@TPortal | پورتال ترجمه

🔹الان از فرهنگ های پیشرفته جهانی می‌بینید که مثلاً در زبان انگلیسی لغت Concentrate را می‌نویسد و فرض کنید این کلمه پنج تا معنا دارد و معنای اول این کلمه که می‌نویسد، جلوی آن می‌نویسد 1345، یعنی نوشته از 1345 به بعد، کلمه ی Concentrate میتواند در این ها، به این معنا باشد، قبل از 1345 میلادی Concentrate این معنا را نداشته، بنابراین اگر متنی دارید می‌خوانید به 1345 به قبل تعلق دارد Concentrate در آن حتماً به این معنا نیست، چون از 1345 به بعد Concentrate در این زبان این معنا پیدا کرده. آن وقت معنای دومش را می‌نویسد 1490 یعنی این معنا در زمانهای قبل از 1490 به این معنای دوم هرگز به کار نمی رود چون اول بار در 1490 به این معنا بکار رفته است. برای اینکه ما متوجه باشیم که اگر ما در شعر شکسپیر لغتی را دیدیم که هشت تا معنا دارد بدانیم که پنج تا از معانی، از همان اول، مراد شکسپیر نیست. چون این لغت این پنج معنا را از بعد از زمان شکسپیر پیدا کرده‌است. زمان شکسپیر این معنا را نمی داد و باید در آن سه تا معنای دیگر به دنبال مراد شکسپیر بگردیم.

🔹 این است که کتابهای معتبر جهانی مثل کتاب لاروس در زبان فرانسه یا oxford بیست جلدی یا وبستر، اینها جلوی معانی هر لغتی پرانتزی باز می‌کنند و می‌گویند این تاریخ ورود این معناست. ما هم در زبان فارسی این کار را باید انجام بدهیم.

🔹یکی از مفسران که مفسر عظیم الشانی هم به حساب می‌گوید قرآن در اینجا گفته: «ای کسانی که ایمان آوردید، صبر کنید، همدیگر را به صبر سفارش کنید با همدیگر ارتباط برقرار کنید.» یعنی حتماً ارتباط برقرار کردن چیز خوبی است که خدا میتواند گفته باشد ارتباط برقرار کنید. چرا؟ چون رابطوا، ماده اش از باب مفاعله، مرابطه است، تقریباً صد و پنجاه سال است که در زبان عربی به معنای ایجاد ارتباط است، اما زمانی که قرآن نازل شده ‌اصلاً مرابطه به این معنا نبوده، آنجا رابطوا یعنی آماده جنگ شوید، رباط یعنی اسبی که در جنگ به کار می آید و رابطوا یعنی آماده جنگ شوید. یعنی ای کسانی که ایمان آوردید، صبر کنید و یکدیگر را به صبر دعوت کنید و آماده ی جنگ شوید. رابطوا در آن، به معنای آماده ی جنگ شدن، بوده و در صد و پنجاه سال اخیر است که مرابطه به معنای ایجاد ارتباط هم هست و حالا می‌شود به قرآن را نسبت داد؟ هنگامی که قرآن این کلمه را به کار برده اصلاً این معنا را نمیداده، بنابراین نمی شود این معنا را نسبت داد که مفسر نسبت به آن بی توجه بوده.

🔹این مثل این است که شعر حافظ را که می‌گوید: دل خرابی می‌کند دلدار را آگه کنید. امروز بگوییم حافظ اسهال پیدا کرده! دل خرابی کردن امروز به معنای اسهال پیداکردن است. آن وقت در تعجبیم که چرا دلدار را خبر می‌کنند؟! باید طبیب را خبر کرد. چون در زبان حافظ دلتنگ شدن را می‌گفتند دل خرابی. دل خرابی می‌کند یعنی دلتنگ شده‌ام. حوصله ام سر رفته، دلدار را خبر کنید تا خاطرم تازه و شاداب بشود. اما اگر کسی داند که دل خرابی کردن از اواخر قاجار به معنی اسهال شدن به کار می‌رود با مشکل مواجه می شود. بنابراین تطورات معنایی بسیار مهم است.

🔹الان بسیاری از ترجمه هایی که از نهج البلاغه و قران می‌شود مشکلاتشان این است که لغتی را که در زبان قرآن می‌بینید، به جای اینکه نگاه کنند به 1400 سال پیش چه معنایی افاده می کرده، معنای جدید آن را که امروز در زبان عربی وجود دارند به قرآن نسبت می‌دهند و توجه نمی کنند که این لغت در آن زمان این معنا را مطلقاً نداشته است. بارها گفتم اگر شیعه به این توجه نکند باید بگوید علامه امینی تبریزی، سی سال قبل از پیروزی انقلاب پیدایش بسیج را پیش بینی کرده بود. چرا؟ چون علامه امینی در کتابش گفته: شیعه بسیج بود. تا قبل از انقلاب بسیج، یعنی آمادگی. بسیج در شاهنامه هم به کار رفته. بسیج شو، یعنی آماده شو. از روزی که این انقلاب به وجود آمد بسیج را به این معنا به کار می‌بریم، این لغت باید سال معنای جدیدش را 9-1358 گذاشت. بنابراین اگر متنی قبل از سال 1358 به دستتان رسید بدانید که بسیج معنای دیگری می‌دهد و باید به دنبال آن معنا رفت. حال ببینید که کدامیک از معانی دیگر را می‌دهد و قس علی هذا.

📙 مصطفی ملکیان، تحلیل فلسفی

📝 @TPortal | پورتال ترجمه

☑️ وجدان کاری در ترجمه
🔗 https://t.me/tportal/1364

☑️ نگاهی به ترجمه کتاب نقد عقل محض:
🔗 https://t.me/tportal/1188

🎙درسگفتارهای ترجمه مصطفی ملکیان:

1⃣ https://t.me/tportal/1198

2⃣ https://t.me/tportal/1219

3⃣ https://t.me/tportal/1241

4⃣ https://t.me/tportal/1260
.