TMS
siasat_va_eghtesad_asre_safavi.pdf
EghtesadeSiyasiyeIran.pdf
16 MB
✅ کتابهایی که برای درک و فهم اقتصاد ایران باید خواند
🔸 اقتصاد سیاسی ایران (محمدعلی همایون کاتوزیان)
کتاب اقتصاد سیاسی ایران، از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی (محمدعلی همایون کاتوزیان) حکایت دو قرن اقتصاد غارتی-رانتی-رفاقتی ایران است.
مطالعه این کتاب با ارزش به علاقمندان اقتصاد سیاسی و اقتصاد ایران توصیه می شود.
🔸 سیاست و اقتصاد عصر صفوی (محمدابراهیم باستانی پاریزی)
🔸 تاریخ اقتصادی ایران (چارلز عیسوی)
🔸 ایران: دیکتاتوری و توسعه (فرد هالیدی)
🔸 اقتصاد ایران در قرن نوزدهم (احمد سیف)
🔸 موانع رشد تاریخی سرمایه داری در ایران (احمد اشرف)
🔴 این کتابها فارغ از بحرانهای امروز اقتصاد ایران در دهها سال پیش نوشته شده است، اما مطالعه آنها برای درک و فهم چگونگی و چرایی مسائل اقتصاد ایران ضرورت دارد.
#اقتصادایران
➡️@TMSCGC
Info: @TMSCG
🔸 اقتصاد سیاسی ایران (محمدعلی همایون کاتوزیان)
کتاب اقتصاد سیاسی ایران، از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی (محمدعلی همایون کاتوزیان) حکایت دو قرن اقتصاد غارتی-رانتی-رفاقتی ایران است.
مطالعه این کتاب با ارزش به علاقمندان اقتصاد سیاسی و اقتصاد ایران توصیه می شود.
🔸 سیاست و اقتصاد عصر صفوی (محمدابراهیم باستانی پاریزی)
🔸 تاریخ اقتصادی ایران (چارلز عیسوی)
🔸 ایران: دیکتاتوری و توسعه (فرد هالیدی)
🔸 اقتصاد ایران در قرن نوزدهم (احمد سیف)
🔸 موانع رشد تاریخی سرمایه داری در ایران (احمد اشرف)
🔴 این کتابها فارغ از بحرانهای امروز اقتصاد ایران در دهها سال پیش نوشته شده است، اما مطالعه آنها برای درک و فهم چگونگی و چرایی مسائل اقتصاد ایران ضرورت دارد.
#اقتصادایران
➡️@TMSCGC
Info: @TMSCG
WHR20.pdf
4.1 MB
🔴 گزارش «سعادت» جهان ۲۰۲۰
World Happiness Report 2020
🔸 بر اساس گزارش جهانی سعادت (خوشحالی) ۲۰۲۰، بعد از فنلاند، به ترتیب کشورهای دانمارک، سوئیس، ایسلند، نروژ، هلند، سوئد، نیوزیلند، اتریش و لوکزامبورگ، در جایگاه دوم تا نهم این ردهبندی قرار دارند.
🔸 ایران در جایگاه ۱۱۸ قرار دارد.
➡️@TMSCGC
World Happiness Report 2020
🔸 بر اساس گزارش جهانی سعادت (خوشحالی) ۲۰۲۰، بعد از فنلاند، به ترتیب کشورهای دانمارک، سوئیس، ایسلند، نروژ، هلند، سوئد، نیوزیلند، اتریش و لوکزامبورگ، در جایگاه دوم تا نهم این ردهبندی قرار دارند.
🔸 ایران در جایگاه ۱۱۸ قرار دارد.
➡️@TMSCGC
🔴 آدام توز: اگر بحران اقتصادی جهانی ۲۰۰۸ نوعی «حمله قلبی مالی» بود، بحران اقتصادی کرونایی میتواند نوعی «تشنج در سرتاسر بدن» باشد.
https://foreignpolicy.com/2020/03/18/coronavirus-economic-crash-2008-financial-crisis-worse/
https://foreignpolicy.com/2020/03/18/coronavirus-economic-crash-2008-financial-crisis-worse/
Foreign Policy
Is the Coronavirus Crash Worse Than the 2008 Financial Crisis?
The last global economic crisis was a financial heart attack. This one might be a full-body seizure.
🔴 نقشه جهانی کرونا ویروس
https://foreignpolicy.com/2020/03/04/mapping-coronavirus-outbreak-infographic/
https://foreignpolicy.com/2020/03/04/mapping-coronavirus-outbreak-infographic/
coronavirus book_7.pdf
3.8 MB
🔴 اقتصاد در زمان کووید ۱۹
Economics in the Time of COVID-19
🔸بیماری کووید-۱۹ در سراسر دنیا موجب نگرانی و مشکلات زیادی شده است که باید به آن توجه کنیم. با توجه به اینکه گسترش بیماری در سطح جهانی اتفاق افتاده است، نیاز هست تا پیشاپیش مسئله را از ابعاد مختلف بررسی کنیم به ویژه بعد اقتصادی و تنها پرداختن به جنبههای سلامت، اپیدمیولوژی و پزشکی کفایت نمیکند.
🔸همان طور که بیماری کووید-۱۹ در حال گسترش و همهگیری در سطح جهان است، تبعات اقتصادی آن نیز محدود به یک کشور یا منطقه نمیشود و در سطح دنیا تسری پیدا میکند.
🔸کتاب «اقتصاد در زمان کووید ۱۹» با مشارکت بسیاری از اقتصاددانهای مطرح بین المللی در مدت کوتاه یک هفته تدوین شده است. سؤالهای کلیدی اقتصادی که در این کتاب به آن پرداخته شده عبارتند از:
چگونه و چقدر سریع امکان گسترش آسیبهای اقتصادی وجود دارد؟اوضاع چقدر وخیم میشود؟ و این اوضاع چقدر طول میکشد؟ مکانیسمهای همهگیری شرایط اقتصادی چیست؟ و مهمتر از همه، دولتها در مورد آن چه کاری میتوانند انجام دهند؟
ترجمه و تلخیص: مرکز آینده نگری و نوآوری در سلامت
➡️@TMSCGC
Economics in the Time of COVID-19
🔸بیماری کووید-۱۹ در سراسر دنیا موجب نگرانی و مشکلات زیادی شده است که باید به آن توجه کنیم. با توجه به اینکه گسترش بیماری در سطح جهانی اتفاق افتاده است، نیاز هست تا پیشاپیش مسئله را از ابعاد مختلف بررسی کنیم به ویژه بعد اقتصادی و تنها پرداختن به جنبههای سلامت، اپیدمیولوژی و پزشکی کفایت نمیکند.
🔸همان طور که بیماری کووید-۱۹ در حال گسترش و همهگیری در سطح جهان است، تبعات اقتصادی آن نیز محدود به یک کشور یا منطقه نمیشود و در سطح دنیا تسری پیدا میکند.
🔸کتاب «اقتصاد در زمان کووید ۱۹» با مشارکت بسیاری از اقتصاددانهای مطرح بین المللی در مدت کوتاه یک هفته تدوین شده است. سؤالهای کلیدی اقتصادی که در این کتاب به آن پرداخته شده عبارتند از:
چگونه و چقدر سریع امکان گسترش آسیبهای اقتصادی وجود دارد؟اوضاع چقدر وخیم میشود؟ و این اوضاع چقدر طول میکشد؟ مکانیسمهای همهگیری شرایط اقتصادی چیست؟ و مهمتر از همه، دولتها در مورد آن چه کاری میتوانند انجام دهند؟
ترجمه و تلخیص: مرکز آینده نگری و نوآوری در سلامت
➡️@TMSCGC
TMS
coronavirus book_7.pdf
COVID-19.pdf
2.4 MB
🔴 اقتصاد در زمان کووید ۱۹
Economics in the Time of COVID-19
مرکز تحقیقات سیاست اقتصادی
CEPR Centre for Economic Policy Research
زبان انگلیسی - ۱۲۳ صفحه
➡️@TMSCGC
Economics in the Time of COVID-19
مرکز تحقیقات سیاست اقتصادی
CEPR Centre for Economic Policy Research
زبان انگلیسی - ۱۲۳ صفحه
➡️@TMSCGC
🔴 ایران مرکز شیوع کرونا در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا
🔸 بنا به گزارش صندوق بین المللی پول تعداد موارد تایید شده ابتلا به کرونا در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (با تمرکز در ایران) به سرعت بالا رفته است.
