه را تبدیل می‌کنند به نوانخانه‌ای برای هم-پیمانان خود که کار نابلدند و تنها مدرکی بر خود حمل می‌کنند و قرار است به زور هیئت علمی بشوند یا شده‌اند، قرار است علم و دانشگاه را نابود کنند، تا سی چهل سال دیگر عرصه را بر جوانان خلاق و نوآور علمی ایران تنگ کنند تا ایران به زباله‌دان تاریخ افکنده شود. دستگاه قضا هم بی‌توجه به حرمت دانشگاه و علم، و بی‌اطلاع از سازوکارهای لازم برای تحقق این الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و اهیمت علم و فناوری برای آینده ایران، در باد این رفتارهای ضد انقلاب و نفوذی عمل می‌کند و رای به استخدام بورسیه‌هایی می‌دهد که فساد را به دانشگاه به همراه می‌آورند. شأن قاضی و قضاوت بالاتر از این است که به میل سیاسیونی با رفتاری ضد انقلابی دانشگاه را خراب کند. اگر قرار بود دانشگاه‌های مطرح دنیا استادهای خود را بر مبنای شاخص‌های قضائی و نه اجتماع علمی استخدام کنند چه بر سر علم و دانشگاه و خلاقیت در جهان می‌آمد؟ در ایران اما این چنین شده است!

وای بر ما و آیندهٔ فرزندان ما اگر بخش قضا به حکم سیاست در حیطهٔ دانشگاه و علم و فناوری و خلاقیت مداخله کند. به صداقت و شرافت و بصیرتِ بخش قضا در کشور امیدوار باشیم.

مرزهای ایرانشهر

دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی

با یاد ایرج افشار

خط‌های روی نقشه به دیوار؟
و آن سیم خاردار؟
ـ نه هرگز!
معنای من کجاست، پس اکنون؟
در تنگ این حصار؟
ـ نه هرگز!
*
از سیم خاردار گذر کن
بگذر ز خار و صخرهٔ خارا
آن سوی بادکوبه و گنجه
وآن سوی مرو و بلخ و بخارا
آن سوی عهدنامهٔ شاهان
از سُغد تا هرات و نشابور
هر جا بیات ترک و همایون
هر جا نوای پردهٔ ماهور.
*
آفاق همدلی و همیشه
هر جا من و شماست، همان‌جا
هر جا که نام حافظ و خیام
در خاطر آشناست، همان‌جا.

[به نقل از روزنامهٔ اطلاعات، پنجشنبه ۱۰ مرداد ۱۳۹۸]

کتابی است که ارزش خواندن دارد، به ویژه که گفتگوست و مطالب مورد نقد و بررسی قرار می گیرد. 575 ص. پژهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تابستان 1397

کتاب موسیقی و مالکیت فکری تالیف بهروز وجدانی شامل مبحث نظری فرهنگ و مالکیت فکری شامل فرهنگ ملموس و غیر ملموس رابطه آنها، دانش سنتی ، میراث فرهنگی، فرهنگ سنتی، تنوع فرهنگی ، شیوه حمایت ملی ، مالکیت فکری و ضرورت حمایت از ان، سابقه تاریخی حقوق مالکیت فکری در جهان و ایران می باشد.
در بخش دیگر به مباحثی مانند حق نشر موسیقی، موارد نقض آن و مشکلات اجرای آن در ایران، میدان فرهنگی ناملموس و حقوق مالکیت فکری آن در اسناد کنوانسیون ها و معاهدات فرهنگی سازمان جهانی مابین فکری و سازمان جهانی تجارت می پردازد.


@UT_Central_library

ساعات کاری بخش های مختلف کتابخانه مرکزی در ایام تابستان

@UT_Central_library

علی‌اکبر دهخدا، ادیب، لغت‌شناس، سیاست‌مدار و شاعر ایرانی است. او مؤلف و بنیان‌گذار لغت‌نامه دهخدا نیز بوده ‌است. دهخدا یکی از مفاخر ادبی و فرهنگی کشورمان است که نیم‌تنه‌ای از او در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران قرار گرفته است.
بر اساس پلاک این نیم‌تنه، سال تولد و درگذشت دهخدا و آلبرت اینشتین بر یکدیگر منطبق است.
دو متفکر که هر یک به دلایلی شاخص و ماندگارند یکی با شهرتی ملی و دیگری با اشتهاری جهانی، به بهانه تصادف جالب در مورد تطابق طول عمر و دوره حیات این دو متفکر، می‌توان به مقایسه دشواریها و محنتهایی که هر یک از آنان در زندگی متحمل شده‌اند، پرداخت و نتیجه این است که هر کدام به نوبه خود زندگی پر فراز و فرودی را تجربه کرده‌اند و توان و همتی سترگ داشته‌اند؛
در همین چارچوب این سوال را نیز می‌توان به پیش کشید که اساسا فضای فکری و فرهنگی، تلقی از علم و شاخه‌ها و پیش‌شرط‌های بالیدن آن و امکانات و زیرساخت‌های جامعه ما اجازه پدید آمدن مثلا اینشتین را در آن دوره می‌داده؟ در حالی‌که بار فکری و فرهنگی جامعه را نظایر دهخدا به دوش می‌کشیده‌اند، اینشتین‌های بالقوه ایرانی در آن زمان کجا و به چه اموری مشغول بوده‌اند...

