​Aziz ustozlar... Bayramingiz muborak bo‘lsin!
Men uchun eng ulug‘ kasb – O'qituvchilik!

Barcha ustozlarimizni 1-oktabr – "O‘qituvchi va murabbiylar kuni" bilan tabriklayman.

Shuni tilaymanki, oilangizda xotirjamlik, hayotingizda sog‘lik, baxt, ishingizda rivoj doimo hamroh bo‘lsin!

ⓒ Jalol BOLTAYEV

👉 @TESTLIDER – Tarixchi o‘qituvchilar va abituriyentlar kanali!

​#bilasizmi?

“DOMLA” NIMA DEGANI?

DOMLA – diniy maktab va madrasalarda talabalarni o‘qituvchi shaxs; din va shariat peshvosi. “Domla” so‘zi qachon iste’molga kirgani haqida biron ishonchli manba yo‘q. Lekin “domla” “mullo” so‘zidan olinib, uning asosida sanskritcha “dodo” (ota) so‘zi yotadi. Dastlab “mullo” so‘zi oldiga “dodo” so‘zi qo‘shilib “dodomullo” deyilgan, so‘ng qisqartirib “domullo” (“katta mulla”) bo‘lgan.

📝 “Buxoro xattot” Telegram-kanalidan olindi!

👉@TESTLIDER — Tarixchilar kanali!

1938-yil 4-oktabrda otilgan bir guruh millat ziyolilari (rasmda):
1. Fitrat
2. Abdulla Qodiriy
3. Cho'lpon
4. Po'lat Soliyev
5. G'ozi Olim Yunusov
6. Abdulhay Tojiyev
7. Akbar Islomov
8. Anqaboy Xudoybaxtov
9. Sanjar Siddiq
10. Qurbon Berigin
11. A'zam Ayyub
12. Otajon Hoshimov

📝 @jadidlar

👉@TESTLIDER — Tarixchilar kanali!

КУН ТАРИХИ (“Дарслик”дан ташқари)

Ватанимиз тарихидаги 5 октябрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

1793 йил (бундан 227 йил олдин) – Россия империясидан Хива хонлигига юборилган шифокор Бланкеннагель Хивага етиб келди ва ҳукмдорнинг кўзи ожиз амакисини кўрикдан ўтказди. Бироқ Бланкеннагель трахома касалидан кўзлари ожизланиб, уларга сув йиғилиб қолган 80 ёшли Фозилбийни даволай олмади ва беморга ҳеч қандай ёрдам бериб бўлмаслигини айтди. Оқибатда шифокорга ишончсизлик билдириб, уни жосус сифатида Хивада тўрт ой давомида ушлаб қолинди...

Батафсил: 👉 https://bit.ly/3jxtgvI

#KunTarixi #bilasizmi?

@TESTLIDER — Тарихчилар канали

«OPTIMAL QO‘LLANMA» (№1)

▪️Darslik: 6-sinf «Qadimgi dunyo tarixi»
▪️Muallif: Jalol Boltayev
▪️Telefon: 97 299 00 66
▪️Manzil: Xorazm viloyati

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar uchun

#Tarixiy_shaxslar

Galileo Galiley

Batafsil...

👉 Кирилча ўқиш учун бу ерни босинг

🔘 KIRISH | 🔘 FANLAR |🔘 1R.MEDIA

КУН ТАРИХИ (“Дарслик”дан ташқари)

Ватанимиз тарихидаги 8 октябрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

1907 йил (бундан 113 йил олдин) – “Таржимон” газетасида хабар берилишича, Тошкентда қаттиқ зилзила бўлиб, 2 дақиқа давом этган. Зилзиланинг энг шиддатлиси Самарқандда бўлган, бир неча марта қимирлаган, бинолар йиқилган, Бибихоним мадрасасининг минораси ҳам йиқилган. Қўқон ва Каттақўрғонда ҳам икки марта қаттиқ ер силкинган...

Батафсил: 👉 https://bit.ly/3iDw4pB

#KunTarixi #bilasizmi?

@TESTLIDER — Тарихчилар канали

​BILASIZMI?

6-sinf “Qadimgi dunyo tarixi” darsligida Spitamanning xoinlarcha o‘ldirilganligi qayd etilgan. O‘sha “xoinlik” nimadan iboratligini bilasizmi?

Spitamanning o‘limi haqida antik davr tarixchilari ikki xil ma’lumot qoldirgan:
Spitamanning xotini uni mast qiladi va boshini kesib, Aleksadrga olib boradi. Aleksandr ayol kishining bunday vahshiyligi boshqalarga o‘rnak bo‘lmasin, deb uni haydab yuboradi. Boshqa ma’lumotga ko‘ra, Spitaman o‘z ittifoqchisi bo‘lgan skif-massagetlar tomonidan mil.avv. 328-yilda o‘ldirilgan.

