Tarixiy shaxslarga berilgan nomlar:
9-sinf Jahon tarixi (2024)

⏳Lyudovik XIV – «Quyosh Qirol»;
✅Fridrix Vilgelm I – «Qirol askar»;
▪️Pyotr I – «Buyuk Pyotr»;
🔷Sulaymon l – «Qonunchi»;
⏳Kamoliddin Behzod – «Sharq Rafaeli»;
🔷Shoh Ismoil Somoniy – «Xatoiy»;
✅Hayriddin Barbarossa – «Sariq soqol»;
⏳Ottofon Bismark – «Temir kansler»;
🔷Mutsixito – «Meydzi»;
▪️Muhammad Ali – «Posho»;
✅Muhammad Ali Senusiy – «Senussiya»;
🔷I. Klubin – «Rus Leonardo da vinchisi»;
🔷Li Xa In - «Tevongun».

📢 DIQQAT! BUGUNGI DARSGA BARCHA O‘QUVCHILAR KELISHI SHART!

Bugun darsga hech kim sababsiz kelmay qolmasin! Imtihonlar yaqinlashmoqda, hozirgi vaqtda har bir darsning ahamiyati katta.

⚠️ Dars qoldirish — bilimdagi bo‘shliqlar, mavzulardan ortda qolish va imtihonda past natijaga sabab bo‘lishi mumkin. Buning oqibati, avvalo, o‘zingizga ta’sir qiladi.

Muhammadyor

🏺 Qadimgi Misrning eng muhim ma’budlari
• Ra — Quyosh ma’budi
• Osiris — O‘liklar va oxirat ma’budi
• Isis — Sehr va onalik ma’budasi
• Anubis — Mumiyolash ma’budi
• Thoth — Donishmandlik ma’budi
• Set — Urush va tartibsizlik ma’budi
• Hathor — Sevgi ma’budasi
• Amun — Fiva shahri homiysi
• Bastet — Go‘zallik ma’budasi
• Apis — Muqaddas buqa ma’budi
• Hapi — Nil daryosi ma’budi
• Ptah — Oliy yaratuvchi ma’bud

🏺 Qadimgi Yunonistonning eng muhim ma’budlari

1. Zevs – osmon, chaqmoq va barcha xudolar hukmdori.
2. Gera – nikoh va oilaning homiysi, Zevsning rafiqasi.
3. Poseydon – dengiz, zilzila va otlar xudosi.
4. Aid – o‘liklar dunyosining hukmdori.
5. Afina – donolik, ilm-fan va adolatli urush ma’budasi.
6. Ares – urush va jang xudosi.
7. Apollon – quyosh, musiqa, she’riyat va bashorat xudosi.
8. Artemida – ov, tabiat va oy ma’budasi.
9. Afrodita – muhabbat va go‘zallik ma’budasi.
10. Gefest – olov va temirchilik xudosi.
11. Germes – savdo, sayohat va xudolarning elchisi.
12. Demetra – dehqonchilik va hosildorlik ma’budasi.
13. Dionis – sharob, bayram va teatr xudosi.

Tarixiy va mifologik jihatdan eng kuchli va ta’sirli uchlik:
🥇 Zevs – osmon hukmdori
🥈 Poseydon – dengizlar hukmdori
🥉 Aid – yer osti dunyosi hukmdori

🚨Tarix va huquq fanidan. O’qiydigan Qizlarga dars bo’ladi.❗️

🇷🇺ROSSIYA
🏷️. Ryoriklar sulolasi (879-1598)

Hukmdor Yillari
1 Ryurik 879-882
2 Oleg (Ryurikning qarindoshi) 882-912
3 Igor (Ryurikning o’g’li) 912-945
4 Olga (Igorning rafiqasi) 945-964
5 Svyatoslav (Igorning o’g’li) 964-980
6 Vladimir (Svyatoslavning o’g’li) 980-1015
7 Yaroslav (Vladimirning o’g’li) 1019-1054
8 Vladimir Monomax 1113-1125
9 Aleksandr Nevskiy 1240-yillar
10 Ivan Kalita 1325-1340
11 Ivan III 1480-yillar
12 Vasiliy III ….-1547
13 Ivan IV (Vasiliy III ning o’g’li 1547-1584
14 Fyodor Ivanovich 1584-1598
15 Boris Gudonov 1598-1605

