کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
23.6K subscribers
7.71K photos
303 videos
3.32K files
4.85K links
وب سايت کتابخانه مرکزی:
Library.ut.ac.ir

آدرس:
خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Download Telegram
هوش مصنوعی چگونه کار روزمره پژوهشگران را متحول می‌کند؟

گزارش Elsevier نشان می‌دهد که هوش مصنوعی (AI) اکنون بخشی جدایی‌ناپذیر از روال روزانه پژوهشگران شده و در مدیریت حجم فزاینده اطلاعات و بهینه‌سازی زمان پژوهش نقش برجسته‌ای ایفا می‌کند.
پژوهشگران با فشارهای زمانی، الزامات انتشار و منابع محدود روبه‌رو هستند، به‌طوری که فقط حدود ۴۵٪ آن‌ها احساس وقت کافی برای پژوهش دارند و ۶۸٪ افزایش فشار انتشار را گزارش می‌دهند؛ در این زمینه AI توانسته به صرفه‌جویی در وقت کمک کند.
تقریباً ۵۸٪ از پژوهشگران تأیید می‌کنند که هوش مصنوعی در زمان آن‌ها را صرفه‌جویی می‌کند و ۶۹٪ انتظار دارند در دو تا سه سال آینده بیشتر از آن استفاده کنند.
بیشترین کاربرد AI در مدیریت حجم اطلاعات است؛ حدود ۶۱٪ از پژوهشگران از AI برای یافتن و خلاصه‌سازی مطالعات جدید و ۵۱٪ برای بازبینی ادبیات علمی استفاده می‌کنند تا روند پژوهش سریع‌تر شود.
همچنین درصدی از پژوهشگران از AI برای پیشنویس پیشنهادهای مالی (۴۱٪)، تحلیل داده‌های پیچیده (۳۸٪) و تهیه پیش‌نویس مقالات و گزارش‌ها (۳۸٪) بهره می‌برند که به بهبود کارایی علمی کمک می‌کند.
هوش مصنوعی در این کاربردها غالباً به‌عنوان دستیار پژوهشی دیده می‌شود، نه جایگزین انسان؛ زیرا فرآیندهای چارچوب‌سازی سؤال، ارزیابی کیفیت و برداشت نتایج همچنان نیازمند نظارت و تخصص انسانی است.
گزارش تأکید می‌کند که اعتماد به ابزارهای AI برای گسترش کاربرد آن ضروری است؛ به‌ویژه نیاز به ارجاعات خودکار معتبر، به‌روزرسانی مداوم اطلاعات و شفافیت داده‌های آموزشی وجود دارد.
تنظیم و آموزش مناسب در استفاده از AI نیز چالشی دیگر است، به‌طوری که بسیاری از پژوهشگران احساس می‌کنند در مهارت‌های کار با هوش مصنوعی آموزش کافی ندارند.
به‌طور خلاصه، هوش مصنوعی در کاهش بار اطلاعاتی، افزایش سرعت تحلیل، پشتیبانی از نوشتن و پیشنهاد ایده نقش‌آفرینی می‌کند و اگر با نظارت انسانی و استانداردهای علمی تلفیق شود، می‌تواند کیفیت و اثربخشی پژوهش را افزایش دهد.

منبع: Elsevier،  منتشر شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۲۶
https://www.elsevier.com/connect/how-ai-is-transforming-researchers-daily-work

