📚 #معرفی_کتاب

🔺حضور مسیحیت غربی در قلمرو روسیه و ایران عصر قاجار، حدود ۱۷۶۰ تا حدود ۱۸۷۰

🔺 The Western Christian Presence in the Russias and Qājār Persia, c.1760–c.1870

👈🏻 نویسنده: Thomas O'Flynn
👈🏻 ناشر:  BRILL
👈🏻 سال انتشار : (2017)
👈🏻شابک: 9789004163997

معرفی ناشر

نویسنده در اثر حاضر خواننده را به یک مقطع تاریخی سرنوشت‌ساز می‌برد: اوایل قرن نوزدهم که امواج کشورگشایی روسیه‌ی تزاری به مرزهای قفقاز می‌رسید، و در دلِ همین بزنگاه تاریخی، روایتی زنده از زندگی و زمانه‌ی تکاپوهای تبلیغی در روسیه‌ و ایرانِ آن عصر به دست می‌دهد. نویسنده در عین حال، به ترسیم مناسبات میان سلسله‌ی نوپای قاجار و تحرکات تبلیغی مبلغان اروپایی و آمریکایی می‌پردازد. این کتاب، آن جهان را از منظری عمدتاً دینی بازمی‌نمایاند و هم آرمان‌های الهام‌بخش مبلغان غربی را روایت می‌کند و هم مشقت‌های روزمره‌شان را؛ چه آنان که پروتستان بودند (از فرقه‌های اسکاتلندی، بازلی و جماعت‌گرای آمریکایی) و چه کاتولیک (یسوعیان و ونسانیان). این اثر واکنش‌های اقوام و قبایل گوناگون، از جمله تاتارهای قفقاز شمالی، کاباردی‌ها و چرکس‌ها را می‌کاود. ایران، مقصد نهایی این مبلغان بود که عاقبت در دهه‌ی ۱۸۲۰ دستیابشان شد. این پژوهش در کلیت خود بر مسیرِ پرفراز و نشیب تاریخ در آسیای غربی پرتو می‌افکند و زمینه‌های شکل‌گیری دسته‌ای از منازعات سیاسی-مذهبی را در چچن و ایران آشکار می‌سازد که تا امروز نیز پا بر جا مانده است.

فهرست مطالب
مقدمه
۱) بافتار تاریخی
۲) پیشاهنگان حضور تبلیغی در سده‌ی نوزدهم (۱): مبلغان و متکلمان کاتولیک در طلیعه‌ی عصر قاجار
۳) پیشاهنگان حضور تبلیغی در سده‌ی نوزدهم (۲): مبلغان پروتستان اونجلیکال اوایل دوران مدرن در ایران و بغداد
۴) هیئت تبلیغی مؤتلفه‌ی اخوان در سارپتا واقع در سیس‌قفقاز (حدود ۱۷۶۵-۱۸۹۲): دهه‌های نخستین و هیئت تبلیغی آسیایی روسیه (حدود ۱۷۶۵-۱۸۲۲)
۵) مبلغان «انجمن تبلیغی ادینبرو» و مبلغان مستقل کتاب مقدس از اسکاتلند (۱۸۰۲-۳۵) در قفقاز شمالی
۶) مبلغان اسکاتلندی و ژزوئیت در قفقاز شمالی و ممالک محروسه‌ی امپراتوری روسیه: کاراس، هشترخان، موزدوک، اورنبورگ، کریمه و اودسا (۱۸۰۵ - دهه‌ی ۱۸۳۰)
۷) مبلغان کتاب مقدس از بازل (۱۸۳۳-۳۷) و اسکاتلند (۱۸۴۷-۵۲) در قفقاز، ماوراء قفقاز و ایران
۸) «هیئت تبلیغی نسطوریان» (۱۸۳۳-۶۹) وابسته به «شورای عالی هیئت‌های اعزامی آمریکا به ممالک خارجه» در آذربایجان و کردستان
۹) هیئت اعزامی لازاریست‌ها (ونسانیان) (۱۸۳۸-۷۰): هیئت کاتولیک در ارومیه، آذربایجان ایران و تهران
۱۰) یهودیان ایران: تعاملات با غرب و هیئت‌های اعزامی (۱۸۱۱-دهه‌ی ۱۸۹۰) (۱): منظرهای تاریخی: سرگذشت اولیه‌ی یهودیان ایران، کنش و واکنش فکری ایرانیان و غربیان با یهودیان اروپا و هیئت‌های تبلیغی برای یهودیان در اروپا و ایران
۱۱) یهودیان ایران: تعاملات با غرب و هیئت‌های اعزامی (۱۸۱۱-حدود دهه‌ی ۱۸۹۰) (۲): هیئت اعزامی «انجمن لندنی برای ترویج آیین مسیح در میان کلیمیان» به بغداد، بین‌النهرین و ایران (۱۸۴۴-دهه‌ی ۱۸۹۰)
۱۲) فرجام سخن

📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، از مجموعه های اهدایی از هر نوع، استقبال می کند. لطفا هر مجموعه ای دارید، کتابهای قدیمی یا جدید، اسناد یا عکس، به کتابخانه مرکزی دانشگاه بسپارید. این کتابها فهرست شده در اختیار مراجعین قرار گرفته و شما که به فرهنگ تان خدمت کرده اید، در اجر آن شریک خواهید بود.
تلفن تماس: 09125236959

‌
💠 مرور تفصیلی کتاب: «خلیفهٔ خدا: مرجعیت دینی در قرون نخستین اسلامی» اثر مشترک پاتریشیا کرون و مارتین هایندز

Crone, Patricia, and Martin Hinds. God’s Caliph: Religious Authority in the First Centuries of Islam. Cambridge University Press, 1986.

به مناسبت دهمین سالگرد درگذشت پاتریشیا کرون (مارس ۱۹۴۵ - ژوئیه ۲۰۱۵)

⬇️دریافت صفحات نخست کتاب

👤 معرفی کتاب به قلم: علیرضا طباطبائی یزدی

پاتریشیا کرون و مارتین هایندز در کتاب خلیفه‌ خدا از دیوان‌های شعر قدیم و برخی اسناد و مدارک تاریخی دیگر استفاده می‌کنند تا معنای پذیرفته‌شده از «خلیفه» در دو قرن نخست هجری را به چالش بکشند. نزد آنها خلیفه صرفاً به معنای حاکمیت سیاسی بلاد اسلامی نیست، بلکه مهمتر از آن، حاکمیت دینیِ پیوند خورده با نمایندگی از خدا است. خلفا نمایندگان خدا در زمین هستند تا - مهمتر از «دنیا» - از «دین» مسلمانان نگهداری کنند. آنها بیش و پیش از این که رهبر سیاسی مسلمانان باشند،‌ رهبر دینی آنها بوده‌اند.

به طور کلی، کرون و هایندز در این کتاب تلاش می‌کنند تا انگارهٔ اصیل‌تر و قدیم‌ترِ «خلیفه» نزد مسلمانان نخستین را بازیابی کنند؛ انگاره‌ای که به تصریح نویسندگان در جای جای کتاب، در آغاز بسیار شبیه به «امامت» به معنای شیعی کلمه بوده و سپس به تدریج و کمی پس از آغاز عصر عباسی به تغییراتی دچار شده و شکلی جدید به خود گرفته است. به بیان دیگر، علی رغم نظر پژوهشگرانی که تفکر شیعی در باب امامت را یک «انحراف» از مسیر اصلی اسلامی می‌دانند، نتیجه‌گیری نویسندگان کتاب بر این است که اندیشهٔ اسلامیِ اصیل‌تر در باب خلافت همان اندیشهٔ شیعی بوده است.

