✴️ چالش‌های به‌کارگیری هوش مصنوعی در داوری علمی؛ ضرورت حفظ نقش داوران انسانی

گسترش استفاده از هوش مصنوعی در فرایند داوری علمی، در کنار افزایش سرعت ارزیابی مقالات، نگرانی‌های جدی اخلاقی و علمی نیز ایجاد کرده است. مهم‌ترین چالش، احتمال نقض محرمانگی مقالات است؛ زیرا بارگذاری نسخه‌های منتشرنشده در برخی ابزارهای هوش مصنوعی ممکن است با سیاست‌های محرمانگی مجلات و ناشران در تعارض باشد. از سوی دیگر، مدل‌های زبانی گاهی اطلاعات نادرست یا تحلیل‌های غیرمستند تولید می‌کنند و ممکن است داور را به قضاوتی نادرست هدایت کنند. وجود سوگیری‌های الگوریتمی نیز می‌تواند بر ارزیابی کیفیت پژوهش یا نوآوری مقاله تأثیر بگذارد. همچنین هوش مصنوعی هنوز توانایی درک کامل ظرافت‌های روش‌شناختی، ارزش نظری، خلاقیت علمی و زمینه‌های تخصصی هر رشته را ندارد و نمی‌تواند جایگزین قضاوت علمی انسان شود. به همین دلیل، ناشران معتبر استفاده از این فناوری را تنها به‌عنوان ابزار کمکی و نه داور مستقل مجاز می‌دانند. ابزارهایی مانند Paperpal، SciSpace Reviewer، StatReviewer، iThenticate و ImageTwin می‌توانند در بررسی نگارش، تحلیل آماری، تشخیص مشابهت متنی و شناسایی دستکاری تصاویر به داوران و ویراستاران کمک کنند، اما تصمیم نهایی باید بر پایه ارزیابی تخصصی انسان اتخاذ شود. ازاین‌رو، رعایت اصول محرمانگی، شفافیت در استفاده از هوش مصنوعی و نظارت دقیق ویراستاران، شرط اساسی بهره‌گیری مسئولانه از این فناوری در فرایند داوری علمی است.

Committee on Publication Ethics. (2023). COPE position statement: Authorship and AI tools. https://publicationethics.org
Elsevier. (2025). Responsible AI Principles for Authors, Reviewers and Editors. Elsevier. https://www.elsevier.com/about/policies-and-standards/responsible-ai
International Committee of Medical Journal Editors. (2025). Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals. https://www.icmje.org
Nature. (2024). Nature journals' policies on the use of generative AI. Nature Portfolio. https://www.nature.com

https://t.me/UT_Central_Library

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺ترجمه‌های ترکی از متون عربی و فارسی: کنشگران، اقتباس و بازخوردها در اوایل دوران مدرن

🔺Türkische Übersetzungen aus dem Arabischen und Persischen: Akteure, Adaption und Rezeption in der Frühen Neuzeit

👈🏻 نویسنده: Philip Bockholt
👈🏻 ناشر:  De Gruyter
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9783119143790

معرفی ناشر

نهضت ترجمه به زبان ترکی، نخبگان آناتولی در اوایل دوران مدرن را یاری کرد تا سنت‌های اسلامی مکتوب به زبان‌های عربی و فارسی را بومی‌سازی کنند. نویسنده با واکاوی نسخه‌های خطی شماری از آثار تاریخی و اندرزنامه‌های برگزیده، این انتقال دانش درون‌اسلامی را تحلیل می‌کند و در این مسیر هم به کنشگران (مترجمان، حامیان و خوانندگان) و هم به جنبه‌های محتوایی اقتباس و بازخوردها توجه دارد.

