آرشیو اینترنت؛ کتابخانه‌ای با ۴۴ میلیون کتاب و ۸۳۵ میلیارد صفحه وب

«اینترنت آرشیو» (Internet Archive) یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های غیرانتفاعی جهان برای حفاظت و دسترسی به میراث دیجیتال است؛ نهادی که فعالیت خود را در سال ۱۹۹۶ آغاز کرد و هدف اعلام‌شده‌اش «دسترسی همگانی به همه دانش» است. این مجموعه را بیش از همه با Wayback Machine می‌شناسند؛ سامانه‌ای که نسخه‌های قدیمی وب‌سایت‌ها را نگهداری می‌کند و برای پژوهشگران تاریخ معاصر و تاریخ اینترنت اهمیت ویژه‌ای دارد.
بر اساس آخرین آمار رسمی منتشرشده از سوی این مجموعه که همچنان در منابع سال ۲۰۲۵ نیز مورد استناد قرار گرفته، ابعاد آرشیو بسیار چشمگیر است: بیش از ۸۳۵ میلیارد صفحه وب، ۴۴ میلیون کتاب و متن، ۱۵ میلیون فایل صوتی، ۱۰٫۶ میلیون ویدئو، ۴٫۸ میلیون تصویر و یک میلیون برنامه نرم‌افزاری. در بخش صوتی حدود ۲۵۵ هزار اجرای زنده موسیقی و در مجموعه ویدئویی حدود ۲٫۶ میلیون برنامه خبری تلویزیونی نگهداری می‌شود. حجم کل داده‌های نگهداری‌شده نیز بیش از ۱۵۰ پتابایت گزارش شده است.
بخش کتاب و متن برای پژوهشگران اهمیت خاصی دارد. اینترنت آرشیو از سال ۲۰۰۵ برنامه گسترده دیجیتال‌سازی کتاب را آغاز کرد و در آمار منتشرشده، سرعت اسکن آن حدود ۴۴۰۰ کتاب در روز در ۲۰ مرکز در نقاط مختلف جهان اعلام شده است. بخشی از کتاب‌ها ــ به‌ویژه آثار خارج از محدودیت‌های کپی‌رایت ــ آزادانه قابل مشاهده و دریافت‌اند، اما همه ۴۴ میلیون متن به معنای «۴۴ میلیون کتاب آزاد برای دانلود» نیست. بخشی از کتاب‌های جدیدتر تحت مقررات حقوق مؤلف قرار دارند و دسترسی به آنها ممکن است به شکل امانت دیجیتال یا با محدودیت‌های دیگر انجام شود.
یکی از ویژگی‌های مهم آرشیو، رایگان بودن استفاده عمومی از بخش بزرگی از خدمات است. ایجاد حساب کاربری نیز رایگان است و کاربران می‌توانند مواد دیجیتال خود را در مجموعه بارگذاری کنند. علاوه بر مشارکت کاربران، اینترنت آرشیو با هزاران نهاد فرهنگی همکاری دارد و در برنامه Archive-It با بیش از ۱۲۰۰ کتابخانه و مؤسسه شریک برای انتخاب و حفاظت از صفحات وب همکاری کرده است.
اهمیت این مجموعه فقط در تعداد کتاب‌ها نیست. پژوهشگر می‌تواند در یک محیط واحد با کتاب، نسخه‌های دیجیتال متون قدیمی، نشریات، اسناد، تصاویر، فایل‌های صوتی، فیلم، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی، نرم‌افزارهای قدیمی و نسخه‌های تاریخی وب‌سایت‌ها روبه‌رو شود. از این جهت Internet Archive بیش از آنکه یک «کتابخانه دیجیتال» معمولی باشد، نوعی مخزن گسترده برای حافظه دیجیتال جهان است.
البته سیاست دسترسی آزاد این مجموعه در سال‌های اخیر با چالش‌های جدی حقوق مؤلف نیز روبه‌رو بوده است؛ به‌خصوص شیوه امانت‌دهی نسخه‌های اسکن‌شده کتاب‌های دارای کپی‌رایت محل مناقشه با ناشران بوده و احکام قضایی باعث محدودتر شدن دسترسی به بخشی از کتاب‌های جدید شده است. بنابراین باید میان رایگان بودن خود پایگاه و آزاد بودن حقوقی همه منابع موجود در آن تفاوت گذاشت.
در مجموع، با ۴۴ میلیون کتاب و متن و صدها میلیارد نسخه ذخیره‌شده از صفحات وب، اینترنت آرشیو یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های جهان برای پژوهش تاریخی، کتاب‌شناسی و حفاظت از میراث دیجیتال به شمار می‌رود؛ خصوصاً برای پژوهشگرانی که به دنبال کتاب‌های قدیمی، منابع کمیاب یا نسخه‌های حذف‌شده و قدیمی وب‌سایت‌ها هستند.
ورود به Internet Archive

