📖 به گزارش اداره فراهم آوری و سازماندهی  کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران،کتاب «فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی» که به کوشش عباس مافی و با همکاری مرحومه مغفوره پارکوهی هارطونیان، دو تن از اولین فهرستنویسان باسابقه بخش فهرستنویسی کتابخانه مرکزی، گردآوری شده است، به همت و توصیهٔ مرحوم ایرج افشار، جلد دوم آن منتشر و روانهٔ بازار نشر شد.
این اثر ارزشمند که حاصل سالها تجربه و دقت نظر در محیط کتابخانه مرکزی و آشنایی عمیق با منابع ایرانی است، سندی بر میراث ماندگار نخستین نسل فهرستنویسان این مرکز به شمار میرود؛ نسلی که با دانش فهرستنویسی تحلیلی، مسیر پژوهش در حوزهٔ ایرانشناسی را هموار ساخته اند.

👤 پس از مرحوم آقای حسین بنی‌آدم، آقای عباس مافی از جمله نخستین فهرست‌نویسان و در واقع  از بنیانگذاران بخش فهرست‌نویسی کتابخانه مرکزی به شمار می‌رود. وی چهره‌ای شناخته‌شده در عرصهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی علمی کشور است. ایشان با تصمیم و حمایت مرحوم ایرج افشار، نقشی محوری در ساختاردهی به نظام بازیابی اطلاعات در کتابخانه مرکزی ایفا کردند و سال‌ها به عنوان فهرست‌نویسی خبره، خدمات شایانی به جامعهٔ دانشگاهی و پژوهشی ایران عرضه داشته‌اند.
بدین وسیله برای این پیشکسوت ارزندهٔ عرصهٔ کتابداری، آرزوی سلامتی، تندرستی و توفیقات روزافزون داریم.

#معرفی_منابع

https://t.me/UT_Central_Library

باید کل ایران به کمک روحیه مردم شجاع جنوب و به کمک بدن مجروح آنها بروند.
با اشعار و موزیک های حماسی و احساسی بندری ، عربی، لنجی
با دمام زنی و اشعار و لهجه عربی و جنوبی
خط مرزی ساحلی ایران سپر ایران شده ولی کل ایران برای انها بپا نخواسته.
امریکا نباید بتواند احساسات و غم و شجاعت ماها را از هم جدا کند.
هنرمندان بپا خیزند و به کمک روحیه و انگیزه مقاوم مردم سنی و شیعه جنوب و جزایر بروند.
آمریکای جنایتکار نباید آنها را تنها ببیند.

💢 تولید علم همچنان به انسان نیاز دارد؛ چرا هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین پژوهشگران شود؟

