🎓 «تاریخ موسسات تمدنی جدید در ایران»، عنوان پایان‌نامه دکتری مرحوم حسین محبوب ارکادنی است که در سال 1322 در دانشگاه تهران دفاع کرده است.

🖇 این اثر در سال 1368 در قالب کتاب سه جلدی منتشر شد. در این کتاب، نویسنده با بررسی بیش از ۱۷۰ منبع اسنادی، نظیر مجلات، روزنامه‌ها، نشریات دانشگاهی و وزارتخانه‌ها و سفرنامه‌های خارجی، روند شکل‌گیری و توسعه مؤسسات و نهادهای تمدنی جدید در ایران را به تفصیل تشریح می‌کند.

📌جلد نخست به پیدایش مدارس جدید، چاپخانه و مطبوعات اختصاص دارد. جلد دوم به بررسی نهادهایی چون بانک، بلدیه، نظمیه، ثبت اسناد، گمرک و راه‌آهن در دوره قاجار پرداخته است. در جلد سوم نیز شکل‌گیری زیرساخت‌هایی مانند تلفن، رادیو، حمل‌ونقل هوایی، صنایع نوین، خدمات شهری، و شبکه‌های آب و برق تحلیل شده است.

🔍 پایان نامه مولف موجود در کتابخانه آیت الله بروجردی (مسجد اعظم)
این اثر بعدها به صورت یک کتاب مستقل در سه مجلد انتشار یافت.

🔗 لینک مشاهده:
https://blib.ir/Search?q=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%20%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B3%D8%A7%D8%AA%20%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C
@boroujerdilib

مقاله ای است در باره وضع وقف و زیارت در قفقاز و ارتباط آن با خواسته های علمای شیعه در باره آن منطقه از منظر اسناد
این اسناد به بررسی تعاملات پیچیده بین جهان عرب و روسیه در طول قرون متمادی می‌پردازند. آنها تأثیر گسترش استعماری روسیه بر جوامع شیعه در قفقاز جنوبی را از طریق بررسی وقف و حج نشان می‌دهند. به‌طور خاص، این متن، پرونده‌ای از قرن نوزدهم را آشکار می‌کند که در آن علمای شیعه به دنبال مداخله ایران برای بازگرداندن کمک‌های مالی وقف شده در قلمرو روسیه بودند. همچنین، تنش‌های دیپلماتیک پیرامون سفرهای زیارتی و انتقال اجساد از روسیه از طریق ایران به اماکن مقدس شیعیان در عراق عثمانی را برجسته می‌کند. در مجموع، این مجموعه بر ماهیت چندوجهی روابط مذهبی، سیاسی و اجتماعی بین این مناطق تأکید دارد.
https://t.me/UT_Central_Library

امروز جلسه بسیار خوبی با مدیران پارس آذرخش داشتیم. قرار شد به زودی سابیت ـ ورژن شش برنامه آذرساـ که فضای تازه ای در برنامه آذرسا پدید می آورد، اجرا شود. همه اشکالات مطرح شد و راه حل های آنها ارائه گردید. متشکریم.

مراسم آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور در مهرماه سال 1372 در تالار علامه امینی کتابخانه مرکزی- از مجموعه عکسهای آرشیوی کتابخانه مرکزی
در این تصویر مرحوم هاشمی رفسنجانی رئیس جمهور وقت، دکتر مرندی وزیر بهداشت و همچنین دکتر هاشمی گلپایگانی وزیر علوم دیده می‌شوند.
https://t.me/UT_Central_Library

کتاب «راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی» نوشته‌ی آذرتاش آذرنوش، به بررسی تأثیر فرهنگ و زبان ایرانی بر عربستان پیش از اسلام می‌پردازد. کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده است:
شمال عربستان: بررسی دولت‌های تدمر و بطرا.
شرق عربستان (حیره): تحلیل مفصل از حضور و نفوذ فرهنگی ایران در این پادشاهی نیمه‌مستقل.
جنوب غربی (یمن): نقش مهم یک‌قرنی ایرانیان، فتح یمن، حاکمان ایرانی و اسلام آوردن آنان.

در پایان نیز به حجاز و اثرات فرهنگی ایران، با وجود کمبود منابع، اشاره شده است.

نویسنده در مقدمه، به سؤالاتی درباره‌ی زمان و چگونگی ورود واژگان فارسی به عربی، مسیرهای انتقال، و تأثیرات دینی و فرهنگی ایران بر اعراب پرداخته و تلاش کرده از خلال بررسی تاریخی، ریشه این نفوذ را روشن سازد.
https://t.me/UT_Central_Library

ملاقات رؤسای دانشگاه‌های آمریکا با دکتر مفیدی معاون دانشگاه تهران در فروردین سال 1355- از مجموعه عکسهای آرشیوی کتابخانه مرکزی

📚 پیدا شدن پنگوئن در ایستگاه قطار

در سال ۱۹۳۴ مرد جوانی به نام آلن لین در ایستگاه قطاری در انگلستان منتظر بود.
او دنبال کتابی برای مسیر برگشت بود، اما تنها رمان‌های بی‌ارزش و گران‌قیمت پیدا می‌کرد.
همان‌جا جرقه‌ای در ذهنش زد:

چرا کتاب خوب نباید به آسانی و ارزانی یک پاکت سیگار در دسترس همه باشد؟ چیزی که همه‌جا هست و همه می‌خرند.

او یک سال بعد، این فکر را عملی کرد.
در ۱۹۳۵ انتشارات «پنگوئن» را راه‌اندازی کرد و اولین مجموعهٔ کتاب‌های جیبی را منتشر کرد؛ با جلدهایی ساده و متمایز، و قیمتی بسیار پایین‌تر از کتاب‌های معمول آن زمان.

کتاب‌های پنگوئن در دکه‌های روزنامه، ایستگاه قطار و حتی دستگاه‌های سکه‌ای فروخته می‌شدند.
ایده‌ای که کتاب را از قفسه‌های خاص به زندگی روزمره مردم آورد.

امروز پنگوئن یکی از بزرگ‌ترین ناشران دنیاست.
هر سال بیش از ۱۵۰۰ عنوان کتاب منتشر می‌کند، بیش از ۱۰ هزار کارمند در سراسر جهان دارد، و درآمد جهانی آن در سال گذشته به حدود ۵ میلیارد یورو (بیش از ۵۰۰ هزار میلیارد تومان) رسید.

تصویری از سازه‌های آبی شوشتر در سال 1317 خورشیدی- آلبوم شماره 23 کتابخانه مرکزی
سازه‌های آبی شوشتر مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از ۱۳ سازه شامل پل، بند، آسیاب، آبشار، کانال و تونل‌ است که در دوران هخامنشی تا ساسانی برای بهره‌برداری از آب ساخته شده‌اند.
https://t.me/UT_Central_Library

غرایب‌الدّنیا و عجایب‌الاعلاء، فخرالدّین حمزة‌بن علی‌ملک آذری طوسی اسفراینی
دست‌‌نویس شمارهٔ W 652 موزهٔ هنر والترز، نستعلیق، بی کا، کتابت ۲۲ رجب ۱۰۲۲ ه‌ق در هرات، ۲۱۴گ، ۱۴س‌

@n_kh_f_j
معرّفی:
عجایب‌نامه‌ای است منظوم در ۵۴۰۰ بیت و در بحر خفیف، که در ذکر عجایب شهرها، سرزمین‌ها، کوه‌ها، چشمه‌ها، بناها و حیوانات سروده شده است. آذری در مقدّمه می‌گوید چون عالم به دو بخش عالم علوی و سفلی یا عالم مغیبات و شهادات تقسیم شده است به همین جهت کتاب خود را به دو بخش عجایب‌الاعلاء و غرایب‌الدّنیا تقسیم کرده است. و او در این مثنوی به دنبال قصّه‌سرایی و حکایت خطّ و خال نیست و خواسته است به قدر فهم و توان خودش حقایق عالم و مغز علوم را بیان کند.

