مطالعات تركيه

‍‍ ‍‍ ‍‍ 💥 گزارش نشست "مدل توسعه تركيه" (١)

✅ نشست‌ بررسى «مدل توسعه تركيه» عصر روز شنبه به همت گروه مطالعات تركيه مركز تحقيقات خاورميانه با سخنرانى دو تن از اساتيد دانشگاه دكتر اسدا... اطهرى و دكتر رضا دهقانى و با مديريت مهدى لكزى در مركز مطالعات خاورميانه برگزار شد.

🔺 در ابتداى اين نشست مهدى لكزى كانديداى دريافت درجه دكترى علوم سياسى و عضو ارشد گروه مطالعات تركيه و مدير اين جلسه با بيان اينكه رويكرد جلسات گروه تركيه شناسى، گفت و گو محور به جاى سخنرانى محورى مى باشد گفت: مدل تركيه، به لحاظ رويكردهاى سياسى و روندهاى اقتصادى مدل جذابى براى پژوهشگران مى باشد، از اين لحاظ تحولات آن هميشه در كانون توجه سياستمداران و تحليلگران است. وى با طرح اين پرسش كه مدل توسعه در ايران و تركيه چگونه است از حاضرين خواست تا نگاه خود را به توسعه تركيه بيان كنند.

🔺 دكتر دهقانى استاد دانشگاه تهران با بيان اينكه توسعه تركيه را نمى توان جدا از توسعه قرن ٢٠ دنيا دانست گفت: در تركيه ٤ گفتمان توسعه وجود داشته است. در ١٩٢٣ كه جمهورى تركيه تشكيل شد گفتمانى كه بر دنياى توسعه حاكم بود گفتمان پس از جنگ جهانى اول بود كه سردمدار آن شورى بود و به اصطلاح گفتمان توسعه برنامه ريزى شده از آن ياد مى شد. اين گفتمان به الگوي بسيارى از كشورهاى امريكاى لاتين و اروپاى شرقى و تركيه شد. تركيه از ١٩٣٤ شروع به اجراى دو برنامه دو برنامه اقتصادى ٥ ساله اول و دوم كرد. اين برنامه ها زير بنايى بود. بعد از جنگ جهانى دوم، با روى كار آمدن حزب دموكرات در تركيه، تحت تاثير اين فضا، بحث توسعه با محوريت بخش خصوصى شكل گرفت. در سال ١٩٥٢ با پيوستن تركيه به ناتو، كمكهاى جهانى به تركيه سرازير مى شود. صنايع مختلف مثل سيمان نساجى رونق مى گيرد. اما مساله اى كه پيش مياد به دليل توسعه نامتوازن و تمركز دولت بر صنعت و خدمات، باعث بروز جنبش هاى چپ در تركيه شد. اين مسائل باعث تنش در تركيه شد كه باعث كودتاى ١٩٦٠ شد.

🔺 بعد از كودتاى ١٩٦٠، برنامه خصوصى سازى كنار گذاشته مى شود و در سال ١٩٦٣ تركيه، سازمان برنامه تركيه تشكيل مى شود؛ كه از آن زمان تا به امروز اين سازمان ١١ برنامه توسعه منتشر كرده است. در سال ١٩٦٣، تمركز برنامه بر اين است كه محصولات خام تركيه صادر شود؛ در برنامه دوم تا چهارم تمركز اصلى بر صادرات محور بودن است. همچنين در بسيارى از صنايع بزرگ دولت خودش متولى است. مهمترين موانع دولت، تورم و عدم تراز تجارى بود. در اينجا تمركز بر صنعت ، اقتصاد كالايى و صادرات بود.

🔺 دهقانى ادامه داد: در برنامه پنجم كه مصادف با سال ١٩٨٤ است؛ نظاميها قدرت را به غير نظامي ها واگذار مى كنند. در اين سال تورگوت اوزال سركار مىآيد. در اين سال توسعه تبديل به گفتمان جهانى مى شود و براى مثال سازمان ملل برنامه خاص كشورهاى توسعه نيافته را عرضه مىكند. وام هايي كه صندوق بين المللى پول مى دهد، تركيه هم در آن مسير گام برمى دارد. دولت اوزال در اين برهه اعلام مىكند كه نظام برنامه ريزى براى بخش عمومى الزامى و بخش خصوصى ارشادى است؛ در اين دوره رشد كالاهاى ترك فزونى صورت مىگيرد. در همين دوره به اوزال گفته مى شود مهمترين كار شما چه بوده است كه وى عنوان مى كند افتخار ما اين است كه آدامس ترك از شرق درياى خزر تا مديترانه جويده مى شود! كه اين در واقع اشاره به محورين صادرات در تركيه است.

🔺 دهقانى در بخش ديگرى از صحبتهاى خود به برنامه هشتم تركيه اشاره مى كند كه تركيه وارد بحران مى شود كه بدترين دوره تركيه است. تركيه وارد عرصه اى ميشود كه جهانى سازى اقتصاد و ادغام در اقتصاد جهانى شكل گرفته و اين كشور كه پتانسيل هاى اقتصاديش متناسب نيست دچار بحران مى شود. براى مثال در بحران جهانى ١٩٩٤، بورس استانبول سقوط مىكند. بدهى تركيه به ٤.٧ ميليارد دلار رسيد.

🔺 اما در ٢٠٠٢ با روى كار امدن حزب عدالت و توسعه، اوضاع تركيه دگرگون شد. مهمترين كارى كه اين حزب كرد مبارزه با فساد بود. دولت در اين دوره به جاى حمايت از صنايع بزرگ، از بنگاههاى كوچك و متوسط حمايت كرد؛ مديريت شبكه اى به جاى مديريت دستورى، سرمايه گذارى در حوزه انديشه و فكر از جمله اقدامات دولت بود. اين موارد باعث كاهش تورم در اين كشورشد. برنامه تركيه ٢٠٢٣ تدوين شد كه يك نگاه استراتژيك به تركيه شد.

🇹🇷 @Turkish_Studies

attach📎

456 views06:20