🔸🔸 موارد تایید شده ابتلا به کرونا در ایران برابر با کل منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به اضافه همسایگان شرقی ایران است.
🔸🔸 کشورهای منطقه خاورمیانه با شوک دوتایی «کرونا» و «کاهش شدید درآمدهای نفتی» مواجه هستند.
https://blogs.imf.org/2020/03/23/covid-19-pandemic-and-the-middle-east-and-central-asia-region-facing-dual-shock/
➡️@TMSCGC
🔸 بنا به گزارش صندوق بین المللی پول تعداد موارد تایید شده ابتلا به کرونا در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (با تمرکز در ایران) به سرعت بالا رفته است.
🔸🔸 موارد تایید شده ابتلا به کرونا در ایران برابر با کل منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به اضافه همسایگان شرقی ایران است.
🔸🔸 کشورهای منطقه خاورمیانه با شوک دوتایی «کرونا» و «کاهش شدید درآمدهای نفتی» مواجه هستند.
https://blogs.imf.org/2020/03/23/covid-19-pandemic-and-the-middle-east-and-central-asia-region-facing-dual-shock/
➡️@TMSCGC
1_IIF032320_GMV.pdf
257.7 KB
🔴 چشم انداز اقتصاد جهانی با سرعت نور در حال تغییر است. پیش بینی رشد منفی ۱.۵ درصد اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۰
🔸 در پنجم مارس (نیمه اسفند) پیش بینی رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۰ از ۲.۶ به ۱.۶ درصد و در هفته پیش به صفر درصد کاهش داده شد.
🔸 عوارض اقتصادی ناشی از کرونا در حال تشدید است که با جنگ قیمت نفت اپک و تنش های اعتباری بدتر شده است.
🔸پیش بینی کنونی (در تاریخ ۲۳ مارس ، ۴ فروردین) رشد اقتصاد جهانی برای سال ۲۰۲۰ میلادی منفی ۱.۵ درصد است.
🔸 شرایط در اتحادیه اروپا بدتر است چنان چه رشد اقتصادی این اتحادیه منفی ۴.۷ درصد پیش بینی می شود که برای آمریکا منفی ۲.۸ و ژاپن منفی ۲.۶ درصد است.
موسسه بین المللی مالی
➡️@TMSCGC
🔸 در پنجم مارس (نیمه اسفند) پیش بینی رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۰ از ۲.۶ به ۱.۶ درصد و در هفته پیش به صفر درصد کاهش داده شد.
🔸 عوارض اقتصادی ناشی از کرونا در حال تشدید است که با جنگ قیمت نفت اپک و تنش های اعتباری بدتر شده است.
🔸پیش بینی کنونی (در تاریخ ۲۳ مارس ، ۴ فروردین) رشد اقتصاد جهانی برای سال ۲۰۲۰ میلادی منفی ۱.۵ درصد است.
🔸 شرایط در اتحادیه اروپا بدتر است چنان چه رشد اقتصادی این اتحادیه منفی ۴.۷ درصد پیش بینی می شود که برای آمریکا منفی ۲.۸ و ژاپن منفی ۲.۶ درصد است.
موسسه بین المللی مالی
➡️@TMSCGC
00_wtr19_e.pdf
5.8 MB
🔴 گزارش تجارت جهانی ۲۰۱۹
آینده تجارت خدمات
🌀خدمات با نقش مهمی در اقتصاد جهانی و زندگی روزمره به پویا ترین مؤلفه تجارت جهانی تبدیل شده اند. با این حال میزان مشارکت خدمات در تجارت جهانی همیشه کاملاً درک نشده است. گزارش تجارت جهانی ۲۰۱۹ تلاش می کند با بررسی چگونگی تحول و چرایی اهمیت تجارت خدمات، این مسئله را اصلاح کند.