🌷II. Romanovlar sulolasi (1613-1917)
Hukmdor Yillari

1 Mixail Romanov 1613 - ….
2 Pyotr I (1689-1721)-(1721-1725)
3 «8 hukmdor» 1725-1800
4 Yekaterina II 1762-1796
5 Aleksandr I 1800-1825
6 Nikolay I 1825-1855
7 Aleksandr II 1855-1881
8 Aleksandr III 1881-1894
9 Nikolay II 1894-1917

◀️ Savol: Shayboniylar davrida eng kichik mis tanga nima deb atalgan?
◀️ Javob: Pul

◀️ Savol: Brest-Litovsk shartnomasiga ko'ra, Rossiya qaysi hududlarni mustaqilligini tan oldi?
◀️ Javob: Ukraina va Finlandiya

◀️ Savol: 1922-1924-yillarda Butunbuxoro Markaziy Ijroiya Qo'mitasi raisi lavozimida faoliyat yuritgan shaxs nomini aniqlang.
◀️ Javob: Porso Xo'jayev

◀️ Savol: Buxoro hukmdori Amir Muzaffar taklifi bilan yozilgan asar qaysi?
◀️ Javob: "Manozir ul-kavokib"

◀️ Savol: Mahmud G'aznaviy tomonidan Xorazmga noib etib tayinlangan shaxs nomini aniqlang
◀️ Javob: Oltuntosh

✅SHARTNOMA 9-JAHON

✅San-Stefano shartnomasi
✅ 1878-yilda San-Stefanoda Rossiya-Usmonli davlati shartnomasi imzolandi.
✅ Shartnoma Bolqon yarimorolining siyosiy xaritasini tubdan o‘zgartirib yubordi.
✅ Bolgariya Usmonli davlatiga nomigagina qaram, amalda esa mustaqil davlatga aylandi.
✅Chernogoriya, Serbiya va Ruminiya to‘la mustaqil davlatlar deb tan olindi.
✅Usmonli davlatining Rossiyaga katta miqdorda tovon to‘lashi belgilandi.
✅ Biroq San-Stefano shartnomasini Buyuk Britaniya tan olmadi. U bu shartnomani qayta ко‘rib chiqishni talab etdi. Germaniya va Avstriya-Vengriya ham bu talabga qo‘shildilar.
Yakkalanib qolgan Rossiya yangi xalqaro kongress - Berlin kongressi chaqirilishiga noiloj rozi bo‘ldi.

💡Berlin kongressi
✅Kongress1878-yilning 13-iyunida ochildi.
✅ Kongressda „Berlin traktati“ deb nomlangan hujjat imzolandi.
✅ Bu hujjat Rossiyaning San-Stefano shartnomasi natijasida qo‘lga kiritgan katta muvaffaqiyatlarining ahamiyatini kamaytirib yubordi.
✅ Buyuk Britaniya harbiy kemalari Qora dengizga kirish huquqiga ega bo‘ldi
✅ Kipr oroli Buyuk Britaniyaga berildi
✅ Bosniya va Gersegovina Avstriya-Vengriyaga in’om etildi.
✅ Bolgariya ikkiga bo‘lib yuborildi.
✅Ayni paytda, Usmonli davlati to‘lashi lozim bo‘lgan tovonning katta qismi evaziga Rossiyaga Kavkazning Botumi, Kars va Ardagan hududlari berildi.
✅ Chernogoriya, Serbiya va Ruminiyaning davlat mustaqilligi tan olindi

⚔️🆚Qadimgi dunyo tarixida sodir bo’lgan urushlar

🗡️Marafon jangi (mil.avv. 490-yil)
• Ishtirokchilar: Yunonlar va Forslar
• Sabab: Fors podshosi Doro I Yunonistonni bosib olmoqchi bo‘lgan.
• Natija: Yunonlar g‘alaba qozongan.

