دکتر مهدی بیانی، از چهره‌های برجسته فرهنگ و کتابداری ایران، در سال ۱۳۱۷ با تلاش فراوان بیش از یازده هزار جلد کتاب خطی و چاپی نفیس را از کتابخانه سلطنتی به کتابخانه ملی منتقل کرد.
در ۱۳۳۵ فهرست‌نویسی نسخه‌های کتابخانه سلطنتی را آغاز کرد، اما در ۱۳۴۶ پیش از اتمام آن درگذشت.
یاد این دانشمند فرهیخته و خوشنویس توانا در تاریخ فرهنگ ایران ماندگار است.
@UT_Central_Library

کلیله و دمنه مجموعه‌ای از داستان‌های تمثیلی با ریشه‌ای هندی است که از متنی سانسکریت گرفته شده. این اثر در روزگار خسرو انوشیروان به پهلوی و در قرن دوم هجری به قلم عبدالله بن مقفع به عربی ترجمه شد.
کتاب را حکیم بدبا برای پادشاه هند، دبشلیم، نوشت و در آن با گفت‌وگوی حیوانات، اندیشه‌های انسانی و سیاسی، به‌ویژه درباره رابطه پادشاه و مردم، را بیان کرد.
این اثر بعدها به زبان‌های گوناگون، از جمله گرجی، ترجمه شد و از ماندگارترین آثار ادب پندآموز مشرق‌زمین به شمار می‌آید.
کتاب حاضر در سال 1343 خورشیدی با توضیحات استاد مجتبی مینوی در چاپخانه دانشگاه تهران به زیورطبع آراسته شد.
@UT_Central_Library

گزارشی از نسخ خطی آستان قدس رضوی و فهرست نویسی آنها
ای کاش همه این نسخه ها، به آسانی در دسترس همگان قرار می گرفت.
@UT_Central_Library

نمایشگاه «مرقع‌آرایی دیرین و نوین» در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران تا 20 آبان برپا خواهد بود

کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران به همراه مؤسسه کتاب‌آرایی ایرانی، میزبان رویدادی نفیس و چشم‌نواز با عنوان «مرقع‌آرایی دیرین و نوین» شدند.
این نمایشگاه که گنجینه‌ای از هنر اصیل ایرانی را در خود جای داده، در روز یکشنبه، 27مهرماه، با نشست تخصصی در تالار نفیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران گشایش یافت.در این نمایشگاه کم‌نظیر، مجموعاً شانزده مرقع نفیس و تاریخی، شامل 10 اثر از گنجینه کتابخانه مرکزی و 6 اثر از مجموعه مؤسسه کتاب‌آرایی ایرانی، برای نخستین بار به مدت چهار روز در معرض دید علاقه‌مندان و دوستداران هنر قرار گرفت.
همزمان با آیین گشایش این نمایشگاه، نشستی تخصصی با حضور استادان برجسته و پژوهشگران عرصه هنر و تاریخ، آقایان عمادالدین شیخ‌الحکمایی، نایب شیرازی، محسن جدیدی و سرکار خانم فرشیده کونانی، به صورت حضوری در کتابخانه و نیز به شکل مجازی برگزار گردید.
زمان برگزاری این نمایشگاه تا تاریخ ۲۰ آبان‌ماه و با منابع چاپی مرقعات هر دو سازمان ادامه دارد.
بازدیدکنندگان محترم می‌توانند همه روزه از ساعت ۸ تا ۱۴ از این نمایشگاه در طبقه همکف کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران دیدن فرمایند.

این نمایشگاه، فرصتی استثنایی است برای تماشای جلوه‌هایی بدیع از هنر مرقع‌آرایی، پیونددهنده دیروز و امروز هنر ایرانی، که بی‌شک هر بیننده‌ای را به تحسین وامیدارد.

