گر ملکِ تو مصر و روم و چین خواهد بود
آفاق تو را زینِ نگین خواهد بود
خوش باش که عاقبت نصیبِ من و تو
ده گز کفن و سه گز زمین خواهد بود!

#مهستی_گنجوی(۴۶۸-۵۳۸خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «رباعیاتِ مهستی گنجوی» (تصحیح و مقدمه: رفائیل حسینوف) رویه‌ی ۲۳

[...] گفت: «برگشتی که چه؟» گفتم: «قراری داشتیم»
گفت: «با این حال؟» گفتم: «بی‌قراری را ببین» [...]

#شعر_با_خوانش_شاعر : #محمدحسین_ملکیان
#سرزمین_شعر (۳۷)
#شعر_راستین

پخش شده در برنامه‌ی «سرزمین شعر» (شبکه‌ی چهار سیما) در ۱۴۰۳.۰۱.۲۶

دور از تو مرا عشقِ تو کرده‌ست به حالی
ک‌از مویه چو مویی شدم از ناله چو نالی [...]

#مسعود_سعد_سلمان(۴۲۵-۵۰۰خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «دیوان مسعود سعد سلمان» (مقدمه: ناصر هیّری) رویه‌ی ۵۱۳

- دست مزن! - چشم! ببستم دو دست!
- راه مرو! - چشم! دو پایم شکست!
- حرف مزن! - قطع نمودم سخن
- نطق مکن! - چشم! ببستم دهن!
- هیچ نفهم! - این سخن عنوان مکن!
خواهشِ بی‌فهمیِ انسان مکن!
لال شوم، کور شوم، کر شوم
لیک محال است که من خر شوم!
چند رَوی همچو خران زیرِ بار؟
سر ز فضایِ بشریّت برآر!

#اشرف_گیلانی(۱۲۴۹-۱۳۱۳خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «با چراغ و آینه در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران» (محمدرضا شفیعی کدکنی) رویه‌ی ۳۶۳

شایسته است به جای واژه‌های «مصاحبه» و «مکالمه» که عربی هستند، «گفت‌وگو» را که پارسی است به کار ببریم. و نیز به جای «صحبت کردن» و «حرف زدن» که عربی-پارسی هستند، واژه‌ی ساده و روان «گفتن» را که پارسی است به کار ببریم.

#پارسی_را_پاس_بداریم (۲۸)
#شعر_راستین

ما به دل شادیم، از باغ و بهارِ ما مپرس
در دیارِ عشق زادیم از دیارِ ما مپرس [...]

#نظیری_نیشابوری(درگذشته‌ی۹۹۱خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «دیوان نظیری نیشابوری» (به تصحیح و تعلیقات محمدرضا طاهری) رویه‌ی ۱۷۷

[...] من کجا توانم بود جز به یادِ تو، وقتی
خاطراتِ تو چون خون در رگانِ من جاری‌ست
هر که را که غیر از تو گوش می‌کنم، ناچار
قصه‌یِ ملال‌انگیز، داستانِ تکراری‌ست [...]

#حسین_منزوی(۱۳۲۵-۱۳۸۳خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «مجموعه اشعار حسین منزوی - ویراست دوم» (انتشارات نگاه) رویه‌ی ۲۳۵

#گوینده : کیکاووس یاکیده
سراینده: خیام

هرگز دلِ من ز علم محروم نشد
کم ماند زِ اسرار که مفهوم نشد
هفتاد و دو سال فکر کردم شب و روز
معلومم شد که هیچ معلوم نشد!

#خیام(۴۲۷-۵۱۰خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «رباعیات حکیم خیام نیشابوری» (به اهتمام: محمدعلی فروغی، قاسم غنی) رویه‌ی ۹۴

[...] تو و ملک و جاهِ سکندری
من و رسم و راهِ قلندری
اگر آن نکوست تو درخوری
و گر این بد است مرا سزا! [...]

#طاهره_قرة‌العین(۱۱۹۵-۱۲۳۱خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «دیوان اشعار بانو فاطمه زرین تاج ~ طاهره قرة‌العین» (به کوشش سام و سهیلا واثقی) رویه‌ی ۲۴

یک بار میانِ من و تو فاصله انداخت
بسیار میانِ من و تو فاصله انداخت!

