LANGOBARDLAR SVEVLAR TARKIBIDA BO‘LSA-DA, ISPANIYAGA BORGANMI?

Yo‘q, aslo bormagan.

“Svevlar” deganda miloddan avvalgi davrlar va milodiy dastlabki asrlarda Elba atrofida yashagan german qabilalari ittifoqi tushuniladi. Bu ittifoq tarkibida o‘nga yaqin qabila bo‘lgan. Buyuk ko‘chishlar davrida shu ittifoq bo‘linib ketgan. Masalan, markomann va kvad qabilalari Ispaniyaga borgan.

Podkast davomida Laziz Nasrullayev esa langobardlar svevlarning katta qismini tashkil qilganini aytdi. Biroq bu fikrni tasdiqlaydigan manbani keltira olmadi. U tilga olgan Strabon asarida ham bunday ma’lumot yo‘qligini o‘ziga ko‘rsatib berdim. Aksincha, Tatsit langobardlar svevlar tarkibida bo‘lsa-da, ularning son jihatidan kichik qism ekanini yozadi (manba. Qarang: “To the Langobardi, on the contrary, their scanty numbers are a distinction”). Bu ma’lumotni ham Nasrullayevga Telegramdan yubordim.

Podkast boshida men uning “svevlar ichida borgan” degan so‘zini “bo‘lgan” deb eshitibman. Chunki Nasrullayev bu darajadagi noto‘g‘ri tarixiy yondashuvga yo‘l qo‘yadi, deb o‘ylamagandim. Keyinroq u “Ispaniyaga ham borgan” degan ma’noni aytayotganini payqadim. Shuning uchun podkastning o‘zida: “o‘quvchilarga noto‘g‘ri ma’lumot ketib qolmasin, langobardlar svevlar ichida bo‘lgan, lekin keyinchalik ajralib ketgan; ular Ispaniyaga bormagan”, deb aniqlik kiritdim.

Biroq Nasrullayev bu fikrga yana qarshi chiqdi. Suhbat oxirida esa “bizga svevlar ichida bo‘lgan, lekin Ispaniyaga bormagan deb o‘rgatishgan”, deb yana takrorladim. Shunga qaramay, u noto‘g‘ri talqinni oxirigacha himoya qildi. Asosiy mavzudan chalg‘ib ketmaslik uchun men bahsni davom ettirmay, suhbatni asosiy masalaga burishga majbur bo‘ldim. Hatto bir joyida “aytaylik, borgan deb faraz qilaylik, lekin savol baribir Yustinian I davridan keyingi tarixiy kontekstni nazarda tutyapti-ku”, degan mazmunda suhbatni asosiy nuqtaga qaytarishga harakat qildim.

Yana bir joyida shuncha argumentlarga qaramay, Nasrullayev (1) svevlar tarkibida langobardlar JUDA KATTA qismni tashkil etgan; (2) svevlar tarkibida ular Ispaniyaga borgan deyavergach, “ha, bo‘pti” deyishga majbur bo‘ldim. Chunki asosiy masala qolib ketayotgan edi.

Tarixiy haqiqat esa aniq: langobardlar Ispaniya hududiga umuman bormagan. Ular na Buyuk ko‘chishlar davrida, na undan oldin, na keyin Pireney yarimoroliga yetib borgan. Shuningdek, ular oldingi davrda ham svevlar ichida, Nasrullayev aytganidek, juda katta qismini tashkil etmagan. Bu masalada qadimgi manbalar ham, zamonaviy tarixshunoslik ham bir xil xulosaga keladi.

👉 @TESTLIDER

Tuproq tortvordik

Rasmda:
• Komil JALILOV
• Ulug‘bek PO‘LATOV
• Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER

#askiya

Ustoz: meni “gapni olib qochdi” deb gapirdingiz, bu haqorat, siz huquqbuzarsiz!

Tolibi ilm: bu haqorat hisoblanmaydi, domla. Bu ibora, xolos.

Ustoz: gapni olib qochmang, javob bering.

😁😁😁

👉 @TESTLIDER

1-rasmda Alboin vafot etgan paytda langobardlar egallab turgan hududlarga qarang. 2-rasmda Italiya xaritasini ko‘ring: deyarli butun Italiya qayerda-yu, Alboin egallagan hududlar qayerda?

Shimoliy va qisman O‘rta Italiya hududlari qo‘lga kiritilgan bo‘lsa-da, Sitsiliya, Janubiy Italiya va bir qator katta hududlar Vizantiya nazoratida qolgan. Buni hatto marhum tarixchi olim ustozimiz Tursunboy Salimov qayd etgan. Shuni o‘qib turibam, Alboin Italiyaning deyarli to‘liq egallamaganligini anglash mumkin-ku axir!

Barcha tarixiy manbalar shuni ko‘rsatadiki, Alboin davrida Italiya hududi umuman deyarli to‘liq egallanmagan. Rasmga qarang. Yarmi ham emas hatto.

Shunday ekan, Alboin Italiyani deyarli to‘liq egallagan degan “tasavvur” tarixiy faktlar bilan mos kelmaydi.

Biroq Zuhayriddin Bozorovga bu xarita ham ham yetmasligi, yana otdan tushsa ham egardan tushmasligi mumkin. Umuman olganda, Zuhayriddin Bozorov darslik muallifi emas. Aslida kimdir Yer to‘rtburchak desa, bu uning shaxsiy fikri bo‘lishi mumkin, uni ortga qaytarib bo‘lmaydi, unga javobgarlik yuklab bo‘lmaydi.

Biroq darslik mualliflari – Laziz Nasrullayev, Nurhayot Hakimov, Sanjar Kushbekov, Bahodir Mahmudboyev agar o‘quvchilarda tushunmovchiliklar bo‘lishini istamasa, keyingi nashrda Italiyaning katta qismini deb yozishi yoki boshqacharoq kelishtirishi kerak. Nima bo‘lgandayam u tarixiy konteksda “deyarli butun Italiyani” jumlasini keltirib bo‘lmaydi. O‘zbek olimi Salimov ham unaqa yozmagan boshqa kitobida.

Aslida tarixchi o‘qituvchilarning bundan boshqa yana o‘rinli takliflari, e’tirozlari bor. Biroq bitta konkret ko‘rinib turgan narsani inkor qilaverishgani uchun odam qolganlarni aytishgayam iymanadi.

👉 @TESTLIDER

Xorazmga qaytyapman

Jalol Boltayevda bor alamim manim, O‘zbekiston vatanim manim :)

Shunchaki hazil :)

👉 @TESTLIDER