فهرست مطالب
۱) مقدمه
بخش ۱) حاکمیت دادگرانه: ترجمه اندرزنامه‌ها و ادبیات حکمت‌آمیز
۲) کلیله و دمنه
۳) قابوس‌نامه کیکاووس
بخش ۲) نظم در زمان و مکان: ترجمه آثار تاریخ‌نگارانه
۴) البدایه و النهایه اثر ابن کثیر
۵) روضه الصفا اثر میرخواند
بخش ۳) سی نفر بیش از یک نفر است: ترجمه به مثابه کار گروهی
۶) عقد الجمان اثر عینی
۷) تاریخ (و داستان‌های) ترجمه‌شده
۸) نتیجه‌گیری: اصطلاح‌شناسی، کنشگران و اقتباس در فرایند ترجمه اندرزنامه‌ها و تواریخ از عربی و فارسی به ترکی در اوایل دوران مدرن
پیوست: فهرست نسخه‌های خطی
  
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 گنجینه دیجیتال نسخ خطی پرینستون

دانشگاه پرینستون آمریکا، با بیش از ۹,۵۰۰ نسخه خطی و ۲۰,۰۰۰ عنوان کتاب، یکی از مهم‌ترین مراکز نسخ اسلامی جهان است. زبان غالب عربی، اما گنجینه‌ای غنی از فارسی، ترکی عثمانی، اردو و دیگر زبان‌ها نیز دارد.

🌍 این نسخه‌ها از سراسر جهان اسلام آمده‌اند: از ایران، عربستان، مصر، سوریه، عراق، اندلس، مغرب، هند، اندونزی تا صحرای آفریقا.

🇮🇷نفایس فارسی کتابخانه شامل: شاهنامه‌های مصور (صفوی و قاجار)، دیوان حافظ با مینیاتور، مثنوی‌های نظامی و جامی و آثار تاریخی و عرفانی نادر است.

💻 پروژه دیجیتال‌سازی به سرپرستی دان سی. اسکمر، دسترسی رایگان جهانی به این گنجینه را ممکن ساخته است.

#نسخ_خطی_اسلامی
#کتابخانه_پرینستون
#فارسی_شناسی
#دیجیتال_سازی

https://t.me/UT_Central_Library

https://t.me/Princeton0
نسخ خطی دانشگاه پرینستون را از این کانال تلگرامی می توانید دانلود کنید.

میهمانان نشست تخصصی عکاسی جنگ در کتابخانه مرکزی

بحث در باره عکس متفاوت از میدان آزادی و انفجار پشت آن

این مقاله با عنوان «واکاوی منابع مکتوب مرتبط با مَدرس- مقبرۀ ابن‌سینا در اصفهان» در نشریه «پژوهش‌های علوم تاریخی» توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در دوره 17، شماره 2 ،دی ماه 1404 منتشر شده و مجموعه‌ای شامل پژوهش‌های تاریخی و اسناد مکتوبی است که به بررسی پیشینه معماری و هویت عملکردی «مدرسه-مقبره» منسوب به ابن‌سینا در محله دردشت اصفهان می‌پردازند. نویسندگان با واکاوی متون کهن از دوران آل‌بویه تا عصر حاضر، شواهدی را ارائه می‌دهند که نشان‌دهنده جایگاه این بنا به عنوان محل تدریس شیخ‌الرئیس در قرن چهارم هجری است. اگرچه درباره محل دقیق دفن او میان اصفهان و همدان اختلاف‌نظر وجود دارد، اما برخی نسخ خطی بر انتقال پیکر وی به اصفهان و دفن در مکانی موسوم به قبه علائیه تاکید کرده‌اند. این نوشتار همچنین به تغییرات کالبدی بنا در طول زمان و اهمیت حافظه جمعی و سنت شفاهی در بازشناسی این اثر ملی اشاره دارد. در نهایت، منابع مذکور بر ارزش میراثی این بنا به عنوان یکی از قدیمی‌ترین مدارس وقفی ایران صحه می‌گذارند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

فرهنگ شرح‌نویسی در تمدن اسلامی
Palimpsests of Themselves: Logic and Commentary in Postclassical Muslim South Asia
Asad Q. Ahmed
University of California Press, 2022
یکی از مهم‌ترین آثار سال‌های اخیر در حوزه تاریخ اندیشه اسلامی، کتاب «Palimpsests of Themselves» نوشته اسد ق. احمد، استاد دانشگاه برکلی، است. نویسنده در این اثر، با تکیه بر نسخه‌های خطی و متون آموزشی، به بررسی سنت شرح‌نویسی و حاشیه‌نگاری در منطق اسلامی، به‌ویژه در مدارس هند مسلمان، می‌پردازد.
این کتاب در پی آن است که این تصور رایج را به چالش بکشد که دوره متأخر اندیشه اسلامی صرفاً عصر تکرار و تقلید بوده است. به اعتقاد نویسنده، شرح‌ها، حاشیه‌ها و تعلیقات، نه نشانه رکود، بلکه شیوه‌ای برای تولید، انتقال و بازسازی دانش بوده‌اند. هر نسل از عالمان، متن پیشینیان را از نو می‌خواند، تفسیر می‌کرد و بر آن می‌افزود؛ از همین رو، احمد این سنت را به «پالیمسست» (دست‌نوشته‌ای که بارها بر روی آن نوشته شده، بی‌آنکه آثار نوشته‌های پیشین کاملاً از میان برود) تشبیه می‌کند.
از ویژگی‌های برجسته کتاب، استفاده گسترده از نسخه‌های خطی و توجه به حاشیه‌ها، تعلیقات، یادداشت‌های شاگردان و سنت آموزش در مدارس اسلامی است. این اثر نشان می‌دهد که برای فهم تاریخ اندیشه اسلامی، مطالعه متن اصلی به‌تنهایی کافی نیست و باید شبکه گسترده شرح‌ها و حاشیه‌ها را نیز به‌عنوان بخشی از فرایند تولید دانش در نظر گرفت.
این کتاب را می‌توان از آثار مهم سال‌های اخیر در بازنگری مفهوم «دوره پساکلاسیک» در تمدن اسلامی دانست؛ دوره‌ای که نویسنده آن را نه عصر افول، بلکه عصر شکل‌گیری شیوه‌های پیچیده انتقال و بازآفرینی دانش معرفی می‌کند.
Palimpsests of Themselves: Logic and Commentary in Postclassical Muslim South Asia
Asad Q. Ahmed
University of California Press, 2022

کتاب نوآوری در توسعه حرفه‌ای استادان آموزش به زبان انگلیسی: پیوند میان طراحی، اجرا و تأثیر برنامه (Innovations in EMI Faculty Professional Development: Connecting Program Design, Implementation, and Impact) در سال ۲۰۲۶ منتشر شده است. این کتاب به بررسی راهکارهای نوین برای توانمندسازی استادانی می‌پردازد که دروس تخصصی را به زبان انگلیسی (EMI) تدریس می‌کنند. نویسندگان با نقد رویکردهای سنتی، بر اهمیت «پداگوژی» و روش‌های تدریس به عنوان کلیدی‌ترین عامل تحول در آموزش بین‌المللی تأکید دارند. این منبع شامل تجربیات عملی و پژوهش‌های موردی از سراسر جهان است که چگونگی طراحی و ارزیابی تأثیر برنامه‌های توسعه حرفه‌ای را نشان می‌دهند. هدف نهایی اثر، ارائه چارچوبی برای ارتقای کیفیت یادگیری دانشجویان و افزایش اعتمادبه‌نفس استادان در کلاس‌های درس چندزبانه و بین‌المللی است. این منبع به جای تمرکز صرف بر موانع، بر ارائه راه‌حل‌های پایدار و مبتنی بر شواهد برای تحول در نظام آموزش عالی تمرکز دارد.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

و ابتغ فیما آتاک الله الدّار الآخرة و لا تنس نصیبک من الدّنیا و احسن کما احسن الله الیک و لا تبغ الفساد فی الارض انّ الله لا یحبّ المفسدین - ( سوره قصص آیه ۷۷ )
کتبه خزاعی

( با تشکّر از آقای محمّد زال پور )

#ابوالفضل_خزاعی
#محقق_معاصر
#محقق
@Calligraphy_Archive

✅ «مرقع» در لغت به معنای وصله‌دوزی‌شده است و در اصطلاح هنر اسلامی، به مجموعه‌ای از قطعات خوشنویسی، نقاشی و تذهیب گفته می‌شود که بر روی مقوا یا کاغذهای آهارمهره چسبانده و به صورت کتاب یا آلبوم، صحافی شده‌اند. مرقع‌ها برخلاف نسخه‌های خطی پیوسته، مجموعه‌ای از آثارِ برگزیده و مستقل هستند که گاهی نمایندهٔ سبک‌های مختلف یا دوره‌های زمانی متفاوت‌اند. این آثار در سنت کتاب‌آرایی، علاوه بر نقش حفاظتی، بستری برای نمایش مهارت «قطعه‌نویسی» خوشنویسان و ابزاری برای مطالعه و آموزش هنرجویان بوده‌اند.