@UT_Central_Library
نوادر الوقایع: گنجینه‌ای ادبی از بخارای سده نوزدهم

@mirasmaktoob
.
نوادر الوقایع: گنجینه‌ای ادبی از بخارای سده نوزدهم

«نوادر الوقایع» برخلاف نامش، کتاب تاریخ‌نگارانه نیست، اما یک اثر ادبی سنگین از اواخر قرن نوزدهم میلادی، از بخارای شریف است که در حوزه‌های مختلف ادبی ـ به معنای وسیع کلمه ـ انبوهی از داده‌های علمی از سنت‌های علمی جاری را در این مجموعه بدست داده است. این کتاب، در واقع، ترکیبی از 22 رساله ـ نه لزوماً تحت عنوان رساله ـ است که می‌شود آنها را شبیه متون ادبی ـ عربی قدیمی دانست که همه معارف اجتماعی و ادبی و سیاسی جاری را دارد. در هر رساله، انواع آیات و روایات و حکایات با نثری بسیار سخته و پخته آمده است. غالب آن حکایات از متون قدیم برگرفته شده و البته با نثری استوار بازنویسی شده است. به راستی نثر زیبای آن آدمی را شیفته خود می‌کند. نگاه‌ها همچنان برگرفته از آیین‌های فکری و مذهبی بخارای سنتی است نه مدرن، گرچه نیم‌نگاهی به عصر تازه هم دارد.
نخستین رساله با عنوان «رساله در نظم تمدن و تعاون» مانند سیاستنامه‌های قدیمی در اخلاق ملوک و رفتار با رعیت و متقابلاً رفتار رعیت با حاکم است، با همان طنین عدالتخانه و ضعیف‌گرایانه. رساله‌ای در تاریخ عالم و معنی حدوث و قدم، رساله دیگر در معنی حدیث «سقف الجنة عرش الرحمن»، رساله در تحقیق هیأت ارض، رساله در سبب نکبت عقلا و علت دولت سفها، رساله در اثبات حقوق ابوین، رساله در فرج بعد از یأس، رساله در آداب نکاح و تحقیق بی‌عقلی زنان! رساله در حکایت فرامشخانه و بیان علت قرب ساعت، رساله در حکایت مرد عجمی و رفتن او به گرداب اسکندر، رساله در تحقیق معنای عشق، رساله حکایت مرد حاجی و بیان منافع سفر و بیان خصلت زنان، رساله در نوادر حالات کسانی که از چنگ سباع و از دست دزدان رهایی یافته‌اند، حکایت میمون هوشمند، و رساله در وصایا فرزندان.
تورج اتابکی در مقدمه‌ای که نگارش آن را از دستهٔ اندرزنامه‌ها به شمار آورده است. وصفی هم از اوضاع فرهنگی ماوراءالنهر از دورهٔ تیموری تا افتادن آن به دست روسها آورده است. او از احمد دانش بخارایی هم یاد کرده که سال 1828 ـ 1829 به دنیا آمده، شرحی از زندگی او بدست داده است. او در سال 1874 از سن‌پترزبورگ دیدن کرده و شرح سفر خود را به این کتاب ضمیمه کرده است. در همین سفر است که کاظم‌بیگ را هم دیده و با هم مراوداتی داشته‌اند. در واقع، کتاب حاوی این سفرنامه او هم هست و از این جهت اطلاعات جالبی از مسکو و سن‌پترزبورگ دارد.
کتاب نوادر الوقایع، به جز این مقدمه، کتاب تصحیح استاد محمدکریم اشراق است که براساس دو نسخه تصحیح شده و مقدمه‌ای هم درباره روش تصحیح آن دارد. فهارس دقیقی نیز برای کتاب تنظیم شده که از حیث زبان‌شناسی هم مفید است.
این کتاب بدون شک یکی از مهم‌ترین آثار ادبی برآمده از بخارای قبل از تصرف و تسلط روسهاست. به علاوه از نظر ادبیات فارسی نیز بسیار مهم و سودمند و از آخرین حلقه‌های ادبی سنگین زبان فارسی و تولید شده در آن دیار است. کتاب نوادر الوقایع را دانشگاه مطالعات خارجی کیوتو در 2025 چاپ کرده است.
معرفی از رسول جعفریان

🔸 شایان ذکر است که جناب اشراق در سفر اخیر خود به ایران، موافقت کرده‌اند این اثر توسط «میراث مکتوب» نیز منتشر شود و در حال حاضر منتظر دریافت فایل نهایی هستیم.

@mirasmaktoob
.
فیاض لاهیجی در وصف صاحب الزمان (عج)

امام مشرق و مغرب که می‌تواند داد
تبسم لب لعلش جواب خنده گل

محمد بن حسن صاحب‌الزمان که بود
پر از مدایح خلقش کتاب خنده گل

کند برای نثار شکفته‌رویی او
صبا به صحن چمن انتخاب خنده گل

ز ذوق خنده لعل لبش چه گل چیند
دلی که تا به ابد شد خراب خنده گل!

