🌌 به مناسبت زادروز گالیلئو گالیله (۱۵ فوریهٔ ۱۵۶۴ – ۸ ژانویهٔ ۱۶۴۲)

‍ ☄️ آتش‌‏گوی: bolide
شهابی بسیار پرنور که منفجر و تکه‌‏تکه می‏شود و گاه صدای انفجار آن پس از مدتی به گوش می‌‏رسد

💫 آذرگوی: fireball, large meteor
شهاب پرنوری که به درخشش سیارۀ زهره یا پرنورتر از آن باشد

🔭 آسمان‌پا: coelostat
ابزاری مجهز به ساعت‌ران که همواره نقطۀ ثابتی از آسمان را دنبال می‌کند

⏰ ساعت‌ران: clock drive, drive
موتوری متصل به محور اصلی تلسکوپی با استقرار استوایی (equatorial mounting) که حرکت وضعی زمین را جبران می‌کند

⏳آهنگ ستاره‌زایی: star formation rate, SFR
آهنگ تشکیل ستاره در یک سحابی یا کهکشان برحسب جِرم خورشید بر سال

⭐️ اخترپا: siderostat
ابزاری مجهز به ساعت‌ران که حرکت ظاهری ستاره‌ها را در آسمان دنبال می‌کند

🌟 اخترش: astration
چرخۀ تبدیل مواد بین‌ِستاره‌ای به ستاره‌ها که در نتیجۀ این چرخه واکنش‌های هسته‌ای با عناصر سنگین غنی می‌شود و سپس به‌صورت باد ستاره‌ای یا سحابی سیاره‌ای یا اَبَرنواختر به فضای بینِ‌ستاره‌ای بازمی‌گردد

💨 باد ستاره‌‏ای (مترادف: اخترباد): stellar wind
شارش ماده از ستاره به فضای میان‌‏ستاره‌‏ای

🌓 سایه‌‏مرز: terminator
خط جداکنندۀ بخش‌های تاریک و روشن سیاره یا قمر

👑 تاج‌‏نگار: coronagraph
وسیله‌‏ای برای ثبت و مشاهدۀ تاج خورشید در زمانی غیر از زمان کسوف


🔴 اعضای گروه‌های واژه‌گزینی #نجوم و #نجوم_رصدی_و_آشکارسازها در فرهنگستان زبان و ادب فارسی: بابک امین‌تفرشی، محمدرضا بهاری، دکتر محمدرضا حیدری خواجه‌پور، دکتر مهدی خاکیان ‌قمی، مهرداد سرمدی، علی کوهپایی، دکتر حسین معصومی همدانی، دکتر رضا منصوری، دکتر محمدتقی میرترابی، دکتر ابوذر نجفی، دکتر منصور وصالی
#واژه
#گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی
@cheshmocheragh

🔹لی زکسین:
نمی‌توانید تصور کنید که ربات‌های انسان‌نمای چینی با چه سرعتی در حال تکامل هستند.
​تنها در عرض یک سال، آن‌ها از «ربات» به «انسان» تبدیل شده‌اند.
​جشن سال نو چینی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶

🔹Li Zexin:
You can’t imagine how fast Chinese humanoid robots are evolving.

In just one year, they have evolved from robots to "humans".

2025&2026 Chinese Spring Festival Gala

https://x.com/i/status/2023387529135988951

https://x.com/i/status/2023749217651749163

​@BetweenDichotomies

چگونه هوش مصنوعی اعتماد به داده‌های علمی را تقویت می‌کند

ویدئویی که توسط شرکت Clarivate منتشر شده است، به‌صورت آموزشی توضیح می‌دهد که هوش مصنوعی چگونه می‌تواند ارزش داده‌های علمی معتبر و تخصصی را افزایش دهد و در نتیجه تصمیم‌گیری، نوآوری و پژوهش علمی را در سطح جهانی بهبود بخشد.
در این وبینار، مدیرعامل و دیگر رهبران بخش‌های کلیدی Clarivate تشریح می‌کنند که چگونه این شرکت هوش مصنوعی را با داده‌های حرفه‌ای و ساختاریافته خود تلفیق کرده است تا خروجی‌های قابل اعتماد و کاربردی تولید کند.
یکی از پیام‌های اصلی آموزش این است که هوش مصنوعی نباید جایگزین تخصص انسانی شود؛ بلکه ابزارهای AI می‌توانند توانایی کارشناسان و پژوهشگران را تقویت کنند تا نتایج بهتر و دقیق‌تری به‌دست آورند.

