کتاب هوش مصنوعی و آینده دانشگاه‌ها (AI and the Future of Universities) به ویرایش دکتر جایلز کاردن و جاش فریمن در اکتبر ۲۰۲۵ منتشر شده است. کتاب بر ضرورت حیاتی توسعه سواد هوش مصنوعی در میان دانشجویان و کارکنان برای مواجهه با تغییرات سریع و ابزارهای مولد تأکید می‌کند. نویسندگان به بررسی پتانسیل هوش مصنوعی در تحول استراتژی‌های مدیریتی و بهینه‌سازی خدمات حرفه‌ای و اداری برای افزایش بهره‌وری دانشگاه‌ها می‌پردازند. همچنین چالش‌های جدی در شیوه‌های ارزیابی آموزشی و تغییرات بنیادین در چرخه پژوهش‌های دانشگاهی تحت تأثیر مدل‌های زبانی بزرگ واکاوی شده است. در نهایت، متن بر لزوم تقویت هوش انسانی و بازتعریف آن برای همکاری استراتژیک با سیستم‌های هوشمند در این دوران تحول‌آفرین اصرار می‌ورزد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

‍ با آرزوی دوام سربلندی و سرافرازی ایران، ثبت دژ الموت در فهرست میراث جهانی یونسکو را به هم‌میهنان وطن‌دوست شادباش می‌گوییم.

الموت

واژۀ الموت از دو جزء ترکیب شده است، جزء اوّل «اله» و جزء دوم «اموت». واژۀ «اله» هنوز در زبان مردم رودبار الموت و همسایگان آنان، یعنی ساکنین گیلان و مازندران زنده است. اغلب کشاورزان الموتی در حقّ مرغانی که به صیفی و زراعت آسیب می‌رسانند گویند: «اله تره بزند»؛ یعنی عقاب ترا بزند. از این گذشته در ترکیب بعضی از نامهای محلها این واژه دیده می‌شود. از آنهاست «اله‌نشینی بند»؛ یعنی بند عقاب‌نشین که تپۀ بلندی نزدیک زوارک است.
این واژه در نقاط مختلف مازندران به دو شکل «اله = ale» یا «اله = alle» شنیده می‌شود. در گیلان به شکلهای «الغ = aloq» یا «آلغ = āloq» مصطلح است و در لورا این پرنده را «اله = ale» خوانند (مطالعۀ نگارنده در محل). در متون قدیمی نیز «اله» به معنی عقاب ذکر شده است (التنبیه علی حدوث التصحیف حمزۀ اصفهانی، السامی فی الاسامی، التفهیم ابوریحان بیرونی). ‌
جزء دوم این ترکیب یعنی واژۀ «اموت» را بیشتر مورّخین از مصدر آموختن دانسته‌اند. ابن‌الاثیر می‌نویسد: «الموت در مرز دیلم است. آلوه به معنی عقاب و جزء دوم این کلمه که آموت باشد به لهجۀ دیلمی به معنی آموزش است (کامل التواریخ در احوال اسمعیلیه) و زکریا بن محمّد قزوینی گوید: «الموت در ناحیۀ رودبار میان قزوین و دریای خزر است. آلوه در فارسی به معنی عقاب و آموت به معنی آموزش است. این قلعه به این علّت بدین نام خوانده شد که عقابی پادشاهی را در شکار به این قلعه که به سرزمینهای پیرامون خود مسلّط است متوجّه ساخت». حمدالله مستوفی گوید: «آن قلعه را در اوّل اله‌آموت گفته‌‌اند به معنی آشیانۀ عقاب که بچگان را بر او آموزش کردی، به مرور الموت شد». با این شرح می‌توان به این نتیجه رسید که الموت واژۀ مرکب و به معنی عقاب‌آموز یا عقاب‌آموخت است.

دکتر منوچهر ستوده
از واقفان بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و منتخب هشتمین جایزۀ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار

«قلعۀ الموت ـ بلدة الاقبال»، فرهنگ ایران‌زمین، ۱۳۳۴، شمارۀ ۳، ص ۶-۷.

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation

✳️ فناوری RFID؛ ستون فقرات کتابخانه‌های هوشمند و تحول در مدیریت منابع اطلاعاتی

فناوری شناسایی از طریق امواج رادیویی (RFID) نقش مهمی در افزایش سرعت، دقت و امنیت مدیریت منابع ایفا می‌کند. یک سامانه RFID از چهار مؤلفه اصلی شامل برچسب‌های RFID، آنتن، دستگاه خوانشگر (Reader) و نرم‌افزار مدیریت تشکیل شده که به‌صورت یکپارچه با سامانه مدیریت کتابخانه ارتباط برقرار می‌کنند. این فناوری امکان شناسایی خودکار منابع، امانت و بازگشت بدون تماس، کنترل موجودی و ردیابی لحظه‌ای کتاب‌ها را فراهم می‌سازد. حذف نیاز به اسکن مستقیم هر کتاب، زمان ارائه خدمات را به‌طور چشمگیری کاهش داده و بهره‌وری کارکنان را افزایش می‌دهد. به علاوه، امنیت منابع را از طریق دروازه‌های هوشمند ضدسرقت ارتقا می‌دهد. قابلیت ثبت و پردازش هم‌زمان اطلاعات چندین منبع، این فناوری را به گزینه‌ای مناسب برای کتابخانه‌های دانشگاهی تبدیل کرده است.

