دو_شاهنامه_خطی_مصور_تازه_یاب.pdf
1.3 MB
مقالۀ حاضر، نوشته استاد ایرج افشار و منتشرشده در فصلنامه «نامه بهارستان» سال ۸۷ـ۱۳۸۶، دوره هشتم و نهم، شماره ۱۳ـ۱۴)، به معرفی و بررسی دو نسخه خطی مصور شاهنامه میپردازد که در سال ۱۳۸۵ به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران افزوده شدهاند.
نسخه اول (شماره ۱۱۵۵۵) با ۵۴۹ برگ و قطع رحلی، مربوط به سال ۹۰۲ هجری قمری است و علیرغم وجود تنها یک مجلس تصویر در آن، نشانههایی از تصاویر گمشده در اواخر عصر قاجار دارد. بر اساس رکابهها، ۳۹ ورق مصور یا عادی از این نسخه جدا شده است. شکل صفحهبندی و آرایش کلی آن میتواند راهنمایی برای شناسایی صفحات تصویردار گمشده در مجموعههای دیگر باشد.
نسخه دوم (شماره ۱۱۵۵۶)، دارای ۵۵۴ برگ و قطع رحلی و بدون تاریخ دقیق است که به احتمال زیاد متعلق به نیمه دوم قرن دهم هجری است. وجود نوارهای ابریشمین سبز بین برگها نشان میدهد این نسخه حداقل دارای پنجاه مجلس تصویر بوده است. همچنین، تذهیبکاری یکنواخت و گسترده صفحات مقابل تصاویر از ویژگیهای برجسته این نسخه به شمار میرود.
هر دو شاهنامه به پیوست قابل دانلود هستند.
https://t.me/UT_Central_Library
نسخه اول (شماره ۱۱۵۵۵) با ۵۴۹ برگ و قطع رحلی، مربوط به سال ۹۰۲ هجری قمری است و علیرغم وجود تنها یک مجلس تصویر در آن، نشانههایی از تصاویر گمشده در اواخر عصر قاجار دارد. بر اساس رکابهها، ۳۹ ورق مصور یا عادی از این نسخه جدا شده است. شکل صفحهبندی و آرایش کلی آن میتواند راهنمایی برای شناسایی صفحات تصویردار گمشده در مجموعههای دیگر باشد.
نسخه دوم (شماره ۱۱۵۵۶)، دارای ۵۵۴ برگ و قطع رحلی و بدون تاریخ دقیق است که به احتمال زیاد متعلق به نیمه دوم قرن دهم هجری است. وجود نوارهای ابریشمین سبز بین برگها نشان میدهد این نسخه حداقل دارای پنجاه مجلس تصویر بوده است. همچنین، تذهیبکاری یکنواخت و گسترده صفحات مقابل تصاویر از ویژگیهای برجسته این نسخه به شمار میرود.
هر دو شاهنامه به پیوست قابل دانلود هستند.
https://t.me/UT_Central_Library
زن در ایران عصر مغول.pdf
15.6 MB
در دوران مغول، زن از جایگاهی استثنایی برخوردار بود و نسبت به دورههای دیگر تاریخ ایران، از حقوق و آزادیهای بیشتری بهرهمند شد. زنان در کنار مردان در امور اقتصادی، سیاسی، جنگ و حتی ریاست ایل مشارکت داشتند. تعدد زوجات رایج بود، اما زنان—بهویژه همسر اول یا «خاتون»—مقام مشخص و محترمی داشتند.
ازدواج امری حیاتی و اجتنابناپذیر تلقی میشد؛ حتی ازدواج با بیوهها و زنان خویشاوند (جز مادر، دختر، خواهر و عروس) معمول بود. در این دوران، زن بهندرت مجرد میماند و حضورش در جامعه و سیاست دیده میشد.
همچنین، پیش از مغولها، سلطه قبایل ترک بر ایران (حدود ۲۵۰ سال) زمینهساز رشد جایگاه زن شده بود. ترکها نیز مانند مغولها برای زنان ارزش زیادی قائل بودند و آنها را در امور مختلف سهیم میدانستند. این تأثیرات فرهنگی موجب شد در عصر مغول، زن به بالاترین سطح مشارکت اجتماعی و سیاسی در تاریخ پس از اسلام ایران برسد.
https://t.me/UT_Central_Library
ازدواج امری حیاتی و اجتنابناپذیر تلقی میشد؛ حتی ازدواج با بیوهها و زنان خویشاوند (جز مادر، دختر، خواهر و عروس) معمول بود. در این دوران، زن بهندرت مجرد میماند و حضورش در جامعه و سیاست دیده میشد.