https://t.me/UT_Central_Library

داکی‌باکس؛ شبکه‌ای ایرانی برای یکپارچه‌سازی کتابخانه‌ها و منابع دیجیتال
داکی‌باکس (DOCiBOX) یک پلتفرم ایرانی برای مدیریت، جست‌وجو و اشتراک‌گذاری منابع کتابخانه‌ای و دیجیتال است که فعالیت آزمایشی آن از ۱۹ شهریور ۱۴۰۴ آغاز شده است. ایده اصلی سامانه این است که منابع پراکنده کتابخانه‌ها، مراکز پژوهشی، ناشران و مجموعه‌های شخصی در بستری واحد قابل شناسایی و در صورت وجود نسخه دیجیتال، قابل دسترسی باشند.
آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد پایگاه در ماه‌های نخست فعالیت با سرعت قابل توجهی توسعه یافته است. تعداد منابع از حدود ۲٫۴۸ میلیون عنوان در پایان ماه نخست به ۲٫۵۸ میلیون در ماه دوم و ۲٫۶۴ میلیون در ماه سوم رسیده است. آمار جدیدتری که داکی‌باکس منتشر کرده، از افزایش مجموعه به ۳٬۹۳۶٬۵۱۱ رکورد حکایت دارد؛ یعنی نزدیک به چهار میلیون منبع کتابشناختی.
ترکیب نزدیک به چهار میلیون رکورد اخیر چنین اعلام شده است: **۳٬۶۲۱٬۲۶۸ کتاب، ۱۵۰٬۶۴۰ پایان‌نامه، ۵۳٬۵۷۵ سند، ۴۱٬۲۲۸ اثر چاپ سنگی، ۴۱٬۳۷۹ نسخه خطی و....
https://docibox.ir/

https://t.me/UT_Central_Library

چه سندی، با چه اسامی؟

https://t.me/dehkadeyeasnad

https://t.me/UT_Central_Library

الهی بیزارم از طاعتی که مرا به عجب آورد - ( خواجه عبد الله انصاری )
تراب قدوم احباب افسری فتحعلی شیرازی

( عرضه شده در حراج ساتبیز - لندن انگلستان )

#فتحعلی_حجاب_شیرازی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive

🏛 معرفی کتابخانه‌های بزرگ جهان | کتابخانه ملی چین (National Library of China)

🔷 درباره کتابخانه:
کتابخانه ملی چین، واقع در منطقه هایدیان پکن، بزرگ‌ترین کتابخانه آسیا و یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های جهان است. پیشینه‌ی آن، «کتابخانه امپراتوری پکن»، در ۹ سپتامبر ۱۹۰۹ توسط دولت سلسله چینگ تأسیس شد و پس از انقلاب شین های، در سال ۱۹۱۲ رسماً افتتاح گردید. ساختمان کنونی آن که در سال ۲۰۰۸ تکمیل شد، برنده‌ی یک رقابت بین‌المللی معماری و اثر شرکت آلمانی KSP Jürgen Engel Architekten است؛ طراحی سه‌بخشی این بنا (پایه‌ی سنگی، بخش شیشه‌ای مرکزی و حجم فلزی بالا) نمادِ گذشته، حال و آینده‌ی فرهنگ چین است.