چه خنده‌ها که زند آفتاب دولت او
بر ترشکفتگی آفتاب خنده گل

به منت قدم او عجب مدان از خاک
که باج سجده ستاند ز آب خنده گل

به پای‌بوس تو خواهد که جان نثار کند
وگرنه چیست چنین اضطراب خنده گل؟

پی شکفتگی بندگان حضرت تست
دعای ته‌دلی مستجاب خنده گل

نسب درست به لعل لب تو گر نکند
صبا حذر کند از انتساب خنده گل

اگر به یاد تو باشد عجب مدان که دهد
فلک به گریه عاشق خطاب خنده گل

تبسم تو اگر پای در میانه نهد
چمن دگر نکشد بی‌حساب خنده گل

بیا به خنده ده آب چمن که بی‌تو نماند
ترشح مژه‌ای در سحاب خنده گل

ز هجر روی تو گل در چمن نمی‌شکفد
بیابیا و برافکن نقاب خنده گل

ندیده چشم خرد در بهار شادابی
به غیر لعل تو حاضر جواب خنده گل

بهار معجزه شاداب از تبسم تست
چنانکه چهره گلشن ز آب خنده گل

اگرنه وعده دیدار دولتت بودی
زکات ذوق ندادی نصاب خنده گل

از آن زمان که دلم در بهار حسرت تو
نهاد چشم چو بلبل به خواب خنده گل

لب حسود ز زخم دلم چه می‌پرسد
که نیست بی‌لب لعلت کباب خنده گل

جهان به لطف تو محتاج‌تر که بلبل را
بهار گلشن عشرت به آب خنده گل

جهان ز نشئه دیدار خویش مست کنی
چو ساکنان چمن از شراب خنده گل

کند ملال شتابی برفتن از دلها
که بر درنگ نهد پی شتاب خنده گل

چمن ز لطف تو سیراب آن‌چنان گردد
که در خزان نشود قحط آب خنده گل

خدایگانا، آن عاشقم که بهر دلم
نمک خراج فرستد کباب خنده گل

چه شد که فیض به من از تو بی‌حساب آمد
کسی ز باغ نگیرد حساب خنده گل

همیشه تا چمن از بهر بردن نامت
دهان غنچه بشوید به آب خنده گل

رواج سکه دولت ز یمن نام تو باد
چنانکه رونق گلشن ز تاب خنده گل
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔻دکتر علیرضا بدیعی عضو هیأت علمی دانشکده شیمی و از سرآمدان علمی کشور، در استودیو UTV :

«دانشگاه زمانی اثرگذاره که استاد تصمیم‌گیر باشه، پروژه داشته باشه و وارد عمل بشه.»
گفت‌وگویی صریح درباره آینده دانشگاه، صنعت واقعی و نقش دانشجوها در این مسیر.
دیدن مشروح برنامه در tv.ut.ac.ir

@ut_internet_tv | شبکه دانشگاه تهران
Audio
کتاب مقدمه‌ای بر اخلاق، فناوری و مهندسی تالیف ایبو فن دو پول و لامبر رویاکرز با ترجمه مهدی کفائی توسط مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی در سال ۱۳۹۹ منتشر شده است. این اثر با هدف ارتقای صلاحیت اخلاقی دانشجویان و مهندسان، به بررسی چالش‌های ناشی از توسعه فناوری و نقش اخلاق در حل مسائل پیچیده مهندسی می‌پردازد. مؤلفان با معرفی ابزاری نوین به نام چرخه اخلاقی، روشی ساختاریافته برای تحلیل موقعیت‌های دشوار و رسیدن به تصمیمات حرفه‌ای مستدل ارائه داده‌اند. مباحث محوری کتاب شامل مسئولیت مهندسان، اخلاق در طراحی، توزیع مسئولیت در سازمان‌ها، پایداری و مدیریت مخاطرات فنی در پروژه‌های بزرگ صنعتی است. این منبع آموزشی با ترکیب نظریه‌های اخلاقی کلاسیک و بررسی موارد پژوهشی واقعی نظیر فاجعه چلنجر و فورد پینتو، جنبه‌ای کاملاً کاربردی به خود گرفته است. در نهایت، این کتاب می‌کوشد تا مهندسان را نسبت به پیامدهای گسترده اجتماعی و محیط‌زیستی فعالیت‌هایشان آگاه کرده و تفکر انتقادی را در آن‌ها تقویت کند.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
راه‌اندازی «Research Commons» در پلتفرم Web of Science: گامی به‌سوی کشف و تحلیل پژوهش‌های گسترده‌تر