همچنین، پیش از مغولها، سلطه قبایل ترک بر ایران (حدود ۲۵۰ سال) زمینهساز رشد جایگاه زن شده بود. ترکها نیز مانند مغولها برای زنان ارزش زیادی قائل بودند و آنها را در امور مختلف سهیم میدانستند. این تأثیرات فرهنگی موجب شد در عصر مغول، زن به بالاترین سطح مشارکت اجتماعی و سیاسی در تاریخ پس از اسلام ایران برسد.
https://t.me/UT_Central_Library
انتشارات بریل در سال 2016 خاطرات کراچکوفسکی را از روسی به انگلیسی ترجمه کرده است با عنوان:
«در میان مخطوطات عربی: برگهایی از خاطرات کتابخانهها و آدمها». امروز این ترجمه را ورق میزدم. در ابتدای مقدمهاش نکته جالبی گفته و خواهش کرده خواننده اثر را خاطرات شخصی نویسنده نداند. بلکه خاطراتی بداند مربوط به نسخههایی که نقش مهمی در زندگی نویسنده داشتهاند.
اصل روسی و ترجمۀ انگلیسی را اینجا ملاحظه فرمایید:👇🌺👇
«در میان مخطوطات عربی: برگهایی از خاطرات کتابخانهها و آدمها». امروز این ترجمه را ورق میزدم. در ابتدای مقدمهاش نکته جالبی گفته و خواهش کرده خواننده اثر را خاطرات شخصی نویسنده نداند. بلکه خاطراتی بداند مربوط به نسخههایی که نقش مهمی در زندگی نویسنده داشتهاند.
اصل روسی و ترجمۀ انگلیسی را اینجا ملاحظه فرمایید:👇🌺👇
https://www.theguardian.com/science/2025/jul/23/google-ai-tool-roman-inscriptions-aeneas
ابزار تازه گوگل برای خواندن کتیبه ها و الواح لاتین
ابزار تازه گوگل برای خواندن کتیبه ها و الواح لاتین
the Guardian
Google develops AI tool that fills missing words in Roman inscriptions
Program Aeneas, which predicts where and when Latin texts were made, called ‘transformative’ by historians
معرفی ابزار گوگل برای خواندن متون باستانی به لاتین
۱. معرفی ابزار Aeneas
گوگل دیپمایند در ۲۳ جولای ۲۰۲۵ ابزار جدیدی با نام Aeneas را معرفی کرده است . این مدل AI برای کمک به پژوهشگران در تفسیر و بازسازی متون لاتین باستانی طراحی شده است و میتواند بخشهای آسیبدیده، گمشده یا ناواضح را اکمال کند.
۲. پایگاه داده و عملکردAeneas
بر اساس پایگاه دادهای عظیم شامل حدود ۲۰۰٬۰۰۰ متن لاتین (بیش از ۱۶ میلیون کاراکتر) آموزش دیده است و قادر است نقطه جغرافیایی و تاریخ تقریبی تولید هر کتیبه را تخمین بزند، با دقتی که در حد ۱۳ سال اختلاف زمانی است
۳. تواناییهای کلیدی
بازسازی بخشهای حذفشده: دقت متوسط در تکمیل متنهای تا ۱۰ کاراکتر حذفشده در حدود ۷۳٪ است
یافتن نمونههای مشابه (parallels): Aeneas بر خلاف روش دستهبندی صرف لغوی، با شناسایی ساختارهای زبانی، جغرافیایی و تاریخی، متون مشابه را در سریعترین زمان شناسایی میکند
۴. تجربه کاربران و ارزیابی
در آزمایشی که توسط ۲۳ مورخ انجام شد، در ۹۰٪ موارد اطلاعات و زمینه ارائهشده توسط Aeneas مفید گزارش شده است
تحلیل یکی از کتابتهای معروف روم، یعنی Res Gestae Divi Augusti نشان داد که مدل توانسته بازه زمانی مطابق با فرضیههای رایج تاریخی (بین ۱۰ ق.م و ۲۰ م) را تعیین کند
۵. اهمیت در پژوهشهای تاریخ و انسانشناسی
این ابزار گامی بزرگ به سمت دکد کردن تاریخ از متون متروکه یا آسیبدیده است و کمک میکند پژوهشگران زمان و تلاش زیادی را صرف جستوجوی متون مشابه نکنند. ارائه تصویری همهجانبه از کتیبهها، امکان مداخلات تحلیلی جدید و تعامل پژوهشگر–هوش مصنوعی را فراهم کرده است
.۶. دسترسی و اهداف آینده Aeneas
به صورت رایگان برای پژوهشگران و دانشجویان در دسترس است و کدهای آن متنباز (open source) منتشر شدهاند . توسعه آن برای زبانها و خطهای باستانی دیگر—از پاپیروسها تا سکهها—در دستور کار قرار دارد.
