#Tarixiy_shaxslar

Galileo Galiley

Batafsil...

👉 Кирилча ўқиш учун бу ерни босинг

🔘 KIRISH | 🔘 FANLAR |🔘 1R.MEDIA

КУН ТАРИХИ (“Дарслик”дан ташқари)

Ватанимиз тарихидаги 8 октябрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

1907 йил (бундан 113 йил олдин) – “Таржимон” газетасида хабар берилишича, Тошкентда қаттиқ зилзила бўлиб, 2 дақиқа давом этган. Зилзиланинг энг шиддатлиси Самарқандда бўлган, бир неча марта қимирлаган, бинолар йиқилган, Бибихоним мадрасасининг минораси ҳам йиқилган. Қўқон ва Каттақўрғонда ҳам икки марта қаттиқ ер силкинган...

Батафсил: 👉 https://bit.ly/3iDw4pB

#KunTarixi #bilasizmi?

@TESTLIDER — Тарихчилар канали

​BILASIZMI?

6-sinf “Qadimgi dunyo tarixi” darsligida Spitamanning xoinlarcha o‘ldirilganligi qayd etilgan. O‘sha “xoinlik” nimadan iboratligini bilasizmi?

Spitamanning o‘limi haqida antik davr tarixchilari ikki xil ma’lumot qoldirgan:
Spitamanning xotini uni mast qiladi va boshini kesib, Aleksadrga olib boradi. Aleksandr ayol kishining bunday vahshiyligi boshqalarga o‘rnak bo‘lmasin, deb uni haydab yuboradi. Boshqa ma’lumotga ko‘ra, Spitaman o‘z ittifoqchisi bo‘lgan skif-massagetlar tomonidan mil.avv. 328-yilda o‘ldirilgan.

#bilasizmi? #qiziqarli_tarixiy_maʼlumot

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar kanali!

«OPTIMAL QO‘LLANMA» KITOBIDAN

📝 Ushbu infografik qo‘llanma orqali “miloddan avvalgi” va “milodiy” tushunchalarini oson va tez o‘rganib olasiz!

▪️Darslik: 6-sinf «Qadimgi dunyo tarixi»
▪️Repetitor: Jalol Boltayev
▪️Telefon: 97 299 00 66
▪️Manzil: Xorazm viloyati

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar uchun

​KUN TARIXI (“Darslik”lar bo‘yicha)

12-oktabr sanasi bilan bog‘liq voqealar bayoni

1492-yil (bundan 528 yil oldin) – X. Kolumb Amerika qit’asini kashf etdi. 12-oktabr sanasida Kolumb Bagama orollari tarkibiga kiruvchi bir orolga yetib kelgan va uni «San-Salvador» («Muqaddas xaloskor») deb atagan.
Kolumb Amerikaga 4 marta ekspeditsiya uyushtirgan. U Karib dengizida suzgan birinchi yevropalik hisoblanadi. Kolumbning sayohatlari bir necha asrlar davomida Amerikaning yevropaliklar tomonidan o‘zlashtirilishiga olib kelgan.

1866-yil (bundan 154 yil oldin) – Rossiya imperiyasining qo‘shinlari Jizzaxga qarshi yurish boshlagan. 18-oktabrda Jizzax shahri podsho hukumati qo‘liga o‘tgan. Uni bosib olish uchun bo‘lgan jangda har ikkala tomondan 6 mingdan ko‘proq kishi halok bo‘lgan.

1919-yil (bundan 101 yil oldin) – Pomirning Ergashtom ovulida bo‘lgan anjumanda Madaminbek boshchiligida Farg‘ona muvaqqat muxtoriyat hukumati tuzildi. Hukumat tarkibiga 16 nafar tub aholi va 8 nafar ruslar kiritilgan edi. Madaminbek hukumat boshlig‘i bo‘lish bilan birga qo‘shinning Oliy bosh qo‘mondoni etib ham tayinlandi.

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar kanali

​BILASIZMI?

«Barcha yo‘llar Rimga olib boradi» — Bu fikr ilk bor fransuz yozuvchisi Lafonten (XVII asr) masalida uchraydi. Ammo, mohiyatan Rim shahri bunyod etilgan dastlabki davrlardayoq bu jumla dolzarb ahamiyat kasb etgan. Barcha yo‘llar imperiyaning bosh shahri bilan bog‘lagan.

Fransuz masalchisi esa bu ibora orqali bir maqsad va manzilga turli yo‘llar orqali yetib borish mumkin, degan fikrni ham ilgari surgan. Bu ibora shunchalik mashhurki, Yevropaning qariyb barcha xalqlari tillarida original ko‘rinishga ega.

#bilasizmi? #qiziqarli_tarix

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar kanali!

Kanalimizda qiziqarli tarixiy maqolalarni qo‘yib boramiz (“KUN TARIXI “darsliklar”dan tashqari” sarlavhasi ostida). Maqola mavzusi bir kun oldin e’lon qilinadi. Agar mavzu sizni qiziqtirsa, kanalimizni kuzatib boring. Tarixning sirli sahifalarini o‘zingiz uchun kashf eting.

Ertaga e’lon qilinadigan mavzu:
Xorazmshoh Takash o‘zini masxara qilganlarni qanday jazolagan?

@TESTLIDER — Tarixchilar kanali

КУН ТАРИХИ (“Дарслик”дан ташқари)

ХОРАЗМШОҲ ТАКАШ ЎЗИНИ МАСҲАРА ҚИЛГАНЛАРНИ ҚАНДАЙ ЖАЗОЛАГАН?

Ватанимиз тарихидаги 14 октябрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

Зиё Буниёдовнинг қайд этишича, Бухорони олиш Такаш учун осон бўлмади. Шаҳар аҳолиси таслим бўлишни истамаган. Ҳатто улар Хоразмшоҳни масхара қилиб, устидан кулганлар. Улар бир кўзли итни олиб келиб (Такашнинг бир кўзи кўр эди) чакмон ва калонсув кийдириб, қалъа девори тепасига чиқариб қўйдилар ва «Мана сизнинг хоразмшоҳингиз», деб манжанақдан ўққа тутадилар...

#kuntarixi #bilasizmi? #tarixiy

@TESTLIDER — Тарихчилар канали

TARIXIY XARITALAR
(amaldagi darsliklardagi jami 37 ta xarita jamlangan)

@TESTLIDER — Tarixchilar kanali

Kanalimizda qiziqarli tarixiy maqolalarni qo‘yib bormoqdamiz (“KUN TARIXI “darsliklar”dan tashqari” sarlavhasi ostida). Maqola mavzusi bir kun oldin e’lon qilinadi. Agar mavzu sizni qiziqtirsa, kanalimizni kuzatib boring. Tarixning sirli sahifalarini o‘zingiz uchun kashf eting.

Ertaga e’lon qilinadigan mavzu:
Temuriyzoda Muhammad Jo‘ki bahodir nega o‘z onasi mehrini qozona olmagan?

@TESTLIDER — Tarixchilar kanali

КУН ТАРИХИ (“Дарслик”дан ташқари)

ТЕМУРИЙЗОДА МУҲАММАД ЖЎКИ НЕГА ЎЗ ОНАСИ МЕҲРИНИ ҚОЗОНА ОЛМАГАН?

Ватанимиз тарихидаги 15 октябрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

Маълумот ўрнида қайд этиш жоизки, Ғиёсуддин Муҳаммад Жўкининг онаси малика Гавҳаршодбегимдир. Онаси уни ёқтирмаган. Отаси Шоҳрухнинг Муҳаммад Жўки Мирзони ўзига валиахд қилиш нияти бор эди, лекин Ҳиротда амалдаги ҳокимият Гавҳаршодбегим қўлида бўлиб, девондаги муҳим масалаларни ҳал қилишга Муҳаммад Жўкини яқинлаштирмас эди...

#kuntarixi #bilasizmi? #tarixiy

@TESTLIDER — Тарихчилар канали

BILASIZMI?

Yangi Bobil podsholigi asoschisi kim?

Yangi Bobil podsholigi asoschisi Nabopalasar hisoblanadi. U dastlab ossurlarning Bobildagi jabr-zulmiga qarshi qo'zg'olon ko'taradi. Mil.avv. 626-yilda esa Bobilni Ossuriyadan ajratib, o'zini Bobil podshosi deb e'lon qiladi. Ayni shu davrdan Yangi Bobil podsholigi davri boshlandi. Navuxodonosor II esa uning o'g'lidir.

Aslida buni ko'plar bilishadi. Bu dolzarb mavzu emas. Lekin ayrim abituriyentlar darslikni birinchi o'qiganida Yangi Bobil asoschisini Navuxodonosor II deb o'ylashlari mumkin. Hatto 6-sinf maktab darsligi bo'yicha chiqqan qaysidir qo'llanmada ham Navuxodonosor II ni Yangi Bobil asoschisi, deb yozib qo'yishganini ko'rgan edim. Ammo darslikda ham bunday yozilmagan.