CNINTECH. (2025, Feb. 20). What are the key components of RFID system in library? Retrieved from https://www.cnintech.com/Blogs/what-are-the-key-components-of-rfid-system-in-library.html

https://t.me/UT_Central_Library

📚 معرفی کتابخانه بودلیان دانشگاه آکسفورد (Bodleian Library) | دومین کتابخانه بزرگ بریتانیا

کتابخانه بودلیان با پیشینه‌ای از قرن ۱۴ میلادی، در سال ۱۶۰۲ توسط سر توماس بادلی احیا شد و امروزه با ۱۳ میلیون اثر چاپی و ۱۴۴,۰۰۰ نسخه خطی، دومین گنجینه بزرگ بریتانیا است.

📌 گنجینه ایرانی و شرقی:
دارای بیش از ۲,۵۰۰ نسخه خطی نفیس فارسی (اکثراً مصور و نفیس) و ۷,۰۰۰ کتاب چاپی فارسی.

💻 خدمات آنلاین و رایگان:
▫️ بایگانی دیجیتال (Digital Bodleian): مشاهده رایگان ۶۵۰,۰۰۰ نسخه خطی (از جمله آثار نفیس فارسی)، نقشه و سند کهن با کیفیت بالا.
▫️ متون کهن و نمایشگاه مجازی: دسترسی آزاد به کتاب‌های سده‌های ۱۵ تا ۱۸ و تورهای مجازی.
▫️ پادکست‌ها: صدها ساعت سخنرانی علمی رایگان از استادان آکسفورد.

🔗 لینک‌های دسترسی مستقیم:
▪️ آرشیو دیجیتال: digital.bodleian.ox.ac.uk (با جستجوی Persian)
▪️ پادکست‌های علمی: podcasts.ox.ac.uk
▪️ وب‌سایت اصلی: bodleian.ox.ac.uk

https://t.me/UT_Central_Library

این مقاله با عنوان نقش هوش مصنوعی در توسعه پژوهش‌های دانشگاهی در موسسات آموزش عالی (The Role of Artificial Intelligence in Development of Academic Research in Tertiary institutions) توسط آنتونی-ماری چوکوودوزی آمالی در سال ۲۰۲۶ نگارش شده است. این پژوهش به تحلیل تأثیرات گسترده ابزارهای هوش مصنوعی بر بهره‌وری، نوآوری‌های روش‌شناختی و تحول پارادایم‌های سنتی تحقیق در مراکز آموزش عالی می‌پردازد. طبق یافته‌ها، اگرچه هوش مصنوعی فرصت‌های بی‌نظیری برای مدیریت حجم عظیم ادبیات پژوهش و تحلیل الگوهای پیچیده فراهم می‌کند، اما پذیرش آن پرسش‌های مهمی درباره سلامت پژوهش برمی‌انگیزد. چالش‌هایی همچون سوگیری‌های الگوریتمی، شکاف مهارتی پژوهشگران و تهدید احتمالی برای مهارت‌های تفکر انتقادی از جمله موانع کلیدی در این مسیر هستند. در نهایت، مقاله بر ضرورت تدوین سیاست‌های جامع سازمانی و زیرساخت‌های مناسب برای بهره‌برداری اخلاقی و مسئولانه از این فناوری در جهت تقویت توانمندی‌های انسانی تأکید دارد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺ظهور و سقوط برمکیان: داستان‌هایی از یک نسخه خطی فارسی فراموش‌شده

🔺 The Rise and Fall of the Barmakids: Stories from a Forgotten Persian Manuscript

🔹 مجموعه: شرق اسلامی: رویکردهای نو در متن‌پژوهی و تاریخ

👈🏻 نویسنده: Z‌iyāʼ al-Dīn Baranī
👈🏻 مترجمان: Arezou Azad, Pejman Firoozbakhsh, Pižmān Fīrūzbaḫš
👈🏻 ناشر:  Edinburgh University Press
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9781399559317