در این جلسه، سه دسته از قابلیت‌های AI معرفی می‌شود:
1. دستیاران پژوهشی هوش مصنوعی که جست‌وجوی اطلاعات را به‌صورت مکالمه‌ای و زمینه‌مند ارائه می‌دهند،
2. عامل‌های کاری AI که وظایف پیچیده را خودکار می‌کنند، و
3. دسترسی به اکوسیستم AI که داده‌های استاندارد Clarivate را در ابزارها و محیط‌های کاربردی کاربران می‌گنجاند.
این ویدئو نشان می‌دهد که Clarivate با میلیاردها رکورد داده ارزیابی‌شده و ساختاریافته، توانسته خطرات اشتباهات یا هیاهوهای اطلاعاتی (hallucinations) در ابزارهای AI را کاهش دهد و به تصمیم‌گیری‌های حساس در پژوهش، داروسازی، مالکیت فکری و سیاست‌گذاری کمک کند.
این ویدئو همچنین تأکید می‌کند که داده‌های تخصصی و دارای اعتبار در زمینه‌های علمی و صنعتی، پایه‌ای برای تسهیل استخراج بینش‌های عمیق در مراحل مختلف نوآوری هستند.
یکی از نکات آموزشی مهم این است که استفاده از داده‌های اصلاح‌شده و همراه با نظارت انسانی می‌تواند موجب افزایش اعتماد به پاسخ‌های AI شود، به‌ویژه زمانی که اطلاعات باید در تصمیم‌گیری‌های مهم و حساس علمی یا تجاری مورد استفاده قرار گیرد.
از جنبه آموزشی، دیدن چنین وبینارهایی به کتابداران، پژوهشگران و مدیران پژوهشی کمک می‌کند تا بفهمند چگونه AI می‌تواند در چارچوب داده‌های معتبر مورد استفاده قرار گیرد و چگونه می‌توان از آن برای تقویت فرآیندهای پژوهش و تحلیل بهره برد.
در مجموع، این محتوای ویدئویی نشان می‌دهد که هوش مصنوعی و داده‌های تخصصی در کنار هم می‌توانند نیروی محرکه‌ای برای پیشرفت پژوهشی و نوآوری در زمینه‌های مختلف علمی باشند.

منبع: Clarivate، منتشر شده در فوریه ۲۰۲۶

https://videos.clarivate.com/watch/Ann6g575o9oZMJuWg8VvHW?utm_source=linkedin&utm_medium=social&utm_campaign=social_media_leads_leadgen_a%26g_xbu_global_2026&campaignname=Social_Media_Leads_LeadGen_A%26G_XBU_Global_2026&campaignid=701QO000017MHgqYAG

گزارشگر: فرزانه قنادی‌نژاد
كارمند كتابخانه مركزی دانشگاه تهران

@UT_Central_Library

📣 #رویداد

🔺مدرسه تابستانه «مطالعات انتقادی مسلمانان: پیکارهای استعمارزدایانه و الهیات‌ رهایی‌بخش» 🔺

🔺Critical Muslim Studies: Decolonial Struggles and Liberation Theologies 🔺

🔹 مرکز مطالعات گفتگوی مدیترانه‌ای، اسپانیا | ۲۰-۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ 🔹

«مرکز مطالعات گفتگوی مدیترانه‌ای» در همکاری با «مرکز مطالعه و بررسی گفتگوی استعمارزدا» قصد دارد دومین مدرسه تابستانه‌ی «مطالعات انتقادی مسلمانان» را در تاریخ ۱۵ الی ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶ در قرناطه، اسپانیا برگزار کند.

