Tarixchilar orasida odatda “Qamariddin” (yoki “Usmonov”) nomi bilan ataladigan darslikning PDF shakli (2-qism). Ko‘pchilik obunachilarimiz so‘ragani uchun joylayapman.

👉 @TESTLIDER

Tarixchilar orasida odatda “Lafasov” nomi bilan ataladigan darslikning PDF shakli (1-qism).

👉 @TESTLIDER

Tarixchilar orasida odatda “Lafasov” nomi bilan ataladigan darslikning PDF shakli (2-qism).

👉 @TESTLIDER

Testologiyada “Washback” deganda baholash tizimining ta’lim ishtirokchilariga ta’siri tushuniladi. 7-apreldan keyin “Washback” ta’siri salbiy tus oladi deb o‘ylayman. Ya’ni endi ko‘pchilik “Usmonov”larni yodlashga o‘tib ketishi mumkin (juda katta faktik, statistik ma’lumotlar bazasi). To‘g‘ri, mas’ullar istalgan statistik ma’lumotdan savol tuzmas, lekin “washback” katta ehtimol bilan shunday ta’sir etadi. Bu esa yomon.

Kechagi suhbatda “sizni tushunyapman” deganlarning haligacha tushunib yetganligiga shubham bor (ba’zilardan tashqari, boshida qarshi chiqqan ikki inson tushundi, bundan juda xursandman).

Qarang. Agar testolog faqatgina xotirani emas, tarixiy tafakkur, tahlil, fikrlash, analiz qilish, xulosa chiqarish konstruktlarini o‘lchaydigan/baholaydigan test tuzish vazifasini olgan bo‘lsa, muayyan bir kitobdagi, masalan, “Usmonov”dagi duch kelgan faktik ma’lumotni olib, uni savol qilib bera olmaydi.

Kecha shuncha gapdan keyin «ha, shunda siz “Lafasov”, “Usmonov” o‘qishi kerak abituriyentlar deyapsiz», deganlarida ispancha uyat hissini tuydim lekin. Nahotki eshitib tushunish, o‘qib tushunish shunchalik qiyin bo‘lsa...

Oldingi natijalarimizni ko‘rish uchun quyidagi linkka o‘taverasiz.

👉 “Quadro” natijalari

Hayit ayyomingiz muborak bo‘lsin, azizlar, hammaga samimiyat, insof bersin.

(c) Jalol BOLTAYEV

Bitta tarix fani ustozi bor. Repetitor emas, oldin repetitorlik qilgan. U repetitorlikdagi ko‘pgina metodika tizimini hech oqlamaydi. Men uni yomon ko‘ramanmi? Yo‘q, men uni hurmat qilaman, ustoz sifatida ko‘raman. Chunki uning aksariyat gaplari to‘g‘ri. U tajribali va mahoratli tarix fani o‘qituvchisi bo‘lganligi uchun uning qarashlarini o‘qib boraman, repetitorlikda ham integratsiya qilishga harakat qilaman. Uning aytishi bo‘yicha ham yodlash asosiy planga chiqmaydi. Qizig‘i, u o‘qitgan o‘quvchilarda repetitorlikdagi usullarni qo‘llamasa-da, effekt yuqori bo‘ladi (tarixni o‘qitishdan ko‘zlangan asl maqsadga erishish ma’nosida).

To‘g‘ri, mavjud standartlar va o‘z pedagogik qobiliyatlarimizdan kelib chiqqan holda moslashamiz. Bu yerda asosiy narsa – men u kabi o‘qitolmayman. Shuning uchun o‘z ko‘nikmalarimdan kelib chiqib, moslashaman. Bunda muammo menda, unda emas (yo faqatgina tizimda emas*).

*Tizimdagi muammoni istisno qilmayman. Lekin aybni faqat unga yuklay olmayman.

Kecha obunachilardan biri “mnemonikaga qanday qaraysiz?”, mazmunida savol berdi.

Javob:
Mnemonikani kezi kelganda repetitorlikda qo‘llash mumkin. “Quadro” jamoasi a’zosi Ilyosxo‘ja Bekmirzayevning “Qulay qo‘llanma” nomli o‘quv qo‘llanmalarida mnemonikadan keng foydalanilgan. Bu kitoblar birinchi marta 2017–2018-yillarda rasmiy nashriyotdan chiqarilgan. Hozirgacha kitob do‘konlarida sotilib kelinmoqda. Qolaversa, mening muallifligimda “Tarixni o‘rganamiz” nomli qo‘llanmada ham mnemonikadan foydalanilgan (eski nashrlar bo‘yicha). Mnemonik usulni ancha (bir necha o‘n yillardan beri) qo‘llab kelayotgan tajribali ustozlarimiz ham bor.

