“Materik qismida” deyish toʻgʻrimi?

Savol:

Yevropaning materik qismida roʻy bergan tarixiy voqeani aniqlang.

Jumladagi Yevropaning materik qismida iborasi gʻalizdek tuyulyapti, muammo bordek...


Javob:

Gʻalizlik yoʻq. Bemalol ishlatavering. Qitʼa soʻzini ham ishlatish mumkin: Yevropaning qitʼa qismida. Bu yerda gap yaxlit va katta quruqlik qismi haqida ketyapti. Oʻquvchi umumiy mazmundan kelib chiqadi va toʻgʻri tushunadi.

Masalan, Buyuk Britaniya Yevropa qitʼasida joylashgan. Lekin u qitʼa yoki materik bilan yaxlit emas, alohida orolda. Ispaniya, Germaniya, Chexiya, Ruminiya, Bolgariya kabi mamlakatlar esa qitʼadan ajrab qolmagan. Yevropaning qitʼa qismida deyilganda Buyuk Britaniya yoki boshqa orollar nazarda tutilmagani anglashiladi.

(c) oriftolib

👉 @TESTLIDER

Tilshunos olim Orif Tolibni o‘z ishining ustasi, professionali deb bilaman. Test, qo‘llanma tuzayotganimda tilshunoslik nuqtayi nazaridan qandaydir muammoga duch kelsam, darrov shu ustoz esga tushadi, yordamini ayamaydi... ☺️

Turk tili
Shu yerda turib tursin...

Bitta uncha dolzarb bo‘lmagan gap haqida yozgim keldi, chunki buni dolzarblashtirishyapti ))

“Darslikdagi biron-bir ma’lumot faktik jihatdan aniq xato berilgan bo‘lsa, biz aynan o‘sha xato ma’lumotni o‘rganib ketishimiz kerakmi?”

Avvalo, shuni ta’kidlash kerakki, darsliklarda faktik jihatdan xatoliklar u qadar ko‘p emas. Ba’zida xato deb o‘ylagan ma’lumotimiz aslida to‘g‘ri bo‘lib chiqishi, biz shunchaki uning mohiyatini tushunmayotgan bo‘lishimiz ham mumkin ))

Ikkinchidan, BMBA odatda bunday xato ma’lumotlar asosida test tuzmaydi (shu yerda soha mutaxassislariga bir savol: BMBA de-yure darslikdan tuzadimi, o‘quv dasturidanmi? 😊). Masalan, 8-sinf “O‘zbekiston tarixi” darsligida XIX asrning 40-yillarida Xiva xonligi hududi 19 ming kv. km bo‘lganligi haqida ma’lumot bor. Lekin texnik xatolik tufayli faktik jihatdan xatolik bo‘lib qolgan. Ya’ni Xiva xonligi hududi o‘sha davrda taqriban 190 ming kv. km bo‘lgan. Gap bu yerda darsliklardagi xatoliklar haqida emas. Gap o‘qituvchi, repetitor shuning to‘g‘risini o‘quvchiga aytishi, o‘rgatishi kerakmi-yo‘qmi, shu haqida.