معرفی ناشر

این مجلد نخستین ترجمه انگلیسی و محشاء از کتاب اخبار برمکیان اثر ضیاءالدین برنی را بر پایه نسخه‌ای خطی و کمترشناخته‌شده در کتابخانه بادلین (نسخه MS Ouseley 217) ارائه می‌دهد. برمکیان که اصالتا از ناحیه بلخ در افغانستان امروزی برآمده بودند، خاندان برجسته‌ای از نوکیشان مسلمان به شمار می‌رفتند که در سده هشتم میلادی و در سایه خلافت امویان و عباسیان به قدرت شگرفی دست یافتند. نفوذ این خاندان در دوران هارون‌الرشید، خلیفه عباسی، به نقطه اوج رسید؛ کسی که در نهایت خود زمینه‌ساز سقوط آنان گردید.
سرگذشت برمکیان همواره توجه پژوهشگران قرون میانه و دوران مدرن را به خود جلب کرده است و میراث آنان در داستان‌های محلی و همچنین فرهنگ عامه غرب (به‌ویژه از طریق افسانه‌های هزار و یک شب) به یادگار مانده است. اگرچه منابع متقدم عربی گزارش‌های مستند و واقعی از این خاندان به دست می‌دهند، مجموعه داستان‌های فارسی برنی که در سده چهاردهم میلادی به رشته تحریر درآمده است تصویری بسیار زنده‌تر و پویاتر از آنان ترسیم می‌کند. این اثر دربردارنده ۷۰ حکایت گوناگون، شامل داستان‌هایی از بخشندگی، رهبری خردمندانه، ماجراهای عاشقانه و دسیسه‌چینی است.
  
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

قرآن مشهور به «قرآن خیقانی» از بیش از شصت سال پیش، به سبب دارابودن انجامه‌هایی تاریخ‌دار، توجه نسخه‌شناسان و پژوهشگران تاریخ کتابت قرآن و خوشنویسی اسلامی را به خود جلب کرده است. در پایان برخی اجزای این مصحف (که امروزه در مجموعه‌های مختلف جهان پراکنده‌اند)، یادداشتی به زبان فارسی و عربی از احمد بن ابوالقاسم الخیقانی وجود دارد که بر اساس آن، قرآن در شعبان ۲۹۲ قمری نقطه‌گذاری و حرکت‌گذاری شده است. در پژوهش‌های پیشین، عموماً با مفروض‌گرفتن اصالت تاریخ مذکور، از این قرآن به‌مثابه کهن‌ترین نمونۀ سبک کوفی شرقی یا سبک نوین در قرآن‌نویسی و به تبع آن، به عنوان نقطۀ عطفی در تاریخ نگارش‌های قرآنی یاد شده است. ... نگارندگان مقالۀ حاضر با بررسی دقیق همۀ انجامه‌های موجود از جنبه‌های مختلف نسخه‌شناسی و نیز استناد به نتایج طیف‌سنجی چندطیفی از انجامۀ یکی از اجزای این قرآن نشان داده‌اند که تاریخ ۲۹۲ قمری، الحاقی و ساختگی است. آنها همچنین با معرفی پارۀ نویافته‌ای از این قرآن و با اتکا به انجامۀ آن، تاریخ صحیح را ۴۹۲ قمری می‌دانند.
https://t.me/UT_Central_Library

آنچه می‌خوانید، نامه‌ای است که آیت‌الله شبیری زنجانی در سال ۱۳۳۷، وقتی به تعبیر خودشان «یکی از محصلین حوزۀ علمیۀ قم» بوده‌اند، برای ـ باز به تعبیر خود ایشان ـ «علامۀ شهیر» استاد مینوی نوشته و از او سراغ کتاب گم‌شدۀ مدینةالعلم را گرفته‌اند. گذشته از متن آموزندۀ نامه، انشا و خط خوش آن نیز توجه خواننده را به خود جلب می‌کند. این نامه را در میان انبوه نامه‌هایی که از بزرگان روزگار در گنجینۀ اسناد مینوی دیده‌ام، به دو دلیل شاخص یافتم و تصمیم به انتشارش گرفتم.
https://t.me/UT_Central_Library

عنوان مقاله: Comparing human and AI expertise in the academic peer review process  towards a hybrid approach
مولفان:  Shai Farber
ناشر: Taylor & Francis
سال انتشار: 2025

این مقاله پژوهشی به بررسی تطبیقی نقش هوش مصنوعی و خبرگان انسانی در فرآیند داوری مقالات علمی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که ابزارهای هوشمند مانند مدل Claude-3 در سرعت پاسخگویی و ثبات ارزیابی برتری چشمگیری دارند، اما در مقابل، داوران انسانی در درک عمیق محتوا، تحلیل متون تخصصی و شناسایی منابع مرتبط توانمندتر هستند. هوش مصنوعی گرایش بیشتری به رویکردهای خوش‌بینانه و کلی دارد، در حالی که متخصصان انسانی بازخوردهایی واقع‌بینانه و انتقادی ارائه می‌دهند. نویسنده معتقد است که آینده انتشارات آکادمیک در گرو یک رویکرد ترکیبی است که از دقت فنی ماشین و قضاوت اخلاقی انسان به طور همزمان بهره می‌برد. در نهایت، این منبع بر ضرورت حفظ اخلاق و شفافیت در مسیر ادغام فناوری‌های نوین با سنت‌های علمی تاکید می‌کند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

