تصویر برج طغرل در مجموعه کارت‌پستال‌های کتابخانه مرکزی
برج طغرل در شرق آرامگاه ابن‌بابویه شهر ری و از آثار دورهٔ سلجوقی است. این برج آجری با ارتفاعی حدود ۲۰ متر، به‌احتمال زیاد آرامگاه طغرل بیک سلجوقی است. افزون بر کارکرد آرامگاهی، از آن به‌عنوان ساعت آفتابی و راهنمای کاروان‌های جاده ابریشم نیز استفاده می‌شده است. نخستین مرمت آن در سال ۱۳۰۱ قمری به فرمان ناصرالدین‌شاه انجام شد و آخرین بازسازی در سال ۱۴۰۲ صورت گرفته است.
https://t.me/UT_Central_Library

صحنه‌ای از تدریس پزشکی در دارالفنون
برگرفته از کتاب جواهرالحکمه ناصری، تألیف علی بن زین‌العابدین همدانی در سال ۱۲۹۸ قمری (۱۸۸۱ میلادی).
در این تصویر، مؤلف دانشمند، حکیم علی بن زین‌العابدین همدانی، در حال تدریس علم طب به شاگردان خویش در مدرسه دارالفنون تهران دیده می‌شود؛ مدرسه‌ای که در آن روزگار، نماد دانش نوین و پیوند میان حکمت ایرانی و علوم جدید غربی بود. این تصویر، بازتابی است از روزگاری که علم پزشکی در ایران، از میراث حکمت اسلامی به دانش تجربی نوین گام می‌نهاد و دارالفنون، مهد این تحول بود.
https://t.me/UT_Central_Library

📗 طرح تاسیس شرکتی بنام شرکت نفط شمال
✍ محسن مهدوی
🖨 طهران: مطبه بوسفور

🖇 اثر حاضر پیشنهاد تأسیس شرکتی به نام “شرکت نفت شمال ایران” است که هدف آن بهره‌برداری و استخراج معادن نفت در مناطق شمالی ایران می‌باشد. نویسنده با توجه به وضعیت اقتصادی کشور، ضرورت ایجاد راهکاری برای تأمین رفاه عمومی و افزایش توان مالی مردم را از طریق به‌کارگیری منابع طبیعی داخلی مورد تأکید قرار داده و به ثروت ایران در این زمینه اشاره دارد.

https://t.me/boroujerdilib

https://www.cambridge.org/core/books/the-cambridge-companion-to-ottoman-history/66D9DB7314A1A3D5A32740F793E5DFD1

تفصیل محتوای این کتاب را که عنوانش راهنمای کمبریج برای تاریخ عثمانی است، پایین ملاحظه فرمایید 👇🌷👇