📝 جمعبندی
Aeneas یک مدل هوشمند چندرسانهای (متن و تصویر) است که متون نگارششده به لاتین را از لحاظ تاریخی و جغرافیایی تحلیل کرده، تکمیل مینماید و به نمونههای مشابه آن متون در سراسر جهان متصل میشود.
این ابزار نه فقط یک ابزار ترجمه یا OCR، بلکه مدلی برای بازسازی و قرار دادن متن در چارچوب تاریخیاش است.
تست آن با مورخان واقعی، اعتبار و کاربردی بودن آن را نشان داده؛ در ۹۰٪ موارد راهگشاست، ولی نیاز به قضاوت انتقادی انسانی نیز دارد.
اگرچه برای لاتین پدید آمده، قابلیت گسترش کاربرد به سایر زبانهای باستانی را دارد و دسترسی بازش به گسترش پژوهشهای تاریخنگاری کمک خواهد کرد.
۱. معرفی ابزار Aeneas
گوگل دیپمایند در ۲۳ جولای ۲۰۲۵ ابزار جدیدی با نام Aeneas را معرفی کرده است . این مدل AI برای کمک به پژوهشگران در تفسیر و بازسازی متون لاتین باستانی طراحی شده است و میتواند بخشهای آسیبدیده، گمشده یا ناواضح را اکمال کند.
۲. پایگاه داده و عملکردAeneas
بر اساس پایگاه دادهای عظیم شامل حدود ۲۰۰٬۰۰۰ متن لاتین (بیش از ۱۶ میلیون کاراکتر) آموزش دیده است و قادر است نقطه جغرافیایی و تاریخ تقریبی تولید هر کتیبه را تخمین بزند، با دقتی که در حد ۱۳ سال اختلاف زمانی است
۳. تواناییهای کلیدی
بازسازی بخشهای حذفشده: دقت متوسط در تکمیل متنهای تا ۱۰ کاراکتر حذفشده در حدود ۷۳٪ است
یافتن نمونههای مشابه (parallels): Aeneas بر خلاف روش دستهبندی صرف لغوی، با شناسایی ساختارهای زبانی، جغرافیایی و تاریخی، متون مشابه را در سریعترین زمان شناسایی میکند
۴. تجربه کاربران و ارزیابی
در آزمایشی که توسط ۲۳ مورخ انجام شد، در ۹۰٪ موارد اطلاعات و زمینه ارائهشده توسط Aeneas مفید گزارش شده است
تحلیل یکی از کتابتهای معروف روم، یعنی Res Gestae Divi Augusti نشان داد که مدل توانسته بازه زمانی مطابق با فرضیههای رایج تاریخی (بین ۱۰ ق.م و ۲۰ م) را تعیین کند
۵. اهمیت در پژوهشهای تاریخ و انسانشناسی
این ابزار گامی بزرگ به سمت دکد کردن تاریخ از متون متروکه یا آسیبدیده است و کمک میکند پژوهشگران زمان و تلاش زیادی را صرف جستوجوی متون مشابه نکنند. ارائه تصویری همهجانبه از کتیبهها، امکان مداخلات تحلیلی جدید و تعامل پژوهشگر–هوش مصنوعی را فراهم کرده است
.۶. دسترسی و اهداف آینده Aeneas
به صورت رایگان برای پژوهشگران و دانشجویان در دسترس است و کدهای آن متنباز (open source) منتشر شدهاند . توسعه آن برای زبانها و خطهای باستانی دیگر—از پاپیروسها تا سکهها—در دستور کار قرار دارد.
📝 جمعبندی
Aeneas یک مدل هوشمند چندرسانهای (متن و تصویر) است که متون نگارششده به لاتین را از لحاظ تاریخی و جغرافیایی تحلیل کرده، تکمیل مینماید و به نمونههای مشابه آن متون در سراسر جهان متصل میشود.
این ابزار نه فقط یک ابزار ترجمه یا OCR، بلکه مدلی برای بازسازی و قرار دادن متن در چارچوب تاریخیاش است.
تست آن با مورخان واقعی، اعتبار و کاربردی بودن آن را نشان داده؛ در ۹۰٪ موارد راهگشاست، ولی نیاز به قضاوت انتقادی انسانی نیز دارد.
