عنوان کتاب:  E-Government Digital Frontiers - Transforming Public Administration through Technology
مولفان:  Kang, Kyeong; Li, Lifu
ناشر:    IntechOpen
سال انتشار:  2025

این منابع بر تحول مدیریت دولتی از طریق ابزارهای دیجیتال و استقرار دولت الکترونیک تمرکز دارند. محور اصلی بحث، نقش حیاتی به‌هم‌پیوستگی سیستم‌ها (Interoperability) در بهبود فرآیند ارزیابی سیاست‌های عمومی و افزایش کارایی نهادها است. متن با نگاهی بین‌رشته‌ای، چگونگی بهره‌گیری از فناوری‌های نوظهور مانند هوش مصنوعی و داده‌های باز را برای ارتقای مشارکت شهروندان و حکمرانی دموکراتیک بررسی می‌کند. همچنین، بر اهمیت حمایت‌های دولتی در توسعه کارآفرینی آنلاین و رفع موانع ساختاری برای دستیابی به عدالت دیجیتال تأکید شده است. این مجموعه در نهایت چارچوبی راهبردی برای گذار از مدل‌های سنتی به نظام‌های حکمرانی هوشمند و پاسخگو ارائه می‌دهد.
 
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

این مقاله پژوهشی با عنوان «قدرت و معرفت؛ ساخت حافظۀ تاریخی: تبارشناسی گفتمان‌های متعارض در بازنمایی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲» در نشریه «پژوهش‌های علوم تاریخی» توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در دوره 18، شماره 1، سال 1405 منتشر شده و به بررسی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ از منظر چارچوب قدرت-معرفت میشل فوکو می‌پردازند و چگونگی شکل‌گیری حافظه تاریخی ایرانیان را تحلیل می‌کنند. نویسنده با تکیه بر روش تبارشناسی، سه گفتمان رقیب یعنی رژیم پهلوی، دولت آمریکا و نیروهای انقلابی را در بازنمایی این واقعه تاریخی به چالش می‌کشد. متن توضیح می‌دهد که چگونه هر یک از این جریان‌ها با استفاده از ابزارهایی مانند سانسور، طبقه‌بندی اسناد محرمانه یا نشر مخفیانه، روایتی خاص را برای کسب مشروعیت سیاسی تولید کرده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که حقیقت تاریخی نه یک امر عینی، بلکه محصول نزاع میان این نظام‌های دانشی برای کنترل افکار عمومی است.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

✴️ هوش مصنوعی تخصصی در معماری؛ از ایده‌پردازی و طراحی مولد تا تحلیل هوشمند

هوش مصنوعی در معماری در حال عبور از مرحله «تولید تصویر» به سمت طراحی، تحلیل و تصمیم‌گیری تخصصی است.
این ابزارها به معماران کمک می‌کنند بخشی از فرایندهای زمان‌بر طراحی را خودکار کرده و گزینه‌های بیشتری را در زمان کوتاه‌تر بررسی کنند.
در میان ابزارهای مطرح، Autodesk Forma، Finch و Veras به دلیل ارتباط مستقیم با فرایندهای حرفه‌ای معماری، اهمیت ویژه‌ای دارند.

۱. ابزار Autodesk Forma: برای مراحل پیش‌طراحی و طراحی شماتیک، امکان ایجاد و بررسی گزینه‌های مختلف طراحی ساختمان و سایت را فراهم می‌کند.
پروژه را می‌توان بر اساس موقعیت واقعی تعریف کرد و شاخص‌هایی مانند نور روز، تابش خورشید، باد، صدا، کربن نهفته و شرایط محیطی را بررسی کرد.
در سال ۲۰۲۶، قابلیت آزمایشی Building Layout Explorer نیز امکان تولید و ارزیابی گزینه‌های مختلف پلان از روی مدل حجمی را فراهم کرده است.

۲. ابزار Finch: یک دستیار مولد تخصصی معماری است که می‌تواند از حجم و اطلاعات پروژه، گزینه‌های مختلف پلان و چیدمان فضایی ایجاد کند.
معمار می‌تواند پارامترهایی مانند ترکیب واحدها، ابعاد، نورگیری، سیرکولاسیون و الزامات دسترس‌پذیری را در فرایند طراحی لحاظ و گزینه‌ها را اصلاح و بهینه کند.
یکی از مزیت‌های مهم Finch، ارتباط آن با Autodesk Forma و Revit است که مسیر حرکت از طراحی اولیه و تولید پلان به مدل BIM را کوتاه‌تر می‌کند.

