کتاب «یهودی ماندن بعد از نابودی غزه» (Being Jewish After the Destruction of Gaza) اثر پیتر بینهارد (Peter Beinart)، یکی از مهمترین متون انتقادی در حوزه هویت یهودی، صهیونیسم و اخلاق در جهان معاصر است. این کتاب در سال ۲۰۲۴ منتشر شد و به سرعت به محور بحثهای فکری و سیاسی تبدیل گردید. در ادامه، معرفی تفصیلی محتوا و نویسنده ارائه میشود: https://t.me/mohammadjkhalili

معرفی نویسنده: پیتر بینهارد
پس زمینه:
پیتر بینهارد (متولد ۱۹۷۱) روشنفکر، استاد دانشگاه، روزنامه نگار و فعال سیاسی یهودی-آمریکایی است. او سردبیر نشریه «نیویورک ریویو آو بوکز» و استاد دانشگاه CUNY در رشته روزنامه نگاری است. پیشتر سردبیر مجله «نیو ریپابلیک» بود و در رسانه هایی مانند «نیویورک تایمز»، «آتلانتیک» و CNN قلم زده است.
موضع فکری:
بینهارد خود را یک «یهودی لیبرال» می داند که سال ها حامی صهیونیسم لیبرال (طرفدار دو دولت یهودی و فلسطینی) بود. اما پس از تشدید اشغال گری ها در کرانه باختری و بحران غزه، به یکی از منتقدان سرسخت سیاست های اسرائیل تبدیل شد. آثار او بر تقاطع اخلاق یهودی، حقوق بشر و سیاست خاورمیانه متمرکز است.
آثار شاخص:
The Crisis of Zionism (2012): نقد
ساختارهای تبعیض آمیز اسرائیل علیه فلسطینیان.
The Beinart Notebook (خاطرات سیاسی): تحلیل های مداوم درباره اسرائیل و یهودیت آمریکایی.
محتوا و ساختار کتاب
کتاب با این پرسش محوری آغاز میشود: «چگونه می توان هم یهودی ماند و هم در
برابر نابودی غزه سکوت نکرد؟»
بینهارد استدلال می کند که سیاست های اسرائیل پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، به ویژه جنگ غزه، هویت اخلاقی یهودیت را به مخاطره انداخته است.
کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده است:
۱. نقد پروژه صهیونیسم معاصر
تضاد با ارزش های یهودی:
بینهارد استدلال می کند که دولت اسرائیل با تکیه بر ایدئولوژی «یهودیت انحصارگرا» (Ethno-nationalism) و نقض حقوق فلسطینیان، سنت های اخلاقی یهود (مثل Tikkun Olam - ترمیم جهان) را نادیده گرفته است.
تحلیل جنگ غزه:
او عملیات نظامی اسرائیل در غزه را «نابودی جمعی» (Annihilation) توصیف می کند و با استناد به گزارش های حقوق بشری، آن را نقض فاحش قوانین بین المللی می داند. به باور او، این رویداد نقطه عطفی در تاریخ یهودیت است که نمی توان آن را نادیده گرفت.
۲. بحران هویت یهودیان دیاسپورا
انشقاق در جامعه یهودی:
کتاب به شکاف بین یهودیان سنتی (حامی بی قیدوشرط اسرائیل) و نسل جوان/لیبرال ها می پردازد که سیاست های اسرائیل را با «یهودستیزی» برابر می دانند.
بازتعریف یهودیت:
بینهارد از خوانندگان می خواهد یهودیت را نه براساس حاکمیت اسرائیل، بلکه بر پایه «اخلاق، عدالت و همبستگی با مظلومان» بازتعریف کنند. او به جنبش های یهودی ضدصهیونیستی مانند «JewishVoice for Peace» استناد می کند.
۳. راه حل های پیشنهادی
فاصله گیری از صهیونیسم:
نویسنده خواستار جدایی هویت یهودی از دولت اسرائیل است و تأکید میکند که انتقاد از اسرائیل، به معنای ضدیهود بودن نیست.
پشتیبانی از فلسطینیان:
او از یهودیان می خواهد با جنبش های ضدهژمونی مانند BDS (تحریم،عدم سرمایه گذاری، تحریم ها) همبستگی نشان دهند.
احیای سنت های رادیکال یهودی:
بینهارد به مکتب های فکری یهودیان مخالف صهیونیسم (مانند بوندیسم در اروپای شرقی) و فیلسوفانی مانند هانا آرنت اشاره می کند که دولت یهودی را نقد میکردند.
واکنش ها و اهمیت کتاب
تحسین ها:
کتاب توسط روشنفکرانی چون نورمن فینکل شتاین و ایلان پاپه ستوده شده است. نشریه «گاردین» آن را «ضرورتی اخلاقی برای زمانه ما» خواند.
انتقادها:
سازمان های صهیونیست مانند ADL و AIPAC بینهارد را به «تضعیف اسرائیل» متهم کرده اند. برخی او را «خودستیز» Self-hating Jew می نامد.
تأثیر فرهنگی:
این کتاب به مانیفستی برای نسل جدید یهودان تبدیل شده که هویت خود را فارغ از اسرائیل تعریف میکنند. مصاحبه های بینهارد در یوتیوب(با بیش از ۵۰۰هزار بازدید) این گفتمان را گسترش داده است.
سخن پایانی
با جستجو درفضای مجازی به زبان فارسی اطلاعاتی دریافت کردم که قرار است این کتاب توسط محمد نصیری ترجمه شود به زودی به بازار کتاب وارد شود و از کوشش خود متنی را نیز منتشرکرده است. او کتاب را، یهودي بودن پس از نابودي غزه چه معنایی دارد، نامگذاری کرده است و متنی حدودا 2500 کلمه ای از متن ترجمه شده کتاب را درقالب معرفی اجمالی در فضای مجازی منتشر کرده است و اظهار امیدواری کرده که کتاب بدون سانسور به زیور طبع آراسته گردد از این اظهار امیدواری می شود حدس زد که کتاب در مرحله اخذ مجوز می باشد. کتاب بینهارد بیش از آنکه یک تحلیل سیاسی باشد، ندای وجدان اخلاقی جامعه یهودی است. او با شجاعت نشان می دهد که چگونه حمایت کورکورانه از اسرائیل،هویت یهودی را از معنای اصیل آن دور کرده است. این اثر نه تنها برای یهودیان، بلکه برای هر خواننده ای که دغدغه عدالت، هویت و اخلاق در جهان قطبی شده امروز را دارد،ضروری است. https://t.me/mohammadjkhalili