پلتفرم Web of Science از افزوده شدن پایگاه جدیدی به‌نام Research Commons خبر داده است که هدف آن گسترش دامنه کشف علمی و ارزیابی پژوهش‌ها فراتر از مجموعه‌ی اصلی (Core Collection) است.
این پایگاه جدید شامل بیش از ۳۲ میلیون سند علمی از ۱۰ سال اخیر است که از منابع متادیتای باز مانند Crossref و OpenAlex گردآوری شده و به جست‌وجو بیش از ۲۱٪ محتوای مجلات در پلتفرم کمک می‌کند. Research Commons محتوا را در رشته‌های متعدد از جمله علوم اجتماعی، هنر و علوم انسانی افزایش داده و حدود ۵۳٪ از آن متعلق به پژوهشگران جنوب جهانی است، که گویای گسترش نمایه‌ی محتوا به مناطق کمتر نمایان است.
علاوه بر این، حدود ۳۹٪ از این محتوا به‌صورت دسترسی باز (Open Access) است، که به دسترسی آزادتر و انتشار علمی گسترده‌تر کمک می‌کند.
در پلتفرم Research Commons به‌صورت جدا از Core Collection نگهداری می‌شود تا کاربران بتوانند بین محتوای منتخب و باکیفیت و گسترده‌تر اما متنوع‌تر جست‌وجو کنند، و بر اساس نیاز پژوهشی خود انتخاب کنند.
کاربران می‌توانند این محتوا را در جست‌وجوی All Databases فعال کنند، اما به‌طور پیش‌فرض غیر فعال است تا تمرکز روی محتوای معتبرتر حفظ شود.
این افزوده به شبکه استنادی Web of Science متصل شده و امکان یافتن ارتباطات جدید بین مقالات را فراهم می‌کند و به پژوهشگران کمک می‌کند تا دیدی کامل‌تر از منظره علمی جهانی به‌دست آورند.
برای کتابداران و مدیران Research Commons ابزار تحلیلی جامع‌تری برای بررسی الگوهای انتشار، شناسایی فرصت‌های همکاری و تصمیم‌گیری‌های راهبردی فراهم می‌کند. این ابزار همچنین این امکان را می‌دهد که انتشارات پژوهشگران در پروفایل‌های آنان ثبت شود تا بازتاب کامل‌تری از فعالیت علمی فرد ارائه شود.
با راه‌اندازی این بخش Web of Science به‌عنوان ابزاری آموزشی و پژوهشی نقش خود را در بهبود کشف ادبیات علمی و تحلیل داده‌ها تقویت کرده است.

منبع: Clarivate، منتشر شده در ۴ سپتامبر ۲۰۲۵

https://clarivate.com/academia-government/blog/expanding-the-web-of-science-platform-with-research-commons/?utm_source=linkedin&utm_medium=social&utm_campaign=social_media_leads_leadgen_xbu_global_2025&campaignname=Social_Media_Leads_LeadGen_XBU_Global_2025&campaignid=701VO00000PN6khYAD

@UT_Central_Library

گزارشگر: فرزانه قنادی‌نژاد
Audio
کتاب مطالعات مصرف فرهنگی: تحلیلی از زیست فرهنگی دانشجویی تالیف محمد رضایی توسط پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی در سال ۱۳۹۹ منتشر شده است. این اثر با هدف واکاوی عمیق الگوهای مصرفی و رفتارهای سبکی دانشجویان، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های زیست فرهنگی این قشر در جامعه معاصر ایران می‌پردازد. مؤلف با بهره‌گیری از رویکردهای نظری انتقادی، ابعادی همچون مصرف مطبوعات، کتاب، موسیقی، سینما و تأثیرات گسترده فضای مجازی بر هویت دانشجویی را مورد تحلیل قرار داده است. مباحث کتاب در پنج فصل تنظیم شده و بر تضاد میان تولیدات فرهنگی داخلی و خارجی و نقش رسانه‌ها در شکل‌گیری آگاهی‌های نوین دانشجویان تأکید می‌ورزد. نویسنده در این تحقیق میدانی، به بررسی پیوند میان مصرف فرهنگی با ابعاد چهارگانه هویت پرداخته و سرنخ‌های مفهومی برای درک کنش‌های چندلایه مصرفی ارائه می‌دهد. در نهایت، این منبع ارزشمند می‌کوشد با فراروی از تحلیل‌های طبقاتی سنتی، راه را برای پژوهش‌های کیفی و انتقادی در حوزه مطالعات فرهنگی و آموزش عالی هموار سازد.
https://t.me/KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
معرفی «LeapSpace»؛ محیط کاری مجهز به هوش مصنوعی برای پژوهش‌های علمی قابل‌اعتماد