سرمقاله‌ای تازه در مجله Nature با نگاهی انتقادی به ظهور «دانشمندان هوش مصنوعی» تأکید می‌کند که اگرچه سامانه‌های هوش مصنوعی می‌توانند سرعت کشف‌های علمی را به‌طور چشمگیری افزایش دهند، اما هنوز قادر به جایگزینی نقش بنیادین پژوهشگران انسانی نیستند.
این مقاله در پی انتشار دو پژوهش درباره عامل‌های پژوهشگر هوش مصنوعی منتشر شده است؛ سامانه‌هایی که توانسته‌اند فرضیه‌های علمی تولید کنند، ادبیات پژوهشی را تحلیل کنند، آزمایش پیشنهاد دهند و داده‌ها را تفسیر کنند.
با وجود این پیشرفت‌ها، Nature تأکید می‌کند که تمامی این سامانه‌ها با هدایت و نظارت مستقیم پژوهشگران طراحی، آموزش و ارزیابی شده‌اند و بدون مشارکت انسان قادر به انجام پژوهش معتبر نیستند.
نویسندگان معتقدند که هوش مصنوعی می‌تواند بسیاری از فعالیت‌های زمان‌بر مانند مرور منابع، تحلیل داده‌ها و تولید فرضیه را تسریع کند، اما هنوز در قضاوت علمی، خلاقیت، درک زمینه پژوهش و تصمیم‌گیری‌های پیچیده محدودیت‌های اساسی دارد.
این گزارش همچنین هشدار می‌دهد که مدل‌های هوش مصنوعی همچنان در معرض خطا، تولید اطلاعات نادرست (Hallucination) و تفسیرهای اشتباه قرار دارند؛ بنابراین اعتبار نتایج آن‌ها باید همواره توسط پژوهشگران بررسی و تأیید شود.
از منظر روش‌شناسی علم، مقاله یادآور می‌شود که طراحی پرسش‌های پژوهشی، انتخاب مسیرهای نوآورانه و تفسیر یافته‌ها صرفاً فرایندهایی فنی نیستند، بلکه به تجربه، شهود، خلاقیت و تعامل انسانی وابسته‌اند.
گزارش Nature بر این نکته تأکید می‌کند که بسیاری از کشف‌های بزرگ علمی حاصل سال‌ها تجربه، شکست، همکاری و یادگیری تدریجی پژوهشگران بوده است؛ ویژگی‌هایی که هنوز در سامانه‌های هوش مصنوعی قابل بازآفرینی نیستند.
این سرمقاله همچنین نقش پژوهشگران را در آموزش نسل آینده دانشمندان برجسته می‌کند و معتقد است انتقال تجربه، ارزش‌های علمی و فرهنگ پژوهش، فرآیندی انسانی است که نمی‌توان آن را به ماشین‌ها واگذار کرد.
در گزارش آمده است که آینده علم نه در حذف پژوهشگران، بلکه در همکاری مؤثر میان انسان و هوش مصنوعی شکل خواهد گرفت؛ الگویی که در آن ماشین‌ها وظایف محاسباتی را بر عهده می‌گیرند و انسان‌ها هدایت علمی و قضاوت نهایی را انجام می‌دهند.
نویسندگان همچنین از دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و نهادهای تأمین مالی می‌خواهند سیاست‌هایی تدوین کنند که ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی، جایگاه پژوهشگران، آموزش علمی و اصول اخلاق پژوهش حفظ شود.
از منظر سیاست‌گذاری علم، این مقاله تأکید می‌کند که نباید هیجان ناشی از پیشرفت‌های هوش مصنوعی موجب نادیده گرفتن ارزش قضاوت انسانی، مسئولیت‌پذیری و خرد جمعی در تولید دانش شود.
در مجموع، Nature نتیجه می‌گیرد که هوش مصنوعی می‌تواند شریک قدرتمندی برای پژوهشگران باشد، اما آینده علم همچنان به کنجکاوی، خلاقیت، تجربه، اخلاق و خرد انسانی وابسته است؛ ویژگی‌هایی که ستون‌های اصلی پیشرفت علمی را تشکیل می‌دهند.

Nature Editorial. (2026, May 19). Why AI cannot do good science without humans. Nature, 653(8115), 650. https://doi.org/10.1038/d41586-026-01551-3

https://t.me/UT_Central_Library

📚کتابخانه سلطنتی کپنهاگ؛ فراتر از یک کتابخانه دانشگاهی

🏛️کتابخانه سلطنتی کپنهاگ (Det Kongelige Bibliotek) بزرگترین کتابخانه اسکاندیناوی و کتابخانه ملی دانمارک، با معماری خیره‌کننده‌اش (ساختمان تاریخی ۱۹۰۶ و الماس سیاه ۱۹۹۹) فقط یک مرکز علمی نیست. این مجموعه با بیش از ۳۶ میلیون اثر و قانون سپرده قانونی از ۱۶۹۷، گنجینه‌ای تمام‌نما از میراث مکتوب دانمارک و مجموعه شرقی ارزشمندی با نسخ خطی فارسی، عربی و ترکی را در خود جای داده.

