🔻روزی که پزشکی مدرن وارد کلاس شد
‌
🔹در تهرانِ قاجار، آموزش پزشکی هنوز بیشتر بر سنت‌های قدیمی استوار بود. با تأسیس دارالفنون در ۱۸۵۱ میلادی، آموزش علوم جدید از جمله طب و جراحی نیز وارد مدرسه تازه‌تأسیس شد. یکی از چهره‌های مهم این تحول، یاکوب ادوارد پولاک، پزشک و جراح اتریشی بود که در سال ۱۸۵۱ به ایران آمد و از نخستین استادان طب دارالفنون شد.
‌🔹پولاک تنها به آموزش نظری اکتفا نمی‌کرد؛ تشریح، جراحی و آموزش عملی را نیز وارد برنامه آموزشی کرد و شاگردانش را با روش‌های پزشکی اروپایی آشنا ساخت. برخی از نخستین دانش‌آموختگان دارالفنون نیز بعدها برای تکمیل آموزش خود به اروپا اعزام شدند.
‌🔹به این ترتیب، دارالفنون یکی از نخستین مسیرهای ورود آموزش سازمان‌یافته پزشکی جدید به ایران شد؛ مسیری که در دهه‌های بعد به شکل‌گیری نهادهای پزشکی مدرن در تهران انجامید.
‌

