خاطرات مهدی فرخ از تجاوز شوروی و انگلیس به ایران

با شليك نخستین گلوله‌های توپ در مرزهای ایران، کشور ما بدون آنکه بخواهد و یا انتظار داشته باشد، با يك حركت سریع به دوره جدیدی از حیات سیاسی و اجتماعی پرتاب شد. در این حرکت انتقالی و پیش‌بینی نشده دو طبقه با کیفیتی متفاوت، چندان که لازمه کار بود از رویدادهای زمان خویش آگاه نبودند. نه ملت ایران می‌دانست که در پشت دیوارهای کشور او چه مسائلی در جریان است و نه چنانکه شایسته بود، شاه را در جریان صحیح مسائل روز قرار داده بودند...

و این ناباوری در میان توده مردم توأم با حیرت و وحشت بود. روز دوشنبه سوم شهریور ماه ناگهان رادیو تهران خبر داده بود که: «نیروهای انگلیس و روس از شمال و جنوب به ایران حمله نموده و از صبح مشغول پیشروی هستند. نیروی دریایی انگلیس به بندر شاپور و بندر خرمشهر حمله برده و مقاومت نیروی دریائی ایران را درهم شکسته و پس از گلوله‌باران کردن مناطق مزبور، آنجا را متصرف شدند. و نیروی زمینی انگلیس از خانقین گذشته به طرف قصرشیرین پیشروی می‌کنند. نیروی زمینی روس از جلفا به طرف تبریز در حرکت است و نیروی هوایی روسیه اکثر بنادر شمال را بمباران کرده است.»

این آیه‌های شوم، ملتی را که بیست سال تمام در آرامش و یکنواختی مکرر بسر برده و جز سکوت و خاموشی چیزی را نمیشناخت دچار رعب و وحشت کرده بود. آنان دسته دسته به دور هم جمع شده بودند و از یکدیگر می‌پرسیدند: «چرا ؟.. چه شده که خانه‌های ما را بمباران می‌کنند؟»

رادیو تهران بنا به مصلحت روز خیلی آسان توانسته بود جواب مردم را در دو جمله بدهد: «علت هجوم و حمله انگلیسیها و روسها اینست که می‌خواهند ایران را از حمله و تحريكات و مخاطره‌ی آلمانها محافظت نمایند!»

روز چهارم شهریور در حالیکه نیروهای انگلیسی به طرف مناطق نفت‌خیز ایران به سرعت در حرکت بودند و درحالیکه با حملات پیاپی آنها نیروی دریایی جوان ایران فلج شده و سرتیپ بایندر فرمانده نیروی دریائی ایران در خلیج فارس شهید گردیده بود، و درحالیکه شهرهای تبریز، رضائیه ، میانه ، خوی ، مراغه و بندر زیبای پهلوی (انزلی) زیر بمب‌های آتش‌زای نیروی هوایی شوروی یکی پس از دیگری آسیب دیده و یا منهدم می‌گردید، هیئت دولت به دستور اعلی‌حضرت فقید به وزارت جنگ رفته بودند تا در جلسه شورایعالی جنگ شرکت کرده تصمیم بگیرند که آیا ارتش ایران می‌تواند بر علیه متجاوزین وارد جنگ شود یا خیر. در جلسه شورایعالی جنگ عده زیادی از امرای ارتش و فرماندهان لشکرها حضور داشتند و در انتظار هیئت دولت بودند. به محض آنکه چند تن از وزرا لب گشودند و گفتند که:

«ما از امور جنگ و مهمات اطلاعی نداریم و نمی‌دانیم بنیه ارتش ایران برای ورود به جنگی که انتهایش بر ما مجهول است تا چه اندازه است، آیا ارتش ایران می‌تواند در مقابل تجاوزات نیروهای عظیم متفقین مقاومت کرده آنان را عقب بنشاند یا نه؟»

اکثر آنان با غرور غریبی که وزرا را به شدت تحت تأثیر قرار داده بود، فریاد کشیدند: «ما آماده برای جنگ هستیم و با دشمنان جنگ نیز خواهیم کرد.»

وزرا با حیرت و تعجب گفتند: «اگر واقعاً ارتش ایران بتواند عملا وارد جنگ شده و پیشروی متجاوزین را سد نماید، دولت از آقایان پشتیبانی خواهد کرد.»

در این هنگام ناگهان دو افسر جوان بدون مقدمه از جا بلند شده برخلاف سایر امرای ارتش شروع به صحبت کردند. این دو افسر، یکی مرحوم رزم‌آرا - سرتیپ آن روزگار ، و دیگری سرتیپ عبدالله هدایت، ارتشبد بازنشسته فعلی بود. اینها هر دو در میان بهت و سکوت حاضرین، استدلال کردند که ارتش ایران قادر نیست با نیروهای عظیم و مجهز متفقین وارد جنگ بشود. زیرا نه فقط وسایل موتوری برای حرکت نیروها موجود نیست بلکه حتی آذوقه برای پنج روز در انبارهای ارتش وجود ندارد.

بيانات عریان و بی‌باکانه این دو افسر تحصیل‌کرده، ناگهان روح مذاکرات امرای ارتش و دولتیان را عوض کرد و همه آنهائی که معتقد بودند بایستی علیه متجاوزین وارد جنگ شد، دفعتاً سکوت اختیار نمودند.

🔦خاطرات سیاسی مهدی فرخ، معتصم‌السلطنه، صفحه ۴۱۷

📹#History
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🗽🅤🅢.🅐🅡🅜🅨.🅓🅐🅣🅐