این سنت در دوران صفویه در ایران، عثمانی در ترکیه و گورکانیان در هند به اوج کمال رسید و به عنوان یکی از ارکان مهم هنرهای کتاب‌آرایی شناخته شد.

* منابع برای مطالعهٔ بیشتر:
* شیمل، آن‌ماری. *خوشنویسی و فرهنگ اسلامی*. ترجمهٔ اسدالله علوی، مشهد: آستان قدس رضوی، ۱۳۶۸.
* بلر، شیلا. *خوشنویسی اسلامی*. ترجمهٔ محمد خزایی، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر، ۱۳۹۰.
* قاضی احمد قمی. *گلستان هنر*. تصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران: منوچهری، ۱۳۶۶.


@MehdiQorbani

✳️ اعتماد، سرمایه جدید ارتباطات علمی؛ چرا جامعه پژوهشی باید راهبرد حضور خود در شبکه‌های اجتماعی را بازنگری کند؟

گزارشی تازه از Springer Nature نشان می‌دهد که با دگرگونی چشمگیر شبکه‌های اجتماعی، پژوهشگران، ناشران و مؤسسات علمی برای حفظ اثربخشی ارتباطات علمی خود ناگزیرند راهبردهای جدیدی مبتنی بر اعتماد، تعامل و جامعه‌سازی اتخاذ کنند. این گزارش بر نقش روزافزون کیفیت ارتباطات، بیش از صرف گستردگی مخاطبان، تأکید دارد.
بر اساس این گزارش، تغییرات اخیر در الگوریتم‌ها، سیاست‌های مدیریت محتوا و رفتار کاربران موجب شده است که بسیاری از شبکه‌های اجتماعی سنتی، کارایی گذشته را برای انتشار و ترویج یافته‌های علمی نداشته باشند.
نویسندگان معتقدند که در فضای کنونی، ایجاد «جوامع علمی فعال» و تعامل مستمر با مخاطبان، از انتشار صرف محتوا اهمیت بیشتری یافته و می‌تواند به افزایش اعتماد و نفوذ علمی منجر شود.
گزارش تأکید می‌کند که پژوهشگران باید حضور خود را در شبکه‌های اجتماعی با هدف گفت‌وگو، تبادل تجربه و پاسخ‌گویی به مخاطبان مدیریت کنند، نه صرفاً برای افزایش تعداد بازدیدها یا دنبال‌کنندگان.
یکی از محورهای اصلی مقاله، اهمیت اعتماد به‌عنوان مهم‌ترین سرمایه ارتباطات علمی است؛ سرمایه‌ای که از طریق شفافیت، انتشار محتوای معتبر و تعامل مسئولانه با جامعه علمی و عمومی شکل می‌گیرد.
در این گزارش همچنین توصیه می‌شود که پژوهشگران و مؤسسات علمی از حضور در چندین پلتفرم مختلف بهره بگیرند تا وابستگی خود را به یک شبکه اجتماعی کاهش داده و ارتباط پایدارتری با مخاطبان برقرار کنند.
نویسندگان نقش خبرنامه‌های الکترونیکی، وب‌سایت‌های شخصی، انجمن‌های تخصصی و شبکه‌های حرفه‌ای را در کنار شبکه‌های اجتماعی علمی، برای توسعه ارتباطات علمی مؤثر بسیار مهم ارزیابی می‌کنند.
گزارش همچنین نشان می‌دهد که محتوای علمی زمانی بیشترین اثرگذاری را خواهد داشت که علاوه بر دقت علمی، به زبان قابل فهم، داستان‌محور و متناسب با نیاز مخاطبان ارائه شود.
از منظر ارتباطات علم، این مقاله بر ضرورت گفت‌وگوی دوسویه میان پژوهشگران و جامعه تأکید می‌کند و معتقد است اعتماد عمومی به علم تنها از طریق انتشار نتایج پژوهش حاصل نمی‌شود، بلکه نیازمند تعامل مستمر و پاسخ‌گویی شفاف است.
نویسندگان همچنین یادآور می‌شوند که سنجش موفقیت فعالیت‌های علمی در شبکه‌های اجتماعی نباید صرفاً بر پایه تعداد بازدید یا لایک باشد، بلکه کیفیت تعامل، میزان اعتماد مخاطبان و شکل‌گیری شبکه‌های علمی پایدار نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
این گزارش در شرایطی منتشر شده است که بسیاری از دانشگاه‌ها، ناشران و پژوهشگران در حال بازنگری سیاست‌های ارتباطات علمی خود برای سازگاری با محیط متحول رسانه‌های دیجیتال هستند.
در مجموع، Springer Nature نتیجه می‌گیرد که آینده ترویج علم در فضای مجازی بیش از هر زمان دیگری به ایجاد جوامع علمی قابل اعتماد، تعامل معنادار با مخاطبان و تولید محتوای معتبر وابسته است؛ رویکردی که می‌تواند اعتبار و اثرگذاری پژوهش را در عصر رسانه‌های اجتماعی تقویت کند.

Springer Nature. (2026, July). Community and trust matter more than ever on social media. The Researcher's Source. Springer Nature. https://www.springernature.com/gp/researchers/the-researchers-source/publish-with-impact-blogpost/community-and-trust-matter-more-than-ever-on-social-media/52857362

https://t.me/UT_Central_Library

کارگاه نگارش پیشینه پژوهش و مرور ادبیات با ابزار هوش مصنوعی
به صورت آنلاین و حضوری در حال برگزاری است.
علاقه مندان میتوانند از طریق لینک زیر در کلاس شرکت داشته باشند
vroom.ut.ac.ir/library

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺تبعیدیان ایرانی و وحشت بزرگ استالین: خشونت دولتی در اتحاد جماهیر شوروی در دهه ۱۹۳۰

🔺 Iranian Exiles and Stalin’s Great Terror: State Violence in the 1930s Soviet Union

👈🏻 نویسندگان: Touraj Atabaki, Lana Ravandi-Fadai
👈🏻 ناشر:  Edinburgh University Press
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9781399560566

معرفی ناشر

با وجود آنکه درباره «وحشت بزرگ» استالین پژوهش‌های گسترده‌ای انجام شده است، این اثر نخستین کتابی است که از سرنوشت کمونیست‌ها و کارگران مهاجر ایرانی در اتحاد جماهیر شوروی در دوران پاکسازی‌های دهه ۱۹۳۰ پرده برمی‌دارد. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه اتباع خارجی و به طور خاص ایرانیان، در یکی از تاریک‌ترین فصل‌های تاریخ شوروی در چنگال ماشین سرکوب گرفتار شدند. نویسندگان با بهره‌گیری از بایگانی‌های نویافته‌ی شوروی، راوی داستان‌های انسانی در پس‌زمینه سرکوب‌های سیاسی هستند؛ داستان‌هایی که ده‌ها سال مدفون مانده و به کلی از تاریخ‌نگاری ایران و شوروی غایب بوده‌اند.

این کتاب با بازسازی زندگی و سرنوشت خاموش‌شدگان، روایت‌های جاافتاده را به چالش می‌کشد و بر تاوان انسانی در سرکوب‌های سیاسی تاکید می‌ورزد. نویسندگان موردپژوهی‌های مفصل و دقیقی از ایرانیان دستگیرشده، تبعیدشده یا اعدام‌شده ارائه می‌دهند که نام بیشترشان پیش از این هرگز در اسناد تاریخی ثبت نشده بود. این اثر با بررسی مفاهیم ماندگاری چون آوارگی، آزار سیاسی و آسیب‌پذیری مهاجران در سایه رژیم‌های اقتدارگرا، سهمی مهم در پیشبرد پژوهش‌های تاریخی و اندیشه سیاسی معاصر ایفا می‌کند.