در توضیحات این برنامه آمده است:

با مسرت اعلام می‌داریم که در راستای ارتقای غنای محتوایی برنامه‌ خود، مدرسه تابستانی «مطالعات انتقادی مسلمانان»(CMS) در سال ۲۰۲۶ در گرانادا، میزبان همکاری مشترک با «مؤسسه الا کالینز» تحت ریاست امام صهیب وب خواهد بود. مؤسسه الا کالینز با درآمیختن حکمت سنتی اسلامی و کنشگری مدنی مدرن، مکملی بی‌نظیر برای مدرسه تابستانی مطالعات انتقادی مسلمانان به شمار می‌آید. توصیف شایسته شخصیت الا کالینز را می‌توان در تارنمای این مؤسسه یافت: «الا لیتل-کالینز تنها خواهر مالکوم ایکس نبود، بلکه خود یک مربی مسلمان و پیشرو، سازمان‌دهنده‌ای اجتماعی و رهبری معنوی محسوب می‌شد. اهتمام او به تعلیم و تربیت اسلامی و عدالت اجتماعی، سنگ‌بنایی برای پرورش چندین نسل از رهبران مسلمان گردید. الا در مقام مربی‌ای دلسوز، به قدرت دگرگون‌ساز دانشی ایمان داشت که ضمن ریشه داشتن در سنت اسلامی، به مصاف چالش‌های دوران معاصر می‌رود».

افزون بر این، حضور امام صهیب وب و سایر محققان مؤسسه الا کالینز در کسوت کادر علمی مدرسه تابستانی ۲۰۲۶، فرصتی مغتنم جهت تحکیم تعهد برنامه ما به دانش اصیل اسلامی است. پیوستن مؤسسه الا کالینز، گامی است در جهت اهتمام مدرسه تابستانی CMS به ارائه آموزشی فاخر در ساحت‌های معنوی، کلامی، تاریخی، اجتماعی و فلسفی اسلام. ما در برنامه ۲۰۲۶، از تیمی پویا بهره‌مند خواهیم بود که طیفی از دیدگاه‌ها و رهیافت‌ها را در حوزه مطالعات انتقادی مسلمانان به هم می‌پیوندد؛ رویکرد‌هایی شامل اندیشه استعمارزدا، چشم‌اندازهای رهایی‌بخش زنان مسلمان، الهیات رهایی‌بخش اسلامی و دانش سنتی اسلامی.

این دوره شامل کلاس‌های فشرده و همچنین بازدیدهای گروهی از کاخ الحمرا، مسجد قرطبه و نواحی پیرامونیِ مرتبط با تاریخ اندلس خواهد بود. همچنین برای آن دسته از شرکت‌کنندگانی که مایل به حضور از راه دور هستند، گزینه آموزش مجازی فراهم شده است.

برای مشاهده‌ی توضیحات بیشتر و لینک ثبت‌نام اینجا کلیک کنید.

📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@islamicstudies

در راستای گسترش فرهنگ مطالعه و تقویت منابع علمی و پژوهشی، مجموعه ای ارزشمند شامل ۴۶۹ مجلد کتاب به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد اهدا شد. این مجموعه نفیس از سوی زنده یاد خانم دکتر ساریخانی، دکترای جامعه شناسی از دانشگاه میسور هند و با هدف حمایت از فعالیت‌های علمی، آموزشی و صیانت از میراث مکتوب کشور در اختیار کتابخانه مرکزی قرار گرفته است. کتابخانه مرکزی ضمن قدردانی از این اقدام ارزشمند ، با رعایت استانداردهای کتابخانه دسترسی به منابع مذکور را برای اعضای هیات علمی و دانشجویان فراهم خواهد کرد.
https://t.me/UT_Central_Library

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺زبان و وجود در اندیشه‌ی فارابی: فلسفه تشکیک

🔺Language and Being in al-Fārābī: The Philosophy of Taškīk

👈🏻 نویسنده: Rosabel P. Ansari
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2025)
👈🏻شابک: 9780197808061

معرفی ناشر

اثر حاضر، نخستین پژوهش مستقلی است که سراسر به فلسفه زبان و متافیزیک ابونصر فارابی (م. ۹۵۰ م)، فیلسوف مشائی و اسلامی قرون وسطی، پرداخته است. این اثر به واکاوی نظریه عربی «حمل تشکیکی» (ایهام یا داشتن معانی متقابل) در باب مفهوم «وجود» و تبارشناسی آن در منظومه فکری فارابی اختصاص دارد. حمل تشکیکی که ریشه در «اشتراک لفظی» ارسطویی دارد و با «تمثیل وجود» در سنت لاتین هم‌ارز است، از گذشته‌ای دیرپا در فلسفه اسلامی برخوردار بوده که دامنه آن تا دوران معاصر امتداد می‌یابد. کتاب حاضر، نخستین پژوهشی است که خاستگاه‌های این مفهوم را در آثار فارابی می‌کاود.