۳. معرفی Veras: بیشتر بر ایده‌پردازی و تجسم معماری تمرکز دارد و می‌تواند مدل‌ها و هندسه‌های موجود در ابزارهایی مانند Forma، Revit و SketchUp را به تصاویر و رندرهای واقع‌گرایانه تبدیل کند.
مزیت مهم آن نسبت به ابزارهای صرفاً متن‌به‌تصویر، حفظ ارتباط با هندسه و مدل طراحی است؛ بنابراین معمار می‌تواند ایده‌های بصری مختلف را بر مبنای طرح واقعی خود آزمایش کند.

در مجموع، کاربرد ارزشمند هوش مصنوعی در معماری نه جایگزینی معمار، بلکه افزایش سرعت ایده‌پردازی، مقایسه گزینه‌ها، تحلیل عملکرد و توسعه طرح است؛ تصمیم نهایی همچنان به دانش، تجربه و قضاوت حرفه‌ای معمار وابسته است.

• Autodesk. (2026). AI in architecture and engineering. Autodesk AI in Architecture and Engineering
• Autodesk. (2026, June 2). Exploring early generative AI workflows with Building Layout Explorer in Autodesk Forma. Autodesk News. Autodesk News
• Autodesk. (2026). Forma. Autodesk Help. Autodesk Forma documentation
• Autodesk University. (2025). From site planning to BIM with AI: Accelerating early-stage design with Finch and Autodesk Forma.
• Chaos. (2026, June 17). An AI-enhanced architectural visualization workflow using Enscape and Veras.

https://t.me/UT_Central_Library

🔰از جادوی هرمان هسه تا تسلی‌بخشی جیمز بالدوین؛
چرا کتاب می‌خوانیم؟(ibna.ir/x6J8G)

🔸کتاب‌ها پادزهری در برابر تنهایی وجودی ما هستند، ‌آنها ما را با دیگری روبه‌رو می‌کنند و در همان حال به خودمان برمی‌گردانند. اما هیچ دانشی جایگزین تجربه مستقیم زندگی نمی‌شود. ماریا پاپووا در این متن با تکیه بر شعر کوتاه هرمان هسه و اشاره به تأملی از جیمز بالدوین و مارسل پروست، از نسبتی می‌گوید که میان خواندن، خودشناسی و تجربه مستقیم زندگی برقرار است.

🔸️جیمز بالدوین نگاهی جامعه‌شناختی و همدلانه به امر خواندن دارد. او در گفتگوهایش و به‌ویژه در مقاله سال ۱۹۶۲ خود با عنوان «فرآیند خلاق» و مصاحبه معروفش با مجله لایف در سال ۱۹۶۳، از تجربه خواندن اثر داستایفسکی و دیکنز یاد می‌کند. بالدوین می‌گوید خواندن به ما یادآوری می‌کند که رنج‌هایمان بی‌سابقه نیستند و همین رنج‌ها ما را به بقیه انسان‌ها پیوند می‌زنند. از نظر او، هنرمند یک «تاریخ‌نگار عاطفی» است که وظیفه دارد شکوه و سرنوشت محتومِ شناختِ خویشتن را به تصویر بکشد.

@ibna_official

‍ 📚 معرفی کتاب «مختصر الرجال یا سیمائی از فرزانگان» تألیف سید علی رضوی جیفانی

کتاب «مختصر الرجال یا سیمائی از فرزانگان» تألیف سید علی رضوی جیفانی (۱۳۰۳–۱۳۸۶ش)، اثری در حوزه شرح‌حال‌نگاری و معرفی دانشمندان و مشاهیر است که با هدف شناساندن چهره‌های علمی، دینی و فرهنگی گذشته به نگارش درآمده است. نویسنده در پیشگفتار، آشنایی با زندگی دانشمندان و مشاهیر را راهی برای شناخت عوامل مؤثر در پیشرفت و تکامل بشریت می‌داند و بر اهمیت بهره‌گیری از تجربه، دانش، تلاش و حتی خطاهای بزرگان تأکید می‌کند. این اثر در مشهد و توسط انتشارات دیانت منتشر شده و عنوان فرعی «سیمائی از فرزانگان» نیز بیانگر رویکرد کلی کتاب در ارائه تصویری کوتاه از شخصیت‌های برجسته است.

«مختصر الرجال» همان‌گونه که نویسنده توضیح می‌دهد، مجموعه‌ای از شرح‌حال‌های مختصر علما، فضلا، فقها، حکما، عرفا، ادبا، شعرا و دیگر نامداران است. مدخل‌های کتاب بر اساس حرف نخست نام‌ها و سپس حروف بعدی مرتب شده‌اند و گردآوری اسامی نیز غالباً بر پایه شهرت، کنیه یا لقب افراد صورت گرفته است. نویسنده برای تدوین این مجموعه از منابع متنوعی، از جمله کتاب‌های رجال و تراجم شیعه، آثار مربوط به علمای خراسان، مقالات مطبوعات و نیز مشاهدات و اطلاعات شخصی خود بهره گرفته است. در مقدمه همچنین میان «علم درایه» و «علم رجال» تمایز گذاشته شده و توضیح داده می‌شود که این اثر در معنای عام، به معرفی و شرح حال رجال و شخصیت‌های شناخته‌شده می‌پردازد، نه صرفاً بررسی راویان حدیث از منظر توثیق و تضعیف.