🔸 سازمان تجارت جهانی
@TMSCGC
آینده تجارت خدمات
🌀خدمات با نقش مهمی در اقتصاد جهانی و زندگی روزمره به پویا ترین مؤلفه تجارت جهانی تبدیل شده اند. با این حال میزان مشارکت خدمات در تجارت جهانی همیشه کاملاً درک نشده است. گزارش تجارت جهانی ۲۰۱۹ تلاش می کند با بررسی چگونگی تحول و چرایی اهمیت تجارت خدمات، این مسئله را اصلاح کند.
🔸 سازمان تجارت جهانی
@TMSCGC
✅ شاخص نوسانات بازار به بالاترین مقدار تاریخی خود صعود کرد.
🌀 شاخص نوسانات بازار سهام آمریکا به سطحی بالاتر از مقدار بحران مالی ۲۰۰۸ میلادی رسید که در تاریخ آن (از سال ۱۹۹۳ میلادی تا کنون) بی سابقه است.
🔸 شاخص نوسانات بازار (VIX: Volatilty Index) که انتظارات معامله گران را درباره شاخص مهم سهام S&P 500 آمریکا برای آینده را نشان می دهد، معیاری برای اندازه گیری ریسک بازار، میزان هیجان سهامداران و ترس و استرس های سرمایه گذاران و معامله گران است.
@TMSCGC
🌀 شاخص نوسانات بازار سهام آمریکا به سطحی بالاتر از مقدار بحران مالی ۲۰۰۸ میلادی رسید که در تاریخ آن (از سال ۱۹۹۳ میلادی تا کنون) بی سابقه است.
🔸 شاخص نوسانات بازار (VIX: Volatilty Index) که انتظارات معامله گران را درباره شاخص مهم سهام S&P 500 آمریکا برای آینده را نشان می دهد، معیاری برای اندازه گیری ریسک بازار، میزان هیجان سهامداران و ترس و استرس های سرمایه گذاران و معامله گران است.
@TMSCGC
🔴 نقشه جهانی کرونا ویروس
https://foreignpolicy.com/2020/03/04/mapping-coronavirus-outbreak-infographic/
https://foreignpolicy.com/2020/03/04/mapping-coronavirus-outbreak-infographic/
🔴 روند قیمت ماهانه دلار بازار آزاد در سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸
🔸 اوج میانگین ماهانه قیمت دلار: ۱۵۰۷۰ تومان در اسفند ۱۳۹۸
🌀 سه سیکل قیمت در دو سال گذشته:
قیمت دلار بازار آزاد از فروردین تا اسفند ۱۳۹۶، با ۲۳ درصد رشد از ۳۷۸۰ به ۴۶۴۰ تومان افزایش یافت.
🔸 سیکل اول: در فاصله اسفند ۱۳۹۶ تا مهر ۱۳۹۸، قیمت دلار با ۲۲۰ درصد افزایش از ۴۶۴۰ به ۱۴۸۲۰ تومان صعود کرد. در طی مهر تا دی ۱۳۹۷، قیمت دلار روند کاهشی داشت و به ۱۰۹۶۰ تومان تنزل یافت.
🔸 سیکل دوم: از دی ۱۳۹۷ تا اردییهشت ۱۳۹۸، قیمت دلار بالا رفت و به ۱۴۵۱۰ تومان رسید، اما پس از آن روند نزولی در پیش گرفت و به حدود ۱۱۴۰۰ تومان در طی ماههای شهریور تا آبان ۱۳۹۸ بالغ
گردید.
🔸 سیکل سوم: قیمت دلار همراه با شوک قیمت بنزین، با ۳۱ درصد رشد در ۴ ماه آخر سال به ۱۵۰۷۰ تومان در اسفند ۱۳۹۸ صعود کرد.
#ارز
@TMSCGC
🔸 اوج میانگین ماهانه قیمت دلار: ۱۵۰۷۰ تومان در اسفند ۱۳۹۸
🌀 سه سیکل قیمت در دو سال گذشته:
قیمت دلار بازار آزاد از فروردین تا اسفند ۱۳۹۶، با ۲۳ درصد رشد از ۳۷۸۰ به ۴۶۴۰ تومان افزایش یافت.