شرکت Elsevier در ژانویه ۲۰۲۶ از راه‌اندازی LeapSpace خبر داد، یک محیط کاری هوش مصنوعی مخصوص پژوهشگران دانشگاهی و صنعتی که هدف آن شتاب‌بخشی به کشف علمی، تحلیل ادبیات و همکاری تحقیقاتی است.
این پلتفرم مبتنی بر هوش مصنوعی سطح پژوهشی (research-grade AI) است و محتوا را تنها از منابع داوری‌شده و علمی معتبر استخراج می‌کند، نه داده‌های نامطمئن وب. LeapSpace به پژوهشگران اجازه می‌دهد ایده‌پردازی، برنامه‌ریزی پروژه، مرور ادبیات، کشف همکاران و یافتن فرصت‌های تأمین مالی را در یک محیط امن و یکپارچه انجام دهند.
این ابزار از مجموعه‌ای گسترده از بیش از ۱۸ میلیون مقاله و کتاب داوری‌شده همراه با بزرگ‌ترین پایگاه چکیده‌های علمی جهان بهره می‌برد، که از Elsevier و دیگر ناشران برجسته گردآوری شده است.
یکی از ویژگی‌های متمایز LeapSpace، «کارت‌های اعتماد (Trust Cards)» است که برای هر پاسخ تولیدشده منبع، دلیل انتخاب و شفافیت علمی را نشان می‌دهد تا کاربر بتواند کیفیت و اثربخشی استنادها را بسنجَد.
این سیستم با رویکرد چندمدلی AI، شامل AI مولد، موتورهای استدلال و ترکیب داده‌کاوی (RAG) ساخته شده و از قوانین مسئولانه هوش مصنوعی با نظارت انسانی پشتیبانی می‌کند. LeapSpace همچنین امکان بارگذاری اسناد شخصی برای تحلیل در کنار متون علمی منتشرشده را فراهم می‌کند تا تحلیل‌های عمیق‌تر انجام شود.
دیگر ابزارهای کارآمد شامل As­sis­tant برای خواندن متون، ابزار مقایسه مقالات و جست‌وجوی پژوهشگران هستند که روند تحلیل علمی را تسهیل می‌کنند.
این پلتفرم با امنیت داده‌ای سطح سازمانی و سیاست‌های حفظ حریم خصوصی قوی طراحی شده تا اطلاعات پژوهشی کاربران در برابر استفاده ناخواسته یا آموزش مدل‌های عمومی محافظت شود. LeapSpace اکنون برای مؤسسات پژوهشی در دسترس است و نسخه‌ی فروش به پژوهشگران و دانشجویان فردی از اوایل ۲۰۲۶ عرضه خواهد شد.

منبع: Elsevier، منتشر شده در ژانویه ۲۰۲۶
 https://www.elsevier.com/products/leapspace/introducing-research-grade-ai?utm_source=linkedin&utm_medium=organic-social&utm_campaign=rl_aq_os_10988808608&utm_term=sm-takeover

گزارشگر: فرزانه قنادی‌نژاد
کارمند کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

@UT_Central_Library
شش راهکار کاربردی برای استفاده مؤثر از ابزار «Deep Research» در Scopus AI

وب‌سایت Scopus Blog در اوت ۲۰۲۵ شش نکته‌ی عملی برای استفاده بهینه از Deep Research، ابزار هوش مصنوعی پیشرفته‌ی Scopus AI، منتشر کرد که می‌تواند فرآیند پژوهش علمی را سریع‌تر و دقیق‌تر کند. Deep Research نوعی هوش مصنوعی «عامل‌محور» است که با تحلیل جامع ادبیات علمی موجود در پایگاه Scopus پرسش‌های پیچیده پژوهشی را می‌شکند، جست‌وجو می‌کند و در قالب گزارش‌های چندصفحه‌ای نتایج را ارائه می‌دهد.
اولین توصیه این است که از این ابزار برای سؤالات پیچیده، میان‌رشته‌ای یا باز استفاده کنید، زیرا توانایی بالاتری نسبت به ابزارهای استاندارد جست‌وجو دارد.
برای بهبود نتایج، سؤال را به زبان طبیعی با زمینه و هدف روشن مطرح کنید تا Deep Research بهتر بتواند منظور پژوهشی شما را درک کند.
کاربران همچنین می‌توانند جست‌وجو را محدود کنند –مثلاً بر اساس کشور، بازه زمانی، نوع سند یا شمارش استنادات– تا تحلیل دقیق‌تری از حوزه مورد نظر به‌دست آورند.
پس از ایجاد گزارش اولیه، ابزار ویژگی گفتگوی پی‌در‌پی (Conversational follow-up) دارد که به شما اجازه می‌دهد سؤالات اضافی یا تفصیلی مطرح کنید و یافته‌ها را گسترش دهید.
گزارش‌های Deep Research برای ایده‌پردازی و کشف ارتباط‌های نو طراحی شده‌اند؛ این گزارش‌ها شامل پاسخ‌های مستقیم، اتصالات غیرمنتظره، محدودیت‌های پژوهش و فرصت‌های آینده هستند.
همچنین بخشی از گزارش «سنتز بینش‌ها» به شما کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از نتایج کلیدی به‌دست آورید و راهکارهای عملی برای پیشبرد کارتان بیابید. Deep Research از چکیده‌های مقالات منتشر شده از سال ۲۰۰۳ در Scopus استفاده می‌کند و تلاش دارد دامنه‌ی دانش پژوهشی را گسترش دهد، گرچه توسعه منابع تحت تحلیل همچنان در حال برنامه‌ریزی است.
این ابزار می‌تواند به‌عنوان دستیار پژوهشی آموزشی برای دانشجویان، پژوهشگران و کتابداران به‌کار رود تا جمع‌آوری، تحلیل و فهم ادبیات علمی را سریع‌تر و کارآمدتر انجام دهند.

منبع: Scopus Blog، منتشر شده در ۲۸ اوت ۲۰۲۵

https://blog.scopus.com/six-tips-for-using-scopus-ai-deep-research

گزارشگر: فرزانه قنادی‌نژاد
کارمند کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

@UT_Central_Library
در طول سال جاری، کتابخانه مرکزی ـ به جز هزاران کتاب اهدایی که به کتابخانه واگذار شده است ـ تعداد 3851 عنوان کتاب خریداری کرده و به مجموعه افزوده شده است.
کتاب مرکزی که تا اواخر سال گذشته 36 هزار پایان نامه روی وبسایت خود داشته است، این رقم را در بهمن ماه سال جاری (1404) به 116 هزار رسیده است.
کتابخانه مرکزی، همچنان منتظر کتابهای اهدایی شما عزیزان است تا مجموعه خود را غنی تر کند.
امروز بازدید دکتر امید و معاونان ایشان از کتابخانه مرکزی. بخشی از این بازید، اختصاص به بازدید از بخش خطی کتابخانه مرکزی داشت. در گزارشی که رئیس کتابخانه ارائه کرد، در باره دو مجموعه سند اهدایی از سوی خاندان نظام مافی و جناب آقای دکتر علی قیصری، سخن گفت. این اسناد در حال اسکن است و بلافاصله برای استفاده عموم بارگذاری خواهد شد.
بخش دیگری از بازدید دکتر امید و جناب دکتر مقاری و دکتر خوانساری و دکتر موسوی، اختصاص به بازدید از موزه کتابخانه مرکزی داشت.
جناب دکتر امید و معاونین، از مجموعه نسخ خریداری شده برای کتابخانه مرکزی را که با حمایت مالی دفتر آیت الله سیستانی صورت گرفت، بازدید کردند. 45 نسخه نفیس خطی در این مجموعه قرار دارد که با نظر کارشناسان ارزیابی شده است.
جلسه همفکری ریاست محترم دانشگاه و همراهان برای حل مشکلات کتابخانه. در این جلسه، تصمیماتی گرفته شد از جمله اختصاص یک مکان دیگر برای نگهداری منابع اسکن شده و مازاد کتابخانه است تا در فضای جدید بشود کتابهای تازه تر و مهم تر جای داده شود.
یکی دیگر از تصمیمات این بود که دست کتابخانه برای خرید کتاب های مهم چاپ ایران و دست کم کتابهای چاپ منطقه بازتر شده و کتابخانه مرکزی به عنوان یک مرکز با منابع روز و غنی در خدمت دانشجویان باشد. همچنین در باره کاربردهای استفاده از هوش مصنوعی، همکاری با مرکز نور قم، و نیز ایرانداک مورد بحث قرار گرفت.
کارگاه آموزشی ترم افزار استناددهی مندلی روز یکشنبه ۱۹ بهمن از ساعت ۱۰ تا ۱۲ به طور حضوری و غیر حضوری برگزار خواهد شد.
کتابخانه‌ها در خط مقدم حفظ صداقت علمی: نقش کلیدی در حمایت از یک پژوهش قابل‌ اعتماد