(c) Jalol Boltayev

#bilasizmi? #darslikka_izoh #arxiv

👉 @TESTLIDER – darsliklardagi ayrim joylar sizga tushunarsiz yoki voqeaning keyingi jarayoni sizga qiziq bo‘lsa, bizga murojaat qilishingiz mumkin, sizning savollaringizga javob topamiz.

#munosabat

Ko‘pgina kanallarda bir narsani ko‘ryapman, ya’ni repetitorlar tomonidan «yodlab oling», «yodlab qo‘ying», «birgalikda yodlaymiz» degan jumlalar paydo bo‘lyapti.
Shuni bilingki, bunday repetitorlar tarix o‘qitish metodikasiga qo‘pol qilib aytganda «tupurgan». Yani ularning «yodlatib» kirgizgan o‘quvchilari tarixni tushunmasdan biron-bir sohani oqsatadi.
Tarixni yodlab bo‘lmaydi. Shu vaqtgacha «yodlab» necha-necha abituriyentlar o‘qishga kirgan. Ular tarixni tushunmasdan o‘qishni bitkazib, xaritadan qaysi davlat qayerda joylashganini bilmasdan turib dars o‘tyapti yoki o‘rgangan usul – u ham «yodlatyapti».
Eng avvalo, darsni boshlamasdan turib o‘quvchilarga tarixni yodlab bo‘lmasligini, yodlash degan tushunchani miyadan chiqarib tashlash kerakligini uqtirish kerak. Ana shundagina o‘quvchi to‘g‘ri yo‘ldan ketadi va bunday insonga kelajakda yurt farzandlarini ishonib topshirsak bo‘ladi.
Shunday ekan, hurmatli hamyurtlar, tarixni yodlab uning mazmunini buzib yubormaylik, «tarixni o‘qish uchun kattagina «pamyat» (xotira) kerak ekan», degan fikrni yo‘qotaylik.
«Tarixsiz kelajak yo‘q» degan fikr qanchalik asosli ekanini endi tushungandirsiz. Tarixni tushunmasdan yodlagan odam kelajakni qanday ko‘ra oladi yoki kelajakdagi biron-bir masalaning tarixiy yechimini qanday topa oladi?!
Xulosa o‘zingizdan...

(c) Sobir Matkarimov

P. S. Men ham bu fikrlarga qo‘shilaman. Tarixni qandaydir “so‘z o‘yinlari” orqali yodlagandan ko‘ra, uni tushunib o‘qish afzal. Lekin gohida aksariyat abituriyentlar ham o‘sha “so‘z o‘yinlari”ga qiziqib qolishadi. Tarixni o‘rganishda/o‘rgatishda tarixiy haqiqat, mazmun va mantiq buzilmasligi kerak. “So‘z o‘yinlari”da esa bunday holatlar juda ko‘plab uchraydi.

​KUN TARIXI
7-NOYABR sanasi bilan bog‘liq voqea bayoni (“darslik” bo‘yicha)

1917-yil (bundan 103 yil oldin) – Rossiyada davlat to‘ntarishi yuz berdi. Hokimiyatni Lenin boshchiligidagi bolsheviklar (kommunistlar) partiyasi bosib oldi va Sovet hukumati deb atalgan hukumat tuzdi. Tarixga to‘ntarish “Oktabr inqilobi” nomi bilan kirgan (eski kalendar bo‘yicha inqilob boshlangan kun – oktabr oyiga, yangi, grigorian kalendari bo‘yicha noyabr oyiga to‘g‘ri keladi).

Lenin (1870-1924) – Rus va sovet ateisti va proletariat dohiysi, inqilobchi, Bolsheviklar partiyasining yaratuvchisi, “Oktabr inqilobi”ning tashkilotchilaridan biri, RSFSR va SSSR Xalq Sovet Kommisarlari raisi, faylasuf, marksistchi, Sovet imperiyasining asoschisi.

👉 @TESTLIDER — tarixchilar kanali!

#bilasizmi?

Izsiz yo’q’olgan qirollar va podshohlar!!!

