رساله نشاط که مؤلف آن آقا میرزا نظام بوده در بمبئی منتشر شده و نسخه آن در دارالخلافه نایاب شده که تجدید چاپ آن در زمان مظفرالدین شاه انجام می شود. به حق چاپ محفوظ در آن دوره توجه کنید.

رساله نشاط در واقع یک «مقویم» است، دانشی که برای مسخره کردن «تقویم» های آن روزگار که برای هر روز و ساعت برنامه ای را توصیه می کردند، نوشته شده است. برای تفریح خوب است. نمی دانم بجز این نمونه دیگری از مقویم ها چاپ شده است یا نه.
https://t.me/UT_Central_Library

اریک اشمیت با «پروژه منهتن» برای AGI مخالفت می‌کند

نویسنده: Kyle Wiggers
تاریخ: ۵ مارس ۲۰۲۵
منبع: TechCrunch

اریک اشمیت، مدیرعامل سابق گوگل و رئیس سابق کمیسیون امنیت ملی ایالات متحده در زمینه هوش مصنوعی، در مقاله‌ای جدید هشدار می‌دهد که ایجاد یک برنامه‌ دولتی در مقیاس پروژه منهتن برای ساخت AGI (هوش عمومی مصنوعی) می‌تواند منجر به یک «بحران وجودی» شود.

اشمیت در مجله MIT Technology Review نوشته است که در حالی که AGI هنوز ظهور نکرده، «ممکن است خیلی زود» این اتفاق بیفتد، و وقتی که بیفتد، ما با چیزی مواجه خواهیم شد که از هر لحاظ از ما هوشمندتر است.

او می‌نویسد:

«این فناوری می‌تواند با سرعتی فراتر از توان ما رشد کند، می‌تواند مفاهیم علمی را درک و اثبات کند که برای ما غیرقابل فهم‌اند، و می‌تواند تهدیدی برای انسانیت باشد اگر با ارزش‌های ما هم‌راستا نباشد.»

اشمیت می‌گوید که یک پروژه منهتن مدرن برای AGI — که در آن دولت‌ها منابع هنگفتی را برای ساخت آن بسیج کنند — می‌تواند باعث رقابت ژئوپلیتیکی و در نهایت ایجاد یک موجود هوشمند بی‌نظارت و خطرناک شود.

«ما نباید یک پروژه AGI محرمانه و نظامی را راه بیندازیم. چنین رویکردی نه‌تنها اعتماد عمومی را از بین می‌برد، بلکه می‌تواند دیگر کشورها را به شروع رقابت تسلیحاتی وادار کند.»

او تأکید می‌کند که هرگونه تلاش برای ساخت AGI باید کاملاً شفاف، چندجانبه و با حضور سازمان‌های بین‌المللی، دانشگاه‌ها و جامعه مدنی انجام شود.

اشمیت که در حال حاضر در هیئت‌های مشاوره‌ای در شرکت‌هایی چون Rebellion Defense و SandboxAQ فعالیت دارد، معتقد است که تنظیم‌گری دولتی باید با احتیاط اما قاطع انجام شود.

او در مقاله‌اش می‌نویسد:

«ما نباید منتظر بمانیم تا خطرات AGI رخ دهند. در عوض باید از همین حالا با ایجاد نهادهای نظارتی و چارچوب‌های اخلاقی، خود را آماده کنیم.»

او همچنین هشدار می‌دهد که اگر شرکت‌های فناوری بدون محدودیت و شفافیت کافی به دنبال AGI بروند، ممکن است "فناوری‌ای خلق شود که بنیان‌های تمدن بشری را به لرزه بیندازد."

مقاله‌ی اشمیت در زمانی منتشر شده که بحث‌ها درباره هوش مصنوعی عمومی (AGI) شدت گرفته است. شرکت‌هایی مانند OpenAI، DeepMind و Anthropic بارها اعلام کرده‌اند که هدف آن‌ها توسعه AGI است، اما در مورد جدول زمانی یا تدابیر ایمنی به‌روشنی صحبت نمی‌کنند.

اشمیت می‌نویسد که این وضعیت «مخاطره‌آمیز» است و نیاز به یک «پیمان بین‌المللی درباره توسعه AGI» دارد. او می‌گوید:

«ما به چیزی شبیه معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای برای AGI نیاز داریم.»