💠 ویژگی‌های شاخص:

🔷 حجم مجموعه: بیش از ۴۱ میلیون قلم اثر (تا پایان ۲۰۲۰) در مساحتی حدود ۲۸۰ هزار متر مربع؛ شامل آثاری به بیش از ۱۲۰ زبان دنیا.

🔷 گنجینه تاریخی: نگهداری تنها نسخه‌ی کامل باقی‌مانده از دائرةالمعارف «سیکو چوانشو» (از تنها ۴ نسخه‌ی تهیه‌شده در دوره چینگ)، همراه با هزاران قطعه استخوان و لاک‌پشت کنده‌کاری‌شده با خط باستانی چینی با قدمت بیش از ۳۰۰۰ سال.

🔷 کتابخانه دیجیتال ملی چین: از سال ۲۰۱۱، طرح ملی ساخت شبکه‌ی سراسری کتابخانه دیجیتال با محوریت این کتابخانه آغاز شده است. بر اساس گزارش رسمی شهرداری پکن، ظرفیت منابع دیجیتال کتابخانه تا پایان سال ۲۰۲۱ از ۲۴۹۷ ترابایت فراتر رفته بود.

🔷 کتابخانه هوشمند: بر اساس گزارش‌های IFLA و همکاری‌های بین‌المللی این کتابخانه با نهادهای مشابه در آسیا، چین در چند سال اخیر طرح‌های دیجیتال‌سازی کتب کهن و فناوری‌های هوشمند (از جمله اینترنت اشیا، برچسب‌گذاری RFID، و واقعیت افزوده/مجازی) را در کتابخانه ملی توسعه داده است.

🔷 همکاری بین‌المللی در دیجیتال‌سازی: طبق گزارش دانشگاه هاروارد، این کتابخانه یک پروژه‌ی مشترک چندساله با کتابخانه دانشگاه هاروارد برای دیجیتالی‌سازی و دسترسی رایگان به یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های کتب کمیاب چینی خارج از چین دارد.

🌐 دسترسی و درگاه‌های دیجیتال

🔹 وب‌سایت رسمی: nlc.cn


https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

Kimi

این هوش مصنوعی چه کارهایی برای شما انجام می دهد؟
🧠 پاسخ به سؤال و تحلیل: به سؤالات عمومی و تخصصی پاسخ می‌دهد و می‌تواند مسائل را تحلیل کند.
📄 کار با فایل‌های طولانی: یکی از نقاط قوت Kimi، پردازش متن‌ها و اسناد طولانی است؛ مثلاً می‌توانی مقاله، PDF یا اسناد کاری را برایش بفرستی و بخواهی خلاصه یا تحلیل کند.
💻 برنامه‌نویسی: نوشتن، توضیح و اشکال‌زدایی کد.
✍️ تولید و ویرایش متن: مقاله، ایمیل، گزارش، ترجمه، ایده‌پردازی و موارد مشابه.
🔎 جست‌وجو و تحقیق: در برخی حالت‌ها می‌تواند برای جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات از وب استفاده کند.
🖼 کار با تصاویر و فایل‌های مختلف: مدل‌های جدیدتر Kimi قابلیت‌های چندوجهی دارند.
🤖 انجام وظایف چندمرحله‌ای: Kimi روی قابلیت‌هایی برای انجام کارهای پیچیده‌تر و استفاده از ابزارها/Agentها نیز تمرکز دارد.
Kimi در مقایسه با ChatGPT
به‌طور ساده، Kimi را می‌توان یکی از رقبای ChatGPT و Claude دانست. مزیت تاریخی Kimi بیشتر در پردازش حجم بسیار زیاد متن و اسناد طولانی بوده و در سال‌های اخیر روی Reasoning، کدنویسی و Agentها نیز تمرکز زیادی کرده است.
اگر منظورت Kimi K2 یا نسخه‌های جدید Kimi است، می‌توانم دقیق‌تر توضیح بدهم که Kimi K2 چیست، چه تفاوتی با ChatGPT دارد و برای برنامه‌نویسی/تحقیق/تولید محتوا کدام بهتر است.
https://www.kimi.com/en