🔸 سیکل اول: در فاصله اسفند ۱۳۹۶ تا مهر ۱۳۹۸، قیمت دلار با ۲۲۰ درصد افزایش از ۴۶۴۰ به ۱۴۸۲۰ تومان صعود کرد. در طی مهر تا دی ۱۳۹۷، قیمت دلار روند کاهشی داشت و به ۱۰۹۶۰ تومان تنزل یافت.
🔸 سیکل دوم: از دی ۱۳۹۷ تا اردییهشت ۱۳۹۸، قیمت دلار بالا رفت و به ۱۴۵۱۰ تومان رسید، اما پس از آن روند نزولی در پیش گرفت و به حدود ۱۱۴۰۰ تومان در طی ماههای شهریور تا آبان ۱۳۹۸ بالغ
گردید.
🔸 سیکل سوم: قیمت دلار همراه با شوک قیمت بنزین، با ۳۱ درصد رشد در ۴ ماه آخر سال به ۱۵۰۷۰ تومان در اسفند ۱۳۹۸ صعود کرد.
#ارز
@TMSCGC
Forwarded from اقتصاد، کسب و کار و بازارها
🔴 ابعاد پنهان رکود اقتصادی ناشی از کرونا (۱/۲)
بهروز شاکریفرد
آغاز سال ۱۳۹۹ خورشیدی مصادف شد با ورود اقتصاد جهانی به دورهای از رکود فراگیر که سابقهای به این شکل نداشته است.
دیگر شکی باقی نیست؛ توقف زندگی عادی و درخواست رسمی دولتها از شهروندان برای ماندن در خانه در برخی ایالتهای آمریکا و کانادا، پس از اعلام قرنطینه در ایتالیا، اسپانیا، فرانسه، بریتانیا، و هند، تراکنشهای خانوادهها را به مایحتاج ضروری محدود کرده و درآمد بسیاری از کسبوکارها را به صفر نزدیک کرده است.
این نوع «ایست ناگهانی» در دنیای اقتصاد، پیش از این در کشورهایی دیده شده که نظارهگر سقوط دولت مرکزی بودهاند (مانند لیبی و یا طی اوج درگیریها در سوریه)، و یا دچار نوعی بلایای طبیعی شدهاند که چیزی از زیرساختهای محلی را باقی نگذاشته است.
مشاهده این نوع ایست ناگهانی در مقیاس بینالمللی در نوع خود بینظیر است.
هفتههای گذشته تصور تبدیل شدنِ این شرایط بحرانی (که تهدیدی کمسابقه را متوجه سلامت میلیونها انسان کرده) به بحران اقتصادی و یا بحران مالی دشوار بود، امّا وقایع چند روز گذشته به این احتمالِ دور از ذهن رنگی باورپذیر بخشیده است.
در نتیجه، بازنگری این پرسش ضروری است که آیا این رکود اقتصادی که اکنون با آن رودررو شدهایم، میتواند به بحران اقتصادی یا مالی ختم شود؟
🔸 پیشبینیهای بیاساسی که، پس از گسترش، به خود تحقق میبخشند
گسترش برخی باورها درکِ جامعه از واقعیتهای پیرامون را متحول میکند، حتی اگر این واقعیتها بدون تغییر مانده باشد. این خطری است که اکنون اقتصاد جهانی و بخش قابلتوجهی از نظام مالی را تهدید میکند.
کاهش چشمگیر نرخ بهره بانکی تا مرز صفر درصد تصمیمی بود که بانکهای مرکزی در راستای نجات اقتصاد از شرایط وخیم اتخاذ کردند. تئوریهای اقتصادی (که سبب اشتباهِ نگارنده این مطلب در یادداشت قبلی شد) بهاشتباه وعده میدهند که در چنین شرایطی، احتمال ورشکستگی بنگاههای اقتصادی از بین میرود. واقعیت بسیار متفاوت است.