@UT_Central_Library

بیل گیتس: هوش مصنوعی بزرگ‌ترین اتفاق فناورانه در طول زندگی من است

بیل گیتس، بنیان‌گذار شرکت مایکروسافت و یکی از چهره‌های تأثیرگذار دنیای فناوری، در یادداشتی در وب‌سایت شخصی خود با عنوان Gates Notes نوشت:
«هوش مصنوعی بزرگ‌ترین پیشرفت فنی در طول زندگی من است. اکنون بیش از هر زمان دیگری لازم است که مردم در گفت‌وگو و تصمیم‌گیری درباره مسیر این فناوری شرکت کنند.»
گیتس در این یادداشت و نیز در گفت‌وگو با مجله TIME تأکید کرده است که توسعه هوش مصنوعی به اندازه اختراع ریزپردازنده، رایانه شخصی، اینترنت و تلفن همراه اهمیت دارد. او معتقد است این فناوری می‌تواند ساختار آموزش، بهداشت، تجارت و ارتباطات انسانی را دگرگون کند و همان‌گونه که در دهه‌های گذشته، دسترسی همگانی به اینترنت شکل تازه‌ای از زندگی دیجیتال را رقم زد، اکنون هوش مصنوعی در حال آغاز موجی تازه از تحول است.
بیل گیتس در بخشی دیگر از سخنان خود گفته است که از زمان مشاهده نخستین نمونه‌های «مدل زبانی هوشمند» (مانند GPT) تصمیم گرفت تمرکز بنیاد خیریه خود را نیز بر کاربردهای انسانی و آموزشی این فناوری بگذارد. او افزود:
«هوش مصنوعی می‌تواند به آموزش میلیون‌ها دانش‌آموز، بهبود نظام سلامت در کشورهای کم‌درآمد و کمک به پژوهش‌های علمی سرعت بخشد. این فناوری اگر درست هدایت شود، ابزاری قدرتمند برای عدالت و پیشرفت خواهد بود.»
به گفته گیتس، آینده‌ای در پیش است که در آن «توانایی استفاده آگاهانه و مسئولانه از هوش مصنوعی» یکی از مهارت‌های اساسی هر شهروند و متخصص به شمار خواهد رفت.

منابع:
Bill Gates, “The Age of AI Has Begun”, gatesnotes.com
TIME Magazine, “Bill Gates Believes Generative AI Will Be Revolutionary”, time.com
Automation Alley, “Bill Gates Says AI Is the Most Revolutionary Technology in Decades”, automationalley.com

@UT_Central_Library

شعری از ابراهیم صهبا در باره جمالزاده و همسرش.
از مجموعه اسناد جمالزاده در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
@UT_Central_Library

سوره مائده آیه ۱۱۲ الی ۱۱۴

( محلّ نگهداری : کتابخانه سلیمانیه - استانبول ترکیه )
( با تشکّر از آقای محمّد حسین هویدا )

#کوفی_مصحفی
#کوفی_قدما
#کوفی
@Calligraphy_Archive

‌
📎ترجمهٔ انگلیسی «مغازی سیدنا محمد» از موسی بن‌عقبة


🔵اطلاعات کتاب‌شناختی:
Musa ibn 'Uqbah. (2024). The Maghazi of Sayyiduna Muhammad: The Earliest Known Biography of the Messenger of Allah. Imam Ghazali Publishing.

⭐️ معرفی کتاب
@inekas

نامه دکتر مجتبی مینوی در سال ۱۳۳۴ خطاب به ریاست وقت دانشگاه تهران، درباره آغاز فرآیند تهیه عکس و تصویر از نسخه‌های خطی موجود در کتابخانه‌های ترکیه
از سال ۱۳۲۹، دکتر مجتبی مینوی به مأموریت دانشگاه تهران، برای بررسی نسخه‌های خطی فارسی، عربی و ترکی به کتابخانه‌های ترکیه سفر کرد. در این سفرها، او ضمن پژوهش در گنجینه‌های مکتوب آن کشور، به عکسبرداری و تهیه میکروفیلم از شمار بسیاری از نسخه‌ها پرداخت.
گزارش علمی این مأموریت‌ها را در مجموعه مقالاتی با عنوان «از خزائن ترکیه» در سه شماره پیاپی از مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در سال ۱۳۳۵ منتشر کرد.
ثمره این تلاش‌ها، بیش از هزار نسخه خطی میکروفیلم‌شده بود که اکنون در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگهداری می‌شود.
@UT_Central_Library

نامه درخواست دکتر سعید نفیسی به ریاست دانشگاه برای بازگشت به تدریس، سه سال پس از بازنشستگی
اما با این درخواست موافقت نگردید. او که سه سال از دوران بازنشستگی‌اش گذشته بود، با شوق ادامۀ خدمت در عرصه‌ آموزش و پژوهش، خواستار بازگشت به کلاس درس شد، اما پاسخ دانشگاه منفی بود.
@UT_Central_Library

مسجد جامع فریومد/فرومد به قدری استثنایی و بی‌نظیر بود که وصفش نه در کلام میگنجه نه دوربین من میتونه عظمتش رو نشونش بده!
فثط باید غرق جزئیاتش شد