توضیح:
دارای ۱۴ مجلس نگاره

سرل‍وحهٔ م‍ذه‍ّب تاجدار با کتیبهٔ مذهّب به نقوش گل تزیینی با قلم زر، لاجورد، آبی، سیاه، سبز و قرمز؛ کتیبه‌های چهارگوش مذهّب به نقوش تزیینی گل و زرّین که عنوان هر فصل در آن کتابت شده؛ لچکی‌های مذهّب و نقوش تزیینی گل در لابه‌لای متن؛ م‍ج‍دول. متن با مرکّب مشکی و سرفصل‌ها با لعاب سفید و انجامه با رنگ زر کتابت شده است.
@n_kh_f_j

مقالۀ حاضر، نوشته استاد ایرج افشار و منتشرشده در فصلنامه «نامه بهارستان» سال ۸۷ـ۱۳۸۶، دوره هشتم و نهم، شماره ۱۳ـ۱۴)، به معرفی و بررسی دو نسخه خطی مصور شاهنامه می‌پردازد که در سال ۱۳۸۵ به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران افزوده شده‌اند.
نسخه اول (شماره ۱۱۵۵۵) با ۵۴۹ برگ و قطع رحلی، مربوط به سال ۹۰۲ هجری قمری است و علی‌رغم وجود تنها یک مجلس تصویر در آن، نشانه‌هایی از تصاویر گم‌شده در اواخر عصر قاجار دارد. بر اساس رکابه‌ها، ۳۹ ورق مصور یا عادی از این نسخه جدا شده است. شکل صفحه‌بندی و آرایش کلی آن می‌تواند راهنمایی برای شناسایی صفحات تصویردار گمشده در مجموعه‌های دیگر باشد.
نسخه دوم (شماره ۱۱۵۵۶)، دارای ۵۵۴ برگ و قطع رحلی و بدون تاریخ دقیق است که به احتمال زیاد متعلق به نیمه دوم قرن دهم هجری است. وجود نوارهای ابریشمین سبز بین برگ‌ها نشان می‌دهد این نسخه حداقل دارای پنجاه مجلس تصویر بوده است. همچنین، تذهیب‌کاری یکنواخت و گسترده صفحات مقابل تصاویر از ویژگی‌های برجسته این نسخه به شمار می‌رود.
هر دو شاهنامه به پیوست قابل دانلود هستند.
https://t.me/UT_Central_Library

در دوران مغول، زن از جایگاهی استثنایی برخوردار بود و نسبت به دوره‌های دیگر تاریخ ایران، از حقوق و آزادی‌های بیشتری بهره‌مند شد. زنان در کنار مردان در امور اقتصادی، سیاسی، جنگ و حتی ریاست ایل مشارکت داشتند. تعدد زوجات رایج بود، اما زنان—به‌ویژه همسر اول یا «خاتون»—مقام مشخص و محترمی داشتند.

ازدواج امری حیاتی و اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌شد؛ حتی ازدواج با بیوه‌ها و زنان خویشاوند (جز مادر، دختر، خواهر و عروس) معمول بود. در این دوران، زن به‌ندرت مجرد می‌ماند و حضورش در جامعه و سیاست دیده می‌شد.

همچنین، پیش از مغول‌ها، سلطه قبایل ترک بر ایران (حدود ۲۵۰ سال) زمینه‌ساز رشد جایگاه زن شده بود. ترک‌ها نیز مانند مغول‌ها برای زنان ارزش زیادی قائل بودند و آن‌ها را در امور مختلف سهیم می‌دانستند. این تأثیرات فرهنگی موجب شد در عصر مغول، زن به بالاترین سطح مشارکت اجتماعی و سیاسی در تاریخ پس از اسلام ایران برسد.
https://t.me/UT_Central_Library

انتشارات بریل در سال 2016 خاطرات کراچکوفسکی را از روسی به انگلیسی ترجمه کرده است با عنوان:
«در میان مخطوطات عربی: برگهایی از خاطرات کتابخانه‌ها و آدمها». امروز این ترجمه را ورق می‌زدم. در ابتدای مقدمه‌اش نکته جالبی گفته و خواهش کرده خواننده اثر را خاطرات شخصی نویسنده نداند. بلکه خاطراتی بداند مربوط به نسخه‌هایی که نقش مهمی در زندگی‌ نویسنده داشته‌اند.

اصل روسی و ترجمۀ انگلیسی را اینجا ملاحظه فرمایید:👇🌺👇

https://www.theguardian.com/science/2025/jul/23/google-ai-tool-roman-inscriptions-aeneas


ابزار تازه گوگل برای خواندن کتیبه ها و الواح لاتین