نرخ بهره وامهایی که به واحدهای تولیدی و خدماتی ارائه میشوند، در بسیاری از موارد، توسط واسطههایی تعیین میشود که با انگیزه تجمیع سود، متناسب با ریسک بازگشت سرمایه، عددی فراتر از آنچه بانک مرکزی اعلام کرده را برای متقاضی وام در نظر میگیرند. طبیعتاً، افزایش خطر رکود اقتصادی، به معنی افزایش ریسک، و نتیجتاً افزایش نرخ بهره خواهد بود.
از این رو، گسترش این باور که برخی واحدهای خدماتی مانند گذشته قابل اعتماد نیستند، سبب افزایش نرخ بهره آنها میشود، و جدا از اینکه پس از عبور از دوران قرنطینه این واحدها با چه سرعتی به عملیات، گردش مالی، و سوددِهی قبلی بازمیگردند، این افزایش نرخ بهره یک شوک مالی جدید را به این واحدها وارد میکند. این شوک میتواند سبب ورشکستگی آنها شود.
نمونههای مشابه این نوع مشکلات که بیشتر تابعی از درکِ افراد از واقعیت است تا آنچه به وقوع میپیوندد، و سبب ضرر دو طرف (بدهکار و بستانکار) میشود، در علوم اجتماعی نیز بسیار است. این پدیده در مرز مشترک اقتصاد و امور مالی با نام مستعار self-fulfilling prophecy و یا پیشبینیهای خودتحققبخش شناخته میشود. این پدیده در سال ۲۰۱۰ سبب ورشکستگی دولت یونان شد.
🔸 افزایش آمار بیکاری
هفته گذشته کشور کانادا شاهد درخواست تقریباً نیم میلیون شهروند برای دریافت کمکهای اجتماعی (معادل بیمه بیکاری) به سبب از دست رفتن شغل بود. البته همه کسانی که این درخواست را ارسال کردهاند، اخراج نشدهاند. برخی کار آزاد دارند و با کاهش درآمد مواجه شدهاند. اشتغال برخی هم موقتاً به حالت تعلیق درآمده است. امّا تعمیم این آمار به کشورهای بزرگتر مثل آمریکا (با جمعیت ده برابر کانادا) اعداد نگرانکنندهای ارائه میدهد.
آخرین آمار ارائهشده حاکی از درخواست ۲۸۱ هزار شهروند آمریکایی برای دریافت بیمه بیکاری است، که در مقایسه با هفته گذشته ۳۳ درصد افزایش نشان میدهد. پیشبینی Goldman Sachs حاکی از بیکار شدن ۲/۲۵ میلیون آمریکایی طی هفتههای آتی است و وزیر خزانهداری آمریکا نیز هشدار داده که آمار بیکاری میتواند از ۳/۶ درصد فعلی به ۲۰ درصد برسد. نهادهای دیگری پیشبینیهای نگرانکنندهتری هم ارائه دادهاند.
بهروز شاکریفرد
آغاز سال ۱۳۹۹ خورشیدی مصادف شد با ورود اقتصاد جهانی به دورهای از رکود فراگیر که سابقهای به این شکل نداشته است.
دیگر شکی باقی نیست؛ توقف زندگی عادی و درخواست رسمی دولتها از شهروندان برای ماندن در خانه در برخی ایالتهای آمریکا و کانادا، پس از اعلام قرنطینه در ایتالیا، اسپانیا، فرانسه، بریتانیا، و هند، تراکنشهای خانوادهها را به مایحتاج ضروری محدود کرده و درآمد بسیاری از کسبوکارها را به صفر نزدیک کرده است.
این نوع «ایست ناگهانی» در دنیای اقتصاد، پیش از این در کشورهایی دیده شده که نظارهگر سقوط دولت مرکزی بودهاند (مانند لیبی و یا طی اوج درگیریها در سوریه)، و یا دچار نوعی بلایای طبیعی شدهاند که چیزی از زیرساختهای محلی را باقی نگذاشته است.
مشاهده این نوع ایست ناگهانی در مقیاس بینالمللی در نوع خود بینظیر است.
هفتههای گذشته تصور تبدیل شدنِ این شرایط بحرانی (که تهدیدی کمسابقه را متوجه سلامت میلیونها انسان کرده) به بحران اقتصادی و یا بحران مالی دشوار بود، امّا وقایع چند روز گذشته به این احتمالِ دور از ذهن رنگی باورپذیر بخشیده است.