او پیشنهاد می‌دهد که مانند آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نهادی جهانی برای نظارت بر توسعه AGI تأسیس شود.

در پایان مقاله، اشمیت می‌نویسد:

«اگر AGI به شکلی درست و مسئولانه ساخته شود، می‌تواند بزرگ‌ترین پیشرفت علمی در تاریخ بشر باشد. اما اگر به حال خود رها شود، ممکن است آخرین....»
https://t.me/UT_Central_Library

‌
📔 اسلام و شبه‌علم
✍️استفانو بیلیاردی

Bigliardi, Stefano. Islam and Pseudoscience. of Elements in Islam and Science. Cambridge: Cambridge University Press, 2025.

🔵تلاقی «علم و دین» همواره از مناقشه‌برانگیزترین مسائل عصر مدرن بوده است و شاید یکی از پرتنش‌ترین مسائلی که در تلاقی علم و دین به وجود آمده، پدیدهٔ «شبه‌علم» باشد. کتاب مختصر «اسلام و شبه‌علم» اثر استفانو بیلیاردی، استاد فلسفهٔ «جامعة الاخوین» در مراکش، که اخیراً در مجموعه عناصر کمبریج با عنوان «اسلام و علوم» منتشر شده، گزارشی کوتاه و انتقادی از این مسألهٔ پیچیده ارائه می‌دهد.

🔵هستهٔ اصلی کتاب، تحلیل سه ایده‌ای است که نویسنده آن را «سه مظنون همیشگی» می‌نامد: ایده‌هایی که گروهی از متفکران مسلمان از علمی‌بودن آن دفاع می‌کنند و منتقدان معمولاً آن را شبه‌علمی می‌دانند.

اولین مورد «اعجاز علمی قرآن» یا «محتوای علمی معجزه‌آسای قرآن» است؛ طرفداران این ایده معتقدند که قرآن مشتمل بر حقایق علمی دقیقی (مانند جنین‌شناسی یا اصول کیهان‌شناسی) است که در زمان نزول ناشناخته بوده و به همین جهت منشأ الهی دارد.

دومین مظنون همیشگی «خلقت‌گرایی اسلامی» است. کتاب استدلال‌های مختلف اقامه‌شده از سوی متفکران مسلمان در برابر نظریهٔ تکامل را بررسی کرده و هم‌پوشانی قابل توجه آنها با ادبیات خلقت‌گرایان مسیحی نشان می‌دهد: از کم‌اهمیت‌سازی‌های معرفت‌شناختی («این فقط یک نظریه است») تا نمایش نادرست شواهد فسیلی («هیچ حلقه مفقوده‌ای نداریم») و استدلال بر اساس «پیچیدگی تقلیل‌ناپذیر» که ایدهٔ جریان طراحی هوشمند است.

سومین ایدهٔ بررسی شده در کتاب، نظریات مرتبط با بهداشت، تغذیه و سلامت است. این مقولهٔ گسترده مشتمل است بر «طب اسلامی / نبوی» (استفاده از درمان‌هایی مانند سیاه‌دانه، حجامت و... که در احادیث اسلامی ذکر شده)، ترویج غذاهایی که در قرآن ذکر شده است و...

🔵بیلیاردی تلاش می‌کند با تحلیلی برخاسته از ادبیات فلسفهٔ علم، استدلال‌های متفکران مسلمان بر علمی بودن هر سه «مظنون» فوق را نقد کند و آنها را از مصادیق «شبه‌علم» تلقی کند. فراتر از این سه مضنون اصلی، «اسلام و شبه‌علم» همچنین رویکردهای دیگری را که ذهنیت شبه‌علمی را تقویت می‌کنند، به نقد کشیده است: تلاش برای «اسلامی‌سازی علوم»، مقاومت در برابر «نجوم مدرن»، گسترش تئوری‌های توطئه برای زیر سوال بردن نظریات علمی، و...

🔵به تبع تجربهٔ بیلیاردی، این کتاب بیشتر بر تلاقی «اسلام و علم» و ایده‌های شبه‌علمی در میان متفکران عرب تمرکز دارد. نویسنده به طور مختصر در فصل ۱.۸ به آراء دو متفکر ایرانی (مهدی گلشنی و محمدرضا توکلی صابری) نیز پرداخته، اما با توجه به رواج ایده‌هایی مثل «اسلامی‌سازی علوم» در ایران، جا داشت بیشتر به متفکران ایرانی پرداخته شود.

