Yopiq onlayn kursimga qabul davom etmoqda! Kartaga to‘lovni qilib, skrinshot yuborib qo‘ysangiz, guruhning linkini kechroq yuboraman. Chunki hozir ustozlarim bilan tadbirga ketayotgan edim. Sizga javob yoza olmasligim mumkin, lekin kechqurun yopiq guruhimning linkini, albatta, yuboraman.

Yilning boshi – 1-yanvar – nafaqat “boshlash”, balki “kechish” uchun ham qulay vaqt...

Karimov Abrorbek ismli o‘qituvchini kim biladi? Menga kerak bo‘lyotgan edi, taniganlar bo‘lsa, menga shaxsiy akkauntini bering.

Karimov Abrorbek, agar shu xabarni o‘zingiz o‘qisangiz, @JalolBOLTAYEV ga chiqsangiz, xursand bo‘lardim.

Tarixiy shaxsni aniqlang.

Ushbu shaxs XIX asr boshlarida Qo‘qonda tavallud topgan. U ota tomondan mashhur shayxlar xonadoniga, ona tomondan esa minglar sulolasiga borib taqalar edi. Keyinchalik xon g‘azabiga uchrab, oilasi bilan birgalikda mamlakatdan surgun qilingan. Umrining so‘nggi yillarini Shahrisabzda o‘ktazib, “Yilnomalar to‘plami” nomli tarixiy asar yozadi. Ushbu asar Qo‘qon xonligi va Buxoro amirligi tarixiga oid qimmatli manbalardan biri hisoblanadi.

Muallif: Jalol BOLTAYEV – repetitor, testolog

👉@TESTLIDER

#Bilasizmi? #darslikka_izoh

“Yilnomalar toʻplami” va “Muntaxab ut-tavorix” (“Saralangan tarixlar”) BIR ASARMI?

8-sinf «Oʻzbekiston tarixi» (2019) darsligining 13-mavzusida (“Buxoro amirligida madaniy hayot”) “Yilnomalar toʻplami” asarining muallifi sifatida kelgan Muhammad Hakimxon va darslikning 38-mavzusida (“Qoʻqon xonligida madaniy hayot”) Norboʻtabiyning nabirasi, “Muntaxab ut-tavorix” (“Saralangan tarixlar”) asari muallifi sifatida qayd etilgan Muhammad Hakimxon to‘ra ibn Ma’sumxon to‘ra BIR ODAM hisoblanadi.

Asar ham ikkita emas, bir asarning turli nomlari: arabchada “Muntaxab ut-tavorix”, oʻzbekchada “Saralangan tarixlar”. Shuningdek, asarda tarixiy voqealar xronologik tartibda bayon etilganligi uchun “Yilnomalar toʻplami” nomi bilan ham shuhrat topgan.

Muhammad Hakimxon 1802-yilda Qo‘qonda tavallud topgan. U ota tomondan mashhur shayxlar xonadoniga borib taqalgan. Otasi mamlakatning shayxulislomi edi. Onasi Oftoboyim esa Norboʻtabiyning qizi boʻlgan.

Madalixon taxtga oʻtirgach, Muhammad Hakimxon va uning oilasini mamlakatdan surgun qilgan. Baʼzi manbalarda Madalixon Muhammad Hakimxonni taxt uchun oʻziga raqib sifatida koʻrganligi yozilgan.

Muhammad Hakimxon umrining so‘nggi yillarini Buxoro amirligida o‘tkazib, shoh asari – “Muntaxab ut-tavorix” (“Saralangan tarixlar”, “Yilnomalar to‘plami”) asarini yozgan. 1870-yilda vafot etgan.

Bunday mazmundagi testni “Milliy sertifikat” testimga ham kiritganman. Savolni koʻring: https://t.me/TESTLIDER/3649

***

P. S. Testlarni tuzish jarayonida bunday maʼlumotlarni oʻrganib chiqaman. Toʻgʻri, bu imtihonda hali tushmagan. “Darslikda yoʻq-ku, tushmaydi”, deb oʻylashingiz ham mumkin. Lekin, masalan, darslikda yozilgan – “xristianlik dini tarqalishi natijasida Olimpia oʻyinlarini man etilganligi” haqidagi maʼlumotdan kelib chiqqan holda “Qaysi hukmdor davrida taqiqlanganligi” soʻralishi mumkin, deb oʻylab oʻsha savolni testga kiritib ketgan edim. Xuddi oʻsha savol olimpiadaning Respublika bosqichida tushgan (javob “Feodosiy”). Bunday misollar koʻp. Masalan, oʻtgan gal “Milliy sertifikat”da va oldinroq olimpiadada tushgan “Yuz yillik urushdan soʻng Angliya tarixida eng uzoq muddat hukm surgan sulola – gannoverliklar” haqidagi savolni ham ancha oldin tuzgan edim. Yaʼni darslikni tekshirib chiqish jarayonida gannoverliklar hukmronligi davri xato yozilganini bilib, tuzib ketgan edim.

P. S. 2. “Darslikda yoʻq” maʼlumotlar juda koʻp. Ularning barini test qilib boʻlmaydi, albatta (ortiqcha maʼlumot zararga ishlashi mumkin). Lekin testolog sifatida darslikda aynan yoʻq boʻlsa-da, tushishi mumkin boʻlgan maʼlumotni “his qilish” mumkin. Bu oʻz isbotini topib kelmoqda.

(c) Jalol BOLTAYEV, testolog, repetitor

👉 @TESTLIDER