کتاب خلیفهٔ خدا: مرجعیت دینی در قرون نخستین اسلامی، با بیش از هزار ارجاع (بر اساس آمار ثبت شده در گوگل‌اسکالرز)، در ۴۰ سال گذشته، یک تحقیق اثرگذار در مطالعات اسلامی بوده و اثری بنیادین و کلاسیک در بازاندیشی مفهوم خلافت و جایگاه دینی آن در تاریخ صدر اسلام محسوب می‌شود.

تا کنون بیش از ۱۰ مرور علمی-انتقادی  توسط پژوهشگران برجستهٔ مطالعات اسلامی بر این اثر نگاشته شده که آخرین آن‌ها در همین سال اخیر نگاشته شده است. در هر یک از مرورها، به برخی جنبه‌های این اثر بیشتر توجه داشته است. در مرور اختصاصی انعکاس از این اثر، با بهره‌گیری از مهمترین این مرورها، خلاصه‌ای تفصیلی از فصل‌های کتاب، روش‌شناسی و دستاوردهای آن در ۲۰ صفحه آمده است و در انتها به برخی از امتدادهای پژوهشی این اثر در تحقیقات آکادمیک اخیر توجه شده است.

🔗 اطلاعات کتابشناختی مرور:
علیرضا طباطبایی یزدی (۱۴۰۴)، مرور کتاب: «خلیفهٔ خدا: مرجعیت دینی در قرون نخستین اسلامی»،‌ مجموعه آنلاین «انعکاس ادبیات».

#انعکاس_کتاب
🔵@inekas

از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

این تصویر یک نمای هوایی قدیمی از شهر پاریس است که از بالای برج ایفل (Tour Eiffel) گرفته شده. در پایین تصویر نوشته‌ای به زبان فرانسوی دیده می‌شود که عبارت است از:

"Vue sur les Champs-Élysées prise de la Tour Eiffel"
به‌معنای: "نمایی از شانزه‌لیزه، گرفته‌شده از برج ایفل."

همچنین در تصویر می‌توان رودخانه سن (Seine) را دید که از میان شهر پاریس می‌گذرد، و پل‌هایی که بر آن ساخته شده‌اند. در سمت چپ بالا نیز احتمالاً بخش‌هایی از میدان شانزه‌لیزه یا پارک شان دو مارس قابل مشاهده است.

از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
تاریخ: 12 دسامبر 1894
مکان: سنت پترزبورگ (С. Петербургъ)
نام تاجر/شرکت:
Александр Иванович Высоцкий (الکساندر ایوانوویچ ویسوцکی)
فروشنده کفش‌های طبی و ارتوپدی (Orthopédiste)
و تأمین‌کننده دربار سلطنتی روسیه (به‌ویژه برای نیکلای میخائیلوویچ – князь Николай Михайлович)
زبان: روسی با واژگان فرانسوی نیز (مثلاً: Fournisseur de S.A.I.)
فاکتور خرید یا صورتحسابی است که به شخصی از خاندان سلطنتی – احتمالاً پرنس گریبویدوف (Грибое́дов) – ارسال شده است.
اقلامی همچون: کفش‌های مخصوص، قالب‌گیری ارتوپدی، ساخت اختصاصی کفش طبی، پارچه و بند
قیمت‌گذاری دقیق با واحد روبل (₽)
🏛 عناصر تزئینی:
نشان‌های افتخار، مدال‌ها و احکام سلطنتی در بالای سند:
این نشان می‌دهد که شرکت «ویسوцکی» دارای مجوز رسمی و تأمین‌کننده دربار سلطنتی روسیه بوده است.
نوشته‌های فرانسوی در پایین:
از جمله عضویت در "Académie Nationale de Paris" (آکادمی ملی پاریس)
و اینکه فروشگاه در خیابان نوسکی (Nevsky Prospect) قرار داشته.
https://t.me/UT_Central_Library
اطلاعات بالا همگی با کمک chatgpt تدارک شده است.