🔵«اسلام و شبه‌علم» اثری مختصر، مفید و ضروری برای هر کسی است که به دنبال فهم بهتر رابطه پیچیده میان اسلام و علم در جهان مدرن است. رویکرد فلسفی-انتقادی بیلیاردی، می‌تواند برای موافقان و مخالفان ایده‌های «اعجاز علمی قرآن»، «طب اسلامی»، «اسلامی‌سازی علوم» و... جذاب و مفید باشد و مسیر گفتگوی منسجم، عمیق و سازنده را درباره این ایده‌ها تسهیل نماید.

فهرست کامل این کتاب به شرح زیر است:

مقدمه

۱ اسلام و شبه‌علم: منتقدان
۱.۱ ضیاءالدین سردار
۱.۲ پرویز هودبهوی
۱.۳ عمادالدین احمد
۱.۴ تنر ادیس
۱.۵ نضال قسوم
۱.۶ محمد باسل الطائی
۱.۷ استفانو بیلیاردی
۱.۸ صحنه ایرانی: محمدرضا توکلی صابری در مقابل مهدی گلشنی
۱.۹ سایر منتقدان و تعاریف شبه‌علم
۱.۱۰ صفحات وب، یوتیوبرها و سازمان‌های شکاک
۱.۱۱ درک «شبه‌علم» از سوی حامیان خلقت‌گرایی و اعجاز علمی

۲ نگاهی تحلیلی به سه «مظنون همیشگی»
۲.۱ علم و قرآن
۲.۲ مقاومت در برابر تکامل
۲.۳ رویکردهای مرتبط با بهداشت، تغذیه، سلامت و بیماری

۳ سایر رویکردهای ناصواب مرتبط با علم در جهان اسلام
۳.۱ کج‌روی‌های علمی و آموزشی
۳.۲ اسلامی‌سازی علم
۳.۳ مقاومت در برابر واکسن‌ها
۳.۴ مقاومت در برابر نجوم مدرن
۳.۵ تاریخ علم و زمان‌پریشی
۳.۶ تئوری توطئه اعمال‌شده بر موضوعات علمی

۴ تأمل در مسأله اسلام و شبه‌علم: پرسش‌ها، تأملات و پیشنهادات

⬇️کتاب «اسلام و شبه‌علم» فعلاً صورت دسترسی آزاد منتشر شده و فایل کامل آن از اینجا قابل دستیابی است.

@AlBasatin

‍ 🔷 توسعه کلاه هوشمندی که بدون جراحی می‌تواند افکار را به متن تبدیل ‌کند

این فناوری کاملاً غیرتهاجمی است و برخلاف ایمپلنت‌های نورالینک نیازی به جراحی مغز ندارد.
دانشمندان یک «کلاه هوشمند» توسعه داده‌اند که می‌تواند امواج مغزی را بخواند و افکار را آنی به متن نوشتاری تبدیل کند. این فناوری کاملاً غیرتهاجمی است و برخلاف پروژه‌هایی مانند نورالینک نیازی به جراحی مغز ندارد. کلاه جدید می‌تواند در آینده به ابزاری مفید برای کمک به بیماران سکته مغزی و افراد ناتوان در تکلم تبدیل شود.

براساس گزارش آسوشیتدپرس، محققان در دانشگاه فناوری سیدنی (UTS) استرالیا با توسعه یک کلاه هوشمند، ایده تبدیل افکار به متن را به واقعیت تبدیل کرده‌اند؛ البته این فناوی شباهتی به کلاه جادویی کتاب‌های «هری پاتر» ندارد و افکار شما را بازگو نمی‌کند.
در واقع فناوری محققان دستگاهی است که برپایه الکتروانسفالوگرافی (EEG) کار می‌کند، الگوهای امواج مغزی را ثبت و با کمک هوش مصنوعی آنها را به کلمات و جملات تبدیل می‌کند.