نگرش کارشناسان پژوهشی و کارکنان مرکز منطقه‌ای اطلاع رسانی علوم و فناوری به نقش فناوری‌های اطلاعاتی در توانمندسازی آنان

🔹هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش فناوری‌های اطلاعاتی در توانمندسازی کارکنان مرکز منطقه‌ای است و بر این پیش فرض استوار است که فناوری اطلاعات در احساس خودکارآمدی، خودمختاری، معناداری، اثرگذاری و اعتماد و اطمینان کارشناسان پژوهشی و کارکنان این مرکز تأثیر گذار است
روش: روش پژوهش پیمایشی و ابزار آن پرسشنامه استاندارد توانمندسازی روان شناختی اسپریتزر و پرسشنامه فناوری اطلاعات که با استفاده از پرسشنامه علومی، حجازی و شیخ شجاعی می‌باشد.
یافته‌ها: از نظر کارکنان مرکز منطقه‌ای اطلاع رسانی علوم و فناوری به کارگیری فناوری اطلاعات با توانمندسازی کارشناسان پژوهشی و کارکنان مرکز منطقه‌ای اطلاع رسانی علوم و فناوری رابطه مثبت و معناداری داشته و استفاده از این فناوری‌ها موجب افزایش میزان توانمندسازی آن‌ها می‌گردد. همچنین فناوری اطلاعات نقشی در خودکارآمدی و خودمختاری کارکنان و کارشناسان پژوهشی مورد مطالعه نداشته است. نگرش کارکنان ....


@UT_Central_library

سالروز شهادت جانگداز پنجمين پيشواي شيعيان جهان، شكافنده علوم، اسوه علم و دانايي، حضرت امام محمد باقر(ع)، بر همه شيفتگان و دلدادگان آن امام همام، تسليت و تعزيت باد.

@UT_Central_library

بهتر است معمار علم شویم، با تفکری اسلامی
گفت‌وگو با دکتر رضا منصوری

http://rmansouri.ir/بهتر-است-معمار-علم-شویم،-با-تفکری-اسلام/

هیچ تعریفی از یک مفهوم نسبتاً انتزاعی (مثل تمدن) یکتا نیست مگر در علوم فیزیکی که تعریف ها عملیاتی اند و بدون ابهام، اما تمدن این گونه نیست. ترجیح می دهم این مفهوم را به روش «اشاره ای» تعریف کنم. دایره‌المعارف‌های بزرگ دنیا مفهوم «تمدن» را چگونه به کار می برند یا آن را به چه چیزی اطلاق می‌کنند؟ مثلاً من به این جسم اشاره می‌کنم و می‌گویم «به این می‌گویند رایانه» یا «به آن می‌گویند کیف». پس به نمونه‌ای اشاره می‌کنیم و می‌گوییم «این تمدن است». به این ترتیب، مثلاً «تمدن ایران قدیم»، «تمدن یونانی و رومی (تمدن غرب)»، «تمدن اسلامی» داریم. این نمونه ها مفهوم تمدن را به ما نشان می دهند...