@akhbartehran

🌐 سایت‌های علمی و پژوهشی برای جستجو و دانلود رایگان مقالات دسترسی آزاد

1️⃣ سایت CORE

https://core.ac.uk/

2️⃣ سایت Directory of Open Access Journals یا DOAJ

https://doaj.org/

3️⃣ سایت ScienceOpen

https://www.scienceopen.com/

4️⃣ سایت Public Library of Science یا PLOS

https://www.plos.org/

5️⃣ سایت Education Resources Information Center یا ERIC

https://eric.ed.gov/

6️⃣ سایت Semantic Scholar

https://www.semanticscholar.org/

🆑 @RaveshTahghigh

«Codex Arabica»
ابزاری تازه برای خواندن و بررسی نسخه‌های خطی عربی
برای پژوهشگران نسخه‌های خطی، به‌ویژه کسانی که با متون عربی کهن سروکار دارند، وب‌سایت تازه‌ای با عنوان Codex Arabica قابل توجه است. این پایگاه خود را ابزاری برای «رمزگشایی و تحلیل نسخه‌های خطی عربی کهن» (Déchiffrement & analyse de manuscrits arabes anciens) معرفی کرده و تمرکز آن بر حوزه نسخه‌شناسی و کدیکولوژی نسخه‌های عربی است.
Codex Arabica ـ Codicologie des manuscrits arabes
شیوه کار، دست‌کم در صفحه ورودی، بسیار ساده طراحی شده است. پژوهشگر می‌تواند از یک برگ نسخه عکس بگیرد یا تصویر و فایل نسخه را در سامانه بارگذاری کند. قالب‌های JPG، PNG، WEBP و PDF پشتیبانی می‌شوند. در سایت همچنین بخشی با عنوان «کتابخانه من» (ma bibliothèque) پیش‌بینی شده است که نشان می‌دهد کاربر می‌تواند مواد مورد بررسی خود را در محیط سامانه نگهداری و مدیریت کند.
اهمیت چنین ابزاری را باید در دشواری خاص کار با نسخه‌های عربی جست‌وجو کرد. خواندن نسخه خطی، برخلاف خواندن متن چاپی، تنها تشخیص حروف و کلمات نیست. نوع خط، شیوه کتابت، اختصارات، افتادگی‌ها، آسیب‌های کاغذ، نقطه‌گذاری نامنظم، تفاوت دست کاتبان و بسیاری از ویژگی‌های مادی نسخه می‌توانند خواندن یک صفحه را دشوار کنند. به همین سبب، هر ابزاری که بتواند مرحله نخست خواندن و تحلیل تصویر را آسان‌تر کند، برای مصححان و پژوهشگران متون سودمند خواهد بود.
البته در معرفی Codex Arabica باید یک نکته را در نظر داشت. اطلاعات عمومی موجود در صفحه اصلی فعلاً بسیار مختصر است. آنچه با اطمینان از خود سایت می‌توان گفت، این است که هدف آن «رمزگشایی و تحلیل نسخه‌های خطی عربی کهن» است، امکان عکس‌گرفتن از برگ نسخه یا بارگذاری فایل را دارد و بخشی نیز برای کتابخانه کاربر در نظر گرفته شده است. در صفحه عمومی سایت توضیحات فنی کافی درباره شیوه تحلیل، میزان دقت، فناوری مورد استفاده، منابع آموزشی سامانه یا معیارهای نسخه‌شناختی آن ارائه نشده است؛ بنابراین بهتر است فعلاً درباره توانایی‌هایی مانند تاریخ‌گذاری نسخه، شناسایی دقیق نوع خط، تعیین کاتب یا منشأ نسخه و مانند آن، تا زمانی که مستندات بیشتری منتشر شود، با احتیاط سخن گفت.
نام Codex نیز انتخاب مناسبی برای چنین پروژه‌ای است. کدیکولوژی (Codicology) به مطالعه نسخه خطی به‌مثابه یک شیء مادی می‌پردازد؛ یعنی علاوه بر متن، ساختار و ویژگی‌های فیزیکی کتاب را نیز موضوع مطالعه قرار می‌دهد. در پژوهش‌های جدید نسخه‌شناسی، این جنبه از مطالعه نسخه‌ها اهمیت فراوانی یافته است، زیرا گاه خودِ ساختار مادی نسخه اطلاعاتی درباره زمان تولید، محیط کتابت، کاتبان و تاریخ انتقال و استفاده از آن به دست می‌دهد.
در صفحه نخست، شعار عربی زیبایی نیز برای این پروژه انتخاب شده است:
«كلُّ كتابٍ يَحكي تاريخَه»
«هر کتابی، تاریخ خود را روایت می‌کند.»
در پایین همان صفحه نیز آمده است که این پروژه توسط Wahib Ghannouy ارائه/ویرایش شده است.
برای پژوهشگران ایرانی که با نسخه‌های عربی کتابخانه‌های ایران، عراق، ترکیه، مصر، یمن، هند و کتابخانه‌های اروپایی کار می‌کنند، آشنایی و آزمایش این ابزار می‌تواند مفید باشد. به‌خصوص می‌توان چند برگ از نسخه‌هایی را که خواندن آنها دشوار است در اختیار سامانه گذاشت و نتیجه را با قرائت نسخه‌شناس مقایسه کرد. با این حال، مانند هر ابزار رایانه‌ای دیگر در حوزه نسخه‌های خطی، خروجی آن را باید دستیار پژوهشگر دانست، نه جایگزین قرائت و داوری نسخه‌شناس؛ به‌ویژه در تصحیح انتقادی متون که تشخیص یک حرف یا کلمه گاه می‌تواند در فهم کل عبارت مؤثر باشد.
در مجموع، Codex Arabica پروژه‌ای تازه و جالب در پیوند میان مطالعات نسخه‌های خطی عربی و ابزارهای دیجیتال است که ارزش دارد پژوهشگران نسخ خطی آن را بیازمایند. هنوز برای داوری درباره دقت و دامنه واقعی امکانات آن زود است، اما ایده اصلی آن ــ فراهم کردن محیطی برای کار مستقیم بر تصویر نسخه عربی ــ می‌تواند برای نسخه‌پژوهان و مصححان متون سودمند باشد.
نشانی پایگاه:
https://codexarabica.com/
https://t.me/UT_Central_Library

علوّ الهمّة من الایمان - ( حضرت علی علیه السّلام )
نمقه نظیف ۱۳۱۷

( اندازه : ۲۳ × ۲۳ سانتی متر )
( عرضه شده در حراج کریستیز - لندن انگلستان )

#محمد_نظیف
#ثلث_قدما
#ثلث
@Calligraphy_Archive

این تصویر را با برنامه زیر خواندم

https://codexarabica.com/

نتیجه این شد که پایین آمده است: در واقع برنامه یاد شده تصویر را این طور باز خوانی کرد:
https://t.me/UT_Central_Library