1. Testologiya qoidalariga ko‘ra, testning to‘g‘ri javobi to‘g‘ri va ishonchli ma’lumot asosida bo‘lishi lozim (K. Jalilovning kitobini o‘qib chiqinglar, o‘zbekchada yozilgan testologiya bo‘yicha eng yaxshi kitoblardan biri);
2. Mantiqan olib qaraganda ham “xatoligi aniq bo‘lgan ma’lumot”ni o‘rganish noto‘g‘ri. Qaysi mantiqqa sig‘adi? Masalan, 19 ming kv. km qayerda-yu, 190 ming kv. km qayerda?
3. BMBA ham o‘tkazgan audiochatlaridan birida shuni aytib o‘tgandi. “Darsliklar xatolardan holi emas...” degan mazmunda. O‘zim BMBA rahbar xodimiga: “biron-bir testda darslikdagi ma’lumotdan kelib chiqib, javob belgilasam, lekin o‘sha ma’lumot xato bo‘ladigan bo‘lsa, apellyatsiya berib yutib chiqishim mumkinmi?”, – degan savol ham berganman, undan esa: “Avvalo biz barcha narsani inobatga olamiz. Lekin biron-bir savolda darslikdagi ma’lumotdan kelib chiqib javob belgilasangiz-u, lekin darslikdagi ma’lumotning xatoligi aniq bo‘lsa, bunday holatda apellyatsiyada yutib chiqa olmaysiz, testlar testologiya qoidalari asosida shakllantiriladi”, – degan mazmundagi javob olganman. Ha, bu gap testologiya qoidalariga ham, mantiqqa ham to‘g‘ri keladi. Boshqacha bo‘lishi mumkin emas.
4. Qonunchilik bo‘yicha ham barcha fanlardan test topshiriqlari o‘quv dasturlari bo‘yicha shakllantirilishi belgilangan. Shuning o‘zi darslikdagi xatoligi aniq bo‘lgan ma’lumotni emas, to‘g‘ri ma’lumotni o‘rganib qo‘yish qaytangga ayni muddao ekanligini anglatadi (mavzu darsliklardagi xatoliklar haqida ketmayapti, darsliklarda faktik xatoliklar u qadar ko‘p emas, albatta).
“Darslikdagi xato ma’lumot biz uchun to‘g‘ri ma’lumot” degan prinsip testologiyaga ham, mantiqqa ham, qonunchilikka ham, BMBAning gaplariga ham, pedagogikaga ham to‘g‘ri kelmaydi.
To‘g‘ri, ba’zida BMBA testlarida xatoliklar kuzatilib turadi. Lekin buni sezmay ham qolishadi ko‘pchilik. Ammo shunday holatda apellyatsiya berilsa, bemalol yutib chiqish mumkin. Shuni ham esda tuting: darsliklardagi xatoligi aniq bo‘lgan ma’lumotlar asosida savollar deyarli tuzilmaydi.
Yuqoridagi gaplar tarix, ona tili va adabiyot, huquqshunoslik va h.k. fanlarga ham tegishli. Barchasini bitta fan boshqaradi – testologiya. Tegishli qarorlar ham testologiya fani prinsiplaridan kelib chiqib yozilgan.

Bu yerda gap BMBA haqida ham emas, darsliklardagi xatoliklar haqida ham emas (ha, yuqorida aytganimdek, darsliklarda xatoliklar ko‘p emas, darslik yozish ancha murakkab ish ekanligini hali kichkina maqola yozish charchatib qo‘yishidan kelib chiqib aytishim mumkin. Mavzu umuman bu haqda emas), gap “darslikdagi xato ma’lumot biz uchun to‘g‘ri bo‘ladi” degan “prinsip”ning noto‘g‘riligi haqida.

Ha, yana bir gap: biz ham maktab darsliklarini o‘qitamiz, o‘tirvolib OTM darsliklarini o‘qitmaymiz. Testologiya, qonunchilik, BMBA izohi va oddiygina mantiq nuqtayi nazaridan kelib chiqib, xatoligini aniq bo‘lgan bir-ikkita ma’lumotni aytib ketamiz ))

(c) Jalol Boltayev

@TESTLIDER

#diqqat

📑 Bugun 17:00 da "QUADRO" guruhida "pedagoglar attestatsiyasi"ga xos boʻlgan 40 talik test topshiriqlarini onlayn shaklda ishlaysiz va 19:00 da har bir test topshirigʻini tahlil qilib beramiz.

❗️ Mart–may oylarida oʻtkazilishi kutilayotgan "Attestatsiya"ga "Quadro" bilan birga puxta tayyorgarlik koʻring.

👤 Pedagoglarga bugun quyidagi guruhga ulanib olishi tavsiya etiladi:
👉 Tarix – “Milliy sertifikat” va attestatsiya

#attestatsiya_2024

🔸 Attestatsiya andazasida tuzilgan test topshiriqlari
Muallif: "Quadro" jamoasi

📝 YOʻRIQNOMA:
• Testni ishlab, natijangizni bilish uchun @e_test1_bot'ga kirib, roʻyxatdan oʻtib, javoblaringizni quyidagi tarzda yuborasiz:
91581*1a2b3c4d....50c

📍 Quyidagi kanal va guruhga ulanib, davomiy test ishlab boring:
👉 @Tarix_milliy_seritifikat
👉 @TESTLIDER

Bugun 19:00 da ovozli chat o‘tkazamiz. Pedagog, o‘qituvchilarga chatda ishtirok etishi tavsiya etiladi.