گزارش Research Information به‌صورت آموزشی و خبری تاکید می‌کند که حفظ صداقت علمی (Research Integrity) اکنون یکی از کلیدی‌ترین چالش‌ها در محیط‌های علمی است و کتابخانه‌ها در این زمینه نقشی پیشگامانه و حیاتی ایفا می‌کنند. این مقاله نشان می‌دهد که با افزایش نگرانی‌ها درباره کیفیت پژوهش‌ها و منابع علمی، کتابداران و زیرساخت‌های احراز هویت اطلاعات نقش مهمی در هدایت پژوهشگران برای دسترسی به منابع معتبر و دارای اعتبار ایفا می‌کنند. یکی از مهم‌ترین فعالیت‌ها، فراهم‌کردن مسیرهای دسترسی امن و کنترل‌شده به منابع علمی معتبر است تا پژوهشگران در جست‌وجوی اطلاعات اشتباه به منابع نامطمئن یا بی‌کیفیت که در جست‌وجوی عمومی وب پیدا می‌شوند نیفتند.
کتابخانه‌ها با ساختارهای احراز هویت و نمایه‌سازی منابع کمک می‌کنند تا محتواهایی که از نظر علمی تأیید شده‌اند به‌راحتی در دسترس قرار گیرند و بار خطاهای پژوهشی کاهش یابد. این رویکرد آموزشی به پژوهشگران یادآوری می‌کند که استفاده از منابع کنترل‌شده و معتبر علمی نه تنها اعتبار نتایج را افزایش می‌دهد، بلکه ورود اطلاعات غلط به پروژه‌های پژوهشی را نیز کاهش می‌دهد.
بخش دیگری از نقش کتابخانه‌ها شامل آموزش روش‌های ارزیابی کیفیت اطلاعات و کمک به کاربران برای تشخیص منابع قابل ‌اعتماد از منابع مشکوک است؛ این آموزش‌ها باعث تقویت مهارت‌های سواد اطلاعاتی پژوهشگران می‌شود. کتابخانه‌ها همچنین با همکاری با بخش‌های مختلف دانشگاهی و مؤسسات پژوهشی در تدوین سیاست‌های اطلاعاتی و استانداردهای دسترسی به داده‌های علمی مشارکت می‌کنند که این امر ارتباط بین پژوهش، آموزش و سیاست‌گذاری علمی را تقویت می‌کند.
به‌علاوه، کتابخانه‌ها از طریق شبکه‌های همکاری با دیگر بازیگران علمی مانند ناشران، موسسات پژوهشي و سیاست‌گذاران علمی به توسعه چارچوب‌های جامع برای حمایت از صداقت پژوهشی کمک می‌کنند.
این گزارش آموزشی به مدیران و کتابداران پیشنهاد می‌کند که تقویت زیرساخت‌ها، آموزش کاربران و دسترسی به منابع معتبر را به‌عنوان بخشی اساسی از ماموریت حرفه‌ای خود بپذیرند تا از پژوهش‌های قابل‌اعتماد، اثربخش و اخلاق‌محور حمایت کنند.
در نهایت، مقاله نشان می‌دهد که حضور فعال کتابخانه‌ها در پیشگیری از هنجارشکنی‌های علمی، تقویت فرآیندهای اعتبارسنجی و تضمین کیفیت پژوهش یکی از ابزارهای مهم برای حفظ اعتماد عمومی به علم و پژوهش است.