🌱 اصطلاح‌نامه گنجینه‌ای از واژه‌هاست كه افزون بر نظم الفبایی مانند فرهنگ‌ها، دارای سامانِ شبکه‌ای و مفهومی میان واژه‌های یک یا چند رشته از دانش بشری است. این سامانِ مفهومی با چند گونه پیوند میان واژه‌ها؛ در سازمان‌دهی و بازیابی اطلاعات، واکاوی اطلاعات و علم‌سنجی، برنامه‌ریزی آموزشی، و مانند آنها کاربردهای بسیار دارد و در ساخت آنتولوژی (هستان‌شناسی) به مثابه ابزاری برای وب معنایی، پیش‌نیازی کلیدی و بی‌مانند است. در اصطلاح‌نامه‌ها، واژه‌ها ساختار می‌یابند و مفهوم‌ها با اصطلاح‌ها بیان و به گونه‌ای چیده می‌شوند که پیوند میان آنها، آشکار و روشن و اصطلاح‌های مرجح با سرمدخل‌هایی برای مترادف‌ها یا شبه‌مترادف‌ها همراه باشند. اصطلاح‌نامه، راهنمای نمایه‌ساز و کاربر برای گزینش اصطلاح یکسان یا ترکیب یکسانی از اصطلاح‌های مرجح برای بازنمایی یک موضوع است. با ساخت واژه‌های استاندارد برای یك موضوع، یك‌دستی مدخل‌ها در نمایه‌سازی فراهم می‌شود. با تفکیک هم‌نویسه‌ها به گونه‌ای که هر یک تنها به یک معنی رهنمون شود و گزینش اصطلاح مرجح برای نمایه‌سازی از میان مجموعه‌ای از مترادف‌ها و شبه مترادف‌ها انجام ‌گیرد، کاربر و نمایه‌ساز برای یک مفهوم، اصطلاح همانند یا‌ نزدیک‌تری را بر خواهند گزید.

ایرانداک کار روی اصطلاح‌نامه‌ها را از سال ۱۳۵۰ با نگارش دست‌نامه «قواعد و قراردادهای ساختن اصطلاح‌نامه» آغاز کرد و در سال ۱۳۷۵ نخستین اصطلاح‌نامه خود را با نام «نظام مبادله اطلاعات علمی‌فنی (نما)» به چاپ رساند. در سال‌های ۱۳۷۶ تا ‌۱۳۸۶ نیز طراحی و نگارش اصطلاح‌نامه دو زبانه فارسی‌انگلیسی فراگیر در حوزه‌های گوناگون علم و فناوری مانند ریاضی، فیزیک، شیمی، علوم زیستی، علوم زمین، مهندسی و کشاورزی با بیش از ۱۰۰ هزار واژه انجام شد. اینک در تابستان ۱۳۹۸‌، چند ده هزار واژه دیگر به واژه‌های پیشین افزوده شد و روابط معنایی میان اصطلاحات آنها گسترش و بهبود یافت و نسخه دوم سامانه اصطلاح‌نامه‌ها نیز با فارسی‌سازی نرم‌افزار منبع‌بازِ «اسکاسموس» در دسترس همگان گذارده شد. دستاورد این خدمت ایرانداک هم‌اکنون به شانزده اصطلاح‌نامه رسیده است.

برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس زیر مراجعه فرمایید:

http://esn.irandoc.ac.ir/fa/about

@UT_Central_library

🔹بررسی توان تکنیکی فناوری‌های NFC و RFID در بهبود ارائه خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی و مقایسه آن دو بر اساس الگوی Beredy

🔹هدف: فناوری اطلاعات و ارتباطات از دهه 1960 وارد کتابخانه‌ها گردید. از جمله فناوری‌های مورد استفاده در کتابخانه‌ها،"NFC" و"RFID" هستند. هدف از مطالعه تعیین توان تکنیکی فناوری‌های" NFC" و"RFID" در بهبود ارائه خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی و مقایسه آن‌ها بر اساس الگوی"Beredy" می‌باشد.
روش: پژوهش به روش توصیفی- تطبیقی و با استفاده از الگوی"Beredy" انجام شده است.
یافته‌ها: یافته‌های اصلی پژوهش شامل شباهت‌ها و تفاوت‌های"NFC" و"RFID" با استناد به الگوی مقایسه‌ای"Beredy" و بر اساس معیارهای کاربرد، اجزای سیستم کتابخانه‌ای، اجزای سخت افزاری، نرم افزار، میان افزار، موقعیت استاندارد، دامنه فرکانس، فرکانس عملیاتی، فاصله خواندن، سرعت عملکرد، حالت ارتباطی، حالت عملکرد، محیط عملکرد و امنیت می‌باشد که در قالب جدول ارائه گردیده است.
اصالت اثر: این مطالعه باعث شناخت و پیاده سازی"NFC" در کتابخانه‌های دانشگاهی ایران در آینده‌ای نزدیک می‌شود.