اگرچه برای لاتین پدید آمده، قابلیت گسترش کاربرد به سایر زبانهای باستانی را دارد و دسترسی بازش به گسترش پژوهشهای تاریخنگاری کمک خواهد کرد.
ترجمه_تمدن_اسلامی_جرجی_زیدان_86_صفحه_اول_کتاب_پایان_نامه_1325_ش.PDF
3.5 MB
این روزها تعداد 493 پایان نامه قدیمی روی «کتابخانه دیجیتالی مرکزی» سامانه آریان، قرار گرفت که امکان دانلود آن برای همه ـ کسانی که اکانت ورود دارند [طبعا همه می توانند اکانت داشته باشند] فراهم است. این پایان نامه ها اغلب از دهه بیست تا پنجاه خورشیدی است.
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
راهنمای_استفاده_از_منابع_موجود_در_کتابخانه_دیجیتال_آریان_1.pdf
579.8 KB
راهنمای استفاده از منابع موجود در کتابخانه دیجیتال آریان.pdf
https://t.me/UT_Central_Library
https://t.me/UT_Central_Library
تصویر شهر اصفهان و میدان نقش جهان در قالب یک کارت پستال از مجموعه تصاویر آرشیوی کتابخانه مرکزی
این کارتپستال به رسم ادب و ارادت، در فروردینماه ۱۳۳۸، به مناسبت فرارسیدن سال نو، به استاد فرهیخته، دکتر سعید نفیسی تقدیم شده است.
https://t.me/UT_Central_Library
این کارتپستال به رسم ادب و ارادت، در فروردینماه ۱۳۳۸، به مناسبت فرارسیدن سال نو، به استاد فرهیخته، دکتر سعید نفیسی تقدیم شده است.
https://t.me/UT_Central_Library
Forwarded from دانشگاه تهران
🔹هشدار امنیتی درباره ابزار هوش مصنوعی Gemini؛ ایندکس اطلاعات کاربران و دسترسیهای پرریسک در نسخههای سازمانی
https://news.ut.ac.ir/fa/news/48801
@UT_NEWSLINE
https://news.ut.ac.ir/fa/news/48801
@UT_NEWSLINE
قابل توجه دانشجویان و پژوهشگران گرامی
🌱دریافت فایل منابع موجود در کتابخانه مرکزی از طریق تلگرام🌱
نظر به آغاز تعطیلات تابستانی دانشگاه تهران و تسهیل در امر مطالعه و پژوهش دانشجویان و پژوهشگران گرامی، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به اطلاع میرساند:
🔹پژوهشگران گرامی میتوانند برای دریافت فایل اسکن کتابها و منابع موجود در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران درخواست خود را به آدرس تلگرام کتابخانه مرکزی به نام @Manuscripts_lib ارسال فرمایند.
نحوه درخواست و دریافت:
1) ارسال مشخصات کتاب درخواستی در سامانه آذرسا (عنوان، نویسنده، سال نشر، شماره راهنما)
2) بررسی درخواست از نظر رعایت حق مولف و اعلام هزینه درخواست
3) پرداخت هزینه به شماره حساب، شماره شبا IR830100004001070103006825 نزد بانک مرکزی به نام «تمرکز وجوه اختصاصی دانشگاه تهران» با شناسه واریز 313070174140120000000003700800
4) ارسال تصویر فیش درخواستی به همان آدرس تلگرام
5) دریافت فایل
🔸نکته: کلیه اقدامات فوق با رعایت قانون حمايت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان انجام میپذیرد.
🌱دریافت فایل منابع موجود در کتابخانه مرکزی از طریق تلگرام🌱
نظر به آغاز تعطیلات تابستانی دانشگاه تهران و تسهیل در امر مطالعه و پژوهش دانشجویان و پژوهشگران گرامی، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به اطلاع میرساند:
🔹پژوهشگران گرامی میتوانند برای دریافت فایل اسکن کتابها و منابع موجود در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران درخواست خود را به آدرس تلگرام کتابخانه مرکزی به نام @Manuscripts_lib ارسال فرمایند.
نحوه درخواست و دریافت:
1) ارسال مشخصات کتاب درخواستی در سامانه آذرسا (عنوان، نویسنده، سال نشر، شماره راهنما)
2) بررسی درخواست از نظر رعایت حق مولف و اعلام هزینه درخواست
3) پرداخت هزینه به شماره حساب، شماره شبا IR830100004001070103006825 نزد بانک مرکزی به نام «تمرکز وجوه اختصاصی دانشگاه تهران» با شناسه واریز 313070174140120000000003700800
4) ارسال تصویر فیش درخواستی به همان آدرس تلگرام
5) دریافت فایل
🔸نکته: کلیه اقدامات فوق با رعایت قانون حمايت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان انجام میپذیرد.