منبع:Research Information ، منتشر شده در ۴ فوریه ۲۰۲۶

https://www.researchinformation.info/analysis-opinion/libraries-on-the-frontline-protecting-research-integrity/

گزارشگر: فرزانه قنادي‌نژاد
كارمند كتابخانه مركزي دانشگاه تهران

@UT_Central_Library
کلاریویت ابزار «Nexus» را معرفی کرد؛ اتصال هوش مصنوعی به منابع علمی معتبر برای پژوهش بهتر

شرکت Clarivate ابزار جدیدی به نام Clarivate Nexus را معرفی کرده است که به‌عنوان دستیار آکادمیک مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده و هدف آن پیوند دادن پژوهشگران و دانشجویان به منابع علمی معتبر در محیط‌هایی است که معمولاً با AI کار می‌کنند.
این ابزار به‌گونه‌ای عمل می‌کند که منابع کتابخانه‌ای و خدمات اطلاعاتی را در ابزارهایAI، صفحات وب، سیستم‌های آموزشی و محیط‌های دانشگاهی قابل‌دسترس کند، تا کاربران هنگام پژوهش دسترسی مستقیم به منابع معتبر داشته باشند.
بسیاری از پژوهشگران و دانشجویان اکنون کارهای پژوهشی خود را در چت‌های هوش مصنوعی یا محیط‌های خارج از سیستم کتابخانه انجام می‌دهند؛ Nexus می‌خواهد این خلا را با قرار دادن محتوا و خدمات کتابخانه در همان مکان‌ها پُر کند.
از جمله قابلیت‌های کلیدی این ابزار می‌توان به ورودی یکپارچه به منابع کتابخانه، دسترسی به متن کامل اسناد، تأیید اعتبار منابع ذکر شده در خروجی‌های AI و پیشنهاد منابع مرتبط اشاره کرد.
هم‌چنین Nexus می‌تواند خدمات کتابخانه‌ای مانند راهنماهای پژوهش، پشتیبانی تخصصی، و اطلاعات عملی (مثل ساعات کاری) را در محیط AI به نمایش بگذارد و کتابخانه را در مسیر کار پژوهشی مرکزی‌تر کند.
این ابزار از شاخص‌ها و مجموعه‌های معتبر مانند Web of Science، Primo و ProQuest بهره می‌برد تا خروجی‌ها و پیشنهادهایش را بر اساس داده‌های علمی و استاندارد ارائه دهد.
نسخه‌ی اول Nexus به‌صورت افزونه مرورگر (browser extension) عرضه می‌شود، تا کاربران بتوانند مستقیماً داخل ابزارهای AI و موتورهای جست‌وجو از آن استفاده کنند.
در آینده، این ابزار قرار است در سیستم‌های دانشگاهی و پورتال‌های کتابخانه‌ای نیز ادغام شود تا دسترسی و تجربه کاربری در محیط‌های آموزشی به‌صورت گسترده‌تر فراهم گردد.
طراحی Nexus توجه ویژه‌ای به حفظ حریم خصوصی کاربران و حقوق دسترسی موسسه دارد و تضمین می‌کند که تنها منابع مجاز و امن برای کاربر نمایش داده شود.
این ابتکار آموزشی نشان می‌دهد که چگونه هوش مصنوعی و منابع معتبر علمی می‌توانند به‌طور همزمان استفاده شوند تا پژوهشگران با اطمینان و دقت بیشتر پژوهش‌های خود را انجام دهند و نقش کتابخانه‌ها در اکوسیستم علمی تقویت شود.

منبع: Research Information، منتشر شده ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶

https://www.researchinformation.info/news/new-clarivate-tool-connects-ai-users-to-trusted-academic-resources/

گزارشگر: فرزانه قنادي‌نژاد
كارمند كتابخانه مركزي دانشگاه تهران

@UT_Central_Library
کارگاه آموزشی مندلی برگزار شد: مندلی (Mendeley) یک نرم‌افزار مدیریت منابع علمی است که به‌منظور سامان‌دهی، ذخیره و بازیابی مراجع پژوهشی طراحی شده است.
این ابزار به پژوهشگران امکان می‌دهد مقالات و فایل‌های علمی را مدیریت کرده و اطلاعات کتاب‌شناختی آن‌ها را به‌صورت خودکار استخراج و ویرایش کنند.
مندلی با پشتیبانی از انواع سبک‌های رفرنس‌دهی، فرآیند ارجاع‌دهی در متون علمی را تسهیل می‌کند. همچنین با اتصال به نرم‌افزارهای واژه‌پرداز، درج منابع و فهرست مراجع را به‌صورت خودکار انجام می‌دهد. این نرم‌افزار نقش مؤثری در افزایش دقت، سرعت و نظم در نگارش پژوهش‌های علمی دارد.
این جلسه با حضور شماری از دانشجویان و تعداد40 نفر به صورت غیر حضوری برگزار گردید.