برخلاف روش‌های تهاجمی که نیازمند کاشت ایمپلنت در مغز هستند، این فناوری کاملاً ایمن و خارجی است. محققان توضیح می‌دهند که این سیستم از دو لایه هوش مصنوعی برای رمزگشایی افکار بهره می‌برد؛ در مرحله اول مدل یادگیری عمیق (Deep Learning) سیگنال‌های خام و پیچیده EEG را تحلیل و آنها را به کلمات منفرد ترجمه می‌کند. در مرحله دوم یک مدل زبانی بزرگ وارد عمل می‌شود. این مدل کلمات رمزگشایی‌شده را دریافت، خطاهای احتمالی مرحله قبل را اصلاح و آنها را در قالب جملاتی منسجم و معنادار بازسازی می‌کند.

این سیستم درحال‌حاضر به دقت حدود ۷۵ درصد دست یافته است ولی محققان در تلاش هستند تا این دقت را به ۹۰ درصد برسانند. مهم‌ترین کاربرد این فناوری در حوزه پزشکی است. محققان می‌گویند: «ما به نیازهای بیمارانی که یکی از عملکردهای خود را از دست داده‌اند، نگاه می‌کنیم و سپس با استفاده از فناوری، برای بازگرداندن آن عملکرد تلاش می‌کنیم.» این کلاه هوشمند می‌تواند به افرادی که به‌دلیل سکته مغزی، فلج یا بیماری‌های دیگر توانایی تکلم خود را از دست داده‌اند، کمک کند تا دوباره با دنیای اطراف خود ارتباط برقرار کنند.

https://newsroom.ap.org/editorial-photos-videos/detail?itemid=120fe45017514214a2c98656b9937337&mediatype=video

➡️ Science Persian

یک پژوهش دستنویس با عنوان شعرای یزد در سال 1313 خورشیدی از یکی از دانشجویان دانشسرای عالی

کتاب *سفرنامه مکه* اثر مهدیقلی هدایت، معروف به مخبرالسلطنه، که با کوشش محمد دبیر سیاقی منتشر شده است. در این کتاب، هدایت شرح سفر خود را از انزلی، باکو و باتومی به مسکو و سپس با راه‌آهن سیبری به چین و ژاپن می‌دهد. این هیئت در تاریخ 9 دسامبر 1903 وارد ژاپن شد و پس از مدتی اقامت، در 6 ژانویه 1904 به آمریکا رفت. شرح مشاهدات او در این سفر طولانی، خواندنی و شنیدنی است. کتاب به پیوست قابل دسترس می‌باشد.

صفحه عنوان یکی از بولتن های خبری سازمان آزادیبخش فلسطین در تهران سال 1358

https://www.inoor.ir/fa/Home/OurWebSite


پایگاه های مختلف مرکز نور را اینجا می توانید ببینید و هر کدام را خواستید انتخاب کنید.
https://t.me/UT_Central_Library

سندی از فعالیت موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران از دی ماه 1358 ش
از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

یادداشت عباس اقبال برای مرحوم گلچین معانی چاپ شده در گلزار معانی

خلاصه دیدگاه‌های جنسن هوانگ درباره آینده هوش مصنوعی:

جنسن هوانگ بنیان گذار و رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت AVIDIA كه در حال حاضر ارزشی بیش از 4 هزار میلیارد دلار دارد، دیدگاه های خاص خود را در باره آینده هوش مصنوعی دارد که می توان در نکات زیر خلاصه کرد:

1 ـ جهان صنعتی در آستانه یک دگرگونی بنیادی است:‌
هوانگ معتقد است آینده صنایع به دو دسته تقسیم خواهد شد:

کارخانه‌های سخت‌افزاری (که کالا تولید می‌کنند)

کارخانه‌های هوش مصنوعی (که داده دریافت و «هوش» تولید می‌کنند)

2 ـ هر ماشینی که حرکت می‌کند، به زودی خودران خواهد شد:
به‌ویژه در صنعت خودرو، هوانگ پیش‌بینی می‌کند که تمام وسایل نقلیه در آینده نزدیک به‌صورت خودکار و هوشمند عمل خواهند کرد.

3 ـ هر شرکت صنعتی باید به شرکت هوش مصنوعی تبدیل شود:
شرکت‌هایی که نتوانند هوش مصنوعی را در فرآیندها و محصولات خود به‌کار بگیرند، به‌تدریج از دنیای صنعت حذف خواهند شد.