#bilasizmi? #qiziqarli_tarixiy_maʼlumot

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar kanali!

«OPTIMAL QO‘LLANMA» KITOBIDAN

📝 Ushbu infografik qo‘llanma orqali “miloddan avvalgi” va “milodiy” tushunchalarini oson va tez o‘rganib olasiz!

▪️Darslik: 6-sinf «Qadimgi dunyo tarixi»
▪️Repetitor: Jalol Boltayev
▪️Telefon: 97 299 00 66
▪️Manzil: Xorazm viloyati

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar uchun

​KUN TARIXI (“Darslik”lar bo‘yicha)

12-oktabr sanasi bilan bog‘liq voqealar bayoni

1492-yil (bundan 528 yil oldin) – X. Kolumb Amerika qit’asini kashf etdi. 12-oktabr sanasida Kolumb Bagama orollari tarkibiga kiruvchi bir orolga yetib kelgan va uni «San-Salvador» («Muqaddas xaloskor») deb atagan.
Kolumb Amerikaga 4 marta ekspeditsiya uyushtirgan. U Karib dengizida suzgan birinchi yevropalik hisoblanadi. Kolumbning sayohatlari bir necha asrlar davomida Amerikaning yevropaliklar tomonidan o‘zlashtirilishiga olib kelgan.

1866-yil (bundan 154 yil oldin) – Rossiya imperiyasining qo‘shinlari Jizzaxga qarshi yurish boshlagan. 18-oktabrda Jizzax shahri podsho hukumati qo‘liga o‘tgan. Uni bosib olish uchun bo‘lgan jangda har ikkala tomondan 6 mingdan ko‘proq kishi halok bo‘lgan.

1919-yil (bundan 101 yil oldin) – Pomirning Ergashtom ovulida bo‘lgan anjumanda Madaminbek boshchiligida Farg‘ona muvaqqat muxtoriyat hukumati tuzildi. Hukumat tarkibiga 16 nafar tub aholi va 8 nafar ruslar kiritilgan edi. Madaminbek hukumat boshlig‘i bo‘lish bilan birga qo‘shinning Oliy bosh qo‘mondoni etib ham tayinlandi.

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar kanali

​BILASIZMI?

«Barcha yo‘llar Rimga olib boradi» — Bu fikr ilk bor fransuz yozuvchisi Lafonten (XVII asr) masalida uchraydi. Ammo, mohiyatan Rim shahri bunyod etilgan dastlabki davrlardayoq bu jumla dolzarb ahamiyat kasb etgan. Barcha yo‘llar imperiyaning bosh shahri bilan bog‘lagan.

Fransuz masalchisi esa bu ibora orqali bir maqsad va manzilga turli yo‘llar orqali yetib borish mumkin, degan fikrni ham ilgari surgan. Bu ibora shunchalik mashhurki, Yevropaning qariyb barcha xalqlari tillarida original ko‘rinishga ega.

#bilasizmi? #qiziqarli_tarix

👉 @TESTLIDER — Tarixchilar kanali!

Kanalimizda qiziqarli tarixiy maqolalarni qo‘yib boramiz (“KUN TARIXI “darsliklar”dan tashqari” sarlavhasi ostida). Maqola mavzusi bir kun oldin e’lon qilinadi. Agar mavzu sizni qiziqtirsa, kanalimizni kuzatib boring. Tarixning sirli sahifalarini o‘zingiz uchun kashf eting.

Ertaga e’lon qilinadigan mavzu:
Xorazmshoh Takash o‘zini masxara qilganlarni qanday jazolagan?

@TESTLIDER — Tarixchilar kanali

КУН ТАРИХИ (“Дарслик”дан ташқари)

ХОРАЗМШОҲ ТАКАШ ЎЗИНИ МАСҲАРА ҚИЛГАНЛАРНИ ҚАНДАЙ ЖАЗОЛАГАН?

Ватанимиз тарихидаги 14 октябрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

Зиё Буниёдовнинг қайд этишича, Бухорони олиш Такаш учун осон бўлмади. Шаҳар аҳолиси таслим бўлишни истамаган. Ҳатто улар Хоразмшоҳни масхара қилиб, устидан кулганлар. Улар бир кўзли итни олиб келиб (Такашнинг бир кўзи кўр эди) чакмон ва калонсув кийдириб, қалъа девори тепасига чиқариб қўйдилар ва «Мана сизнинг хоразмшоҳингиз», деб манжанақдан ўққа тутадилар...