از ویژگی‌های قابل توجه کتاب، رویکرد گردآورانه و ارجاعی آن است؛ به‌گونه‌ای که برای تکمیل اطلاعات، فهرستی از منابع مهم شرح‌حال و رجال نیز در مقدمه معرفی شده است. نویسنده همچنین در ادامه کتاب، شرح حال خودنوشت خود را آورده و از مسیر تحصیل، تدریس، ارتباط با استادان حوزه و فعالیت‌های علمی و فرهنگی خویش سخن گفته است؛ از این منظر، کتاب علاوه بر ارزش اطلاعاتی درباره رجال و دانشمندان، تا حدی بازتاب‌دهنده فضای علمی و فرهنگی مشهد و حوزه علمیه آن دوره نیز هست. این اثر برای پژوهشگران حوزه تاریخ علم، رجال، تراجم، تاریخ حوزه‌های علمیه، مطالعات اسلامی و نیز علاقه‌مندان به شناخت زندگی و آثار دانشمندان و مشاهیر می‌تواند منبعی سودمند باشد و در عین اختصار، خواننده را با مجموعه‌ای گسترده از شخصیت‌های علمی و فرهنگی آشنا می‌کند.

این کتاب توسط خانواده محترم نویسنده به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران اهدا شده است و در دسترس مراجعان قرار می‌گیرد.


https://t.me/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC

این مقاله پژوهشی با عنوان « تحلیل نظام‌مند مسائل صنعت نشر دیجیتال در ایران با استفاده از روش فراترکیب» در نشریه « بررسی‌های مدیریت رسانه » توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در دوره 4، شماره 4 سال 1404 منتشر شده و به تحلیل نظام‌مند چالش‌های صنعت نشر دیجیتال در ایران با استفاده از روش فراترکیب می‌پردازد. نویسندگان با بررسی ۱۴۲ مقاله علمی داخلی و بین‌المللی، ۷۵ مسئله کلیدی را شناسایی کرده و آن‌ها را در قالب ۱۵ مضمون اصلی دسته‌بندی نموده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این صنعت با مشکلاتی همچون ضعف پلتفرم‌ها، مدل‌های کسب‌وکار ناکارآمد، محدودیت‌های زیرساختی و فقدان نیروی متخصص روبه‌رو است. همچنین، موضوعاتی نظیر نقض حقوق مالکیت فکری و نبود فرهنگ مطالعه دیجیتال به‌عنوان موانع ساختاری جدی در مسیر بلوغ این اکوسیستم معرفی شده‌اند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

🔰میراثی از نسخه‌های خطی فارسی در دل کردستان عراق

🔸تکیه هیران، یکی از قدیمی‌ترین مراکز عرفانی و دینی اقلیم کردستان عراق، نسخه‌هایی خطی از متون فارسی کلاسیک از جمله برگی منحصربه‌فرد از دیوان انوری، شاعر شهیر قرن ششم هجری را در خود جای داده است.

🔸در میان آثار باقی‌مانده در تکیه تاریخی هیران، نسخه‌ای یتیم از دیوان شاعر نام‌آشنای فارسی، انوری، به چشم می‌خورد؛ برگی باارزش که به سال ۶۹۶ هجری قمری (۱۲۹۷ میلادی) بازمی‌گردد و شامل رباعیاتی فارسی است که از کهن‌ترین متون ادبی کشف‌شده در شمال عراق به‌شمار می‌آیند.