https://t.me/UT_Central_Library

این مقاله که در سال 2025 منتشر شده، به بررسی نقش دگرگون‌کننده هوش مصنوعی در آموزش عالی می‌پردازند و چگونگی ارتقای برنامه‌ریزی تحصیلی و موفقیت دانشجویان را از طریق فناوری‌های نوین تحلیل می‌کند. متن با تکیه بر چارچوب‌های نظری، توضیح می‌دهد که ابزارهایی مانند تحلیل‌های پیش‌بینانه، سیستم‌های آموزشی تطبیقی و دستیاران مجازی چگونه مسیرهای یادگیری را شخصی‌سازی کرده و تصمیم‌گیری‌های نهادی را بهینه‌سازی می‌نمایند. علاوه بر مزایایی چون افزایش مشارکت دانشجویان و بهبود نمرات، این مقاله به چالش‌های حیاتی از جمله شکاف دیجیتال، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی داده‌ها نیز اشاره دارد. در نهایت، راهکارهایی راهبردی برای سیاست‌گذاران و مربیان ارائه شده است تا با بهره‌گیری از نوآوری‌های هوشمند، محیط‌های آموزشی عادلانه‌تر و کارآمدتری ایجاد کنند. این منبع بر اهمیت تعادل میان پیشرفت‌های تکنولوژیکی و اصول پداگوژیک برای تضمین تاب‌آوری مؤسسات آموزشی در عصر دیجیتال تأکید می‌ورزد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

💥 به مناسبت زادروز ابوریحان بیرونی

🎓تحلیل روش ابوریحان بیرونی در حوزه انسان‌شناسی دین
🖊 ولی‌الله نصیری

📌ابوریحان بیرونی، قرن‌ها پیش از پیدایش انسان‌شناسی در غرب، با روش‌های علمی همچون مشاهده مشارکتی، هم‌دلی، توصیف بی‌طرفانه و مقایسه تطبیقی، به مطالعه فرهنگ و دین هندوان پرداخت و او را نخستین انسان‌شناس تطبیقی و بنیان‌گذار پدیدارشناسی دین می‌دانند. او با یادگیری زبان سانسکریت و زندگی در میان مردم هند، آیین‌ها، نظام طبقاتی، ازدواج و باورهای دینی آنان را از نزدیک بررسی کرد و بدون تعصب، حقایق را از منابع دست اول ثبت نمود. بیرونی دین را نه فقط باورهایی انتزاعی، بلکه نهادی کارکردی برای انسجام اجتماعی می‌داند و با رویکردی تجربه‌گرا، عقلانیت و حقیقت‌جویی را پیوند می‌زند. اندیشه‌های او همچنان با استانداردهای امروزی انسان‌شناسی دین همخوانی دارد و می‌تواند الهام‌بخش رویکردهای نوین در مطالعات دینی و فرهنگی باشد.
کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib

✳️ تولید پادکست و محتوای صوتی هوشمند با هوش مصنوعی Genspark

هوش مصنوعی Genspark با قابلیت AI Pods امکان تبدیل موضوع، متن، مقاله پژوهشی و حتی فایل‌های آموزشی به یک پادکست گفت‌وگومحور را فراهم کرده است. پژوهشگر یا مدرس می‌تواند متن مورد نظر خود را وارد کند یا یک فایل PDF، DOCX یا TXT بارگذاری کرده و از هوش مصنوعی بخواهد محتوای آن را به یک پادکست تبدیل کند.
یکی از قابلیت‌های جذاب Genspark، امکان تولید پادکست در زبان‌های متعدد و تعیین سبک ارائه، از جمله حالت آموزشی، حرفه‌ای یا گفت‌وگویی است. برای تولید محتوای فارسی می‌توان در دستور کار، زبان فارسی، لحن رسمی و دانشگاهی و حتی تعداد گویندگان موردنظر را مشخص کرد. به‌عنوان نمونه می‌توان نوشت: «این مقاله را به یک پادکست فارسی ۸ دقیقه‌ای آموزشی با گفت‌وگوی دو پژوهشگر تبدیل کن و مفاهیم اصلی، یافته‌ها و کاربردهای آن را توضیح بده».
این ابزار علاوه بر تولید متن گفت‌وگو، صدا و دو گوینده متمایز ایجاد می‌کند و می‌تواند محتوای علمی را از قالب خشک و متنی به یک تجربه شنیداری جذاب تبدیل کند. این ویژگی برای کتابخانه‌های دانشگاهی، تولید خلاصه صوتی مقالات، معرفی کتاب‌ها، آموزش مهارت‌های پژوهش و تولید محتوای آموزشی برای دانشجویان بسیار کاربردی است.
اما نکته مهم برای کاربران این است که امکان دانلود فایل پادکست در پنل موردنظر به دسترسی Pro نیاز دارد؛ بنابراین ممکن است کاربر بتواند پادکست را ایجاد و در محیط Genspark پخش یا به اشتراک بگذارد، اما برای دریافت فایل صوتی و استفاده مستقل از آن، نیاز به ارتقای حساب داشته باشد. راهنمای رسمی Genspark نیز قابلیت Export و دریافت خروجی صوتی را برای AI Pods توضیح داده است.
در مجموع، Genspark را می‌توان ابزاری کاربردی برای تبدیل محتوای متنی و علمی به محتوای صوتی فارسی دانست؛ ابزاری که فاصله میان «خواندن یک متن» و «شنیدن و یادگیری آن» را کاهش می‌دهد و می‌تواند در آموزش دانشگاهی، اطلاع‌رسانی کتابخانه‌ای و ترویج علم مورد استفاده قرار گیرد.

نشانی دسترسی به این ابزار برای تولید پادکست:

https://www.genspark.ai/tools/ai-podcast-generator

https://t.me/UT_Central_Library

🔵 عبدالمجید ارفعی؛ نخستین مترجم فارسی منشور کوروش از زبان بابلی نو

🔹 عبدالمجید ارفعی (شهریور ۱۳۱۸–۱۴۰۴)، عیلام‌شناس برجسته، دهه‌ها از عمر خود را صرف خوانش متون میخی و ترجمه لوح‌های تخت جمشید کرد.

🔹 نام ارفعی بیش از هر چیز با ترجمه مستقیم استوانه کوروش پیوند خورده است. او نخستین پژوهشگری بود که متن این اثر را از زبان اصلی، یعنی بابلی نو، به فارسی ترجمه کرد؛ اثری که در جهان با عنوان «Cyrus Cylinder» شناخته می‌شود و به کوروش بزرگ نسبت داده شده است.
‎
🔹 عبدالمجید ارفعی، فرزند میرعبدالله ارفعی، در خانواده‌ای ریشه‌دار در خطه لارستان فارس پرورش یافت. او پس از تحصیل در دبیرستان‌های منوچهری و البرز، وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد. سپس با تشویق و راهنمایی استادانی همچون پرویز ناتل خانلری و عیلام‌شناس نامدار، ریچارد هلک، راهی ایالات متحده آمریکا شد و بیش از هشت سال در دانشگاه شیکاگو به مطالعه و پژوهش در حوزه زبان‌های اکدی و عیلامی پرداخت.

🔹 دانش گسترده او از تاریخ و فرهنگ میان‌رودان (بین‌النهرین) باستان، به ترجمه‌هایش عمق و دقتی کم‌نظیر می‌بخشید.