Lekin biz mnemonikani yoxud yodlashni ASOSIY PLANga olib chiqmaymiz. Bu industrial-agrar, agrar-industrial degan gapga o‘xshaydi.

Tarix o‘qitish metodikasi bo‘yicha allaqachon bir qancha tadqiqotlar olib borilgan, hozir ham olib borilmoqda. Ularda ba’zi usullar tanqid ostiga olingan, kamchiliklari ko‘rsatib berilgan. Faqat yodlashga xizmat qiluvchi bir necha usullarga ham to‘xtab o‘tilgan. Shuning uchun o‘sha tadqiqotlardagi va tarix sohasida yetak salohiyatga ega bo‘lgan ustozlarning tavsiyalari asosida tarixni tom ma’noda o‘rgatishga qaratilgan usullarni repetitorlik tizimiga ham integratsiya qilgan holda o‘qitishga harakat qilamiz. Va “bu orqali ham natijaga erishish mumkinmi?”, degan savolga javobimiz, albatta, “HA. Katta natijalarga erishish mumkin”.

Ko‘rishingiz mumkin:
“Quadro. Natijalar”.

Kimdir yodlashni asosiy planga olib chiqsa, o‘zi biladi. Yurtimizda har xil uslubda dars berib kelayotgan ustozlar bor. Bu yerda yana bir asosiy omillardan biri – mehnat omili. Kimdir haqiqatan mehnat qilyaptimi, unga shunchaki asossiz gapirishdan yiroq bo‘lish lozim. Hammadan ko‘proq mehnat qilyapman yoki eng birinchi qilyapman, deb o‘ylashdan oldin bu sohada ancha yillar ter to‘kib qo‘ygan ustozlaram borligini, qolaversa, yoshroq bo‘lsa-da, qattiq mehnat qilayotgan, tajribasini progressiv sur’atda orttirib borayotgan yoshlar yetilib chiqayotganligini inobatga olish lozim, menimcha, unday gaplarni aytishdan oldin.

Mana bu voqeani ham qayta eslab o‘tishni joiz bildim: https://t.me/TESTLIDER/2346

Do‘stlar, oflayndagi o‘quvchilarimga xaritalarni yuqoridagi “Vizual xaritalar” nomli kompyuter dasturi orqali o‘rgataman. Dastur muallifi men. Ushbu dastur orqali xaritalarni mukammal tarzda o‘rganish mumkin. Eng optimal usul desa ham bo‘ladi.

Lekin bu faqat oflayndagilar uchun. Agar xaritalarni o‘rganish bo‘yicha onlayn kurs ochsam (narxi juda arzon bo‘lmaydi), necha kishi o‘qiydi?

+ belgisini qoldiring.

“Bu 4 variantli test emas! Savolda so‘ralgan geografik obyektning ustiga bosasiz, javobingiz noto‘g‘ri bo‘lsa dastur sizga to‘g‘ri javobni xaritadan ko‘rsatadi! Demak, ushbu dastur orqali amaldagi atlas va xaritalarni mukammal o‘rganish mumkin!”
Dastur haqida qo‘shimcha ma’lumot:
https://t.me/TESTLIDER/2009

Tahrirlandi

Bir repetitor kanalga qo‘ygan testimni 1-savolidan 45-savoligacha «copy+paste» qilib, ism-familiyasini ham yozib qo‘yibdi.

Uzr so‘rab, boshqa plagiat qilmaslikka va’da berdi (shuning uchun ushbu post tahrirlandi. Ism-familiyasi oshkor qilinmaydi).

***

Kimningdir biron bir materiali (testi, qo‘llanmasi, g‘oyasi, matni va hokazo) sizga yoqqan bo‘lsa ham plagiat qilmang. Testi yoqqan bo‘lsa, to‘g‘ridan to‘g‘ri printerdan chiqarib ishlatavering. Siz 5 daqiqada ko‘chirgan material ustida muallif kunlab, haftalab ishlagan bo‘lishi mumkin. Shuni yodda tuting. Plagiatga toqatsizman.

Mualliflik huquqlarini buzmagan holda foydalanadigan repetitorlar bor, bemalol foydalanavering. Yuqoridagi gaplar mualliflikni buzadiganlarga atalgan.