مولف با مطالعه این نظریه، چگونگی تبیین فارابی از نسبت میان زبان و هستی را بررسی می‌کند. از منظر فارابی، چه رابطه‌ای میان لفظ «وجود»، دلالت آن و حقیقت «آنچه هست» برقرار است؟ «آن‌همانی» یک شیء چیست؟ و زبان بشری چگونه حکایت‌گر وجود است؟ این اثر می‌کوشد نشان دهد که فارابی چگونه شالوده‌ای هستی‌شناختی و ایده‌آل برای زبان طراحی می‌کند؛ شالوده‌ای که البته در پرتو تعقل ما از «موجود» وساطت می‌شود. از این رو، شناخت ما از موجودات و توانشِ ما در سخن‌گفتن از هستی، لاجرم با ادراک حسی آغاز می‌گردد. در ادامه، نویسنده به بررسی مابعدالطبیعه‌ی ماهیت‌گرای فارابی، نظریه فیض (صدور) و ردِ یگانه‌انگاری پارمنیدسی می‌پردازد. مدعای اصلی کتاب آن است که این سرآغازهای فارابی در بحث حمل تشکیکی، نقشی کلیدی در فهم تطورات بعدی این نظریه در سده‌های پسین ایفا می‌کند.

فهرست مطالب
مقدمه: جستاری در فلسفه زبان و مابعدالطبیعه
۱) بازخوانی تاریخ یک مفهوم فلسفی
۲) زبان، معقولات و وجود
۳) نظریه حمل تشکیکی
۴) نظریه «آنچه هست» (الموجود)
۵) حمل تشکیکی «وجود»
۶) فیض و مراتب موجودات
۷) ردیه بر پارمنیدس
۸) میراث فارابی در باب حمل تشکیکی در دوره پسا-کلاسیک
جمع‌بندی

📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

#کارگاه

🔰 بنیاد ملی علم ایران برگزار می‌کند؛ کارگاه مجازی توجیهی «دومین برنامه اعطای کرسی پژوهشی»

🔻کارگاه مجازی توجیهی با هدف تشریح ابعاد مختلف دومین برنامه اعطای کرسی پژوهشی چهارشنبه ۶ اسفند از ساعت ۱۸ تا ۱۹ به‌صورت آنلاین برگزار خواهد شد.

🔸 در این کارگاه اهداف برنامه اعطای کرسی پژوهشی، شرایط احراز متقاضیان، شیوه ثبت درخواست و مراحل ارزیابی به‌طور کامل تبیین خواهد شد.

🔹این کارگاه فرصت مناسبی برای اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی است تا با جزئیات برنامه آشنا شوند. علاقه‌مندان می‌توانند از طریق لینک ورود به کارگاه مجازی در این جلسه شرکت نمایند.

📎 متن کامل خبر👇

🌐 https://insf.org/fa/news/1342

🆔@insf_pr

نسخه چهارم دیپ‌سیک (DeepSeek V4) به‌زودی، احتمالاً ظرف یک هفته آینده، منتشر خواهد شد. این مدل کل بازی را تغییر خواهد داد.

​پیش‌بینی‌های من (Health Ranger):
​شرکت OpenAI به سمت ورشکستگی سقوط می‌کند و برای سرپا ماندن، به بودجه نجات دولتی از سوی ایالات متحده نیاز پیدا خواهد کرد.

​شرکت‌ها در سراسر جهان، DeepSeek V4 را به صورت محلی (on-prem) اجرا می‌کنند و متوجه می‌شوند که این مدل به‌راحتی و به صورت رایگان، جایگزین ChatGPT می‌شود.

​شرکت‌های هوش مصنوعی آمریکایی شروع به التماس از دولت آمریکا می‌کنند تا مدل‌های چینی را ممنوع کند؛ هدفی که برای محافظت از تلاش آن‌ها جهت ایجاد انحصار داخلی در فناوری هوش مصنوعی انجام می‌شود. (نکته: این کار جواب نخواهد داد).
​https://x.com/i/status/2023099830961156268

@BetweenDichotomies

آمد رمضان و عِید با ماست
قفل آمد و آن کلید با ماست

بربست دهان و دیده بگشاد
وان نور که دیده دید، با ماست

-مولانا

ماه مبارک رمضان بر همه مسلمانان مبارک باد. ❤️
https://t.me/UT_Central_Library

📺 دنیای زیبا و رمز و راز موزه جانور شناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

🔹گزارش utv از قلب تپنده تنوع زیستی و شگفتی های پنهان در دانشگاه تهران!