کتاب مورد نظر، «راهنمای کیمبریج برای تاریخ عثمانی» (The Cambridge Companion to Ottoman History) است که توسط الکسیس وِیک (استاد تاریخ دانشگاه کُچ در استانبول) ویراستاری شده و قرار است در سال ۲۰۲۵ توسط انتشارات دانشگاه کیمبریج منتشر شود.
این کتاب به عنوان یک معرفی گسترده به حوزه تاریخ عثمانی عمل می‌کند و نمایی در دسترس از روش‌ها و رویکردهای متنوع این رشته ارائه می‌دهد.
در زیر گزارشی جامع از این اثر بر اساس منابع ارائه شده است:
هدف و ماهیت کتاب
• پر کردن یک خلاء روش‌شناختی: این جلد به طور خاص برای برطرف کردن خلاء موجود در ادبیات تاریخ عثمانی طراحی شده است، چرا که معرفی سیستماتیک و کتاب درسی آموزشی در مورد مشکلات نظری، روش‌شناختی و عملی حرفه مورخ عثمانی وجود نداشت.
• پاسخ به سؤالات اساسی: این کتاب به طور مستقیم به این سؤالات می‌پردازد که: چرا باید تاریخ عثمانی را مطالعه کرد؟ منابع موجود کدامند؟ و چگونه محققان می‌توانند شروع به یافتن، خواندن و تفسیر این منابع کنند؟.
• ارزیابی انتقادی و تشخیصی: هدف این مجموعه، صرفاً ارائه خلاصه‌ای جامع یا دائرةالمعارفی نیست؛ بلکه یک ارزیابی اجمالی (synoptic) و مهم‌تر از همه، تشخیصی (diagnostic) از جنبه‌های امیدبخش یک حوزه پویا ارائه می‌دهد. این کتاب پیشرفت‌های قبلی در این زمینه را مورد بررسی انتقادی قرار داده و مسیرهای بالقوه برای تحقیقات آتی را نشان می‌دهد.
• راهنمای تدریس و مرجع ورود به حوزه: این مجموعه به عنوان یک راهنمای تدریس ضروری و یک نقطه ورود ارزشمند به گستردگی و پتانسیل‌های تاریخ عثمانی تلقی می‌شود.
مخاطبان
این کتاب برای طیف گسترده‌ای از خوانندگان طراحی شده است:
• دانشجویان و تازه‌واردان: برای کسانی که تازه سفر خود را در تاریخ عثمانی و پسا عثمانی آغاز می‌کنند، بینش‌ها و جهت‌گیری‌های امیدوارکننده‌ای را پیشنهاد می‌کند.
• محققان باتجربه: به دانشوران باتجربه اجازه می‌دهد تا مکث کرده و در مورد این حوزه به صورت کلی تفکر کنند.
• عموم خوانندگان: برای متخصصان آکادمیک و عموم کنجکاو نیز جذاب خواهد بود.
ساختار و محتوا
کتاب شامل مجموعه‌ای از مقالات سفارشی است که توسط تیمی از مشارکت‌کنندگان متخصص نگاشته شده‌اند. این اثر با مقدمه‌ای کامل درباره منابع اولیه موجود آغاز شده و سپس به دیدگاه‌ها و چارچوب‌های انتقادی این رشته می‌پردازد.
این کتاب به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود:
مقدمه
مقدمه کتاب تحت عنوان «یک زندگی در تاریخ عثمانی» توسط ثریا فاروقی (Suraiya Faroqhi) نوشته شده است. او در این بخش، تجربیات خود به عنوان دانشجو و محقق جوان در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، قبل از تغییرات عمیقی که در پی دسترسی فزاینده به اسناد آرشیوی در دهه ۱۹۹۰ ایجاد شد، را منعکس می‌کند.
بخش اول: منابع و ساختارها (Part I: Sources and Structures)
این بخش به معرفی و تحلیل منابع اصلی تاریخ عثمانی می‌پردازد:
1. ورود به آرشیوها (Setting Off for the Archives): به بحث در مورد آرشیوهای عثمانی، که تخمین زده می‌شود شامل ۱۵۰ میلیون سند و دفترچه باشند، می‌پردازد.
2. منابع ادبی و زندگینامه‌ای (Literary and Biographical Sources): بر اهمیت متون ادبی (مانند شعر و نثر) به عنوان منابع ارزشمند برای محققان تأکید می‌کند، از جمله دیوان‌ها، مجموعه‌ها (mecmuas)، مثنوی‌ها (mesnevis)، تذکره‌ها (Tezkires) (مانند هشت بهشت اثر سهی بیگ) و سُرنامه‌ها (Surnames) (کتب جشنواره‌ها).
3. تاریخ‌نگاری درباری و تواریخ (Chronicles and the Court): به میراث غنی و چندزبانه تاریخ‌نگاری عثمانی می‌پردازد و منابعی چون وقایع‌نگاران (vekayinüvis) (مانند احمد واصف) و شهنامه‌نویسان (şehameneciler) را بررسی می‌کند.
4. مجموعه نامه‌ها و بوروکراسی مرکزی (Letter Collections and the Central Bureaucracy): به بررسی مجموعه‌های نامه‌های رسمی (منشآت münşeat) مانند منشآت‌السلاطین اثر فریدون بیگ و دستورالانشاء اثر ساری عبدالله، به عنوان منابع مهم برای تاریخ امپراتوری و دولت می‌پردازد.
5. دادگاه‌های قانونی و سند مکتوب (Legal Courts and the Question of the Written Document): بر سجل‌های قضات (kadı sicilleri)، به عنوان منابع مرکزی برای تاریخ اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حقوقی، تمرکز کرده و نقش دبیران و فعالیت‌های محضری را تحلیل می‌کند.
6. منابع بصری (Visual Sources): به بررسی نقاشی‌ها (مانند نقاشی‌های مینیاتوری در سلیمان‌نامه و سرنامه‌ همایون)، پرتره‌های سلطنتی، و معماری (مانند آثار معمار سنان) می‌پردازد و تأکید می‌کند که منابع بصری باید در زمینه‌های تاریخی و هنری خود فهمیده شوند.