• 1. Misr malikasi Nefertitining qachon vafot etgani noma’lum. Sababi uning o’limi haqida umuman ma’lumotlar uchramaydi.
• 2. Qullar qo’zg’oloni rahbari Spartak Mark Krass qo’shini bilan jang payti o’ldirilgan ammo jasadi umuman topilmagani uchun yakuniy xulosa yo’q.
• 3. Yuliy Sezarga Belgiyani egallashda qarshilik qilgan gall qiroli Ambroiks o’rmon ichida g’oyib bo’ladi.
• 4. Rim imperiyasining so’nggi imperatori Romul Avgustul taxtdan tushirilgach, Odoakr tomonidan Vizantiyaga yuborilganicha tarixda qaytib ko’rinish bermagan.
• 5. Gastings jangida Angliyani himoya qilgan Garold II ning keyingi taqdiri noma’lum. U yo o’ldirilgan yo qochgan. Jasadi ham topilmagan.
• 6. 1199-yil farzandsiz qirol Richard o’z jiyani Arturni voris qilmoqchi bo’ladi ammo 1203-yili Artur to’satdan g’oyib bo’ladi. Bu ishda yangi qirol Ioannning qo’li borligi gumon qilingan.
• 7. 1238-yili mo’g’ullar bilan jangda Mahmud Torobiy izsiz yo’qoladi. Uning jasadi jang maydonida topilmaydi.
• 8. Dug’lat amiri Qamariddin Amir Temurning 1390-yilgi harbiy hujumidan keyin o’rmon ichiga kirib g’oyib bo’ladi va shundan keyin u haqida boshqa hech kim eshitmaydi.
• 9. Inglizlarga Uelsni egallashda qarshilik qilgan qo’zg’olonchi Ovaen Glinder 1406-yilgi jangda izsiz yo’qolganicha qaytib kelmaydi.
• 10. So’nggi Vizantiya imperatori Konstantin IX 1453-yili poytaxtini turklardan himoya qilayotib o’ldirilgan deyiladi. Ammo uning jasadini hech kim topa olmagan va osmonga uchib ketgan deya ovoza qilingan.
• 11. Marokashda musulmonlar bilan jangga chiqib 1578-yili o’ldirilgan Portugal qiroli Sebastyanning jasadi jang maydonida topilmagani uchun ilohiy hodisaga bog’lashadi.
• 12. Ioann Salvador Avstriyskiy kemasi 1890-yili izsiz yo’qoladi va hamon topilmagani uchun bu aslzoda o’lgan deya e’lon qilinmagan.

Manba: @historicallife
___

@TESTLIDER - tarixchilar kanali!

​#darslikka_izoh #bilasizmi? #tarixiy #atama

8-sinf “Jahon tarixi” darsligida “gilotina” atamasi uchraydi.

Gilotina – o‘lim jazosini boshni kesish orqali ijro etuvchi moslama.

Fransiyada gilotina ixtiro qilinganida boshqa nom bilan atalgan. 1789-yilda shifokor va Milliy majlis a’zosi Jozef Gilotin o‘lim jazosini yanada insonparvarlik bilan amalga oshirish uchun “Gilotina”dan foydalanishni taklif etdi. Ammo bu moslama uning ixtirosi emas. Gilotinaga xuddi o‘xshash moslamalar Shotlandiya va Irlandiyada ishlatilgan. Fransiyada “ixtiro qilingan” gilotinada undan oldingi boshni kesish orqali jazoni ijro etuvchi moslamalardan namuna olingan.

Aslida o‘lim jazosiga qarshi bo‘lgan Jozef Gilotin boshqa daxshatli bo‘lgan usullardan voz kechib, gilotina orqali o‘lim hukmini ijro etishga Fransiya qiroli Lyudovik XVI ni ko‘ndira oldi. Qurilmaning ixtirochisi bo‘lmasa-da, va o‘z nomi bilan atalishiga qarshi bo‘lsa-da, moslama uning sharafiga “gilotina” deb nom oldi.

Gilotinaga qadar mahkumlarni, odatda, osish, yoqish, qilich yoki bolta bilan boshini tanasidan judo qilish kabi shafqatsiz usullar bilan o‘ldirishgan. Ko‘pincha mahkumlarni boshini tanasidan judo qilish uchun ikki-uch yoki undan ko‘p marta zarba berishgan. Mahkum qilinganlar yoki ularning oila a’zolari jallodning hukmni tez va nisbatan og‘riqsiz bajarishi, tig‘ning o‘tkirligini ta’minlashi uchun jallodga “pora” berganlar. “Gilotina tarafdorlari” esa o‘sha paytdagi an’anaviy jazo turlariga ko‘ra gilotina moslamasi insoniy ekanligiga ishonishgan.

Gilotina orqali qatl etilgan birinchi odam Nikolas Jak Pelletiyer bo‘lib, u 1792-yil 25-aprel kuni Fransiyaning rasmiy jallodi Charlz Sanson tomonidan qatl etildi.

Charlz Sanson o‘z xotiralarida, Lyudovik XVI tig‘ni yoysimon emas, balki qiyshiq burchakli bo‘lishini taklif etganligi to‘g‘risida yozgan. Oradan bir necha yil o‘tib Lyudovik XVI ning o‘zi gilotinada Charlz Sanson tomonidan qatl etilgan.