@ibna_official

✳️ راهنمای عملی برای محافظت از ایده‌های علمی و برخورد با سرقت ادبی در پژوهش

تحلیل منتشر شده در Nature به‌صورت آموزشی به پرسش بسیاری از پژوهشگران پاسخ می‌دهد: چه‌کار باید کرد اگر ایده علمی شما سرقت شود یا در معرض سرقت ادبی قرار گیرد؟ مقاله بر اهمیت ثبت رسمی مالکیت فکری و انتشار شواهد پژوهشی تأکید می‌کند تا ایده‌ها در چارچوب علمی و قانونی محافظت شوند.
در این راهنمای خبری تأکید شده که ایده‌ها به‌خودی‌خود قابل‌سرقت نیستند؛ آنچه به لحاظ حقوقی و اخلاقی اهمیت دارد، ثبت و انتشار رسمی نتایج یا پیش‌نویس‌های پژوهشی است که نشان می‌دهد چه زمانی و توسط چه کسی اقدام به کار شده است.
یکی از توصیه‌های کلیدی برای پژوهشگران، استفاده از پیش‌چاپ (preprint) یا ثبت ایده در سامانه‌های معتبر است تا تاریخ دقیقی برای مالکیت فکری تعیین شود و در صورت اختلاف، بتوان به آن استناد کرد.
نویسندگان مقاله همچنین بر این نکته تأکید دارند که ایمن نگه داشتن ایده‌های اولیه تا زمان انتشار رسمی گاهی می‌تواند بهترین روش برای پیشگیری از سوء‌استفاده باشد، مخصوصاً در مواردی که احتمال رقابت علمی وجود دارد.
در این چارچوب، ثبت ایده‌ها از طریق پایگاه‌های داده معتبر، پیش‌چاپ‌ها، پتنت‌ها یا گزارش‌های کاری می‌تواند مدرک‌ معتبری برای زمان‌بندی و اعتبار ایده فراهم آورد و از ادعاهای بی‌پایه جلوگیری کند.
همچنین مقاله آموزشی تأکید می‌کند که گفت‌وگو با همکاران و مشاوران حقوقی در مراحل اولیه می‌تواند به تدوین استراتژی محافظت از ایده‌ها کمک کند، به‌ویژه زمانی که قصد دارید نتایج را در قالب مقاله، قرارداد صنعتی یا همکاری علمی منتشر کنید.
در سطح آکادمیک، بخش دیگری از راهنما به اهمیت رعایت اخلاق در نگارش و انتشار اشاره می‌کند و یادآور می‌شود که حتی ارجاع ندادن مناسب به ایده‌های دیگران نیز می‌تواند به‌عنوان سرقت ادبی تلقی شود و باید از آن اجتناب کرد.
راهنمای Nature به پژوهشگران یادآوری می‌کند که ایجاد رکورد روشن از کار خود از ابتدا تا انتشار، بخش مهمی از فرآیند پژوهش است و در صورت بروز اختلاف می‌تواند به‌عنوان سند معتبر علمی عمل کند.
این متن آموزشی همچنین توصیه می‌کند که پژوهشگران به‌روزرسانی‌های هر حوزه علمی و سیاست‌های نشریات درباره مالکیت فکری را دنبال کنند تا در مواجهه با چالش‌های نوظهور بتوانند تصمیمات حرفه‌ای و آگاهانه بگیرند.
در مجموع، این راهنمای خبری– آموزشی نقشه عملی برای مدیریت و محافظت از ایده‌های علمی ارائه می‌دهد و ابزارهای مختلف را برای اطمینان از اعتبار و مالکیت پژوهشی توضیح می‌دهد، که برای هر پژوهشگر در تمام مراحل کار پژوهشی ضروری است.

منبع: Nature، منتشر شده ۱۰ فوریه ۲۰۲۶،
https://www.nature.com/articles/d41586-025-04165-3

https://t.me/UT_Central_Library

راهنمایی جامع برای شناخت نسخه‌های خطی مشرق‌زمین

کتاب Comparative Oriental Manuscript Studies: An Introduction، یا «درآمدی بر مطالعات تطبیقی نسخه‌های خطی شرقی»، یکی از آثار جامع و در عین حال کاربردی در حوزه نسخه‌شناسی و مطالعات دست‌نوشته‌هاست. این کتاب در سال ۲۰۱۵ در قالب پروژه COMSt (Comparative Oriental Manuscript Studies) و با ویراستاری عمومی الساندرو باوزی (Alessandro Bausi) و همکاری گروه بزرگی از متخصصان نسخه‌های خطی منتشر شده است. کتاب ۶۷۷ صفحه دارد و ۷۷ پژوهشگر از ۲۱ کشور در تألیف بخش‌های مختلف آن مشارکت کرده‌اند. دامنه آن نیز بسیار گسترده است و سنت‌های نسخه‌نویسی عربی، فارسی، یونانی، سریانی، عبری، قبطی، ارمنی، گرجی، اتیوپیایی، اسلاوی، ترکی و شماری دیگر از سنت‌های مکتوب مشرق‌زمین را در بر می‌گیرد.

ادامه در پست بعدی
👇👇

ادامه پست بالا
اهمیت کتاب در این است که نسخه خطی را صرفاً ظرفی برای انتقال یک «متن» نمی‌بیند. خود کتاب، کاغذ یا پوست آن، شیوه ساخت، نوع مرکب، خط، آرایش صفحه، صحافی، یادداشت‌های حاشیه‌ای، تاریخچه مالکیت و حتی آسیب‌هایی که در طول قرن‌ها دیده است، همگی اطلاعات تاریخی دارند. به همین دلیل، خواننده در این اثر با مجموعه‌ای از دانش‌های مرتبط با نسخه خطی، از نسخه‌شناسی و خط‌شناسی گرفته تا تصحیح متن، فهرست‌نویسی و حفاظت فیزیکی نسخه‌ها، آشنا می‌شود.
کتاب با یک مقدمه عمومی مفصل، در حدود هفتاد صفحه، آغاز می‌شود. در این مقدمه ابتدا توضیح داده می‌شود که «مطالعات تطبیقی نسخه‌های خطی شرقی» اساساً به چه معناست و چرا باید سنت‌های مختلف نسخه‌نویسی را با یکدیگر مقایسه کرد. بحث درباره مفهوم «شرق» و تاریخ مطالعات شرق‌شناسی نیز در همین بخش مطرح شده است. نویسندگان در کنار روش‌های سنتی، به امکانات جدید نیز توجه دارند؛ از جمله کاربرد فناوری‌های دیجیتال در مطالعه نسخه‌ها، آزمایش‌های علمی و ابزاری روی مواد تشکیل‌دهنده نسخه و روش‌های جدید مطالعه نسخه‌های پالیمپسست یا نوشته‌های پاک‌شده و بازنویسی‌شده.
حجیم‌ترین بخش کتاب به Codicology یا نسخه‌شناسی مادی اختصاص دارد و نزدیک به دویست صفحه را در بر می‌گیرد. پرسش اصلی در این بخش این است که یک نسخه خطی چگونه ساخته شده است. بنابراین مطالبی درباره مواد مورد استفاده در کتاب‌سازی، ابزارهای کاتبان، شکل کتاب، تهیه دفترها و جزوه‌ها، ترتیب اوراق، صفحه‌آرایی، خوانایی متن، فعالیت کاتب و نقاش و مُذهّب و سرانجام صحافی مطرح می‌شود.
امتیاز مهم این فصل آن است که پس از بیان مباحث عمومی، سنت‌های مختلف جداگانه بررسی شده‌اند. برای مثال، نسخه‌شناسی عربی بخش مستقلی دارد. در آن از مواد و ابزار کتابت شروع می‌شود و سپس شکل کتاب، ساخت کدکس، تنظیم صفحه، ساختار متن، کار کاتب، نقاش و مُذهّب بررسی می‌شود. در کنار آن، بخش‌های مستقلی نیز درباره نسخه‌های سریانی، یونانی، عبری، ارمنی، قبطی، اتیوپیایی، گرجی و دیگر سنت‌ها وجود دارد. به این ترتیب خواننده می‌تواند مثلاً ببیند ساخت یک نسخه عربی چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با یک نسخه سریانی یا یونانی داشته است.
نویسندگان البته همه سنت‌های شرقی را به یک اندازه پوشش نداده‌اند. برای مثال، درباره فرهنگ‌های نسخه‌ای ایرانیِ زردشتی و مانوی ــ شامل اوستایی، فارسی میانه، پارتی، سغدی و دیگر زبان‌های ایرانی ــ مطالبی مطرح شده، اما خود کتاب تصریح می‌کند که به دلیل محدودتر بودن مواد باقی‌مانده و تخصصی بودن این حوزه، حضور آنها در کتاب محدودتر است.
فصل دوم به Palaeography یا خط‌شناسی اختصاص دارد. در اینجا نسخه خطی از منظر خط و تحول شیوه‌های نوشتن بررسی می‌شود. خط برای نسخه‌شناس فقط وسیله خواندن متن نیست؛ شکل حروف، زاویه قلم، فاصله کلمات، شیوه اتصال حروف و دیگر ویژگی‌های کتابت می‌تواند به شناخت زمان و محیط تولید نسخه کمک کند. این بخش به‌ویژه برای کسانی سودمند است که با نسخه‌های فاقد تاریخ کتابت یا نسخه‌هایی با اطلاعات ناقص سروکار دارند. فصل خط‌شناسی از صفحه ۲۶۷ تا ۳۲۰ کتاب را در بر گرفته است.
یکی از مهم‌ترین قسمت‌های کتاب برای مصححان متون، فصل سوم با عنوان Textual Criticism and Text Editing است. این فصل حدود ۱۴۵ صفحه حجم دارد و به این پرسش می‌پردازد که وقتی از یک اثر چند نسخه متفاوت در اختیار داریم، چگونه می‌توان تاریخ انتقال متن را شناخت و برای انتشار علمی آن تصمیم گرفت. در اینجا از مبانی نقد متن، اختلاف نسخه‌ها، روابط میان نسخه‌ها، شجره یا stemma codicum و سنت‌های مختلف تصحیح انتقادی سخن گفته می‌شود. نکته مهم این است که کتاب صرفاً یک روش تصحیح را به عنوان روش قطعی معرفی نمی‌کند، بلکه تفاوت سنت‌های علمی و مسائل خاص متون مختلف را نیز در نظر می‌گیرد. ساختار کلی کتاب نشان می‌دهد که نقد متن و تصحیح علمی یکی از محورهای اصلی پروژه COMSt بوده است.
فصل چهارم کتاب مخصوص فهرست‌نویسی نسخه‌های خطی است. این بخش برای کتابداران، فهرست‌نگاران و مدیران مجموعه‌های خطی اهمیت خاصی دارد. موضوع فقط نوشتن نام کتاب و مؤلف نیست، بلکه این پرسش مطرح است که برای معرفی علمی یک نسخه چه اطلاعاتی باید ثبت شود و چگونه باید میان توصیف متن و توصیف شیء مادی تمایز گذاشت. مسائل مربوط به استانداردسازی اطلاعات و تحول فهرست‌نویسی در محیط دیجیتال نیز در همین چهارچوب قرار می‌گیرد. این فصل صفحات ۴۶۷ تا ۵۳۸ را شامل می‌شود.
ادامه در پست بعدی