4 ـ کارخانه‌های آینده، داده را به هوش تبدیل می‌کنند:
به‌گفته هوانگ، کارخانه‌های هوش مصنوعی مراکزی هستند که با استفاده از تراشه‌های پیشرفته (به‌ویژه از انویدیا)، داده‌ها را پردازش کرده و به سیستم‌های هوشمند تبدیل می‌کنند.

5 ـ رقابت ژئوپلیتیکی در هوش مصنوعی حیاتی است:
او هشدار داده که اگر آمریکا رهبری در حوزه هوش مصنوعی را از دست بدهد، پیامدهای امنیتی و اقتصادی جدی خواهد داشت. بنابراین باید در سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری و حمایت از زیرساخت‌ها سرعت گرفت.

6 ـ هوش مصنوعی فقط یک فناوری نیست، بلکه زیرساختی برای آینده است:
هوانگ بر این باور است که AI به‌زودی به بخشی حیاتی از زنجیره ارزش در هر صنعت تبدیل می‌شود، همانند برق یا اینترنت در قرن گذشته.

https://t.me/UT_Central_Library

📊 نقش هوش مصنوعی در کتابخانه‌های پیشرو دنیا

1. جستجوی هوشمند منابع (Smart Search)
2. استفاده از مدل‌های زبانی (LLM) و الگوریتم‌های NLP برای فهم بهتر سوالات کاربران
3. پیشنهاد منابع مرتبط حتی با جستجوی ناقص یا پرسش طبیعی
4. توصیه‌گر کتاب و مقاله (Recommendation Systems)
5. تحلیل رفتار کاربران و تاریخچه استفاده برای ارائه پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده
6. استفاده از مدل‌های collaborative filtering و deep learning
7. فهرست‌نویسی خودکار (Automated Cataloging)
8. استخراج خودکار اطلاعات کتاب‌شناختی از متن یا جلد کتاب با OCR و مدل‌های متنی
9. تشخیص موضوع، نویسنده، کلیدواژه‌ها با کمک یادگیری ماشین
10. خدمات مرجع مجازی (Virtual Reference Services)
11. چت‌بات‌ها و دستیارهای مجازی مبتنی بر هوش مصنوعی برای پاسخ‌گویی شبانه‌روزی
12. درک زبان طبیعی برای مشاوره و راهنمایی کاربران
13. تحلیل داده‌های کتابخانه (Library Analytics)
14. تحلیل داده‌های گردش منابع، رفتار کاربران، و نیازهای پژوهشی
15. پیش‌بینی تقاضا برای منابع خاص با الگوریتم‌های پیش‌بینی
16. تشخیص و دیجیتال‌سازی منابع (Digitization & OCR)
17. تبدیل اسناد چاپی به متن دیجیتال با OCR پیشرفته (برای چندزبان از جمله عربی و فارسی)
18. دسته‌بندی خودکار تصاویر، نقشه‌ها، دست‌نوشته‌ها
19. پایش و حفاظت منابع (Preservation Monitoring)
20. شناسایی آسیب در منابع فیزیکی با بینایی کامپیوتری (مثلاً آسیب رطوبتی یا پارگی)
21. پیش‌بینی نیاز به ترمیم یا نگهداری خاص
22. تشخیص سرقت علمی و مشابهت متون (Plagiarism & Similarity Detection)
23. مقایسه هوشمند پایان‌نامه‌ها، مقالات و متون برای کشف تقلب علمی
24. استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل مفهومی شباهت‌ها
25. طبقه‌بندی خودکار موضوعی (Automated Subject Classification)
26. تخصیص موضوعات دیویی یا LCC با یادگیری ماشین
27. بهبود رده‌بندی با داده‌های رفتاری کاربران
28. پشتیبانی از پژوهش با ابزارهای AI Research Assistant
29. کمک به محققان برای مرور ادبیات، نوشتن مقالات، خلاصه‌سازی متون
30. تولید خودکار چکیده یا ترجمه متون تخصصی

https://t.me/UT_Central_Library

https://www.youtube.com/watch?v=NyGsm-apo94


گزارشی در 35 دقیقه در باره ورود اسلام به چین