💎اما الماس سیاه، فراتر از قفسه‌های کتاب است:

🎵 تالار ملکه با ۶۰۰ صندلی، میزبان کنسرت‌های موسیقی مجلسی و جاز، رویدادهای ادبی، تئاتر و کنفرانس‌های علمی
🖼️ فضاهای نمایشگاهی با موضوعات تاریخ، عکاسی معاصر و هنرهای تجسمی که اغلب از منابع کتابخانه الهام می‌گیرند
☕کافه، فروشگاه هدیه و باغ برای فضایی پویا و صمیمی در کنار مطالعه
🌉🪶پل‌های متحرک به ساختمان تاریخی و نقاشی دیواری «پر کرکبی»
🌐دیجیتال‌سازی گسترده و دسترسی به مجموعه‌های داده‌باز

#کتابخانه_سلطنتی_کپنهاگ
#الماس_سیاه
#کتابخانه_های_دانشگاهی

https://t.me/UT_Central_Library

✳️ برگزاری کارگاه آموزشی نگارش پیشینه پژوهش و مرور ادبیات با ابزارهای هوش مصنوعی

🗯️ مدرس: دکتر فرزانه قنادی نژاد

🗓️ زمان برگزاری: چهارشنبه، ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۲-۱۰

💢 مکان برگزاری: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، طبقه همکف، سالن شورا

🌐 لینک پیوند مجازی:  https://vroom.ut.ac.ir/library

💥💥 شرکت در این کارگاه برای کارکنان محترم کتابخانه‌های دانشگاه تهران دارای امتیاز آموزشی است. در این راستا، کارکنان محترم لازم است پس از ورود به لینک پیوند مجازی (https://vroom.ut.ac.ir/library)، ورود مهمان را انتخاب کرده و نام و نام خانوادگی و کد پرسنلی خود را وارد نمایند.

معرفی OpenPaper؛ دستیار هوشمند پژوهش برای مطالعه، تحلیل و مدیریت مقالات علمی

ابزار OpenPaper یک دستیار هوش مصنوعی متن‌باز است که با هدف تسهیل مطالعه، سازمان‌دهی و تحلیل مقالات علمی برای پژوهشگران توسعه یافته است. این سامانه امکان بارگذاری مقالات، گفت‌وگوی هوشمند با متن مقاله و دریافت پاسخ‌های مستند همراه با ارجاع دقیق به بخش‌های مرتبط را فراهم می‌کند. پژوهشگران می‌توانند مفاهیم پیچیده، روش‌شناسی، یافته‌ها و محدودیت‌های هر مقاله را با کمک این ابزار سریع‌تر درک کنند. OpenPaper قابلیت یادداشت‌گذاری، برجسته‌سازی متن و مدیریت مجموعه‌ای از مقالات را نیز در اختیار کاربران قرار می‌دهد. یکی از ویژگی‌های مهم آن، استناددهی شفاف و ارجاع مستقیم پاسخ‌های هوش مصنوعی به متن اصلی مقاله است که احتمال خطا و توهم‌زایی مدل‌های زبانی را کاهش می‌دهد. همچنین امکان تحلیل هم‌زمان چند مقاله، استخراج داده‌های ساختاریافته و تولید جداول برای مرور نظام‌مند منابع از دیگر قابلیت‌های آن است. این ابزار در فرایند مرور ادبیات، شناسایی شکاف‌های پژوهشی، استخراج شواهد، مدیریت منابع و نگارش علمی کاربرد فراوان دارد. OpenPaper با تمرکز بر شفافیت، متن‌باز بودن و قابلیت بازتولید نتایج، محیطی قابل اعتماد برای انجام پژوهش‌های دانشگاهی فراهم کرده است. این ویژگی‌ها موجب می‌شود پژوهشگران زمان کمتری صرف مدیریت مقالات و زمان بیشتری صرف تحلیل و تولید دانش کنند.
دسترسی به ابزار از طریق نشانی https://openpaper.ai امکان‌پذیر است.

Open Paper. (2025). About Open Paper. https://openpaper.ai/about

https://t.me/UT_Central_Library

مصطفی باسره

جام ارگان یا جام زندگی

گوینده :سر کار خانم رشیدی

@rezamahdavi51.