ادامه پست بالا 👆👆👇👇👇
آخرین فصل اصلی درباره Conservation and Preservation؛ حفاظت و نگهداری نسخه‌های خطی است. در اینجا کتاب از حوزه مطالعات نظری وارد مسائل عملی کتابخانه‌ها و مجموعه‌های نسخه خطی می‌شود: چرا نسخه‌ها آسیب می‌بینند، چه عواملی موجب تخریب کاغذ، پوست، مرکب و صحافی می‌شود و رویکردهای معاصر حفاظت از این میراث چیست. به این ترتیب کتاب چرخه مطالعه نسخه را تقریباً کامل می‌کند: از شناخت شیء و خط و متن تا فهرست‌کردن و سرانجام حفظ خود نسخه برای آینده. این فصل صفحات ۵۳۹ تا ۵۸۲ را دربر می‌گیرد.
پس از این پنج بخش، نزدیک به هفتاد صفحه منابع و کتاب‌شناسی و بیش از بیست صفحه نمایه آمده است. کتاب همچنین دارای نقشه‌ها، تصاویر و نمونه‌های نسخه‌های خطی است. به همین سبب اثر حاضر صرفاً مجموعه‌ای از مقالات نظری نیست، بلکه می‌تواند نقش یک کتاب مرجع و راهنمای آموزشی را برای دانشجویان و پژوهشگران نسخه‌های خطی ایفا کند.
از ویژگی‌های جالب این اثر، نگاه تطبیقی آن است. بسیاری از کتاب‌های نسخه‌شناسی تنها یک زبان یا یک سنت ــ مثلاً نسخه‌های عربی یا یونانی ــ را بررسی می‌کنند؛ اما این کتاب می‌کوشد سنت‌های مختلف «فرهنگ کدکس» را در کنار یکدیگر قرار دهد. همین ویژگی سبب شده مرکز مطالعات فرهنگ نسخه‌های خطی دانشگاه هامبورگ نیز آن را اثری مناسب برای آشنایی با روش‌ها و مشکلات مطالعه تطبیقی آثار مکتوب و شناخت اجمالی فرهنگ‌های مختلف نسخه‌نویسی معرفی کند.
در مجموع، Comparative Oriental Manuscript Studies: An Introduction را می‌توان نوعی دانشنامه فشرده و در عین حال آموزشی برای مطالعات نسخه‌های خطی دانست. کسی که بخواهد بداند یک نسخه خطی را از چه زوایایی می‌توان مطالعه کرد، در این کتاب تقریباً تمام مسیر را یک‌جا می‌بیند: ماده و کاغذ و پوست → ساخت کتاب → خط و کتابت → آرایش صفحه و تذهیب → انتقال و اختلاف متن → تصحیح علمی → فهرست‌نویسی → حفاظت و مرمت. ارزش افزوده کتاب نیز در این است که این مباحث را به یک سنت زبانی محدود نکرده و تجربه نسخه‌شناسی عربی، سریانی، یونانی، عبری، قبطی، ارمنی، اتیوپیایی، گرجی، فارسی و دیگر حوزه‌های شرقی را تا حد امکان در کنار یکدیگر قرار داده است.
https://t.me/UT_Central_Library