#kuntarixi #bilasizmi? #tarixiy

@TESTLIDER — Тарихчилар канали

TARIXIY XARITALAR
(amaldagi darsliklardagi jami 37 ta xarita jamlangan)

@TESTLIDER — Tarixchilar kanali

Kanalimizda qiziqarli tarixiy maqolalarni qo‘yib bormoqdamiz (“KUN TARIXI “darsliklar”dan tashqari” sarlavhasi ostida). Maqola mavzusi bir kun oldin e’lon qilinadi. Agar mavzu sizni qiziqtirsa, kanalimizni kuzatib boring. Tarixning sirli sahifalarini o‘zingiz uchun kashf eting.

Ertaga e’lon qilinadigan mavzu:
Temuriyzoda Muhammad Jo‘ki bahodir nega o‘z onasi mehrini qozona olmagan?

@TESTLIDER — Tarixchilar kanali

КУН ТАРИХИ (“Дарслик”дан ташқари)

ТЕМУРИЙЗОДА МУҲАММАД ЖЎКИ НЕГА ЎЗ ОНАСИ МЕҲРИНИ ҚОЗОНА ОЛМАГАН?

Ватанимиз тарихидаги 15 октябрь санаси билан боғлиқ айрим воқеалар баёни.

Маълумот ўрнида қайд этиш жоизки, Ғиёсуддин Муҳаммад Жўкининг онаси малика Гавҳаршодбегимдир. Онаси уни ёқтирмаган. Отаси Шоҳрухнинг Муҳаммад Жўки Мирзони ўзига валиахд қилиш нияти бор эди, лекин Ҳиротда амалдаги ҳокимият Гавҳаршодбегим қўлида бўлиб, девондаги муҳим масалаларни ҳал қилишга Муҳаммад Жўкини яқинлаштирмас эди...

#kuntarixi #bilasizmi? #tarixiy

@TESTLIDER — Тарихчилар канали

BILASIZMI?

Yangi Bobil podsholigi asoschisi kim?

Yangi Bobil podsholigi asoschisi Nabopalasar hisoblanadi. U dastlab ossurlarning Bobildagi jabr-zulmiga qarshi qo'zg'olon ko'taradi. Mil.avv. 626-yilda esa Bobilni Ossuriyadan ajratib, o'zini Bobil podshosi deb e'lon qiladi. Ayni shu davrdan Yangi Bobil podsholigi davri boshlandi. Navuxodonosor II esa uning o'g'lidir.

Aslida buni ko'plar bilishadi. Bu dolzarb mavzu emas. Lekin ayrim abituriyentlar darslikni birinchi o'qiganida Yangi Bobil asoschisini Navuxodonosor II deb o'ylashlari mumkin. Hatto 6-sinf maktab darsligi bo'yicha chiqqan qaysidir qo'llanmada ham Navuxodonosor II ni Yangi Bobil asoschisi, deb yozib qo'yishganini ko'rgan edim. Ammo darslikda ham bunday yozilmagan.

(c) Jalol Boltayev

#bilasizmi? #darslikka_izoh #arxiv

👉 @TESTLIDER – darsliklardagi ayrim joylar sizga tushunarsiz yoki voqeaning keyingi jarayoni sizga qiziq bo‘lsa, bizga murojaat qilishingiz mumkin, sizning savollaringizga javob topamiz.

#munosabat

Ko‘pgina kanallarda bir narsani ko‘ryapman, ya’ni repetitorlar tomonidan «yodlab oling», «yodlab qo‘ying», «birgalikda yodlaymiz» degan jumlalar paydo bo‘lyapti.
Shuni bilingki, bunday repetitorlar tarix o‘qitish metodikasiga qo‘pol qilib aytganda «tupurgan». Yani ularning «yodlatib» kirgizgan o‘quvchilari tarixni tushunmasdan biron-bir sohani oqsatadi.
Tarixni yodlab bo‘lmaydi. Shu vaqtgacha «yodlab» necha-necha abituriyentlar o‘qishga kirgan. Ular tarixni tushunmasdan o‘qishni bitkazib, xaritadan qaysi davlat qayerda joylashganini bilmasdan turib dars o‘tyapti yoki o‘rgangan usul – u ham «yodlatyapti».
Eng avvalo, darsni boshlamasdan turib o‘quvchilarga tarixni yodlab bo‘lmasligini, yodlash degan tushunchani miyadan chiqarib tashlash kerakligini uqtirish kerak. Ana shundagina o‘quvchi to‘g‘ri yo‘ldan ketadi va bunday insonga kelajakda yurt farzandlarini ishonib topshirsak bo‘ladi.
Shunday ekan, hurmatli hamyurtlar, tarixni yodlab uning mazmunini buzib yubormaylik, «tarixni o‘qish uchun kattagina «pamyat» (xotira) kerak ekan», degan fikrni yo‘qotaylik.
«Tarixsiz kelajak yo‘q» degan fikr qanchalik asosli ekanini endi tushungandirsiz. Tarixni tushunmasdan yodlagan odam kelajakni qanday ko‘ra oladi yoki kelajakdagi biron-bir masalaning tarixiy yechimini qanday topa oladi?!
Xulosa o‘zingizdan...