این مقاله با عنوان "معماری اسلامی ایران" در شماره 28 نشریه هنر، توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چاپ رسیده است و به بررسی تحولات معماری اسلامی در ایران از سده‌های نخستین تا دوران تیموری و صفوی می‌پردازد. نویسنده مقاله ،"رابرت هیلنبراند"، با تمرکز بر تغییرات ساختاری مساجد، چگونگی گذار از الگوهای شبستانی ساده به طرح‌های پیچیده چهارایوانی را تحلیل می‌کند. در این منبع، نقش عناصر ساسانی در شکل‌گیری هویت معماری ایرانی و پیشرفت فنون گنبدسازی و تزیینات آجری به تفصیل شرح داده شده است. همچنین، ویژگی‌های منحصربه‌فرد دوره‌های سلجوقی، ایلخانی و تیموری در استفاده از کاشی‌کاری‌های رنگین و خلق فضاهای باشکوه مذهبی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. این نوشتار با بهره‌گیری از تصاویر و نقشه‌های فنی، سیر تکاملی هنر و مهندسی ساختمان در تاریخ ایران را به تصویر می‌کشد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

گزارشی برای آشنایی دانشجویان با Internet Archive ـ آمار و اطلاعات به‌روزشده تا ژوئیۀ ۲۰۲۶
اینترنت آرکایو یا «بایگانی اینترنت» یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌ها و آرشیوهای دیجیتال عمومی جهان است؛ مؤسسه‌ای غیرانتفاعی که افزون بر میلیون‌ها کتاب، مجله و سند، نسخه‌های قدیمی وب‌سایت‌ها، فیلم، صدا، تصویر، نرم‌افزار، بازی رایانه‌ای و مقالات علمی را گردآوری و نگهداری می‌کند. بخش عمده‌ای از منابع آن رایگان و بدون نیاز به عضویت قابل‌استفاده است، اما شیوۀ دسترسی به هر منبع، بسته به وضعیت حقوقی آن، متفاوت خواهد بود.
https://t.me/UT_Central_Library

Gregorio Allegri - Miserere Mei, Deus (1638)
@rezamahdavi51.

🔵 مقدس ترین شاهکار تاریخ موسیقی تاریخ

🔺این موسیقی یک رازی است که کلیسای کاتولیک بیش از ۱۵۰ سال، آن را در انحصار دیوارهای واتیکان نگه داشت. این اثرِ گرگوریو آلگری، چنان شکوه و روحانیتی داشت که پاپ دستور داد تنها سالی یک‌بار، آن هم در مراسمی خاص و پشت درهای بسته کلیسای سیستین اجرا شود. تا آن زمان، پخش نت‌های این قطعه چنان ممنوع بود که هرگونه تلاش برای کپی‌برداری، مجازات سنگین اخراج از کلیسا را در پی داشت.

🔺اما هیچ طلسمی ابدی نیست. داستان این قطعه زمانی تغییر کرد که ولفگانگ آمادئوس موتزارتِ ۱۴ ساله، در سفری به واتیکان تنها یک‌بار فرصت شنیدن آن را پیدا کرد. نبوغ خیره‌کننده او باعث شد که به محض بازگشت به اقامتگاهش، تمام این اثرِ پیچیده را بدون کوچک‌ترین خطایی از حفظ روی کاغذ پیاده کند و بدین ترتیب، این موسیقی آسمانی برای همیشه از بندِ ممنوعیت رها شد و در تاریخ موسیقی جهان ماندگار گشت.

🔺این قطعه که نامش به معنای «خدایا بر من رحم کن» است، فراتر از یک ساختار موسیقایی، تجربه‌ای از خلسه و پاکی است. گویی اوج صدای سوپرانو در آن، مرز میان زمین و آسمان را برای شنونده محو می‌کند. شنیدنِ «میزِررِه» صرفاً گوش سپردن به یک اثر کلاسیک نیست؛ بلکه هم‌نوا شدن با دعایی است که قرن‌ها در سکوتِ دیوارهای واتیکان حبس شده بود.

🔴 شناسنامه اثر:
نام اثر: Miserere mei, Deus
آهنگساز: Gregorio Allegri
سال تولید: حدود ۱۶۳۸ میلادی
ژانر: Classical / Baroque
@rezamahdavi51.