نمونه ای از قراردادهای وزارت فرهنگ با چاپخانه ها
کتاب فرهنگ لغات فارسی سعید نفیسی
از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

نامه ای به سعید نفیسی در باره سنگ قبر فتحعلی خان قاجار و عدم دقت در ماده تاریخ درج شده در آن.
از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
متن را پایین ملاحظه فرمایید

السلام علیکم
قبله محترم قربانت شوم
پس از تقدیم احترامات و استعلام از صحّت وجود مبارک اخیرا در زیارت آستان قدس، به زیارت خواجه ربیع نیز توفیق یافتم. در دست چپ ورودی، سنگ مزار فتحعلی خان جد پادشاهان قاجار است، و بر آن اشعاری ثبت شده است که به بیت ذیل ختم می شود:
سوال سال تاریخش چو کردم از خرد گفتا
مقامش سایه طوبی پنهاش لطف یزدانی
مصرع اخیر بحساب معمول ابجد کبیر 1143 هجری قمری می باشد، در صورتی که خان مشار الیه مطابق نص تواریخ در سال 1139 به قتل رسیده است، و به طور قطع این سنگ در دوران قاجاریه تهیه شده است. در کتاب مطلع الشمس تألیف مرحوم اعتماد السلطنه هم همین اشعار ضبط است، ولی اشاره به این مطلب نشده است. در صورتی که او دقت نظری در این مطالب که خاصه از مشهورات وی بوده داشته است. مثلا راجع به تاریخ قبر و وفات قدوة الواصلین شیخ فرید الدین عطار که نقصی در تاریخ کشته شدن وی دیده متذکر گردیده است. حالا متمنی است توجهی فرموده جوابی در پاکت ضمیمه به نشانی نوشته در آن مقرر فرمایند جهت فدوی به نیت حل این تناقض مرحمت شود، و اگر اشتباه از این بنده است نیز رفع آن بشود .... متعنا الله بطول بقائکم بنده عبدالحسین نجم الدین.
برای آن که در این مطلب غیر مهم وقت گران بهای استاد اجل صرف نشود بنده به نقل مصراع تاریخ و حساب آن پرداخت
مقامش سایه طوبی پناهش لطف یزدانی
مقامش 481
سایه 76
طوبی 27
پناهش 358
لطف 119
یزدانی 82
جمع: 1143
بسیار از این جسارت عذر می خواهد «و العذر عند کرام الناس مقبول». معتقدم که مطلب هرچه ناچیز باشد علم آن بهتر از جهل بآنست و چون نشانی جواب را نمی دانستند، در پاکت ضمیمه که قید نشانی شده است، اگر جوابی مقتضی شد، بفرمایند با آن پاکت به پست بدهند.
https://t.me/UT_Central_Library

https://www.aparat.com/v/mZP0U

سخنرانی استاد مهدی محقق در باره شخصیت علمی محمد بن زکریای رازی
جالب است.

بدون شرح!

https://www.youtube.com/watch?v=yzB0OMNyw7U


کتابخانه پکن
دیدنی است
چند دقیقه وقت بگذارید.

قطعه شعری از محمدعلی مبارکه ای در باره گرانی و وضع نابسامان سال 1321 خورشیدی (سال دوم جنگ جهانی دوم)
در وصف روزگاری که در 1321 شمسی از انقلاب و گرانی در پیش آمد و مکافات عمل

خدای را که چه روزی بیامد اندر پیش
که ساکنان زمینند جمله در تشویش
یقین که هرچه عیان گشت از مکافات است
که بدرَوَد به جهان هر کسی زراعت خویش
توانگران که ز حال فقیر بی خبرند
شود که با خبر آیند از دل درویش؟
دریغ و درد که رفت از میان مسلمانی
لباس شرع بپوشید گرگ صورت میش
نه رحم در دل تاجر نه دین به بازار است
مگر که ملت اسلام گشته کافر کیش
به قلب این همه مسلم یقین نخواهی جست
بغیر طبع یهودی اگر کنی تفتیش
جزای هر عملی چون که می دهد ایام
چه باک طعنه خلق و چه ترس از دم نیش
صبا بگوی به صفایی چه سود حق گفتن
تو خواه بذر گل افکن و یا بیفشان نیش
[صبا بگو به صفایی چه سود حق گفتن]
بغیر دشمنی از مردمان بد اندیش

نوحه کسائی مروزی، شاعر قرن چهارم هجری (متوفای بعد از 390) بر کشتگان کربلا

دست از جهان بشویم عزّ و شرف نجویم
مدح و غزل نگویم مقتل کنم تقاضا
میراث مصطفی را فرزند مرتضی را
مقتول کربلا را تازه کنم تولّا
آن نازش محمد پیغمبر مؤیَّد
آن سید ممجّد شمع و چراغ دنیا
آن میر سربریده در خاک خوابنیده
از آب ناچشیده گشته اسیر غوغا
تنها و دلشکسته بر خویشتن گرسته
از خان و مان گسسته وز اهل بیت آبا
از شهر خویش رانده وز ملک برفشانده
مولی ذلیل مانده بر تخت ملک مولی
مجروح خیره گشته ایام تیره گشته
بدخواه چیره گشته بی‌رحم و بی‌محابا
بیشرم شمر کافر ملعون سنان ابتر
لشکر زده برو بر چون حاجیان بطحا
تیغ جفا کشیده بوق ستم دمیده
بی‌آب کرده دیده تازه شده معادا
آن کور بسته مطرد بی‌طوع گشته مرتد
بر عترت محمد چون ترک غزّ و یغما
صفین و بدر و خندق حجت گرفته با حق
خیل یزید احمق یک یک به خونْش کوشا
پاکیزه آل یاسین گمراه و زار و مسکین
وان کینه‌های پیشین آن روز گشته پیدا
آن پنجماهه کودک باری چه کرد ویحک !
کز پای تا به تارک مجروح شد مفاجا
بیچاره شهربانو مصقول کرده زانو
بیجاده گشته لؤلؤ بر درد ناشکیبا
آن زینب غریوان اندر میان دیوان
آل زیاد و مروان نظّاره گشته عمدا
مؤمن چنین تمنی هرگز کند ؟ نگو ، نی !
چونین نکرد مانی، نه هیچ گبر و ترسا
آن بیوفا و غافل غره شده به باطل
ابلیس‌وار و جاهل کرده به کفر مبدا
رفت و گذاشت گیهان دید آن بزرگ برهان
وین رازهای پنهان پیدا کنند فردا
تخم جهان بی‌بر این است و زین فزون‌تر
کهتر عدوی مهتر نادان عدوی دانا
بر مقتل ای کسایی برهان همی نمایی
گر هم بر این بپایی بی‌خار گشت خرما
مؤمن درم پذیرد تا شمع دین بمیرد
ترسا به زر بگیرد سمّ خر مسیحا
تا زنده‌ای چنین کن دلهای ما حزین کن
پیوسته آفرین کن بر اهل بیت زهرا
https://t.me/UT_Central_Library

مقتل الحسین بلاذری با ترجمه Chatgpt

🔰 تعریف ۱۶ عنوان درسی جدید در حوزه علوم و فناوری‌های کوانتوم برای تدریس در ۱۲ دانشگاه کشور در ترم پاییز ۱۴۰۴

🔻در فراخوان «حمایت از تدریس علوم و فناوری‌های کوانتومی در رشته‌های مرتبط» ۶۶ پیشنهاده توسط اساتید به این بنیاد ارسال شد و در نهایت ۱۶ پیشنهاده تأیید و به تصویب نهایی بنیاد ملی علم ایران رسید.

🔸معیارهای ارزیابی شامل تخصص متقاضیان و همکاران، سابقه تدریس، نوآوری پیشنهاده و کیفیت دوره و سرفصل‌ها بود.

🔹مقرر شد ۱۶ عنوان درسی در ۱۲ دانشگاه در ترم مهرماه ۱۴۰۴ تدریس شود و محتوای تمامی دوره‌ها با کیفیت مطلوب و مورد تأیید بنیاد ضبط گردیده و همراه خلاصه نود دقیقه‌ای و جزوه آموزشی هر دوره در اختیار بنیاد قرار گیرد .

🔺محتوای آموزشی تولید شده حاصله برای بهره‌برداری علاقه‌مندان در پلتفرم آموزشی که متعاقباً اعلام می‌شود، به اشتراک گذاشته خواهد شد.

📎 جزئیات 👇

🌐https://insf.org/fa/news/1157

🆔@insf_pr

یک کتاب به سه زبان. کتاب سید جمال الدین افغانی به قلم نیکی کدی توسط منتدی العلاقات در سال 2021 برای بار دوم ترجمه و منتشر شده. این اثر با نام دیگری به فارسی ترجمه ومنتشر شده. توضیحات بیشتر پیرامون کتاب و نویسنده پرآوازه آن در پست بعدی کانال مطالعات جهان عرب https://t.me/mohammadjkhalili