در نتیجه، بازنگری این پرسش ضروری است که آیا این رکود اقتصادی که اکنون با آن رودررو شدهایم، میتواند به بحران اقتصادی یا مالی ختم شود؟
🔸 پیشبینیهای بیاساسی که، پس از گسترش، به خود تحقق میبخشند
گسترش برخی باورها درکِ جامعه از واقعیتهای پیرامون را متحول میکند، حتی اگر این واقعیتها بدون تغییر مانده باشد. این خطری است که اکنون اقتصاد جهانی و بخش قابلتوجهی از نظام مالی را تهدید میکند.
کاهش چشمگیر نرخ بهره بانکی تا مرز صفر درصد تصمیمی بود که بانکهای مرکزی در راستای نجات اقتصاد از شرایط وخیم اتخاذ کردند. تئوریهای اقتصادی (که سبب اشتباهِ نگارنده این مطلب در یادداشت قبلی شد) بهاشتباه وعده میدهند که در چنین شرایطی، احتمال ورشکستگی بنگاههای اقتصادی از بین میرود. واقعیت بسیار متفاوت است.
نرخ بهره وامهایی که به واحدهای تولیدی و خدماتی ارائه میشوند، در بسیاری از موارد، توسط واسطههایی تعیین میشود که با انگیزه تجمیع سود، متناسب با ریسک بازگشت سرمایه، عددی فراتر از آنچه بانک مرکزی اعلام کرده را برای متقاضی وام در نظر میگیرند. طبیعتاً، افزایش خطر رکود اقتصادی، به معنی افزایش ریسک، و نتیجتاً افزایش نرخ بهره خواهد بود.
از این رو، گسترش این باور که برخی واحدهای خدماتی مانند گذشته قابل اعتماد نیستند، سبب افزایش نرخ بهره آنها میشود، و جدا از اینکه پس از عبور از دوران قرنطینه این واحدها با چه سرعتی به عملیات، گردش مالی، و سوددِهی قبلی بازمیگردند، این افزایش نرخ بهره یک شوک مالی جدید را به این واحدها وارد میکند. این شوک میتواند سبب ورشکستگی آنها شود.
نمونههای مشابه این نوع مشکلات که بیشتر تابعی از درکِ افراد از واقعیت است تا آنچه به وقوع میپیوندد، و سبب ضرر دو طرف (بدهکار و بستانکار) میشود، در علوم اجتماعی نیز بسیار است. این پدیده در مرز مشترک اقتصاد و امور مالی با نام مستعار self-fulfilling prophecy و یا پیشبینیهای خودتحققبخش شناخته میشود. این پدیده در سال ۲۰۱۰ سبب ورشکستگی دولت یونان شد.
🔸 افزایش آمار بیکاری
هفته گذشته کشور کانادا شاهد درخواست تقریباً نیم میلیون شهروند برای دریافت کمکهای اجتماعی (معادل بیمه بیکاری) به سبب از دست رفتن شغل بود. البته همه کسانی که این درخواست را ارسال کردهاند، اخراج نشدهاند. برخی کار آزاد دارند و با کاهش درآمد مواجه شدهاند. اشتغال برخی هم موقتاً به حالت تعلیق درآمده است. امّا تعمیم این آمار به کشورهای بزرگتر مثل آمریکا (با جمعیت ده برابر کانادا) اعداد نگرانکنندهای ارائه میدهد.
آخرین آمار ارائهشده حاکی از درخواست ۲۸۱ هزار شهروند آمریکایی برای دریافت بیمه بیکاری است، که در مقایسه با هفته گذشته ۳۳ درصد افزایش نشان میدهد. پیشبینی Goldman Sachs حاکی از بیکار شدن ۲/۲۵ میلیون آمریکایی طی هفتههای آتی است و وزیر خزانهداری آمریکا نیز هشدار داده که آمار بیکاری میتواند از ۳/۶ درصد فعلی به ۲۰ درصد برسد. نهادهای دیگری پیشبینیهای نگرانکنندهتری هم ارائه دادهاند.