کارت پستال با عنوان باغ فردوس شمیران از مجموعه عکسهای کتابخانه مرکزی
باغ فردوس محلهای تاریخی در نزدیکی میدان تجریش و خیابان ولیعصر واقع شده و امروزه موزه سینمای ایران در آن قرار دارد. این باغ در دوره محمدشاه قاجار و توسط حسینعلیخان معیرالممالک ساخته شد و بعدها توسط پسرش توسعه یافت. عمارت باغ به سبک قاجاری و در دو طبقه با نام "رشک بهشت" ساخته شد. در طول زمان مالکیت آن چندینبار تغییر کرد تا سرانجام در سال ۱۳۱۶ شمسی به وزارت معارف واگذار شد و به دبیرستان، سپس مرکز فرهنگی و نهایتاً موزه تبدیل شد.
https://t.me/UT_Central_Library
باغ فردوس محلهای تاریخی در نزدیکی میدان تجریش و خیابان ولیعصر واقع شده و امروزه موزه سینمای ایران در آن قرار دارد. این باغ در دوره محمدشاه قاجار و توسط حسینعلیخان معیرالممالک ساخته شد و بعدها توسط پسرش توسعه یافت. عمارت باغ به سبک قاجاری و در دو طبقه با نام "رشک بهشت" ساخته شد. در طول زمان مالکیت آن چندینبار تغییر کرد تا سرانجام در سال ۱۳۱۶ شمسی به وزارت معارف واگذار شد و به دبیرستان، سپس مرکز فرهنگی و نهایتاً موزه تبدیل شد.
https://t.me/UT_Central_Library
Forwarded from بنیاد ملی علم ایران (INSF)
#فراخوان
🔰 اعلام دهمین فراخوان مشترک بنیاد ملی علم ایران (INSF) و صندوق علمی مشترک راه ابریشم (SRSF) با همکاری آکادمی علوم چین (CAS)
🔻دهمین فراخوان مشترک بنیاد ملی علم ایران (INSF) و صندوق علمی مشترک راه ابریشم (SRSF) با همکاری آکادمی علوم چین (CAS) با هدف حمایت از حداکثر ۶ طرح پژوهشی منتشر شد.
🔸در این فراخوان پیشنهاد میشود محققان در طراحی و اجرای طرح پژوهشی ارسالی، به ایجاد شبکههای علمی میان مؤسسات، سازمانها، دانشگاهها و متخصصان حوزههای مرتبط توجه ویژهای داشته باشند. طرحهایی که با بهرهگیری از این ظرفیتها بتوانند زمینهساز همافزایی علمی و همکاریهای بیننهادی در راستای تحقق اهداف پژوهشی باشند، مورد تأکید قرار دارند.
🔹پایان مهلت ارسال طرحهای پژوهشی برای این فراخوان ۸ شهریورماه ۱۴۰۴ میباشد.
📎 جزئیات 👇
🌐 https://insf.org/fa/news/1179
🆔@insf_pr
🔰 اعلام دهمین فراخوان مشترک بنیاد ملی علم ایران (INSF) و صندوق علمی مشترک راه ابریشم (SRSF) با همکاری آکادمی علوم چین (CAS)
🔻دهمین فراخوان مشترک بنیاد ملی علم ایران (INSF) و صندوق علمی مشترک راه ابریشم (SRSF) با همکاری آکادمی علوم چین (CAS) با هدف حمایت از حداکثر ۶ طرح پژوهشی منتشر شد.
🔸در این فراخوان پیشنهاد میشود محققان در طراحی و اجرای طرح پژوهشی ارسالی، به ایجاد شبکههای علمی میان مؤسسات، سازمانها، دانشگاهها و متخصصان حوزههای مرتبط توجه ویژهای داشته باشند. طرحهایی که با بهرهگیری از این ظرفیتها بتوانند زمینهساز همافزایی علمی و همکاریهای بیننهادی در راستای تحقق اهداف پژوهشی باشند، مورد تأکید قرار دارند.
🔹پایان مهلت ارسال طرحهای پژوهشی برای این فراخوان ۸ شهریورماه ۱۴۰۴ میباشد.
📎 جزئیات 👇
🌐 https://insf.org/fa/news/1179
🆔@insf_pr