@ut_internet_tv| شبکه دانشگاه تهران

تأثیرگذاری پژوهش‌های علمی در سیاست‌گذاری برای تحقق اهداف توسعه پایدار

گزارش جدیدی از Springer Nature با همکاری Overton بررسی می‌کند که پژوهش‌های علمی چگونه در سیاست‌گذاری‌های مرتبط با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDGs) تأثیر می‌گذارند و این ارتباط برای رسیدن به راه‌حل‌های واقعی چالش‌های جهانی اهمیت دارد.
این تحلیل بر اساس بیش از ۱۲ میلیون سند سیاست‌گذاری منتشر شده بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انجام شده و برای نخستین بار تصویری جامع از نحوه به‌کارگیری پژوهش در تصمیم‌گیری‌های واقعی ارائه می‌دهد، نه فقط موضوعات پژوهش.
یکی از یافته‌های کلیدی این است که اسناد سیاست‌گذاری مرتبط با SDG بیشتر از سایر سیاست‌ها به مقالات علمی استناد می‌کنند، به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند سلامت، آب‌ و هوا، توسعه اجتماعی و اقتصادی.
بر اساس این گزارش، موسسات پژوهشی، اندیشکده‌ها، سازمان‌های غیردولتی و سازمان‌های بین‌دولتی نقش مهمی به‌عنوان «واسطه‌های دانشی» ایفا می‌کنند و پژوهش را به سیاست عملی تبدیل می‌کنند.
تحلیل همچنین نشان می‌دهد که مقاله‌های دسترسی آزاد (OA) زودتر و با احتمال بیشتری در سیاست‌ها وارد می‌شوند، که بازتاب‌دهنده اهمیت دسترسی آزاد به پژوهش برای تقویت تأثیر علمی در سیاست‌گذاری است.
یکی از چالش‌های برجسته، کم‌نمایی بروندادهای پژوهشگران منطقه جنوب جهانی در سیاست‌های داخلی کشورها است، به‌گونه‌ای که بیشتر ارجاع‌های SDG از پژوهشگران متکی بر مؤلفان در شمال جهانی هستند.
گزارش همچنین به نقش مدل‌های نشر و نوع محتوا اشاره می‌کند، مثلاً مقاله‌های بازبینی و گزارش‌های خلاصه که برای سیاست‌گذاران قابل‌فهم‌تر و کاربردی‌تر هستند.
از نظر آموزشی، این گزارش به پژوهشگران و کتابداران می‌آموزد که چگونه پژوهش خود را برای تأثیرگذاری بر سیاست طراحی، منتشر و ترویج کنند و بتوانند راه‌حل‌های علمی را به تصمیم‌های عملی پیوند دهند.
نویسندگان تحلیل تأکید دارند که ادغام پژوهش، دسترسی آزاد، و ارتباط فعال با نهادهای سیاست‌گذاری می‌تواند نقش علم را در پاسخ به چالش‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی و نابرابری تقویت کند.
به‌طور کلی، این گزارش نشان می‌دهد که پژوهش علمی برای رسیدن به اهداف توسعه پایدار باید فراتر از انتشار در مجلات باشد و به‌عنوان منبع شواهد علمی در فرایندهای سیاست‌گذاری واقعی مورد استفاده قرار گیرد.

منبع: Springer Nature & Overton، منتشر شده در نوامبر ۲۰۲۵

https://www.springernature.com/gp/advancing-discovery/springboard/blog/blogposts-sustainability-inclusion/from-publications-to-policy-report/27829352?utm_medium=organic_social&utm_source=LinkedIn&utm_campaign=SMT_%266860089102

گزارشگر: فرزانه قنادی‌نژاد
كارمند كتابخانه مركزی دانشگاه تهران

@UT_Central_Library

شماره آذر و دی و بهمن و اسفند (۲۱۵ و ۲۱۶) آینه پژوهش منتشر شد. 👇👇💐💐👇👇