کتاب «مطالعات تطبیقی نسخه‌های خطی شرقی: یک مقدمه» (Comparative Oriental Manuscript Studies: An Introduction) به ویرایش الساندرو بوسی و همکاران، انتشارات COMSt سال ۲۰۱۵.
این اثر یک درسنامه جامع و بین‌رشته‌ای است که برای نخستین بار طیف گسترده‌ای از سنت‌های خطی خاورمیانه و شمال آفریقا را در یک چارچوب تطبیقی بررسی می‌کند. کتاب در فصول مختلف خود به مباحثی نظیر نسخه‌شناسی (Codicology)، پالئوگرافی، روش‌های نقد متنی، تاریخچه فهرست‌نویسی و اصول مرمت و نگهداری می‌پردازد. تمرکز اصلی پژوهش بر سنت‌هایی مانند نسخه‌های عربی، عبری، قبطی، سریانی، اتیوپیایی، ارمنی و گرجی است که ریشه در حوزه جغرافیایی مدیترانه دارند. نویسندگان با نگاهی «باستان‌شناسانه»، نسخه خطی را فراتر از متن، به عنوان یک اثر مادی و تاریخی که بازتاب‌دهنده شرایط اجتماعی-اقتصادی زمان خود است، تحلیل می‌کنند. علاوه بر این، نقش حیاتی ابزارهای دیجیتال و علوم طبیعی در بازخوانی متن‌های محوشده و تحلیل شیمیایی کاغذ و جوهرها مورد بحث قرار گرفته است. این راهنما با هدف تقویت رشته‌های علمی مرتبط و ارائه اطلاعات به‌روز برای پژوهشگران تدوین شده است.
@UT_Central_Library

🗓️ سالروز کودتای ۲۸ مرداد

📚 برشی از کتاب سرگذشت استعمار

🔹انگلیسی ها تصمیم گرفتند ایران را تحریم کنند و همه درها را به روی دولت ایران ببندند. آنها از صاحبان نفت کشهایی که از ایران نفت میبردند به اتهام نفت دزدی شکایت میکردند حمل کالا به ایران ممنوع شد و بانکهای انگلستان همکاری با ایران را قطع کردند.

🔹صادر نشدن نفت ایران برای مدت کوتاهی انگلیسی‌ها را به دردسر انداخت؛ صف های طولانی خودروها در مقابل پمپ بنزین های انگلستان تشکیل شد؛ اما شرکت های انگلیسی و آمریکایی تولید خود را در کشورهای عربی افزایش دادند و کمبود نفت ایران را جبران کردند.

🔹قطع شدن صادرات نفت ایران و تحریمهای انگلستان باعث شد دولت ایران برنامه «اقتصاد بدون نفت را پیگیری کند در مدت کوتاهی صادرات کالاهای ایرانی افزایش یافت و واردات اجناس خارجی کاهش پیدا کرد تراز بازرگانی ایرانی تفاوت صادرات و واردات پس از سالها مثبت شد و پیروزی بزرگی به دست آمد.

🔹مصدق برای آنکه فشارهای بیگانگان را بر ایران کم کند مانند قائم مقام فراهانی میرزا تقی خان امیرکبیر سیاست موازنه «منفی را پیشه کرد. او از رقابت دو کشور رقیب آمریکا و شوروی برای حفظ استقلال ایران استفاده میکرد. آمریکایی‌ها نگران بودند که مبادا ایران به دست شوروی بیفتد و مصدق هم آنها را میترساند که اگر دولت او سقوط کند دوستان شوروی کشور را در دست خواهند گرفت.

🆔 @ketabresan

🔵 *به مناسبت روز جهانی عکاسی | معرفی عبدالله میرزا قاجار*

🔹 عبدالله میرزا قاجار، فرزند جهانگیر میرزا، از عکاسان برجسته و پرکار دوره قاجار و عکاس مخصوص ناصرالدین‌شاه بود. او پس از آقا رضا اقبال‌السلطنه، مشهورترین عکاس ایرانی این دوره به شمار می‌آید.

🔹 فعالیت‌ عبدالله قاجار به‌عنوان عکاس دربار، پس از بازگشت او از اروپا و در حدود سال ۱۳۰۰ قمری آغاز شد. او در همان سال برای عکاسی از نواحی خراسان مأموریت یافت و بعدها نیز به دستور رسمی ناصرالدین‌شاه، در سال ۱۳۰۸ قمری راهی خراسان شد و مجموعه‌ای بسیار نفیس و گرانبها از عکس‌های مرتبط با اوضاع و احوال خراسان و شهر مشهد به یادگار گذاشت. مجموعه عکس های عبدالله قاجار با موضوعات متنوع و مختلف در کاخ موزه گلستان نگهداری می‌شوند.

🔹 به مناسبت ۲۸ مرداد (۱۹ آگوست)، روز جهانی عکاسی، تصویری از عبدالله قاجار، عکاس مخصوص ناصرالدین‌شاه، نشسته بر صندلی در فضایی با زمینه گل و درخت منتشر می‌شود.


🆔 @nlai_ir

نوشته شده در سال 2013م
https://t.me/UT_Central_Library

نکات برجسته سخنرانی «State of the Science Address 2026» توسط دکتر مارسیا مک‌نات، رئیس آکادمی ملی علوم آمریکا (National Academy of Sciences)، در ۲ ژوئن ۲۰۲۶ در ساختمان آکادمی ملی علوم در واشنگتن دی‌سی ارائه شد. این سخنرانی بر وضعیت نظام پژوهش آمریکا، رهبری جهانی علم و فناوری، رقابت اقتصادی و ضرورت اصلاح اکوسیستم علمی تمرکز داشت.

