«چشـــــــــــــــم هایی که حرف خواهند زد»

«آقــــــــــــا بهــــــــــــــــروز!»

«اوراکــــــــــــل»

مبحث امشب: لوبوتومی

لوبوتومی چیست؟

چگونگی ابداع و آغاز لوبوتومی

ایده جراحی مغز برای درمان اختلالات روانی به قرن نوزدهم برمیگزده. در سال ۱۸۸۸، گوتلیب بورکهارت (Gottlieb Burckhardt)، روانپزشک سوئیسی، اولین جراحی‌های روان‌جراحی را روی چند بیمار انجام داد.

نقطه عطف اصلی در سال ۱۹۳۵ رخ داد، زمانی که جان فولتون (John Fulton) و کارول ژاکوبسن (Carroll Jacobsen) در کنفرانسی در لندن گزارش دادن که قطع اتصالات پیشانی توی شامپانزه‌ها باعث کاهش رفتارهای پرخاشگرانه اونها شده.
این گزارش توجه آنتونیو اگاس مونیس (António Egas Moniz)، عصب‌شناس پرتغالی رو جلب کرد. مونیس در نوامبر ۱۹۳۵ اولین لوکوتومی پیشانی رو در بیمارستانی توی لیسبون انجام داد. اون ابتدا با تزریق الکل خالص به مغز، بافت‌های عصبی رو تخریب می‌کرد، اما بعداً ابزاری به نام لوکوتوم (Leucotome) برای این کار طراحی کرد.
مونیس این روش رو «لوکوتومی» نامید و نتایج اولیه خودش رو بر روی ۲۰ بیمار در سال ۱۹۳۶ منتشر کرد.

در سال ۱۹۳۶، والتر جکسون فریمن (Walter Jackson Freeman)، عصب‌شناس آمریکایی، این روش رو پس از مطالعه گزارش مونیس، در ایالات متحده معرفی کرد. اون به همراه جیمز واتس (James Watts)، جراح مغز، اولین لوبوتومی رو در سپتامبر ۱۹۳۶ در دانشگاه جورج واشنگتن انجام دادن.
فریمن نام این روش رو به «لوبوتومی» تغییر داد تا بر موضعی بودن جراحی در لوب پیشانی تأکید کنه.

انواع روش‌های انجام لوبوتومی

توی این روش، جراح در دو طرف بالای جمجمه سوراخ‌هایی حفر می‌کرد و از طریق اونها یک لوکوتوم (ابزاری فلزی با سیم حلقه‌ای انتهاش) رو وارد مغز می‌کرد. با چرخوندن ابزار، دسته‌های عصبی بین لوب پیشانی و تالاموس بریده می‌شد.

این روش که توسط فریمن سال ۱۹۴۵ ابداع شد، خیلی سریع‌تر و ساده‌تر بود و بدون نیاز به اتاق عمل انجام می‌شد:
- اول بیمار با شوک الکتریکی بیهوش می‌شد
- ابزاری شبیه یخ‌شکن از بالای حدقه چشم وارد مدار چشم می‌شد
- با یک چکش، ابزار از استخوان نازک بالای حدقه عبور داده می‌شد
- ابزار به داخل مغز رفته و با حرکت دادن آن، اتصالات عصبی قطع می‌شد
- این کار برای هر دو چشم تکرار می‌شد و کل فرایند حدود ۱۰ دقیقه طول می‌کشید.
این روش اثری از جای بخیه بر جای نمی‌گذاشت و فریمن حتی اون رو در مطب خودشم انجام می‌داد.

- لوبوتومی دوطرفه داخلی: قطع نیمی از اتصالات تالاموس-پیشانی
- آلتراسونیک: استفاده از امواج فراصوت برای تخریب فیبرهای عصبی
- تالاموتومی: قطع اتصالات در سطح تالاموس با انعقاد الکتریکی
- سینگولوتومی: برداشتن بخشی از شکنج سینگولیت.

تاثیرات لوبوتومی بر افراد

بعضی از بیماران بعد از لوبوتومی آروم‌تر شدن و علائمی شبیه اضطراب، تنش و افکار خودکشی کاهش یافت. در شرایطی که بیمارستان‌های روانی مملو از جمعیت و بدون درمان مؤثر بودن، برخی بیماران تونستن به خونه هاشون برگردن. بر اساس برخی گزارش‌ها، حدود ۳۷ درصد از بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی پس از جراحی از بیمارستان مرخص شدن.

- بی‌تفاوتی و از دست دادن احساسات (Emotional Blunting)
- بی‌حالی و فقدان انگیزه (Avolition)
- رفتار کودکانه و کاهش مهارت‌های اجتماعی
- نوسانات خلقی شدید

- اختلال در حافظه و تمرکز
- کاهش توانایی حل مسئله
- زوال عقل در برخی موارد
۳. عوارض عصبی:
- حملات صرعی (در برخی مطالعات تا ۱۲ درصد بیماران)
- از دست دادن کنترل حرکتی و بی‌اختیاری ادرار و مدفوع
- خونریزی داخل مغزی و آبسه مغزی

نرخ مرگ و میر در برخی مطالعات تا ۱۴ درصد گزارش شده. از ۳۵۰۰ لوبوتومی که فریمن انجام داد، حدود ۴۹۰ مورد منجر به مرگ شد.

«Sir, sir, I am in danger!»