المجاهدين والواصل إلى الدرجة العلية من عليين السلطان المبرور عباس شاه قاجار ألبسه الله حلل الأنوار أن استنسخ له بيمناي الدائرة وقلمي واستكتب له بأقلامي العاشرة ورقتي تذكرة عبد الرحيم ابن علي الجيرادي الموسومة بكمال البلاغة التي ذكر فيها جماعة من فصحاء الناس جمعًا من بليغ أشعارهم وأقوالهم وجمع فيها جمًّا من الأدباء المعاصرين لخلفاء بني العباس مع جملة من فصيح نشيدهم ونظامهم وأن أثبت نفسي عن دثار ذخيرة غيري ودرّ علي دثار دثيرة حيدر وأن يكون اغتنامي وخيرتي لا أن ذاك اقتطاف جناه من ثمرة غارسة لاهل اختطاف كتبته من فضالة ضرسية ولكن لا الاهتمام حضرتيه في واستنساخ النسخ وصحة المنتسَخ والمنتسِخ ولقلة رباط ناسخي من العصر وكثرة سقطهم وغلطهم في ألفاظ وفرط تحريفهم وتصحيفهم في الكلمات من غير لحاظ وليس هذا إلا لعدم مدركتهم في درك معاني الكلام وعدم تصرفهم في فهم مقتضى الحال والمقام ثم لحسن ظنه بداعيته الساعي وجميل تصديقه لدقته في الخدمات والإلمام الزمني باستنساخ تلك النسخة ليقضي أن لا أعتمد على غيري فما رأيت بدًّا من الإجابة فكتبتها وما وجدت مناصًا من الكتابة فما اجتنبتها لأن له عليّ كثير حقّ لا أُكاد أؤدّيه ولا ينبغي الإجهاد في مطاوعه المنعم لدَنيَّ كيثـرٍ على من السبيت ينصى الأدب عند ذكر

متن باز خوانی شده تصویر بالا در برنامه
https://codexarabica.com/

https://t.me/UT_Central_Library

این مقاله با عنوان A Taste for Intricacy: An Illustrated Manuscript of A A Mantiq al-Tayr in the Metropolitan Museum of Art توسط Yumiko KAMADA در سال 2010 منتشر و توسط پایگاه J-STAGE بصورت آنلاین در دسترس قرار گرفته و به بررسی تخصصی نسخه‌ای خطی و مصور از منظومه عرفانی منطق‌الطیر عطار نیشابوری می‌پردازد که در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود. این نسخه ارزشمند در اواخر دوره تیموری (۱۴۸۷ میلادی) کتابت شده و بعدها در دوره صفوی توسط هنرمندان شاه عباس اول تکمیل و بازسازی شده است. نویسنده با تحلیل دقیق ساختار اوراق، تفاوت میان نقاشی‌های اصیل تیموری و افزوده‌های صفوی را تبیین کرده و به نمادشناسی پیچیده تصاویر می‌پردازد. بر اساس این پژوهش، نگاره‌های دوره تیموری که احتمالاً تحت نظارت کمال‌الدین بهزاد ترسیم شده‌اند، بازتاب‌دهنده ذوق ادبی دشوارپسند و پیوند عمیق میان هنر، شعر و آموزه‌های طریقت نقشبندیه در هرات هستند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

🔰کتابخانه‌های تخصصی استان‌ها - ۳
اینجا تاریخ ورق می‌خورد؛ میراثی از نهج‌البلاغه هزار ساله تا دستخط علامه مجلسی(ibna.ir/x6Jp3)

🔸در میان قفسه یک کتابخانه تخصصی در قم که عنوان مرکز احیای میراث اسلامی برای آن برگزیده شده، تاریخ فقط در کتاب‌ها روایت نمی‌شود؛ خود کتاب‌ها برخی از تاریخ هستند. در این کتابخانه گنجینه‌هایی نظیر نهج‌البلاغه‌ای با قدمت هزار سال نگهداری می‌شود.

🔸به گفته سیدمحمدرضا حسینی اشکوری، اساسنامه مرکز بر دو اصل استوار است؛ سرعت در ارائه خدمات و دریافت حداقل هزینه از پژوهشگران. او تأکید کرد: پژوهشگر نباید برای دریافت تصویر یک نسخه خطی گرفتار رفت‌وآمدهای اداری شود. هر درخواستی که به مرکز برسد، در کوتاه‌ترین زمان ممکن بررسی و پاسخ داده می‌شود.

🔸وی افزود: بیشتر مراجعه‌کنندگان ما دانشجویان، طلاب و محققان هستند. نگاه مرحوم پدرم این بود که کمک به پژوهشگر بخشی از رسالت فرهنگی مرکز است، نه فعالیتی اقتصادی. در گوشه میز، برگه‌های دست‌نویسی توجهم را جلب کرد. اشکوری یکی از آنها را برداشت و گفت: این‌ها فیش‌های فهرست‌نگاری هستند. هنوز هزاران نسخه در انتظار شناسایی و ثبت اطلاعات‌اند.