🛑معرفی کتاب "جمال‌الدین افغانی: یک زندگینامه سیاسی" Sayyid Jamal ad-Din"al-Afghani": A Political Biography
🔴ترجمه کتاب: این اثر یک مرتبه توسط عبدالوهاب المسیری ترجمه ودار الشروق آنر منتشر کرده و در سال 2012توسط معین الامام و مجاب الامام مجددا به عربی برگردان و توسط منتدی العلاقات العربیه و الدولیه که ازمراکز معتبر در این خصوص است منتشر شده که حاکی از اهمیت و جایگاه کتاب دارد. در خصوص ترجمه فارسی نیز باید گفت که توسط مریم سادات سیدکریمی ترجمه و نشر صمدیه آنرا در سال 1396 با عنوان ( واکنشی اسلامی به امپریالیسم: بررسی اندیشه های سیاسی و مذهبی سیدجمال الدین) منتشر کرده است.
کتاب نیکی کدی(۱۹۷۲) حاصل دو دهه تحقیق آرشیوی در اسناد انگلیسی، فرانسوی، عثمانی، فارسی و عربی است.این اثر با شکستن اسطوره‌های تاریخی حول شخصیت جمال‌الدین افغانی، انقلابی در مطالعات شرق‌شناسی ایجاد کرد. کدی با اثبات ایرانی‌ الاصل بودن افغانی(متولد اسدآباد همدان) و شیعه بودن او، روایت سنتیِ "افغانیِ سنیِ ضداستعمار" را به چالش کشید. «چگونه یک ایرانی شیعه، خود را به‌عنوان «افغانیِ سنی» معرفی کرد و به نماد وحدت اسلامی علیه استعمار تبدیل شد؟
🔴ساختار و محتوای کلیدی
۱. افشای هویت واقعی
اثبات تولددر اسدآباد همدان (۱۸۳۸/۱۸۳۹) بر اساس اسناد دولتی ایران و خاطرات نزدیکان. تحلیل علت پنهان‌کردن هویت شیعه و ایرانی: جذب حمایت جهان سنی در مبارزه ضداستعماری.
نقد ادعای افغانی مبنی بر انتساب به "سید محمد حسینی" و تولد در اسنودز (افغانستان).
۲. تحلیل گفتمان سیاسی افغانی
دوگانگی در گفتار و عمل: شعار وحدت اسلامی در برابر اقدامات عملیِ مبتنی بر مصلحت‌گرایی سیاسی.
نقش به عنوان"فعال فراملی":
تأثیرگذاری در نهضت مشروطه ایران، جنبش ملی‌گرایی مصر، و مخالفت با سلطان عبدالحمید عثمانی.
ارتباط باروشنفکران بزرگی چون محمد عبده و سید احمد خان.
مواضع متناقض در برابر استعمار:
همکاری بابریتانیا در مصر (۱۸۷۹) در مقابل تحریک ضد بریتانیایی در هند.
۳. بازخوانی اندیشه دینی
نقد سکولاریسم پنهان: تمایل به تفسیر عقلانی از اسلام، هم زمان با بهره‌گیری از مذهب به عنوان ابزار بسیج توده‌ها.
تأثیرپذیری ازفلسفه غرب: به‌رغم ادعای بازگشت به "اسلام اصیل"، ایده‌های او آمیزه‌ای از مدرنیته و سنت بود.
۴. رویکرد نوین به اسناد تاریخی
ردّ روایت‌های جانبدارانه: مانند زندگینامه‌نویسی‌های محمدمخزومی (پیرو افغانی) و جرجی زیدان.
استناد به مکاتبات محرمانه: نامه‌های افغانی به میرزای شیرازی (برای فتوای تنباکو) و ملکه ویکتوریا!
🔴دستاوردهای علمی کتاب
1.زوال اسطوره‌سازی: افغانی نه «پدر پان‌ اسلامیستی» بی‌نقص، بلکه استراتژیستی پیچیده با اهداف سیاسی بود.
2.کشف مدارک جعلی: مانندسند "نیات شوم انگلیس" که توسط افغانی جعل شد تا مسلمانان را علیه بریتانیا بشوراند.
تأکید بر زمینه‌های محلی: نقددیدگاه غرب ‌محورانه با نشان دادن تأثیر تحولات ایران، مصر و هند بر افغانی.