*۱. ضرورت بازسازی اکوسیستم علمی آمریکا*
دکتر مک‌نات تأکید کرد که مدل فعلی پژوهش نیازمند تحول است. حفظ رهبری علمی تنها با افزایش بودجه امکان‌پذیر نیست؛ بلکه نیازمند اصلاح ساختارهای پژوهش، آموزش، همکاری و ارزیابی علمی است.

*۲. حرکت از پژوهش فردمحور به پژوهش تیمی و مأموریت‌محور*
چالش‌های بزرگ امروز مانند تغییرات اقلیمی، سلامت، انرژی و فناوری‌های نوظهور با پروژه‌های کوچک و پراکنده حل نمی‌شوند. علم آینده باید بر تیم‌های بزرگ، بین‌رشته‌ای و مأموریت‌های ملی تمرکز کند.

*۳. بازتعریف معیارهای ارزیابی دانشگاه‌ها و پژوهشگران*
موفقیت علمی نباید فقط با تعداد مقالات، استنادها یا گرنت‌ها سنجیده شود. اثرگذاری اجتماعی، نوآوری، همکاری بین‌رشته‌ای، انتقال فناوری و مشارکت عمومی باید در ارزیابی‌ها نقش بیشتری داشته باشند.

*۴. تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت*
دانشگاه‌ها باید نیازهای صنعت را بهتر درک کنند و صنعت نیز باید در توسعه فناوری، آموزش نیروی انسانی و تعریف اولویت‌های پژوهشی مشارکت کند. همکاری‌های راهبردی دانشگاه–صنعت یکی از پایه‌های رقابت‌پذیری آینده است.

* ۵. تربیت نیروی انسانی متناسب با اقتصاد آینده*
یکی از نگرانی‌های اصلی، فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیازهای بازار کار است. برنامه‌های آموزشی باید مهارت‌های فناوری، کار تیمی، حل مسئله و تجربه صنعتی را تقویت کنند.

*۶. توسعه آزمایشگاه‌های اشتراکی و خودکار*
مدل آینده پژوهش بر زیرساخت‌های مشترک، تجهیزات پیشرفته، اتوماسیون، رباتیک و آزمایشگاه‌های هوشمند استوار خواهد بود. این رویکرد هزینه‌ها را کاهش داده و دسترسی پژوهشگران را افزایش می‌دهد.

*۷. نقش هوش مصنوعی در آینده علم*
هوش مصنوعی به‌عنوان یک ابزار تحول‌آفرین برای سرعت بخشیدن به کشف علمی، تحلیل داده‌ها، طراحی آزمایش‌ها و افزایش بهره‌وری پژوهش مطرح شد. رقابت علمی آینده به توانایی ترکیب AI با علوم پایه و کاربردی وابسته است.

*۸. کاهش بوروکراسی و افزایش چابکی نظام پژوهش*
مک‌نات بر ضرورت ساده‌سازی فرآیندهای اداری، کاهش بار گزارش‌دهی و ایجاد شرایطی تأکید کرد که پژوهشگران زمان بیشتری برای تحقیق و نوآوری داشته باشند.

*۹. تشویق پژوهشگران به پذیرش ریسک علمی*
یکی از پیام‌های مهم سخنرانی این بود که نظام علمی نباید فقط پژوهش‌های کم‌ریسک و قابل انتشار را تشویق کند. پیشرفت‌های بزرگ معمولاً از ایده‌های بلندپروازانه و پروژه‌های پرریسک حاصل می‌شوند.

*۱۰. پیام راهبردی برای سیاست‌گذاران علم و فناوری*
پیام نهایی سخنرانی این است که کشورهایی در آینده پیشتاز خواهند بود که اکوسیستم نوآوری خود را بازطراحی کنند**؛ یعنی دانشگاه، صنعت، دولت، زیرساخت دیجیتال، هوش مصنوعی و نیروی انسانی را در یک شبکه هماهنگ قرار دهند.

*جمع‌بندی:*
مهم‌ترین درس این سخنرانی برای کشورهای در حال توسعه این است که رقابت علمی فقط با تولید مقاله یا افزایش تعداد دانشگاه‌ها حاصل نمی‌شود؛ بلکه نیازمند **دانشگاه‌های مأموریت‌محور، زیرساخت‌های مشترک پژوهشی، همکاری واقعی دانشگاه و صنعت، استفاده از هوش مصنوعی و تمرکز بر حل مسائل بزرگ ملی و جهانی است.

[ https://www.nationalacademies.org/events/1133 "The State of the Science Address 2026"