🔸ویترین‌ها مملو از قباله‌های تاریخی، وقف‌نامه‌ها، مهرهای عقیق، قلمدان‌ها، قلم‌تراش‌ها، ابزارهای صحافی، سکه‌های تاریخی و اسناد دوره صفویه و قاجار بود. در بسیاری از اسناد، پیرامون مهرها و امضاها با تذهیب‌های ظریف آراسته شده بود. پس از آن، از بخش آرشیو تصاویر نسخه‌های خطی و کتابخانه تخصصی مرکز با حدود ۷۰ هزار جلد کتاب مرجع بازدید کردیم.

🔸قرار بود دستخط علامه مجلسی را نیز ببینم. اشکوری لحظه‌ای در فهرست جست‌وجو کرد و دقایقی بعد با دو نسخه ارزشمند بازگشت؛ نسخه‌ای از «بحارالانوار» و نسخه‌ای از «الکافی». در حاشیه یکی از صفحات «بحارالانوار»، عبارت «بلغ سماعاً» به دستخط علامه مجلسی دیده می‌شد؛ عبارتی که نشان می‌دهد متن نزد ایشان قرائت و تأیید شده است. در نسخه «الکافی» نیز اجازه‌نامه‌ای به خط خود علامه مجلسی ثبت شده بود؛ سندی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ حدیث و نسخه‌شناسی.



@ibna_official

📊 کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی؛ راهنمای نسل جدید سنجه‌های ارزیابی پژوهش

یادداشتی تحلیلی در حوزه ارتباطات علمی نشان می‌دهد که با تحول نظام ارزیابی پژوهش، نقش کتابداران دانشگاهی از ارائه خدمات اطلاعاتی به مشاوره تخصصی در زمینه سنجه‌های پژوهشی و تحلیل اثرگذاری علمی گسترش یافته است. این تغییر، کتابداران را به یکی از بازیگران کلیدی در تصمیم‌گیری‌های پژوهشی و سیاست‌گذاری علم تبدیل کرده است.
نویسنده تأکید می‌کند که اتکا به شاخص‌های سنتی مانند تعداد استنادها و ضریب تأثیر مجلات دیگر برای ارزیابی جامع پژوهش کافی نیست و باید از مجموعه‌ای متنوع از سنجه‌های کمی و کیفی استفاده شود.
بر اساس این گزارش، کتابداران با آموزش شاخص‌هایی مانند h-index، Journal Impact Factor (JIF)، CiteScore، SNIP، SJR و همچنین آلتمتریکس (Altmetrics) به پژوهشگران کمک می‌کنند تا تصویر دقیق‌تری از میزان اثرگذاری آثار علمی خود به دست آورند.
این مقاله نقش کتابداران را در تفسیر صحیح شاخص‌های علم‌سنجی برجسته می‌کند و هشدار می‌دهد که استفاده نادرست از این سنجه‌ها می‌تواند به تصمیم‌های نادرست در استخدام، ارتقا، تأمین مالی و ارزیابی پژوهش منجر شود.
نویسنده همچنین بر اهمیت آموزش تفاوت میان سنجه‌های مربوط به پژوهشگر، مقاله و مجله تأکید دارد و معتقد است ارزیابی مسئولانه باید متناسب با اهداف، رشته علمی و زمینه پژوهش انجام شود.
گزارش نشان می‌دهد که کتابداران با تحلیل داده‌های استنادی و استفاده از پایگاه‌های معتبر، می‌توانند پژوهشگران را در انتخاب مجلات مناسب، افزایش رؤیت‌پذیری آثار و توسعه راهبردهای انتشار علمی یاری دهند.
یکی دیگر از محورهای مقاله، معرفی آلتمتریکس به‌عنوان مکمل شاخص‌های استنادی است؛ شاخص‌هایی که میزان توجه عمومی، رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی به پژوهش را نیز منعکس می‌کنند.
نویسنده تأکید می‌کند که کتابداران می‌توانند نقش مؤثری در ترویج اصول «ارزیابی مسئولانه پژوهش» ایفا کنند؛ رویکردی که بر کیفیت، تأثیر واقعی و تنوع شاخص‌های ارزیابی تأکید دارد.
این یادداشت همچنین بر ضرورت آموزش اعضای هیئت علمی و دانشجویان درباره محدودیت‌های شاخص‌های علم‌سنجی و پرهیز از استفاده تک‌بعدی از آن‌ها تأکید می‌کند.
به باور نویسنده، آینده خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی بیش از گذشته به ارائه مشاوره‌های تخصصی در زمینه تحلیل داده‌های پژوهشی، ارزیابی عملکرد علمی و مدیریت هویت پژوهشی وابسته خواهد بود.
این گزارش نشان می‌دهد که کتابداران با تلفیق دانش علم‌سنجی، مدیریت اطلاعات و ارتباطات علمی، به مشاوران راهبردی پژوهش در دانشگاه‌ها تبدیل شده‌اند و نقش آنان در افزایش کیفیت تصمیم‌های علمی روزبه‌روز پررنگ‌تر می‌شود.
در مجموع، مقاله نتیجه می‌گیرد که کتابداران در عصر پژوهش داده‌محور، نه‌تنها حافظان منابع اطلاعاتی، بلکه راهنمایان متخصص در فهم، تحلیل و به‌کارگیری سنجه‌های پژوهشی هستند و می‌توانند نقش مهمی در ارتقای کیفیت ارزیابی علم و توسعه فرهنگ پژوهش مسئولانه ایفا کنند.