🎯Fermopil jangi (mil.avv. 480-yil)
• Ishtirokchilar: 300 spartalik va Fors qo‘shini
• Spartanlarga Leonid I boshchilik qilgan.
• Natija: Forslar g‘alaba qozongan, lekin spartaliklar mardona kurashgan.

🎯Salamin jangi (mil.avv 480-yil)
(Dengiz jangi)
Ishtirokchilar: yunonlar va Forslar
Natija: Yunonlar g’alabasi

🎯Plateya jangi (mil avv 479-yil)
Ishtirokchilar yunonlar va forslar
Natija:yunonlar yutdi

🎯Xeroniya jangi (mil avv 338-yil)
Ishtirokchilar:yunonlar va makedonlar
Natija: makedonlar yutdi

🎯Kann jangi( mil avv 216-yil)
Ishtirokchilar: Rimliklar va Karfagen
Natija:Karfagenliklar g’alabasi

🎯Zama jangi ( mil avv 202-yil)
Ishtirokchilar: Rimliklar va Karfagen
Natija:Rimliklar g’alabasi

⚔️Darslikdan tashqari janglar qadimgi dunyo tarixida

🎯Megiddo jangi (mil.avv. 1457-yil)
• Kimlar o‘rtasida: Misr fir’avni Tutmos III qo‘shini va Kan’on shahar-davlatlari ittifoqi.
• Joy: Megiddo (hozirgi Isroil hududi).
• Natija: Misr g‘alaba qozondi va Levant hududida o‘z hukmronligini mustahkamladi.

🎯Gavgamela jangi (mil.avv. 331-yil)
• Kimlar o‘rtasida: Aleksandr Makedonskiy va Fors podshosi Doro III.
• Natija: Aleksandr g‘alaba qozond

🎯Leuktra jangi (mil.avv. 371-yil)
• Kimlar o‘rtasida: Fiva (Theba) va Sparta.
• Natija: Fivalar g‘alaba qildi.

🎯Gidasp jangi

Kimlar o‘rtasida bo‘lgan:
• Makedoniya qo‘shini — sarkarda Aleksandr Makedonskiy
• Hind podshosi — Por

Qayerda bo‘lgan:
Gidasp daryosi (hozirgi Pokistondagi Jhelum daryosi atrofida).
Natija
• Aleksandr g‘alaba qozondi.

🎯Aegospotami jangi (mil avv 405-yil)

Kimlar o‘rtasida bo‘lgan:
• Afina floti
• Sparta floti (sarkarda Lisandr boshchiligida)
Natija: Sparta hal qiluvchi g‘alaba qozondi.
Afina taslim bo‘lishga majbur bo‘ldi.

👊Kadesh jangi (mil avv 1274-yil)
Ishtirokchilar: Qadimgi Misr va Xettlar
Natija: Durrang

O’tgan sertifikat imtihonida tushgan testlar.
(Javoblari bilan)

💜YOZMA SAVOLLAR (7-aprel, 2-smena)

36.
a) Birinchi slavyan davlatini yozib bering.
Javob: Samo davlati

b) Ushbu davlat asoschisini yozib bering.
✅️Javob: Samo

37.
1524-1526-yillarda Germaniyada dehqonlar qo'zg'oloni sodir bo'ldi.

a) Ushbu qo'zg'olon tarixga qanday nom bilan kirgan?
✅️Javob: Buyuk dehqonlar urushi (Xalq Reformatsiyasi)

b) Ushbu qo'zg'olonga boshchilik qilgan shaxsni yozib bering.
✅️Javob: Tomas Myunser

38.
a) Buyuk Britaniya SSSRni tan olgan paytda Buyuk Britaniya bosh vaziri kim edi?
✅️Javob: Ramsay Makdonald

b) Ushbu shaxs (a) qaysi partiya vakili ekanligini aniqlang va yozing.
✅️Javob: Leyboristlar

39.
1918-yilning 18-noyabrida Sibirda hokimiyat oq gvardiyachi admiral Kolchak qo‘liga o‘tdi. U o‘zini Rossiyaning Oliy hukmdori deb e’lon qildi.