#شعر_با_خوانش_شاعر : #محمد_زارعی
#سرزمین_شعر (۳۸)
#شعر_راستین

پخش شده در برنامه‌ی «سرزمین شعر» (شبکه‌ی چهار سیما) در ۱۴۰۳.۰۱.۲۶

[...] حرفِ اهلِ درد را صائب به بی‌دردان مگوی
پیشِ خواب‌آلودگان کوتَه کن این افسانه را

#صائب_تبریزی(۹۷۱-۱۰۵۵خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «دیوان صائب تبریزی - جلد اول» (به کوشش محمد قهرمان) رویه‌ی ۱۱۴

[...] من خود از غم شکسته‌دل بودم
عشقت آمد تمام‌تر بشکست [...]

#خاقانی(۵۰۵-۵۷۷خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «دیوان خاقانی شروانی» (به تصحیح علی عبدالرسولی) رویه‌ی ۷۱۷

[...] من و ابرویِ یار و شیخ و محراب
مسلمان تا مسلمان فرق دارد [...]

#فروغی_بسطامی(۱۱۷۷-۱۲۳۷خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «دیوان فروغی بسطامی» (مقدمه: سعید نفیسی، حواشی: م. درویش) رویه‌ی ۱۱۸

شایسته است به جای واژه‌ی «خیلی» که ریشه‌ی ترکی دارد (از «خیل» : گله‌ی اسب، گرفته شده است!) و به جای «زیاد» که عربی است، واژه‌های «بسیار» و «فراوان» را که پارسی هستند به کار ببریم.

#پارسی_را_پاس_بداریم (۲۹)
#شعر_راستین

چنان ک‌از غم دلِ دانا گریزد
دو چندان غم ز پیشِ ما گریزد [...]

#مولانا(۵۸۶-۶۵۲خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «کلیات شمس - جزو دوم» (به تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر) رویه‌ی ۷۸

[...] ز فردا و ز دی کس را نشان نیست
که رفت آن از میان وین در میان نیست
یک امروز است ما را نقدِ ایام
بر او هم اعتمادی نیست تا شام!
بیا تا یک دهن پُرخنده داریم
به مِی جان و جهان را زنده داریم [...]

#نظامی(۵۱۹-۵۸۹خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «خسرو و شیرین» (با حواشی و تصحیح وحید دستگردی) رویه‌ی ۹۸

[...] هر عابری در این شهر یک مُرده‌یِ عمودی‌ست
این شهر تا بخواهید سنگِ مزار دارد! [...]

#سعید_بیابانکی(زاده‌ی۱۳۴۷خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «نامه‌های کوفی» (انتشارات سوره مهر) رویه‌ی ۴۴

«بسی جای‌ها گفته‌اند این سخن
که کن نیکویی و به جیحون فکن»¹
✍ #اسدی_طوسی
(۳۷۹-۴۵۱خورشیدی)

«نیکی بکن و به چَه درانداز
ک‌از چَه به تو روی برکُنَد باز»²
✍ #نظامی
(۵۱۹-۵۸۹خورشیدی)

«تو نیکویی کن و در دجله انداز
که ایزد در بیابانت دهد باز»³
✍ #سعدی
(۵۸۴-۶۷۱خورشیدی)

«مرا به کشتیِ باده درافکن ای ساقی
که گفته‌اند نکویی کن و در آب انداز»⁴
✍ #حافظ
(۷۰۶-۷۶۹خورشیدی)

#ردپای_اندیشه (۱)
#شعر_راستین

پانوشت: (سرچشمه‌ها)
1. «گرشاسپ‌نامه» (به اهتمام حبیب یغمایی) رویه‌ی ۲۳۶
2. «خسرو و شیرین» (با حواشی و تصحیح وحید دستگردی) رویه‌ی ۱۶۱
3. «کلیات سعدی» (به تصحیح محمدعلی فروغی، انتشارات هرمس) رویه‌ی ۱۱۲۷
4. «دیوان حافظ» (تدوین سلیم نیساری) رویه‌ی ۲۶۷

[...] دیوارهایِ سبزِ نگارین،
دیوارهایِ جادو، دیوارهایِ نرم،
حتی نسیم را،
بی پرس‌وجو، اجازه‌یِ رفتن نمی‌دهند! [...]

#محمدرضا_شفیعی_کدکنی(زاده‌ی۱۳۱۸خورشیدی)
#شعر_راستین

سرچشمه: «در کوچه‌باغ‌های نشابور» (انتشارات توس) رویه‌ی ۶۹