@UT_Central_Library

7. داده‌های کمی و اقتصاد (Quantitative Data and the Economy): منابع کمی مانند دفاتر تحریر (tahrir defterleri) (دفاتر مالیاتی اولیه)، سجل‌های قضات، و دفاتر تمتع (temettü defterleri) (بررسی‌های مالیاتی اواسط قرن نوزدهم) را بررسی می‌کند.
8. انسان‌شناسی در میان عثمانی‌شناسان (An Anthropologist among Ottomanists): رویکرد انسان‌شناختی را برای تاریخ عثمانی بررسی می‌کند، به ویژه از طریق مقایسه صریح مفاهیم.
بخش دوم: دیدگاه‌ها و روش‌ها (Part II: Perspectives and Methods)
این بخش به رویکردهای تحلیلی جدید در تاریخ عثمانی می‌پردازد:
• تاریخ روستایی (Rural History): به دلیل کمیاب بودن منابع خودجوش از روستاها، بر ضرورت استفاده از طیف گسترده‌ای از منابع (مانند فرمان‌های اجرایی شاهنشاهی، تواریخ محلی و سجلات دادگاه) برای بازسازی زندگی روستایی تأکید می‌کند.
• تاریخ کار (Labor History): به تحولات تاریخی نهادهایی چون اصناف (guilds) و ینی‌چری‌ها (janissaries) و همچنین مطالعاتی که تعامل طبقه، جنسیت و قومیت در واحدهای تولیدی را بررسی می‌کنند، می‌پردازد.
• تاریخ محیط زیست (Environmental History): این حوزه را به عنوان یک روش دوگانه (تاریخ مادی و مفهومی) برجسته می‌کند که به درک تعاملات متقابل انسان و محیط (از جمله آب، گیاهان، حیوانات و بیماری‌ها) کمک می‌کند.
• تاریخ شبکه‌های اجتماعی (Social Networks): بر پتانسیل تحلیل شبکه‌های اجتماعی (SNA) برای مطالعه بازیگران اجتماعی مانند کارگران، زنان و قبایل و درک نحوه شکل‌گیری ساختارها (مانند سیستم حمایتگری) تأکید دارد.
• تاریخ دیجیتال، GIS و علوم انسانی فضایی (Digital History, GIS, and Spatial Humanities): به استفاده از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و ابزارهای محاسباتی برای تحلیل داده‌های جمعیتی تاریخی عثمانی (مانند دفاتر نفوس nüfus defterleri) می‌پردازد.
• تاریخ دیپلماسی عثمانی (Ottoman Diplomacy) و تاریخ فکری (Intellectual History): رویکردهای جدید در این زمینه‌ها را بررسی می‌کند، از جمله بحث چندزبانگی و چالش‌های وارد کردن مدل‌های تاریخ‌نگاری اروپایی.
• تاریخ فرهنگی (Cultural History): بر رویکردهایی تمرکز می‌کند که فرهنگ را پویا و تکه‌تکه می‌دانند، از جمله تاریخ احساسات (History of Emotions) و اجرا (Performance).
بخش سوم: چارچوب‌ها و کنشگران (Part III: Frames and Actors)
این بخش بر روی موضوعات ساختاری و بازیگران کلیدی تمرکز دارد:
• حاشیه‌های امپراتوری و مرزها (Imperial Edges and Those Who Live There): مرزهای عثمانی را به عنوان پنجره‌های حیاتی برای درک پویایی‌هایی که امپراتوری بزرگتر را شکل می‌دهند، بررسی می‌کند.
• پایتخت و ولایت (Capital and Province): به دوگانگی موجود در مطالعات عثمانی بین مرکز و پیرامون (استان‌ها) می‌پردازد و به چالش کشیدن سوگیری‌های مفهومی در مورد "ولایت" را پیشنهاد می‌دهد.
• جنسیت و تمایلات جنسی (Gender and Sexuality): به نقد منابع سنتی (که اغلب مرد محور بوده‌اند) می‌پردازد و راه‌هایی برای بازیابی صدای زنان از طریق منابعی مانند سفرنامه‌ها، فتواها، و سجلات دادگاه ارائه می‌دهد.
• آوارگان و مهاجران (Itinerant Ottomans): نقش مهاجرت (اجباری یا داوطلبانه) و جابجایی انسان‌ها (مانند پناهندگان و عشایر) در شکل‌دهی به تاریخ امپراتوری را بررسی می‌کند.
• انسان‌ها، حیوانات، گیاهان (Humans, Animals, Plants): به دنبال افزایش توجه به محیط زیست، نقش کنشگری غیرانسانی (مانند شترها، پنبه یا قهوه) در تاریخ عثمانی را بررسی می‌کند.
• پس از عثمانی‌ها؟ (After the Ottomans?): به بررسی تداوم‌ها و گسست‌ها بین دوران عثمانی و دولت‌های ملی پسا عثمانی می‌پردازد.
در مجموع، «راهنمای کیمبریج برای تاریخ عثمانی» به جای ارائه یک تاریخ روایی جامع از امپراتوری، مجموعه‌ای از مدخل‌ها را به حرفه مورخ عثمانی ارائه می‌دهد
@UT_Central_Library