Manzil: @Tarix_milliy_seritifikat

Testologiyani faqatgina “4 variantli test tuzish” deb o‘ylaydiganlar juda katta adashishadi. Men ko‘p bora “o‘qib chiqinglar” deya tavsiya etadigan Komil Jalilovning “Baholash nazariyasi asoslari (testologiya, pedagogik o‘lchovlar)” nomli kitobida ko‘p bora DTM tanqid ostiga olingan (bu-ku hali DTM 😊). Lekin kitob testologiyaga bag‘ishlangan. Qiziqmi? Ya’ni testologiya ba’zilar o‘ylaganday “4 ta varianti bor “lyuboy” test tuzish” emas. IELTS imtihonlarida ham, PISAda ham testologiya prinsiplari ishlaydi, masalan.

Dasturlash sohasida ham biron-bir dasturning qanchalik to‘g‘ri ishlayotganligini tekshirib beruvchi mutaxassis tester (testolog) deyiladi odatda.

Baliq ham o‘zi yashaydigan ko‘lmakni dunyo deb bilarkan...

(c) Jalol Boltayev

#qoʻllanma #test #original #bepul

📑 Tarix fanidan imtihonlarga tayyorgarlik uchun eng sara materiallarni taqdim etamiz! Quyidagi koʻk harfda yozilganlar ustiga bosib, oʻzingizga kerakli fayllarni yuklab oling!

📙 6-sinf qadimgi dunyo tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🔖 "Qulay qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📙 7-sinf jahon tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🔖 "Qulay qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📙 7-sinf Oʻzbekiston tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🔖 "Qulay qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📙 8-sinf jahon tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🔖 "Qulay qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📙 8-sinf Oʻzbekiston tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🔖 "Qulay qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📙 9-sinf Jahon tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🔖 "Qulay qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📙 9-sinf Oʻzbekiston tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🔖 "Qulay qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📘 10-sinf Jahon tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📕 10-sinf Oʻzbekiston tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

📘 11-sinf Jahon tarixi
🧾 "Original test topshiriqlari"

📗 11-sinf Oʻzbekiston tarixi
📝 "Super qoʻllanma"
🧾 "Original test topshiriqlari"

🔸 Eng yirik boʻlimlarimiz
👉 «Attestatsiya» boʻlimi
👉 «Milliy sertifikat» boʻlimi
👉 «Abituriyentlar» boʻlimi

📍 Quyidagi manzilga ulanib oling:
👉 @tarix_tilsimi

Odamni puli bo'lsa, har xil kurslarni ochib tashlarkan. Shartmas bilim, tajriba degan narsalar. Zerikdimi, tamom. Nima qiladi, kurs ochadi. Ochadi, qo'yadi. Kursga birinchi qadam nimadan, albatta Instagramdan. O'z ustida ishlab, oz-moz kitob titkilashdanmas, Instagramdan. Qizlar ham shunchalik laqmaki, qanaqadir o'zida progress bo'layotgandek his qilishadi o'zlarini. Qanaqadir ichi bo'sh, yuraklardan to'lgan so'zlar bilan tashakkurlar bildirishadi. Baxtni lahzalik his qilish qanchalik oson. Baxtiyor ular o'zlaricha.

Havaskorlarni qadrlayman, qachonki o'z ustida ishlashni unutmasdan professionalizmga intilishsa. Agarda zerikkanidan qo'lidagi auditoriyani ermak qilib vaqtini o'tkazayotgan bo'lsa, kechirasiz, bu kursmas, motivatsiya ham emas, shunchaki ko'ngilxushlik.

O'zim ham qachonlardir qaysidir sohani havas qilishdan boshlaganman. Biroq auditoriyanimas, aynan o'zimni tahlil qilishga uringanman. Va haligacha tahlil qilyapman.

@larasinsight – Madina Urinova

***

This is my friend ✊

25 daqiqadan so'ng, pullik attestatsiya guruhimizda test tahlili boshlanadi, birinchi test tahlilini Azizjon Alijonov olib boradi, hozirda guruhga 100 ga yaqin ishtirokchi qo'shilgan.
100-bo'lgan ishtirokchiga bonus bor... Balki, siz 100-bo'lishingiz mumkin. Ushbu guruhga qo'shilish uchun 100 ming so'm to'lov qilasiz. "Quadro" bilan attestatsiyaga puxta tayyorgarlik ko'ring.

Karta: 9860010133910371

Qabulda: @Xoldorov_Husanboy