Fransiyada gilotinadagi so‘nggi qatl 1977-yilda amalga oshirilgan. Shungacha o‘lim hukmini ijro etuvchi asosiy usul gilotinada qatl qilish bo‘lgan. 1981-yilda prezident Fransua Mitteran tashabbusi bilan Fransiyada o‘lim jazosi bekor qilingan.

“Gilotina “ixtirochisi” o‘zi “yaratgan” o‘sha qurilmada o‘ldirilgan”, degan gaplar urchib turadi. Ammo bunday emas. Jozef Gilotin 1814-yilda tabiiy o‘limdan vafot etgan.

(c) Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER – Tarixchilar kanali!

​⚡️ XARITA | OSIYO

✅ Xaritani o‘rganish metodi

Quyidagi xaritalarni yuklab oling!
→ Afrika xaritasi
→ Osiyo xaritasi
→ Yevropa xaritasi
→ Avstraliya xaritasi
→ Shimoliy va Markaziy Amerika xaritasi
→ Janubiy Amerika xaritasi
→ Markaziy Amerika xaritasi
→ O'rta Sharq xaritasi

Kanalimizga a’zo bo‘ling!
👉 @TESTLIDER 👈

⚡️Test savollari «Ma’rifat»da chop etiladi!

Bu yil ham Davlat test markazi va «Ma’rifat» gazetasi hamkorligi davom etadi. Abituriyentlarning test sinovlariga puxta va samarali tayyorgarlik ko‘rishiga ko‘maklashish maqsadida gazetaning navbatdagi sonlarida imtihon olinadigan fanlar bo‘yicha Davlat test markazining aprobatsiyadan o‘tgan test savollari e’lon qilina boshlanadi.
Gazetaga obuna bo‘lishni istasangiz, hududingizdagi «Matbuot tarqatuvchi» va pochta bo‘limlariga murojaat qilib, obunani rasmiylashtiring. Shuningdek, test savollari «Ma’rifat» mobil ilovasida ham berib boriladi.
Bundan tashqari gazetada «Ma’rifat repetitori» rukni doirasida tarix, ona tili, matematika fanlari bo‘yicha tajribali mutaxassislar tomonidan darsliklar kesimida test savollari berib borilmoqda.
«Ma’rifat»ga obuna bo‘ling va test savollari bilan tanishishga tayyorgarlikni hozirdan boshlang.

@TESTLIDER — Tarix fani repetitori Jalol Boltayev

​#geografiya #metod #xarita

VIZUAL XARITALAR

Geografiya fanidan kirish imtihonlarida qo‘llaniladigan xaritalarni mukammal o‘rgatish maqsadida repetitor Jalol Boltayev tomonidan ishlab chiqilgan ta’limiy elektron dastur.

Bu 4 variantli test emas! Savolda so‘ralgan geografik obyektning ustiga bosasiz, javobingiz noto‘g‘ri bo‘lsa dastur sizga to‘g‘ri javobni xaritadan ko‘rsatadi! Demak, ushbu dastur orqali amaldagi atlas va xaritalarni mukammal o‘rganish mumkin!

Dasturning 1-qismi quyidagi bo‘limlardan iborat:
• Ko‘llar va daryolar;
• Orollar va yarimorollar;
• Tog‘lar va yassitog’lar;
• Tekisliklar va pasttekisliklar;
• Dengizlar;
• Qo‘ltiqlar va bo‘g’izlar;
• Okean oqimlari;
• Litosfera plitalari;
• Vulqonlar;
• Iqlim mintaqalari;
• Tabiat zonalari;
• Afrika materigini o‘rganish (to‘liq);
• Avstraliya va Okeaniyani o‘rganish (to‘liq);
• Antarktida materigini o‘rganish (to‘liq);
• Janubiy Amerika materigini o‘rganish (to‘liq);
• Shimoliy Amerika materigini o‘rganish (to‘liq);
• Yevrosiyo materigini o‘rganish (to‘liq).

Dastur jami 4 qismdan iborat bo‘lib, amaldagi darsliklar hamda atlas va xaritalarni mukammal o‘rgatish va o‘rganish uchun ishlab chiqilgan.

Boshqa ishlanmalar: @portfolio_Boltayev

«GEOGRAFIYA FANIDAN OPTIMAL SAVOL-JAVOBLAR»

▪️Darslik: 5-sinf «Geografiya»
▪️Muallif: Jalol Boltayev
▪️Telefon: 97 299 00 66
▪️Manzil: Xorazm viloyati