a) 1919-yilda Sibirning shimolida kimmning diktaturasi o'rnatildi?
✅️Javob: Yevgeniy Miller

b) 1919-yilda Sibirning janubida kimmning diktaturasi o'rnatildi?
✅️Javob: Anton Denikin

40.
a) 1413-yilda Shohrux Xorazmni Oltin O‘rda xonlari tasarrufidan qaytarib olgach bu yerga kimni noib etib tayinlaydi?
Javob: Shoh Malik

b) Ushbu voqeadan so'ng Ulug‘bek davlatining qaysi tarafidagi  chegaralar xavfsizligi barqarorlashadi?
✅️Javob:  G‘arbiy va janubiy

41.
a) Chig‘atoy ulusining sharqiy qismida Tarmashirinxonga qarshi isyonga boshchlik qilgan shaxsni yozib bering.
Javob: Buzan ibn Duva Temur

b) Tarmashirinxon taxtga o‘tirishidan oldin qaysi hudud noibi edi?
✅️Javob: G'azna

42.
a) 1619-yilda Odambiy elchiligi amalga oshirilgan vaqtda Rossiya imperatori kim edi?
Javob: Mixail Romanov

b) Ushbu shaxs (a) Odambiy bilan birgalikda Buxoroga kim boshchiligida elchilarni yuboradi?
✅️Javob: Ivan Xoxlov

43.
a) 1825-yil O'rta Osiyoga tashrif buyurgan "Ost Indiya" kompaniyasi vakilini yozib bering.
Javob: Murkroft (Murkford)

b) Ushbu elchilik amalga oshirilgan vaqtdagi Buxoro amirini yozib bering.
✅️Javob: Amir Haydar

44.
1918-yilda Fayzulla Xo‘jayev raisligida yosh buxoroliklarning 7 kishidan iborat inqilobiy qo‘mitasi (revkom) tuzildi.

a) Ushbu qo'mitaga kiritiilgan shaxslarni yozib bering (2 ta shaxsni yozing).
✅️Javob: Abduqodir Muhitdinov, Abdurauf Fitrat

b) 1918-yil 25-martda sovet Turkistoni va Buxoro amirligi o'rtasida imzolangan shartnoma nomini yozib bering.
Javob: Qiziltepa bitimi

45.
a) 2018-yili qaysi shaharda "O'zbek-Turkman do'stlik uyi" ochildi?
✅️Javob: Urganch

b) 2025-yili BMT shafeligida dengizga chiqish imkoniyati bo‘lmagan rivojlanayotgan mamlakatlar bo‘yicha konferensiya qaysi shaharda bo'lib o'tgan?
✅️Javob: Avaza shahri (Turkmaniston)

📌Bag'ishlangan asarlar To'liq

💠Abulqosim Firdavsiy X-XI asr
✏️Asari:Shohnoma
✔️Bag’ishlangan:Mahmud G'aznaviy

💠Yusuf Xos Hojib
✏️Asari: Qutadg'u bilig
✔️Bag’ishlangan:Tabg'ach Bug' roxon

💠Mahmud Koshg'ariy XI asr
✏️Asari: Devoni lug'otit turk
✔️Bag’ishlangan:Xalifa Mugtadiy bi
Amrillah

💠Nizomulmulk XI asr
✏️Asari: Siyosatnoma
✔️Bag’ishlangan:Saljuq sultoni Malikshoh

💠Kaykovus ibn Iskandar XI asr
✏️Asari: Qobusnoma
✔️Bag’ishlangan:O'g'li Gilonshoh

💠Zamaxshariy XI asr
✏️Asari:Muqaddimat ul-adab
✔️Bag’ishlangan:Xorazmshoh Otsiz

💠Zamaxshariy XII asr
✏️Asari:Rabi ul-Abror
✔️Bag’ishlangan:Xorazmshoh Otsiz

💠Narshaxiy
✏️Asari:Tahqiqi viloyati Buxoro (Buxoro tarixi)
✔️Bag’ishlangan:Nuh ibn Nasr