(c) Sobir Matkarimov

P. S. Men ham bu fikrlarga qo‘shilaman. Tarixni qandaydir “so‘z o‘yinlari” orqali yodlagandan ko‘ra, uni tushunib o‘qish afzal. Lekin gohida aksariyat abituriyentlar ham o‘sha “so‘z o‘yinlari”ga qiziqib qolishadi. Tarixni o‘rganishda/o‘rgatishda tarixiy haqiqat, mazmun va mantiq buzilmasligi kerak. “So‘z o‘yinlari”da esa bunday holatlar juda ko‘plab uchraydi.

​KUN TARIXI
7-NOYABR sanasi bilan bog‘liq voqea bayoni (“darslik” bo‘yicha)

1917-yil (bundan 103 yil oldin) – Rossiyada davlat to‘ntarishi yuz berdi. Hokimiyatni Lenin boshchiligidagi bolsheviklar (kommunistlar) partiyasi bosib oldi va Sovet hukumati deb atalgan hukumat tuzdi. Tarixga to‘ntarish “Oktabr inqilobi” nomi bilan kirgan (eski kalendar bo‘yicha inqilob boshlangan kun – oktabr oyiga, yangi, grigorian kalendari bo‘yicha noyabr oyiga to‘g‘ri keladi).

Lenin (1870-1924) – Rus va sovet ateisti va proletariat dohiysi, inqilobchi, Bolsheviklar partiyasining yaratuvchisi, “Oktabr inqilobi”ning tashkilotchilaridan biri, RSFSR va SSSR Xalq Sovet Kommisarlari raisi, faylasuf, marksistchi, Sovet imperiyasining asoschisi.

👉 @TESTLIDER — tarixchilar kanali!

#bilasizmi?

Izsiz yo’q’olgan qirollar va podshohlar!!!

• 1. Misr malikasi Nefertitining qachon vafot etgani noma’lum. Sababi uning o’limi haqida umuman ma’lumotlar uchramaydi.
• 2. Qullar qo’zg’oloni rahbari Spartak Mark Krass qo’shini bilan jang payti o’ldirilgan ammo jasadi umuman topilmagani uchun yakuniy xulosa yo’q.
• 3. Yuliy Sezarga Belgiyani egallashda qarshilik qilgan gall qiroli Ambroiks o’rmon ichida g’oyib bo’ladi.
• 4. Rim imperiyasining so’nggi imperatori Romul Avgustul taxtdan tushirilgach, Odoakr tomonidan Vizantiyaga yuborilganicha tarixda qaytib ko’rinish bermagan.
• 5. Gastings jangida Angliyani himoya qilgan Garold II ning keyingi taqdiri noma’lum. U yo o’ldirilgan yo qochgan. Jasadi ham topilmagan.
• 6. 1199-yil farzandsiz qirol Richard o’z jiyani Arturni voris qilmoqchi bo’ladi ammo 1203-yili Artur to’satdan g’oyib bo’ladi. Bu ishda yangi qirol Ioannning qo’li borligi gumon qilingan.
• 7. 1238-yili mo’g’ullar bilan jangda Mahmud Torobiy izsiz yo’qoladi. Uning jasadi jang maydonida topilmaydi.
• 8. Dug’lat amiri Qamariddin Amir Temurning 1390-yilgi harbiy hujumidan keyin o’rmon ichiga kirib g’oyib bo’ladi va shundan keyin u haqida boshqa hech kim eshitmaydi.
• 9. Inglizlarga Uelsni egallashda qarshilik qilgan qo’zg’olonchi Ovaen Glinder 1406-yilgi jangda izsiz yo’qolganicha qaytib kelmaydi.
• 10. So’nggi Vizantiya imperatori Konstantin IX 1453-yili poytaxtini turklardan himoya qilayotib o’ldirilgan deyiladi. Ammo uning jasadini hech kim topa olmagan va osmonga uchib ketgan deya ovoza qilingan.
• 11. Marokashda musulmonlar bilan jangga chiqib 1578-yili o’ldirilgan Portugal qiroli Sebastyanning jasadi jang maydonida topilmagani uchun ilohiy hodisaga bog’lashadi.
• 12. Ioann Salvador Avstriyskiy kemasi 1890-yili izsiz yo’qoladi va hamon topilmagani uchun bu aslzoda o’lgan deya e’lon qilinmagan.

Manba: @historicallife
___

@TESTLIDER - tarixchilar kanali!