Tarixni g‘oliblar yozadi! ❌
Tarixni Baholash markazidagilar yozadi ✅

HAZIL ORTIDAGI INQIROZ

Sotsiologiyaga doir kitobda bir ma’lumot o‘qigandim: jamiyatdagi eng og‘riqli ijtimoiy-siyosiy muammolar hazilga aylana boshlasa, bu sog‘lomlik belgisi emas, balki ichki inqiroz alomatidir. Nega? Chunki aslida tizimli va adolatli yechim talab qiladigan masalalar hazil bilan hal bo‘lmaydi. Ular davlat va fuqaro o‘rtasidagi konstruktiv muloqot, dalil va mantiqqa asoslangan yondashuv, mustaqil hamda adolatli sud qarorlari orqali yechilishi kerak.

Ammo bu yo‘llar samara bermasa-chi? So‘zimiz devorga urilib qaytsa, dalillarimiz eshitilmasa-chi? Shunda jamiyat himoya mexanizmini ishga tushiradi – hazil. Sotsiologiyada bu “kompensatorlik funksiyasi” (“o‘rnini qoplash”) deb yuritilar ekan. Inson real hayotda yenga olmagan to‘siqni kulgi orqali kichraytiradi va shu yo‘l bilan ichki og‘riqni yengillashtirishga urinadi.

Men ham “Langobardlar qirolini tiriltirib kelmasak bo‘lmaydi chog‘i” yoki “Tarixni Baholash markazi yozadi” deya hazil qildim. Tashqaridan bu intellektual kinoyadek ko‘rinadi. Aslida bu – ojizlikning jilmaygan shakli.

Kulgi ba’zan og‘riqsizlantiruvchi dori kabidir. Ichamiz – og‘riq vaqtincha susayadi. Lekin muammo ildizi bilan qoladi, hatto chuqurlashadi. Bugun langobardlar haqidagi hazilga kulamiz, ertaga boshqa bir adolatsizlikni memga aylantiramiz. Bora-bora eng jiddiy inqirozlar ham oddiy trend darajasiga tushib qoladi.

Qisqasi, qaysidir jamiyatda og‘riqli masalalar faqatgina hazil ostiga olinyaptimi, u jamiyat inqiroz arafasida. Chunki u yerda davlat va fuqaro o‘rtasida suhbat bo‘lmayapti, davlat o‘z fuqarolari bilan konstruktiv muloqot olib borishni istamaydi, sud tizimi abgor ahvolda.

(c) Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER