“So‘nggi Milliy sertifikat” va maxsus vebinar an’anaviy tarzda @TESTLIDER kanalida o‘tkaziladi.

Yuqorida obunachimiz faqat 1 ta variantni nazarda tutyapti.

Vaholanki, men tuzgan mana bu variantlarni ishlab chiqish (yoki ko‘rib chiqish) imtihonda sizga ancha “FOYDALI” bo‘ladi.

(c) Jalol BOLTAYEV, testolog

👉 @TESTLIDER

OʻzSSR XKS, OʻzSSR MIQ, Ministrlar Soveti, Oliy Sovet Prezidiumi, Oliy Sovet... Chalkashib ketyapsizmi? Maqolani oʻqing!

Aksariyat O‘zbekiston SSRning sobiq rahbarlari haqida yetarlicha to‘g‘ri tasavvurga ega boʻlmasligi mumkin. Internetda tarqalgan ro‘yxatlar, maqolalar va videolarda ko‘pincha bir necha mashhur shaxslarning nomi tilga olinadi, lekin aslida ularning aksariyati o‘sha davrdagi siyosiy tizimning faqat muayyan qismida ishtirok etgan, xolos. Tarix haqiqatiga chuqurroq nazar tashlasak, O‘zbekiston SSRda rahbarlik tizimi murakkab boʻlgan.

O‘zbekiston SSR yoki umuman SSSR rahbarlari haqida gap ketganda, avvalo, o‘sha davr siyosiy tuzilishini tushunish muhim. Sovet Ittifoqi tashkil topgan ilk yillarda yagona yetakchi lavozim mavjud bo‘lmagan. Masalan, Vladimir Lenin davlatni Xalq Komissarlari Soveti raisi (hozirgi ekvivalenti – Bosh vazir) sifatida boshqargan. Shu sababdan Ittifoq tarkibidagi respublikalarda ham Xalq Komissarlari Soveti raisi asosiy rahbar hisoblangan. O‘zbekistonda bu lavozimni 1937-yilgacha Fayzulla Xo‘jayev egallagan.

Biroq 1924-yilda Leninning vafoti bilan Sovet Ittifoqida hokimiyat muvozanati o‘zgaradi. Stalin Kommunistik Partiya Markaziy Komiteti bosh kotibi lavozimidan foydalanib, davlatni nazorat qilishni boshlaydi. Bu jarayon asta-sekin markazdan respublikalarga ham ta’sir qiladi va natijada O‘zbekiston SSRda ham partiya rahbarining roli keskin oshadi. Shu bilan birga O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi ham rasmiy jihatdan davlat rahbari maqomida qolaveradi.

Shu tariqa 1920–1930-yillarda O‘zbekiston SSRda uchta yuqori lavozim shakllangan:
• O‘zbekiston SSR Kommunistik partiyasi Markaziy Qo‘mitasi bosh/birinchi kotibi,
• O‘zbekiston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi,
• O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi.

Faqatgina Nikita Xrushchyov Kommunistik partiya birinchi kotibi sifatida o‘z hokimiyatini mustahkamlab, davlat boshqaruvini to‘liq partiyaning qo‘liga o‘tkazgandan soʻng 1960-yillarda butun Sovet Ittifoqida bo‘lgani kabi O‘zbekistonda ham partiya birinchi kotibi mutlaq yetakchiga aylangan.

1925–1937-yillarda O‘zbekiston SSR siyosiy boshqaruvi uch shaxs – Fayzulla Xo‘jayev (Xalq Komissarlari Soveti raisi), Yo‘ldosh Oxunboboyev (Oliy Soveti Prezidiumi raisi) va Akmal Ikromov (Kommunistik partiya Markaziy Komiteti bosh kotibi) tomonidan yuritilgan.

Shuningdek, bugungi kun voqeligi bilan aytganda, O‘zSSR Xalq Komissarlari Soveti “Vazirlar Mahkamasi”, O‘zSSR Markaziy Ijroiya Qo‘mitasi esa koʻproq “parlament” funksiyalariga ega boʻlgan.

OʻzSSR XKS keyinchalik Ministrlar Sovetiga, undan keyin 1990-yilda Vazirlar Mahkamasiga aylantirilgan. Uning raisi 2005-yilgacha Islom Karimov boʻlgan.
✅ Yaʼni OʻzSSR XKS → OʻzSSR Ministrlar Soveti → OʻzSSR Vazirlar Mahkamasi

OʻzSSR MIQ oʻrnida esa keyinchalik Oliy Sovet Prezidiumi tashkil etilgan. Prezidium – bu Oliy Sovetning doimiy ishlovchi organi edi. Oliy Sovet har doim faoliyat yuritmagan, faqat sessiyalar vaqtida yig‘ilgan. Davlat boshqaruvi uzluksiz davom etishi uchun Prezidium doimiy ishlovchi tuzilma bo‘lib xizmat qilgan. 1991-yilda siyosiy jarayonlar fonida Prezidium tugatilib, to‘g‘ridan to‘g‘ri Oliy Sovet faoliyati boshlangan.
✅ Yaʼni OʻzSSR MIQ → OʻzSSR Oliy Sovet Prezidiumi → OʻzSSR Oliy Soveti

(c) Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER

Rangli formatda printerdan chiqarib oling! “Sertifikat” uchun muhim qoʻllanma!

Oʻzbekistondagi rahbar lavozimlar (1)
Batafsil va chiroyli tuzganman. Bu qo‘llanmani tuzish uchun naq 5 soat sarflaganman (grafik ishlov berish, ma’lumotlarni tekshirish va h.k. tufayli).

(c) Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER

Aytaylik, mana shu qo‘llanmani tuzish uchun naq 5 soat vaqt sarflangan. “Histomap” degan qo‘llanmalar turkumim bor. Ularning har birini kami 1 oyda tuzib chiqqanman. @TESTLIDER'ga 6 va 7-sinf “Jahon tarixi”ning “Histomap”larini joylagan edim. Ba’zilar shunga sal ishlov berib yuborib, ko‘chirmakashlik qilishgan. Qizig‘i, ulardayam 6 va 7-sinf “Jahon tarixi”, kerak bo‘lsa, pulga sotishadi... (qolgan darsliklarnikini joylasam, “darrov” ulardayam paydo bo‘lib qolsa kerak)

Qolgan darsliklarning “Histomap”larini joylashga qo‘rqib qoldi odam. Na mehnatning qadriga borishadi, na vaqtning...

“Qaysi davlatda?” deb nomlangan qo‘llanmani turli ko‘rinishlarda (Telegram matn ko‘rinishida, masalan) yozib yurganlar bor. Bungayam shu 5 soatcha vaqt ketgan (bu internetda tayyor turadigan ma’lumotlar qatoriga kiradigan qo‘llanma emas). Ko‘chirmakashning ko‘chirib chiqishi uchun 20 daqiqa ketadi.

Ozgina vijdonli bo‘linglar, ko‘chirmakashlik qilavermasangiz, hamma manfaat ko‘radi (sizlarni deb kanalga biron narsa qo‘yishga yoki ta’limiy yangilik qilishga odam kemtinib turadi).

Agar bu qo‘llanma yoqqan bo‘lsa, plagiat qilish shartmas, o‘zini tashlayveringlar, “Buyuk plagiatorlar”...

Aslida ularga gapirdim nima-yu, devorga gapirdim nima? Zar qadrini zargar bilar... Repetitor sifatida hali bir tuzuk ish – shaxsiy mavzulashgan test, shaxsiy qo‘llanma va h.k. qilib ko‘rmasdan turib, “zo‘rman” deb o‘ylagan odamlar “zarning qadri”ni – mehnat nimaligini anglamasliklari tabiiy.

(c) Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER

158. Toshkentning o‘ziga mamlakatning taniqli ilmiy xodimlaridan 375 nafar kishi kelgan.
Bu davrda fashistlar bosib olgan hududlardan [yoki frontoldi hududlaridan] olimlardan tashqari 200 nafardan ortiq taniqli yozuvchi va shoirlar, tanqidchilar va adabiyotshunoslar kelgan.

Ular orasida
• Yangi darslikda: Aleksey Tolstoy, Korney Chukovskiy, Anna Axmatova, Yanka Kupala, Yakub Kolas, Svetlana Somova
• Eski darslikda: Aleksey Tolstoy, Anna Axmatova, Yanka Kupala, Yakub Kolas,
Vladimir Yan, Aleksandr Deych, Nikita Pogodin, Lidiya Bat, Viktor Jirmunskiy

👉 @TESTLIDER