Ekpolomo, O. (2026, June 2). Beyond citations: The librarian's role in navigating research metrics and scholarly impact. LinkedIn. https://www.linkedin.com/pulse/beyond-citations-librarians-role-navigating-research-metrics-qfg4e/

https://t.me/UT_Central_Library

#دانشگاه_تهران
#املاک_و_موقوفات
#حکمرانی_داده_محور

📖 از گذشته تا حکمرانی داده‌محور املاک و موقوفات

کتاب «از گذشته تا حکمرانی داده‌محور املاک و موقوفات؛ گزارش اهم اقدامات و عملکرد اداره‌کل املاک و موقوفات دانشگاه تهران»، روایتی از شکل‌گیری و آغاز مسیری نو در مدیریت دارایی‌های غیرمنقول دانشگاه تهران است.

این گزارش، اهم اقدامات، برنامه‌ها و فعالیت‌های اداره‌کل املاک و موقوفات دانشگاه تهران را به تصویر می‌کشد؛ آنچه در این مسیر و گزارش اهمیت ویژه‌ای دارد، تغییر رویکرد و تحول در نگاه مدیریتی به حوزۀ املاک و موقوفات است؛ حرکتی از مدیریت سنتی و پرونده‌محور به سوی حکمرانی هوشمند، داده‌محور، مکان‌محور و تحلیلی.

این کتاب، روایتی است در مسیر ساختن آینده‌ای هوشمندتر در مدیریت املاک و موقوفات دانشگاه تهران و صیانت بهتر از سرمایه‌ها و دارایی‌های دانشگاه تهران و ساختن آینده‌ای مبتنی بر اطلاعات، دانش و تصمیم‌گیری هوشمند.

برای دریافت نسخه الکترونیکی، از طریق لینک زیر اقدام فرمایید:
https://oree.ut.ac.ir/file/download/page/1787060661-6a8461b58a6ea-amlak.pdf

oree.ut.ac.ir | اداره کل املاک و موقوفات

مجموعه ۱۲جلدی "تجربه‌های جهانی بازسازی پساجنگ"  به کوشش لیلا اردبیلی و جبار رحمانی و با مشارکت ۲۵ مترجم منتشر شد.
این مجموعه با همکاری پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مؤسسه  پژوهشی مطالعات فرهنگی و اجتماعی و دفتر سیاستگذاری معاونت فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با هدف تبیین ابعاد و پیامدهای جنگ و استفاده از تجربیات کشور های دیگر در زمینه بازسازی جوامع پساجنگ تهیه و به چاپ رسیده است.
این مجموعه با رویکردی پژوهش‌محور، تجربه کشورهای مختلف در مواجهه با پیامدهای جنگ و مسیر بازسازی جوامع پساجنگ را بررسی می‌کند. در این آثار، بازسازی تنها به احیای زیرساخت‌های فیزیکی و اقتصادی محدود نشده، بلکه ابعادی همچون بازسازی اعتماد عمومی، ترمیم سرمایه اجتماعی، احیای امید، تقویت مشارکت اجتماعی و بازسازی ظرفیت‌های نهادی و فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
مطالعه این مجموعه می‌تواند برای شناخت پیامدهای اجتماعی و فرهنگی جنگ و بهره‌گیری از تجربه‌های جهانی در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی دوره پساجنگ، برای پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه‌های مطالعات جنگ و صلح، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی سودمند باشد. دسترسی به این مجموعه از طریق کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران امکان پذیر می باشد.
https://t.me/UT_Central_Library

دو پرنده بر شاخهٔ شکوفه‌دار؛ از طبیعت‌نگاری ایرانی تا جهان هند و مغول

این نگاره در مجموعهٔ آلبوم W.670 موزهٔ هنر والترز بالتیمور، در برگ 11a، با عنوان Two Birds Sitting on a Flowering Branch ثبت شده و موزه آن را به اواخر دورهٔ زند یا اوایل دورهٔ قاجار، سدهٔ هجدهم تا اوایل سدهٔ نوزدهم میلادی نسبت داده است. آلبوم W.670 مجموعه‌ای مرکب از خوشنویسی و نگارگری ایرانی و هندی است که در سدهٔ نوزدهم گردآوری شده و خاستگاه آثار آن ایران و هند عنوان شده است. (thedigitalwalters.org)

موضوع «پرنده بر شاخهٔ شکوفه‌دار» البته بسیار پیش‌تر در نگارگری ایرانی سابقه داشته است. در هنر صفوی نمونه‌هایی از همین سنت دیده می‌شود؛ از جمله «مینای بر درخت هلو و بنفشه» از حدود ۱۶۵۰ میلادی و نیز «شکوفهٔ آلو و پرنده» اثر یوسف زمان، مورخ ۱۱۰۸ق/۱۶۹۶–۱۶۹۷م، که هر دو در موزهٔ آرمیتاژ نگهداری می‌شوند. این نمونه‌ها نشان می‌دهند که تصویر پرنده و درخت شکوفه‌دار بخشی از یک سنت دیرپای طبیعت‌نگاری در هنر ایرانی بوده است. (Isabelle Imbert)

@rezamahdavi51

📕مسائل خلیج فارس
🖊منوچهر بیگدلی خمسه

📌این اثر پژوهشی از اداره سیاسی وزارت خارجه ایران (در سال 1355) است که با استناد به منابع کهن، نقشه‌های تاریخی، قراردادهای بین‌المللی و قوانین دریایی ایران، اصالت نام «خلیج فارس» را اثبات و تلاش برخی کشورهای عربی برای رواج نام «خلیج عربی» را رد می‌کند. همچنین به بررسی ابعاد استراتژیک، نظامی و اقتصادی منطقه، همکاری‌های جدید کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و نقش محوری ایران در تأمین امنیت و ثبات این آبراه می‌پردازد.

کتابخانه مسجد اعظم
@boroujerdilib

پژوهش حاضر با هدف بررسی فرصت‌ها و چالش‌های استفاده از هوش مصنوعی مولد در نگارش رساله‌های دکتری، به‌ویژه در میان پژوهشگران پاکستانی، در سال 2025 منتشر شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این ابزارها در بهبود ساختار استدلال، اصلاح مکانیک نگارش و تحلیل داده‌ها بسیار کارآمد هستند، اما همزمان نگرانی‌هایی جدی درباره سرقت ادبی، کاهش تفکر انتقادی و وقوع خطا در درک مفاهیم فرهنگی ایجاد کرده‌اند. نویسندگان تأکید می‌کنند که برای حفظ عاملیت انسانی و اصالت علمی، باید تعادلی هوشمندانه میان توانمندی‌های تکنولوژی و نظارت استادان راهنما برقرار شود. این مقاله پیشنهاد می‌دهد که دانشگاه‌ها با تدوین سیاست‌های روشن و ارائه آموزش‌های سواد هوش مصنوعی، دانشجویان را برای تعامل سازنده با این فناوری آماده کنند. در نهایت، هدف اصلی این مطالعه دستیابی به یک همزیستی متعادل است که در آن هوش مصنوعی فرآیند پژوهش را تسهیل کند، بدون آنکه جایگزین خلاقیت و تخصص محقق شود.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

ساعت حکمت برای دانشگاه

در کانال تلگرامی کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران به دنبال مطلب دیگری بودم، که چشمم به این تصویر افتاد؛ ساعتی است که علی‌اصغرخان حکمت به کتابخانهٔ مرکزی اهدا کرده بود. دیدن این عکس خوشایند بود، به‌ویژه که کتیبهٔ اهدانامه در تصویر آشکار است و یاد او را زنده نگه می‌دارد.