🔹 ارفعی همچنین برای بازگشت بخشی از گل‌نبشته‌های تخت جمشید، که دهه‌ها پیش برای مطالعه به دانشگاه شیکاگو منتقل و به امانت سپرده شده بود، پیگیرانه کوشید. حاصل پژوهش و ترجمه او بر این آثار، کتاب سه‌جلدی گل‌نبشته‌های باروی تخت‌جمشید است که در سال ۱۳۸۷ از سوی انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد.

🔹 او در سال ۱۳۹۴ جایزه «سرو ایرانی» را در حوزه میراث فرهنگی، به‌عنوان یک عمر کوشش فرهنگی، دریافت کرد. در خرداد ۱۴۰۱ نیز در پنجمین مراسم «تماشای خورشید» که از سوی کمیسیون ملی یونسکو در ایران و با مشارکت موزه ملی ایران برگزار شد، نشان «خورشید یونسکو» به همراه نشان ایکوم (کمیته ملی موزه‌ها در ایران) به او اهدا شد.


🆔 @nlai_ir

🔰یادداشت علی‌اشرف صادقی به مناسبت زادروز بدیع‌الزمان فروزانفر؛
استاد فروزانفر آن‌طور که من دیدم(ibna.ir/x6JTp)

🔸هم‌زمان با سالروز تولد بدیع‌الزمان فروزانفر، علی‌اشرف صادقی، در یادداشتی به یاد استادش پرداخته و از جایگاه علمی و تأثیر فروزانفر بر نسل‌های بعدی پژوهشگران ادبیات فارسی نوشته است.

🔸فروزانفر به سبب داشتن حافظه بسیار نیرومند، اهل یادداشت و فیش‌برداری منظم به سبک محققان امروز نبود و از او یادداشت‌های مهمی مانند یادداشت‌های قزوینی یا مینوی باقی نمانده است. البته یک بار در کلاس گفت: «من هر متن قدیمی‌ای را که می‌خوانم، لغات مهمش را فیش می‌کنم.» با آنکه او متن‌های مهمی مانند کلیات شمس، فیه ما فیه، معارف بهاء ولد، معارف برهان‌الدین محقق ترمذی، رساله قشیریه، مناقب اوحدالدین کرمانی و مصباح‌الارواح را تصحیح کرده و کتاب‌هایی مانند شرح مثنوی (۳ جلد)، احادیث مثنوی، مآخذ قصص و تمثیلات مثنوی، شرح احوال و آثار عطار، سخن و سخنوران، شرح حال مولانا و جز آن را نوشته و همه آن‌ها در سطح بالای علمی است، با این همه او بیشتر یک شخصیت شفاهی بود.

🔸فروزانفر در داوری خود نسبت به اشخاص منصف بود و کمتر مشاهده شده بود که با حب و بغض نسبت به دیگران سخن بگوید. به علامه قزوینی فوق‌العاده احترام می‌گذاشت. یک روز سر کلاس از مجله‌های هفتگی انتقاد می‌کرد و می‌گفت: «مطالب این نشریات مبتذل است، آخر شرح حال مرحوم قزوینی را که چاپ نمی‌کنند!»

🔸فروزانفر به سبب داشتن حافظه بسیار نیرومند، اهل یادداشت و فیش‌برداری منظم به سبک محققان امروز نبود و از او یادداشت‌های مهمی مانند یادداشت‌های قزوینی یا مینوی باقی نمانده است.


🔸بی‌شک اگر او چند سال دیگر زنده مانده بود، می‌توانست آثار ماندنی دیگری از خود به جای بگذارد و لااقل شرح مثنوی خود را که تنها یک‌دهم مثنوی را در بر می‌گیرد تمام کند؛ هرچند شنیدم گفته بود: «من لُبّ مطلب راجع به مولوی و مثنوی را در این سه جلد گفته‌ام و چیز زیادی باقی نمانده است.» تأثیر فروزانفر از راه درس‌های او در عده زیادی از شاگردان او باقی بوده و چند نسل از استادان ادبیات فارسی همه از شاگردان او بوده‌اند.

@ibna_official