@UT_Central_library

روز عرفه روز دعا و بندگی است، روزی عاشقانه میان بنده و خالق. روزی که عفو و بخشش پروردگار شامل حال بنده اش می شود.
روز عرفه و روز نیایش بر مسلمین جهان مبارک

@UT_Central_library

یک اثر پژوهشی مهم دررباره دادگاه میکونوس، ماجرای ترور شرفکندی و همراهان بر اساس خاطرات آقای دارابی که ۱۵ سال زندانی شد. شرح کتاب را پایین ملاحظه فرمایید.
@UT_Central_library

نقاشی قهوه‌خانه / خاطرات کاظم دارابی متهم دادگاه میکونوس / تألیف محسن کاظمی / انتشارات سوره ‏مهر
ساعت ‌‎'‌‏22:50 پنج‌شنبه 17 سپتامبر 1992 (26 شهریور 1371)، سه مرد از تیمی تروریستی ‏وارد میدان ‏پراگ می‌شوند و به سوی رستوران میکونوس می‌روند، یکی برای مراقبت دمِ ‏در می‌ایستد و دو دیگر وارد ‏رستوران می‌شوند. در آنجا نُه نفر، غالباً عضو حزب دمکرات ‏کردستان ایران، دور یک میز نشسته و ‏تشکیل جلسه داده بودند. مرد مسلحی که نیمی از ‏صورت خود را پوشانده بود به روی آن‌ها آتش ‏می‌گشاید، و مرد طپانچه به‌دست به دو ‏نفر از مضروبین تیر خلاص می‌زند. در اثر این عملیات تروریستی ‏چهار نفر ازجمله رهبر ‏حزب کشته می‌شوند و صاحب رستوران نیز به‌سختی مجروح می‌گردد ...‏ ‏
این ماجرا پس از گذشت بیش از 25 سال توسط یکی از متهمان به‌نام کاظم دارابی و به قلم محسن ‏کاظمی روایت شده است. کتابی که در 21 بوم ساختار یافته و از پشتوانه 5000 برگی از اسناد و مدارک ‏برخوردار است. ‏
کتاب مشتمل بر یک مقدمه (پالت)، ‌پیشینه تحقیق (پیش‌ساخته‌ها)، و 20 بوم روایت دارابی (از بدو ‏کودکی تا زمان رهایی از زندان تگل برلین ) است، بوم 21 کتاب نقش‌آویز (پیوست‌ها) نام دارد، که در آن ‏اسناد و مدارک و تصاویر ارائه شده است. فهرست منابع کتاب با عنوان دستمایه‌ها شامل 22 صفحه است. ‏از آنجا که زبان دوم کتاب آلمانی است، برای آن واژه‌نامه‌ آلمانی‌ـ ‌فارسی تنظیم شده است. بخش آخر ‏کتاب به فهرست اعلام اختصاص دارد.‏
@UT_Central_library

🌱 طراحی مدل کسب‌وکار برای تولید کتاب‌های الکترونیکی در واحد انتشاراتی «سوره مهر الکترونیک»

🔹هدف: شناسایی عوامل محوری که می‌توانند به فروش یک محصول کمک کنند در هر صنعتی ضروری است و این ضرورت زمانی پررنگ‌تر می‌شود که در پی ورود به بازاری جدید هستیم. ناشران الکترونیک از جمله حوزه‌های نوپایی هستند که به برای ورود موفق به صنعت تولید کتاب‌های الکترونیک به استراتژی مدون و مدل کسب وکاری نیاز دارند تا بتوانند به سوددهی دست یابند و سهم بیشتری از بازار را از آن خودکنند.
روش: در این پژوهش با استفاده از مدل کسب وکار، استراتژی اقیانوس آبی برای انتشارات سوره مهر
الکترونیک پیاده شده است تا این واحد انتشاراتی به کمک آن بتواند توجه خود را به جای مشتریان بازار بر غیرمشتری هایی متمرکز کند که بخش زیادی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند.
یافته‌ها: ترکیب استراتژی اقیانوس آبی و تابلوی طراحی مدل کسب و کار این امکان را به وجود آورد که نوآوری در مدل کسب وکار به به صورت نظام مند، بررسی شود و زیرساختی فراهم آید که به وسیله آن امکان تحلیل مدل کسب وکار از بُعد ارزش آفرینی، مشتری و ساختار هزینه وجود داشته باشد.

@UT_Central_library

الهی باز آمديم با دو دست تهی چه باشد اگر مرحمی بر خستگان نهی
الهی گرفتار آن دردم كه تو دوای آنی و در آرزوی آن سوزم كه تو سرانجام آنی
الهی چون به تو بنگريم شاهيم و تاج بر سر وچون بخود نگريم خاكيم و از خاك كمتر
الهی هر كس تو را شناخت هرچه غير تو بود بينداخت

فرصت دعای عرفه را دریابیم

کارگاه مقاله نویسی امروز 20 مرداد ساعت 13:45 کتابخانه مرکزی