4.انقلاب در روش‌شناسی تاریخ‌نگاری: ترکیب منابع اولیه از ۶ زبان (فارسی، عربی، ترکی، فرانسوی،
انگلیسی، روسی).
5.الگوی جدید برای مطالعات شرق‌شناسی: اثبات اینکه روشنفکران شرقی، بازیگران فعال تاریخ بودند، نه قربانیان منفعل

6. تأثیر بر پژوهش‌های معاصر: الهام‌بخشی به کتاب «افغانیِ ایرانی» (هما پاکباز، ۲۰۱۷) با تمرکز بر پیوندهای او با فراماسونری.
انتقادات واردبر کتاب
کمرنگ‌ کردن جنبه‌های دینی: برخی محققان (مانند حمید دهباشی) معتقدند کدی به"سیاسی‌سازیِ افراطی" افغانی پرداخته است.
بی توجهی به میراث فکری: تمرکز بر فعالیت‌های سیاسی به هزینه تحلیل آثار فلسفی مانند "ردّعلیه ماده‌گرایان".
🔴اهمیت ترجمه عربی
ترجمه عبدالوهاب المسیری (۱۹۹۳) این کتاب را به متن پایه‌ای در جهان عرب تبدیل کرد. ویژگی‌های ترجمه:
پاورقی‌های توضیحی: اضافه کردن زمینه‌های تاریخی ناآشنا برای خواننده عرب.
زبان روان و علمی: تبدیل اصطلاحات تخصصی به معادل‌های دقیق عربی.
مقدمه انتقادی المسیری: تحلیل تطبیقی اندیشه افغانی و سید قطب.
پاسخ به پرسش‌های کلیدی: چرا افغانی با وجود شعار وحدت، هرگز پایگاه مردمی نیافت؟
🔴نتیجه‌گیری کدی:
افغانی نه قهرمان بود و نه خیانتکار؛ محصول شرایط پرتلاطم قرن نوزدهمی بود که در آن، استعمارو افول تمدن اسلامی، روشنفکران را به راهبردهای رادیکال سوق می‌داد."این کتاب با فروکاستن افغانی از افسانه به انسان، درکی انسانی ‌تر و علمی‌ تر از تاریخ معاصر خاورمیانه ارائه می‌دهد. https://t.me/mohammadjkhalili

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺نظاره بر مکه و مدینه: بازنمایی‌های حرمین در جهان پیشامدرن

🔺Gazing at Mecca and Medina: Premodern Representations of the Ḥaramayn

👈🏻 ویراستار: Mounia Chekhab-Abudaya
👈🏻 ناشر:  BRILL
👈🏻 سال انتشار : (2025)
👈🏻شابک: 9789004731905

معرفی ناشر

کتاب حاضر مجموعه‌ای است جامع از پژوهش‌ها درباره‌ی تصویرسازی از مکه و مدینه در بستر رسانه‌ها، ادوار تاریخی و زمینه‌های جغرافیایی گوناگون. این اثر که گستره‌ی زمانی و مکانی وسیعی را در بر می‌گیرد، خواننده را با تفاسیر نو و خواندنی روبه‌رو می‌سازد و آثاری مغفول و کمتر شناخته‌شده همچون دست‌نوشته‌های آچه‌ای و دیوارنگاره‌های بوسنیایی را در معرض توجه قرار می‌دهد.