کتاب مختصر اما جالبی است که در سال 1928 (1346ق / 1307ش نوشته شده و بحث مقابله شرق اسلامی با غرب را در مناطق مختلف دنبال کرده است.
https://t.me/UT_Central_Library

خلاصه ای از دیدگاه های ارائه شده در کتاب بالا به این شرح است:
کتاب «الاسلام و اسیا أمام المطامع الاروبیة» نوشته اوجین یونم، گزارشی مفصل از طمع‌ورزی‌ها و جاه‌طلبی‌های کشورهای اروپایی در قبال جهان اسلام و آسیا ارائه می‌دهد و رویکردی انتقادی نسبت به سیاست‌های استعماری غرب دارد. هدف اصلی کتاب دفاع از تمدن شرق در برابر مطامع اروپا است.
خلاصه کلی کتاب: این کتاب به بررسی این موضوع می‌پردازد که چگونه پس از جنگ جهانی اول، کشورهای اروپایی با وجود تغییر در شیوه‌های استعماری، همچنان به دنبال نفوذ و تسلط بر کشورهای شرقی بودند. نویسنده استدلال می‌کند که اروپا با استفاده از ابزارهای پنهان‌تر مانند تفرقه افکنی، بهره‌برداری اقتصادی و نفوذ سیاسی، به دنبال کنترل شرق بوده است. کتاب بر ضرورت بیداری و اتحاد ملت‌های شرق در برابر این تهدیدها تأکید دارد.
مرور فصول و بخش‌های اصلی:
• مقدمه (ص. 2):
◦ نویسنده هدف از نگارش کتاب را دفاع از تمدن شرقی در مقابل مطامع اروپا اعلام می‌کند.
◦ او بیان می‌کند که کشورهای اروپایی پس از جنگ جهانی اول، به جای اشغال نظامی مستقیم، به دنبال اهداف خود از طریق تفرقه افکنی و ایجاد نفاق بین ملت‌های شرقی هستند.
◦ هدف اروپا تقسیم ملت‌ها، ایجاد تفرقه و بهره‌برداری از منابع شرق است.
• فصل اول: آیا مشرق، جنگ غرب است؟ (ص. 6):
◦ این فصل به بررسی روابط شرق و غرب می‌پردازد.
◦ نویسنده تأکید می‌کند که سیاست اروپا دیگر اشغال نظامی مستقیم نیست، بلکه نفوذ نرم و تفرقه افکنی است.
◦ او هشدار می‌دهد که کمک‌های اروپایی اغلب پوششی برای بهره‌برداری و ایجاد نفاق است و ملت‌های شرق باید از اهداف واقعی اروپا آگاه باشند.
• فصل دوم: جاه‌طلبی‌های اروپایی در مصر در سال 1927 (ص. 14):
◦ این فصل بر جاه‌طلبی‌های مشخص کشورهای اروپایی در مصر در سال 1927 تمرکز دارد.
◦ به منافع و مداخلات قدرت‌هایی مانند بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، بلژیک، یونان و سوئد در مصر اشاره می‌شود.
◦ موضوعاتی مانند اختلافات بر سر آب نیل، راه‌آهن، کنوانسیون‌های مالی و کاپیتولاسیون بررسی شده است.
◦ کنوانسیون مالی انگلیس و فرانسه در سال 1888 به عنوان مثالی از نفوذ مالی اروپا ذکر شده است.
• فصل سوم: آسیا و خاور نزدیک (ص. 24):
◦ این بخش به تقسیم خاورمیانه تحت قیمومیت بریتانیا و فرانسه می‌پردازد.
◦ کشف نفت و اهمیت آن در سیاست‌های استعماری برجسته می‌شود.
◦ به ایجاد "وطن ملی" در فلسطین و نقش بریتانیا در آن اشاره شده است.
◦ معاهده سایکس-پیکو و پیامدهای آن در تقسیم امپراتوری عثمانی نیز مورد بحث قرار می‌گیرد.
◦ نقش و مقاصد روسیه در منطقه نیز ذکر شده است.
• فصل چهارم: سوریه و لبنان (ص. 44):
◦ این فصل به تفصیل به قیمومیت فرانسه بر سوریه و لبنان، وضعیت سیاسی، جنبش‌های ملی‌گرایی و تلاش برای استقلال می‌پردازد.
◦ موضوعاتی چون تقسیم سوریه، قانون اساسی، انتخابات، و نقش کمیسر عالی فرانسه مورد بررسی قرار گرفته است.
• فصل پنجم: جنگ‌های صلیبی (ص. 66):
◦ این فصل اقدامات اروپایی در شرق را به منزله ادامه جنگ‌های صلیبی تاریخی تفسیر می‌کند.
◦ دیدگاه شرقی‌ها نسبت به این "جنگ صلیبی" جدید، به عنوان یک درگیری مذهبی و تاریخی، مورد تأکید قرار گرفته است.
• فصل ششم: کشورهای جاه‌طلب (ص. 68):
◦ این فصل به ماهیت دیرینه جاه‌طلبی‌های اروپایی، ابعاد اقتصادی و سیاسی آن‌ها، و تأثیرشان بر مناطق مختلف شرق می‌پردازد.
• فصل هفتم: خلاصه (ص. 72):
◦ این فصل خلاصه‌ای از استدلال‌های کتاب را ارائه می‌دهد.
◦ نویسنده اشاره می‌کند که قدرت‌های اروپایی از تفرقه‌ها و ضعف‌های داخلی در شرق برای پیشبرد اهداف خود سوءاستفاده کرده‌اند.
◦ بر لزوم هوشیاری در برابر نفوذ خارجی مجدداً تأکید می‌شود.
• فصل هشتم: اسلام و مشرق (ص. 75):
◦ این بخش به نقش اسلام به عنوان یک نیروی وحدت‌بخش در برابر جاه‌طلبی‌های خارجی می‌پردازد.
◦ چالش‌ها و پتانسیل‌های وحدت اسلامی مورد بحث قرار می‌گیرد و بر اهمیت بیداری وجدان شرقی تأکید می‌شود.
• فصل نهم: اتحاد اسلامی (ص. 97):
◦ این فصل به طور خاص به مفهوم و اهمیت اتحاد اسلامی در مقابله با نفوذ اروپا می‌پردازد.
◦ بر ضرورت اتحاد مسلمانان برای حفاظت از منافع و سرزمین‌های خود تأکید شده است.
◦ همچنین به ایده برگزاری کنگره‌های اسلامی برای تقویت این اتحاد اشاره می‌شود.
• فصل دهم: مسائل سوریه (ص. 112) :
◦ این فصل به طور ویژه بر مسائل سیاسی و اجتماعی داخلی سوریه تمرکز دارد، از جمله نقش اداره فرانسه، حکمرانی محلی، و افکار عمومی .
• فصل یازدهم: جنگ‌های صلیبی و روسیه (ص. 130) :
◦ این فصل جنگ‌های صلیبی تاریخی را در چارچوب نقش و جاه‌طلبی‌های روسیه در برابر شرق بررسی می‌کند .

• فصل دوازدهم: جاه‌طلبی‌های فرانسه در مراکش (ص. 133) :
◦ این فصل به تحلیل سیاست‌های استعماری فرانسه و تأثیر آن بر مراکش می‌پردازد .
• فصل سیزدهم: شمال آفریقا (ص. 136) :
◦ بحث جاه‌طلبی‌های اروپا در سراسر شمال آفریقا را گسترش می‌دهد .
• فصل چهاردهم: مقدمه‌ای بر معاهده صلح (ص. 140) :
◦ این فصل به معاهدات صلح پس از جنگ جهانی اول و پیامدهای آنها برای تقسیم و کنترل سرزمین‌های شرقی توسط قدرت‌های اروپایی می‌پردازد .
• فصل پانزدهم: اسلام و آسیا (ص. 144) :
◦ این فصل موضوع اصلی کتاب را تکرار می‌کند و بر چالش‌های مشترک پیش روی ملت‌های اسلامی و آسیایی در برابر جاه‌طلبی‌های اروپا تمرکز دارد .
• فصل شانزدهم: ملی‌گرایی و فرقه‌ها (ص. 146) :
◦ این فصل پویایی‌های داخلی ملی‌گرایی و فرقه‌گرایی در جوامع شرقی را بررسی می‌کند و اینکه چگونه ممکن است این عوامل تحت تأثیر یا بهره‌برداری قرار گیرند .
• فصل هفدهم: دلایل اقتصادی (ص. 148) :
◦ این فصل به انگیزه‌های اقتصادی پشت گسترش اروپا، مانند تمایل به دستیابی به منابع و بازارها، تأکید می‌کند .
• فصل هجدهم: اسلام و روسیه (ص. 150) :
◦ این فصل به نقش تاریخی و معاصر روسیه در قبال اسلام و شرق می‌پردازد و ممکن است آن را با دیگر قدرت‌های اروپایی مقایسه کند .
• فصل نوزدهم: نتیجه‌گیری کلی (ص. 154) :
◦ این فصل خلاصه‌ای از استدلال‌های اصلی کتاب را ارائه می‌دهد و بر مبارزه مداوم علیه دخالت‌های خارجی و لزوم وحدت و خودباوری شرقی تأکید می‌کند .
• ضمائم (ص. 165، 185) :
◦ ضمایم شامل اسناد تکمیلی مانند معاهده انگلیس و عراق و توافق ترکیه و عراق هستند .
به طور کلی، این کتاب تحلیلی جامع از سیاست‌های استعماری اروپا در خاورمیانه و آسیا پس از جنگ جهانی اول ارائه می‌دهد و بر خطرات پنهان این سیاست‌ها برای استقلال و وحدت ملت‌های شرقی تأکید می‌کند.
اوژن یونگ یک نویسنده فرانسوی و منتقد نگاه استعماری اروپا به شرق بوده است.