💠Yuknakiy
✏️Asari:Hibat-ul-Haqoyiq
✔️Bag’ishlangan:Muhammad Dod Sipohsolor

💠Nosiriddin Rabg'uziy XIII-XIV asr
📖Asari:Qissasi Rabg'uziy
✔️Bag’ishlangan:To'qbug'a


💠Rashididdin Fazlulloh XIII asr
✏️Asari:Jome' ut-Tavorix
✔️Bag’ishlangan: Boshlangani: G'ozonxon davom etirilgan: Oliaytuxon

💠Sharafiddin Ali Yazdiy
✏️Asari:Zafarnoma
✔️Bag’ishlangan:Amir Temur

👉 Qashqadaryo viloyatidagi qaysi anhorni Amir Temur Sulton Boyazid ustidan qozongan g‘alabasi sharafiga qurdirgan? Javob: Eski Anhor.
👉 Ulug‘bek Buxoroning qaysi dashtiga suv chiqargan? Javob: Somonjuq dashtiga.
👉 Zarafshonning Oqdaryo va Qoradaryoga ajralish joyida suvtaqsimlagich qurdirgan shayboniy hukmdor kim? Javob: Muhammad Shayboniyxon.
👉 Abdullaxon II davrida Oqjobda qurilgan inshootni aniqlang. Javob: Abdullaxon bandi.
👉 Abdullaxon II davrida Zarafshondan Jizzax vohasigacha tortilgan va Sangzor bilan tutashgan ariqni aniqlang. Javob: Tuyatortar arig‘i.
👉 Murg‘ob vohasidagi suv omborini aniqlang.
Javob: Hovuzixon suv ombori.
👉 Namangan viloyatida 1800–1803-yillarda Norin daryosidan suv oluvchi qaziladigan ariq.
Javob: Yangiariq.
👉 Umarxon farmoni bilan 1819-yilda uzunligi 120 chaqirimga yetkazilgan ariq. Javob: Yangiariq.
👉 1868–1871-yillarda Farg‘ona vodiysida qurilgan ariqni aniqlang. Javob: Ulug‘nahr.
👉 Olimxon davrida So‘x daryosida nechta ariq qazilgan? Javob: Oltita.
👉 Xonlikning bosh mirobi lavozimida ishlab, “Arnalar” risolasini yozgan shaxs.
Javob: Munis Xorazmiy.
👉 Mang‘itlar davrida Samarqand va Buxoro oralig‘idagi yerlarning suv ta’minoti va sug‘orishiga mutasaddi bo‘lgan amaldor. Javob: Otaliq.
👉 Amudaryo atrofida XIX asr birinchi choragida shakllangan dehqonchilik vohalari qaysi xalq bilan bog‘liq? Javob: Qoraqalpoqlar.
👉 Qashqadaryodagi Eski Anhor – Sulton Boyazid ustidan qozonilgan g‘alaba sharafiga.
Javob: Amir Temur

👉 Chig‘atoy xonlarini nomigagina taxtga o‘tqazish an’anasini joriy etgan amir. Javob: Amir Qazag‘on
👉 Qazag‘on ilk bor “soxta xon” qilib taxtga ko‘targan, O‘qtoy naslidan. Javob: Donishmandchaxon
Davlat boshida turgan amir qanday atalgan?
Javob: “Ulus amiri”
👉 Qazag‘on o‘limidan keyin taxtni egallagan o‘g‘li. Javob: Abdulloh
👉 Abdullohni taxtdan ag‘dargan isyonda Hisor va Kesh hokimlari o‘tqazgan xon. Javob: Temurshoh
👉 Kesh (Shahrisabz) hokimi, Barlos urug‘idan.
Javob: Hoji Barlos
👉 Hisor hokimi. Javob: Bayon suldus
👉 Ulug‘ amirlik maqomiga erishgan, Qazag‘onning nabirasi. Javob: Amir Husayn
👉 1363–1364-yillarda Amir Temur va Husayn Movarounnahrni tark etishga majbur qilgan Mo‘g‘uliston xoni o‘g‘li. Javob: Ilyosxo‘ja

Extimoliy Sertifikatda tushishi mumkun bo’lgan yozma savollar.