📜 سندهایی از دل تاریخ؛ کتابخانه مرکزی، روایت‌گاه نخستین محصلین اعزامی به فرنگ

🎓جریان اعزام محصل به خارج، یکی از پایه‌های نوسازی علمی ایران در دورهٔ قاجار و پهلوی است. نخستین گروه‌ها در زمان عباس‌میرزا و سپس محمدشاه عازم انگلستان و فرانسه شدند؛ اما نقطهٔ عطف، تصویب قانون اعزام محصل در سال ۱۳۰۷ ه.ش و اعزام ۱۱۰ دیپلمهٔ ممتاز به فرانسه بود.

📚🏛️بسیاری از این دانشجویان پس از بازگشت، در تأسیس دانشگاه تهران، آموزش نوین و ساختار اداری کشور نقش کلیدی ایفا کردند.

#اعزام_محصل_به_فرنگ
#تاریخ_علوم_در_ایران
#قاجار_و_پهلوی
#کتابخانه_مرکزی_دانشگاه_تهران

https://t.me/UT_Central_Library

امکان مطالعه پایان نامه ها برای اعضای دانشگاه تهران
️ تمامی دانشجویان، اعضای هیات علمی و کارمندان دانشگاه تهران می توانند متن کامل پایان نامه های دانشگاه را در سامانه آذرسا مطالعه نمایند. ️ برای مطالعه پایان‌نامه ها لازم است نام کاربری و رمز عبور خود را وارد نموده و در قسمت جستجوی پیشرفته، کلیدواژه موردنظر خود را جستجو نموده و گزینه منابع دیجیتال را تیک بزنید. در این صورت پایان‌نامه‌هایی که فایل دارند برای شما بازیابی می‌شود. با کلیک بر روی عنوان پایان‌نامه به نمایش فایل آن نیز دسترسی پیدا می‌کنید.️ توجه داشته باشید که طبق مصوبه هیات محترم رییسه دانشگاه، پایان نامه هایی در دسترس قرار می‌گیرند که 2 سال از تاریخ دفاع آنها گذشته باشد.
https://lib.ut.ac.ir/faces/search/bibliographic/biblioAdvancedSearch.jspx

https://t.me/UT_Central_Library

قابل توجه دانشجویان و پژوهشگران گرامی


🌱دریافت فایل منابع موجود در کتابخانه مرکزی از طریق پیام رسان های بله و ایتا🌱       
جهت  تسهیل در امر مطالعه و پژوهش دانشجویان و پژوهشگران گرامی، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به اطلاع می‌رساند:

🔹پژوهشگران گرامی می‌توانند برای دریافت فایل اسکن منابع موجود (نسخه خطی، کتاب درسی، کتاب) در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران درخواست خود را به پیام رسان ایتا و بله به شماره ۵۴۰۸۰۷۳ ۰۹۰۲  ارسال فرمایند.
نحوه درخواست و دریافت:
1) ارسال مشخصات کامل منبع درخواستی در سامانه آذرسا
2) بررسی درخواست از نظر مقررات کتابخانه و اعلام هزینه درخواست
3) پرداخت هزینه به شماره حساب، شماره شبا IR830100004001070103006825 نزد بانک مرکزی به نام «تمرکز وجوه اختصاصی دانشگاه تهران» با شناسه واریز 313070174140120000000003700800
4)  ارسال تصویر فیش درخواستی به پیام رسان ایتا و بله به همان شماره
5) دریافت فایل

🔸نکته: کلیه اقدامات فوق با رعایت قانون حمايت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان انجام می‌پذیرد.
https://t.me/UT_Central_Library

قابل توجه پژوهشگران گرامی دانشگاه تهران

دسترسی دانشگاه به پایگاه های Science Direct  - Scopus-Scopus Ai - Zendy و هوش مصنوعی Zaia  برقرار است. جهت استفاده به وب سایت کتابخانه مرکزی به آدرس library.ut.ac.ir بخش منابع اطلاعات علمی مراجعه فرمایید.

https://t.me/UT_Central_Library

کشاورزی سنتی ایران در اسناد
نوشتهٔ جواد صفی‌نژاد و ابرهارد کروگر
https://t.me/UT_Central_Library

آقایان عبدلی آشتیانی، بهزادی و طیبی زاده
امروز در کتابخانه مرکزی
و سرکار خانم کونانی