فهرست مطالب
مقدمه: از انترناسیونالیسم تا تفتیش عقاید: سفری ایرانی از گذرگاه کمونیسم شوروی
بخش ۱) ایرانیان در سایه شوروی: نیروی کار، سیاست و نفوذ فرامرزی
۱) مهمانان ناخشنود: نیروی کار مهاجر ایرانی در حاشیه امپراتوری تزاری
۲) مرزهای پرالتهاب جنوبی روسیه: انقلاب و ضدانقلاب
۳) کمینترن و سیاست خارجی شوروی: انقلاب و واکنش در ایران
۴) دانشگاه کمونیستی زحمتکشان شرق (کوتو): شرق‌شناسی سرخ و ایران
بخش ۲) وحشت بزرگ
۵) سرآغاز وحشت بزرگ
۶) حاشیه‌های در محاصره: وحشت بزرگ در ماوراءقفقاز و آسیای مرکزی
۷) آوارگی هدفمند: پاکسازی ایرانیان و دیگر اقوام در شوروی
۸) ردپای ناپدیدشدگان: زندگی‌های ناتمام در پاکسازی‌های استالین
مؤخره: اخلاق حافظه و سایه‌های خشونت تمامیت‌خواه (توتالیتر)
  
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

ظرف نقره‌ای طلاکاری‌شده با نقش سنمُرو یا عنقا

ایران، سال‌های پایانی ساسانیان
سده‌های ۷ یا ۸ میلادی
قُطر: ۱۹.۳۰ سانتی‌متر
بلندی: ۴.۱۰ سانتی‌متر
وزن: ۵۳۹.۵۰ گرم
موزۀ بریتانیا

این نقش اغلب روی پارچه‌های ابریشمی و در مجسمه‌های سنگی دورۀ ساسانی، به عنوان نمونه در طاق‌بستان دیده می‌شود. این ظرف به صورت برجسته‌کاری مسطح نمایش داده شده است، طرح به طور جداگانه اجرا شده و سپس به روشی که معمولاً توسط نقره‌کاران ایرانی اتخاذ می‌شود، به پایه لحیم شده است. اگر واقعاً قبل از سقوط پادشاهی ساسانی ساخته نشده باشد، باید مربوط به سال‌های نخستین اسلام در آسیای مرکزی باشد و اثری با کیفیت تزئینی عالی است.

@artresearchh
@rezamahdavi51.

📣 #رویداد

🔺 فراخوان مقاله: «بر کرسی شرق‌شناسان: پرسش‌های بازاندیشانه از سده هجدهم تا بیست‌ویکم» 🔺

🔺On the Orientalists’ Divan: Questions of Reflexivity from the 18th to the 21st Centuries🔺

🔹 مؤسسه ملی زبان‌ها و تمدن‌های شرقی | ۱۵ تا ۱۶ مارس ۲۰۲۷ 🔹

مؤسسه ملی زبان‌ها و تمدن‌های شرقی (INALCO) در پاریس قصد دارد در روزهای ۱۵ تا ۱۶ مارس ۲۰۲۷ همایشی با موضوع «بر کرسی شرق‌شناسان: پرسش‌های بازاندیشانه از سده هجدهم تا بیست‌ویکم» برگزار کند و بدین منظور از عموم علاقه‌مندان و پژوهشگران برای ارسال آثار خود دعوت کرده است.