بهره‌گیری کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران از هوش مصنوعی در تولید کتاب‌های گویا برای دانشجویان نابینا
کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران با هدف فراهم‌سازی دسترسی برابر به منابع علمی و به‌ منظور ارتقای خدمات اطلاعاتی ویژه دانشجویان نابینا، تاکنون ۱۳۶۰ عنوان کتاب را در استودیو رسانه خود گویا کرده و در اختیار کاربران این بخش قرار داده است.
در گامی نوآورانه، کتابخانه مرکزی با هدف تسریع و بهینه‌سازی فرایند گویا‌سازی منابع، بهره‌گیری از فناوری هوش مصنوعی را در دستور کار قرار داده است. در این طرح، مراحل اسکن کتاب، تبدیل تصویر به متن و در نهایت تبدیل متن به گفتار با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی انجام می‌شود که این فرایند به شکل چشمگیری زمان آماده‌سازی و ارسال نسخه‌های گویای کتاب‌ها را کاهش می‌دهد.
تا کنون با استفاده از این روش، شش عنوان کتاب گویا تولید و در سامانه جامع کتابخانه‌ای دانشگاه تهران (آذرسا) بارگذاری شده است. دسترسی به این منابع، با رعایت اصول و ملاحظات حقوقی، صرفاً برای دانشجویان نابینا فراهم شده است.
@UT_Central_Library

ای زلف تو به دلبری سیه منصور است
ابروت قلیچی و به خود مغرور است
رخساره بهارلو قراگوزلو چشم
در تیرۀ شاملو خطت مشهور است - ( خاوری شیرازی )

( شعر صحیح ) :
زلف تو به جادوی سیه منصور است
ابروت قلیچی و به خود مغرور است
رخساره بهارلو قراگوزلو چشم
در تیرۀ شاملو خطت مشهور است

( عکس برداری : استاد حمید ملکیان )
( محلّ نگهداری : مرکز اسناد و کتابخانه ملّی فارس )

#فتحعلی_حجاب_شیرازی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive

مجلس درس مولف این کتاب درسی در دارالفنون است. عکس بی نظیری است.
بالای عکس نوشته شده: مجلس درس مولفست در مدرسه مبارکه دارالفنون
فهرست بخشی از مطالب این کتاب را که در علم پزشکی است، پایین نگاه کنید

@UT_Central_Library

کتاب پزشکی درسی دارالفنون
مربوط به عنوان پست قبلی