مرتضی کریمی نیا، «قرآن منسوب به خط امام رضا (ع) در آستان قدس رضوی و تکمله‌های آن: مقایسه‌ای میان نسخه 1586 و نسخه 4354 و چند برگۀ قرآنی در حراج‌های لندن»، آینۀ میراث، دورۀ 15، ش 60، بهار و تابستان 1396، ص 31-70.

مقالۀ حاضر به بررسی کلی ویژگی‌های یکی از نسخه‌های قرآن منسوب به امام علی بن موسی الرضا (ع) به شمارۀ 1586 در کتابخانۀ آستان قدس رضوی می‌پردازد و نشان می‌دهد که پاره‌های دیگر آن که سال‌ها پیش از عراق به ایران منتقل، و وقف حرم رضوی شده، در نسخه‌ای دیگر در همان کتابخانه (به شمارۀ 4354) و نیز در چند مجموعۀ شخصی در خارج از ایران (ارائه شده در حراج‌های لندن) وجود داشته است، و این آثار، در واقع، مکمّل یکدیگرند. همچنین شباهت‌هایی آشکار میان امضای الحاقی موجود در این قرآن و ترقیم 9 نسخۀ قرآنی دیگر در ایران و سایر کشورها وجود دارد. بررسی متن هر دو نسخه نشان می‌دهد که کاتب نسخه، قرآن را ـ احتمالاً در نیمۀ دوم قرن دوم یا نیمۀ نخست قرن سوم ـ مطابق مکتب بصری کتابت کرده است این متن که در اصل بدون نقطه بوده، بعدها به دست افرادی دیگر نقطه‌گذاری و اعراب‌گذاری شده است.