در توضیحات این برنامه آمده است:

آیا شرق‌شناسان خود را واقعاً به این عنوان می‌شناسند؟ این، پرسش بنیادینی است که شالوده‌ی این گردهمایی را شکل می‌دهد. پرسشی که لایه‌های معنایی بی‌شماری در خود نهفته دارد؛ چراکه به‌راستی «شرق» چیست و «شرق‌شناس» کیست؟ بر کسی پوشیده نیست که شرق نه صرفاً یک واقعیت جغرافیایی، بلکه برساختی خیالی و تصوری نیز هست؛ تا آنجا که شمال آفریقا و مغرب/«غرب» نیز غالباً در دایره شمول آن قرار می‌گیرند. شرق در عین حال، موزاییک رنگارنگی از مناطق گوناگون است—از بالکان و شامات گرفته تا خاور نزدیک، خاورمیانه و خاور دور—که مرزهایشان در بستر زمان پیوسته دستخوش تغییر بوده‌اند. با وجود تمام این دگرگونی‌ها و نوسانات، این مفهوم همچنان به حیات خود ادامه داده و وجهی خاص از جغرافیای دانش را صورت‌بندی می‌کند. نفوذ این مفهوم تا بدان جاست که در دانشگاه پکنِ چین تا سال ۱۹۸۳، نظام دسته‌بندی سه‌گانه‌ای رواج داشت که شامل سه دپارتمان مجزا می‌شد: «زبان‌ها و ادبیات غربی»، «زبان و ادبیات روسی» و دپارتمان سوم که به «زبان‌ها و ادبیات شرقی» اختصاص داشت. از این رو، مفهوم شرق را نمی‌توان تنها در قالب سیالیت ژئوپلیتیکی آن درک کرد، بلکه باید به تبلور و انسجام آن به مثابه یک گستره مطالعاتی نیز توجه داشت.

رسالت آکادمیک این کنفرانس، برجسته‌سازی پیوند صریح و آگاهانه میان پژوهشگر و موضوع پژوهش اوست؛ تلاشی برای ثبت و واکاوی بازاندیشی شرق‌شناسان و «آن پیوند تنگاتنگ، صمیمی و عمیقاً شخصی که با کار خویش برقرار می‌سازند». با وام‌گیری و بسط کلامِ پیر نورا، از پژوهشگران دعوت می‌شود که شرق‌شناسان را در مقام مورخانی واکاوی کنند که به «توضیح و تبیین پیوند تاریخی که ما ساخته‌ایم و تاریخی که ما را ساخته است» مشغول‌اند.

از شما دعوت می‌کنیم که به جهان فکری شرق‌شناسان آکادمیک—اعم از لغت‌شناسان، باستان‌شناسان، مورخان، جامعه‌شناسان، انسان‌شناسان و زبان‌شناسان—و نیز شرق‌شناسانی از حوزه‌های حرفه‌ای دیگر همچون ناشران، کتاب‌فروشان و کتابداران گام بگذارید. کسانی که در پی تولید یا دسته‌بندی دانش مرتبط با شرق بودند، چگونه این کشمکش و رفت‌وبرگشت بنیادین میان تردید در گزینش موضوعات پژوهشی و لزوم حفظ فاصله‌ای انتقادی (به منظور بنا نهادن چارچوب‌های تحلیلی کارآمدتر) را مدیریت می‌کردند؟ آیا آن‌ها هیچ‌گاه بر انگیزه‌هایی که آنان را به پیگیری یک مسیر پژوهشی خاص، انتشار یک مجله معین، یا تعیین معیارهایی برای دسته‌بندی یک مجموعه ویژه واداشت، تأمل می‌کردند؟ آیا جایگاه خود را در بستری تاریخی ارزیابی می‌نمودند؟ و آیا هیچ‌گونه جبرگرایی اجتماعی یا سیاسی را در کار خود به رسمیت می‌شناختند؟

پژوهشگرانی که مایل به شرکت در این کنفرانس (مقرر در ۱۵ و ۱۶ مارس ۲۰۲۷ در شهر پاریس) هستند، می‌توانند چکیده پیشنهادی خود را—به زبان انگلیسی یا فرانسوی و در حداکثر ۱۵۰۰ نویسه —به همراه یادداشتی کوتاه شامل شرح‌حال و سوابق علمی-پژوهشی، تا تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ به نشانی الکترونیکی reflexorient2027@gmail.com ارسال نمایند. نتایج پذیرش مقالات در اواخر سپتامبر ۲۰۲۷ به اطلاع شرکت‌کنندگان خواهد رسید. شایان ذکر است که زبان‌های رسمی این کنفرانس، انگلیسی و فرانسوی خواهند بود.

📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی
@islamicstudies