این تصویر مرا به یاد کتاب ارزشمند اسناد تاریخ دانشگاه تهران تألیف خانم سوسن اصیلی انداخت؛ اثری که دو سند دربارهٔ همین ساعت در آن نقل شده است (خانهٔ کتاب، ۱۳۹۶، ص ۵۳۰- ۵۳۱).
در یکی از اسناد آمده است که حکمت، به مناسبت چهلمین سال تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۳، دو ساعت بزرگ را همراه با هزینهٔ نصب آنها به دانشگاه هدیه کرده است. نصب ساعت‌ها در دو سوی برج کتابخانهٔ مرکزی، در آذرماه همان سال آغاز شد و در نیمهٔ دوم اسفندماه به پایان رسید. در سند تصریح شده که «این ساعت‌ها  از اکثر قسمت‌های محوطهٔ دانشگاه قابل رؤیت است».
سند دوم، نامهٔ ایرج افشار، رئیس وقت کتابخانهٔ مرکزی، خطاب به دکتر هوشنگ نهاوندی، رئیس وقت دانشگاه تهران است؛ نامه‌ای به تاریخ پنجم اسفند، اندکی پیش از نصب ساعت‌ها. این سند به‌خوبی روحیهٔ فرهنگی و دقّت و جدیت حکمت را نشان می‌دهد:

«به استحضار خاطر شریف می‌رساند جناب آقای علی‌اصغر حکمت هزینهٔ نصب دو عدد ساعت را در کتابخانهٔ مرکزی داده‌اند که کار آن نزدیک به اتمام است و به‌موقع از جناب‌عالی درخواست می‌شود که از آن‌ها در محل بازدید بفرمایید.
جناب آقای حکمت مایل هستند ترتیبی اتخاذ شود که در شب‌ها هم با ایجاد وسایل الکتریکی نور به اندازه کافی وجود داشته باشد که عقربهٔ ساعت‌ها دیده شود
چون با برآوردی که مسئولین امر به عمل آورده‌اند هزینهٔ نصب کنتور برقی و کابل و سیم‌کشی و نصب لامپ، بالغ بر پنجاه هزار ریال می‌شود، مستدعی است در صورتی که موافقت می‌فرمایند این مقدار هزینه از بودجهٔ دانشگاه به مصرف برسد و تحمیل بر ایشان نشود.»

ایرج افشار در جای دیگری دربارهٔ همین ساعت برج کتابخانهٔ مرکزی، نوشته است:

«حکمت مردی بود که تا پایان عمر دست از حمایت از فرهنگ و مراقبت در کارهای فرهنگی برنداشت. به‌طور مثال در سنین آخر عمر که نزدیک نود سال شده بود یک ساعت بزرگ دیوارکوب آورد به دانشگاه تهران و گفت من می‌خواهم این ساعت را به دانشگاه تقدیم بکنم تا به برج کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه نصب شود و دانشجویان و دیگران از زمان اطلاع پیدا بکنند. ما با کمال تشکر ارمغان او را پذیرفتیم و نصب کردیم.
مرحوم حکمت را هر دوسه‌ماه‌یک‌بار می‌دیدم با سختی به کتابخانه می‌آمد. یک‌بار از او پرسیدم جناب آقای حکمت! چرا با این‌همه زحمت تشریف می‌آورید؟ اگر کتابی چیزی لازم است تلفن بفرمایید تا بفرستیم. گفت: نه، می‌آیم ببینم این ساعت درست کار می‌کند یا نه؟».


این اشتیاق به ساختن و پیگیری مداوم و حساسیت نسبت به جزئیات، بخشی از منش فکری و فرهنگی علی‌اصغرخان حکمت بود؛ شخصیتی که نام او با مهم‌ترین نهادهای علمی و فرهنگی ایران معاصر پیوند خورده است.
شاید حکمت می‌خواست با هدیهٔ آن ساعت یادآوری کند که فرصت‌ها برای ایران شتابان می‌گذرند و ایران باید وقت‌شناس باشد؛ هم در پیشگیری از زیان‌ها و هم در بهره‌گیری از امکان‌ها.