🔗 ماسیکو معتکف‌الملک

@BetweenDichotomies

«دانشگاه‌ها هوش مصنوعی را در آغوش گرفته‌اند؛ آیا دانشجویان باهوش‌تر می‌شوند یا دیگر فکر نمی‌کنند؟»

در مقاله‌ای که ۲۱ اکتبر ۲۰۲۵ در نشریه Nature منتشر شد، نویسنده Helen Pearson به بررسی روند گستردهٔ ورود فناوری هوش مصنوعی (AI) به دانشگاه‌ها، نحوه استفادهٔ دانشجویان از این فناوری و پیامدهای آن برای توانایی فکر کردن، یادگیری و تولید محتوا پرداخته است.

🔍 نکات کلیدی گزارش
دانشگاه‌هایی در سراسر جهان، از جمله Tsinghua University در پکن، ورود دانشجویان را با دعوت‌نامه‌ای همراه کرده‌اند که آنها را به گفت‌وگو با یک «عامل هوش مصنوعی» درباره دوره‌ها، انجمن‌ها و زندگی دانشگاهی تشویق می‌کند.
این روند نشان می‌دهد که AI دیگر به عنوان ابزاری جنبی در دانشگاه تلقی نمی‌شود، بلکه به‌عنوان بخشی از محیط آموزشی و زندگی دانشجویی در حال تثبیت است.
مقاله بر این تأکید دارد که هرچند استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای نوشتن، تحقیق و کمک به یادگیری می‌تواند کارایی را افزایش دهد، اما هم‌زمان نگرانی‌هایی نیز وجود دارد؛ از جمله اینکه دانشجویان ممکن است کمتر خودشان فکر کنند، کمتر تحلیل شخصی داشته باشند یا وابسته به AI شوند.

نویسنده چند پرسش اساسی مطرح کرده است:
آیا دانشجو با استفاده از AI واقعاً «ذهن فعال» خود را تقویت می‌کند یا فقط «دستیار» را می‌کشد؟
چه تاثیراتی بر آموزش، ارزیابی، عدالت آموزشی و استانداردهای علمی خواهد داشت؟
دانشگاه‌ها و استادان چگونه باید با این فناوری برخورد کنند تا علاوه بر پذیرش آن، تضمین شود که یادگیری عمیق، تفکر انتقادی و مهارت‌های تحلیلی همچنان محفوظ بمانند؟
مقاله اشاره می‌کند که برخی مطالعات اولیه نشان داده‌اند انبوه استفاده از AI برای نوشتن می‌تواند منجر به «فرایند یادگیری سطحی‌تر»، کاهش فرصت برای تمرین مهارت‌های نوشتاری و تحلیل و حتی افزایش احتمال سرقت علمی شود.
در نهایت، نویسنده تأکید می‌کند که دانشگاه‌ها باید چارچوب‌های جدیدی طراحی کنند: راهنمایی استفادهٔ اخلاقی، ارزیابی استادان با فناوری‌های جدید، آموزش مهارت‌های مکمل (مثل تفکر انتقادی، تفکیک اطلاعات واقعی از تولیدات AI) و بازنگری در سیاست‌های ارزیابی دانشجویی.

🎯 پیامدها برای دانشجویان و دانشگاه‌ها
برای دانشجویان: استفاده از AI نمی‌تواند جایگزین کامل تلاش، تحلیل شخصی و تمرین مداوم باشد؛ بلکه می‌تواند آن را تقویت کند اگر به‌صورت هوشمندانه و همراه با راهنمایی استادان استفاده شود.
برای استادان و دانشگاه‌ها: ضروری است تا سیاست‌های بازنگری‌شده دربارهٔ استفاده از AI تدوین شود، شامل شفافیت دربارهٔ کار دانشجویان، ارزیابی مبتنی بر مهارت‌های تفکر انتقادی و تشخیص «استفادهٔ صرف از AI».
برای سیستم‌های آموزشی: این فناوری می‌تواند فرصت‌های بزرگی ایجاد کند — مانند شخصی‌سازی یادگیری، دسترسی بهتر به منابع، خودآموزی پیشرفته — اما بدون نظارت و چارچوب مناسب، ممکن است به کاهش کیفیت یادگیری و تضعیف مهارت‌های اصلی بیانجامد.

📌 منبع

https://www.nature.com/articles/d41586-025-03340-w
Helen Pearson، «Universities are embracing AI: will students get smarter or stop thinking?», Nature, 21 October 202۵.

@UT_Central_Library