فهرست مطالب:
مقدمه (مونیه شهاب-ابودیه)
۱) «مجاوران پیامبر را حرمت و حمایت باید»: طومارنامه‌ای از اعیان مدینه به سلطان سلیمان (TSMA E. 7750) (صبیحه گل‌اغلو و گای بوراک)
۲) زیارت مدینه: پژوهشی درباره‌ی زیارت‌نامه‌ی مصور با تصاویر مسجدالنبی (مونیه شهاب ابودیه و سرجیو کارو مارتین)
۳) بازنمایی‌های زائران در اماکن متبرکه‌ی مکه و مدینه در نسخ خطی فتوح الحرمین (مارقه سردار)
۴) تجلی مکه در شعر و نگارگری آچه (نورالایمان رسلی)
۵) نقش مکه و مدینه در نگاره‌های سارایوو (حارث درویشویچ)
۶) طریق زیارت و سعادت در تشیع و تصوف: پژوهشی درباره‌ی طوماری در موزه‌ی آقاخان (دنیز بیاضیت)
۷) لیلی و کعبه، یا وصال در قلب اسلام: بازنمایی «البیت» در نگارگری ایرانی (نیکولتا فازیو)
۸) Ut ekphrasis picture: آن‌گاه که کلمات در طرح‌های سِر جان شاردن از آرامگاه پیامبر در مکه، جان می‌گیرند (آوینوام شالم)

📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

قابل توجه دانشجویان، اساتید، دانش پژوهان و کارمندان دانشگاه تهران 🌸🌸🌸

کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، مانند دیگر واحدهای دانشگاه، فردا یکشنبه 8 تیرماه 1404 باز بوده و تالارهای مختلف آن تا ساعت 6 بعد از ظهر برای مطالعه باز خواهد بود.
https://t.me/UT_Central_Library

🔰افزایش بساط کتاب‌فروشی کنار خیابان؛
گزارشی از وضعیت کتابفروشی‌ها در سوریه جدید

🔸کتابفروشی‌های دمشق این روزها، آینه‌ای از دگرگونی ذائقه خوانندگان و اولویت‌یافتن ممنوعه‌های دیروز به جای عاشقانه‌های نزار قبانی‌ هستند.

🔸کاوش در مزاج کتاب‌دوستان در دمشق، ماجرایی است پر از غافلگیری. صحنه‌ای که امروز در خیابان «الحلبونی» پیش چشم می‌آید، با گذشته متفاوت است. منطقه‌ای که زمانی به کتاب‌های دست‌دوم، چاپ‌های افست و نسخه‌های غیرقانونی آثار نویسندگانی مانند پائولو کوئیلو، بورخس و ایزابل آلنده شهرت داشت، اکنون جای خود را به بساط جوراب، شلوار جین و اجناس کهنه داده است.

🔸در این میان، جای خالی چهره‌هایی آشنا حس می‌شود؛ مثل «ابو ایاد»، فروشنده فلسطینی‌ای که کنار دیوار جنوبی بنای تاریخی «التکیه» دیوان‌های محمود درویش و سمیح القاسم می‌فروخت. یا بساط‌داری که زیر پل ویکتوریا رمان‌های جهانی را عرضه می‌کرد و حالا به نظر می‌رسد جای خود را به فروشنده شیرینی سنتی و دخانیات قاچاق داده است.

🔸اتفاقاتی که در اتحادیه‌های نویسندگان، روزنامه‌نگاران و هنرمندان تجسمی سوریه رخ داد نیز نگرانی‌های فرهنگی را تشدید کرده است. انتصاب مستقیم مسئولان این اتحادیه‌ها، بدون برگزاری انتخابات، آن‌ها را موقتاً از حق انتخاب رهبری محروم کرده است. بسیاری از فعالان فرهنگی این اقدامات را نشانه‌ای از تغییر مزاج رسمی نسبت به نوشتن و خواندن می‌دانند. خلیل صویلح، رمان‌نویس سوری، در نقد این وضعیت نوشته است: «بیم آن می‌رود که به بهانه ساختن صحنه‌ای نو، زیرساخت فرهنگی سوریه را ویران کنند؛ صحنه‌ای که شباهتی با پیشینه فرهنگی این سرزمین ندارد.»

ibna.ir/x6z9h

@ibna_official