پداگوژی میل دموکراتیک، یا چگونه می‌توان نفَس فاشیسم را بند آورد؟

📝 فؤاد حبیبی و سید محمد جواد سیدی


از متن:
بنابراین، اگر فاشیسم به یغما بردن نیروی حیاتی میل است، تنها راه چیرگی بر آن نیز بازپس‌گیری این نیرو و رهایی آن در مسیری است که به عوض بنای برهوت و اردوگاه مردگان زنده، مؤسس جمهور و مدینۀ شهروندان فعال باشد. اما چگونه؟ فوکو در پیشگفتار خویش بر چاپ انگلیسی آنتی ـ ادیپ این پرسش را چنین مطرح می‌کند: «پرسش اساسی این است: اگر خود را مبارزی انقلابی بپنداریم، چگونه باید از درغلتیدن به دامان فاشسیسم پرهیز کنیم؟ چگونه رفتار و کردار خود، قلب و احساس خود، را از فاشیسم پاک سازیم؟ چگونه فاشیسمی را که درون رفتارهای‌مان جا خوش کرده است، بیرون بکشیم و از خود برانیم؟» پاسخ دلوز و گتاری به چنین پرسشی بی‌شک به لزوم دریافتن و به کار گرفتن نیرویی هستی‌شناختی اشاره خواهد داشت که در «شدن» نهفته است. شدن که قدرت را به میل گره می‌زند و با سیلان و سر ریز دائمی در کل پیکرۀ حیات خطوط گریز را می‌آفریند. شدن آن وضع و نیروی درون‌ماندگاری در سطح هستی است که بی هیچ آلودگی به مقصد و غایتی حیات را زیرورو می‌کند و به طی طریقی غیرفاشیستی، و به تعبیری بهتر دموکراتیک، امکان می‌دهد. اما حتی خود شدن هم می‌تواند به نحوی تثبیت شود که درون حلقۀ وضع موجود چرخ بخورد: سیاستِ هویت، سیاستِ بازشناسی، سیاستِ پوپولیستی و ... .



متن کامل را در آدرس زیر بخوانید:
http://problematicaa.com/democratic-desire/
آدری عضویت در تلگرام پروبلماتیکا:
https://t.me/problematica

«سیاست بازطبیعی‌‏سازی، نقد ایدئولوژی را وامی‏‌دارد به اکوسیستم‏‌هایی توجه کند که ایده‏‌ها را برپا می‏‌دارند. نقد ایدئولوژی اغلب در پی تعیین این نکته است که چگونه خانواده‌‏هایی [مشخص] از ایده‏‌ها کسانی را که ایده‌‏های مزبور را درونی می‏‌کنند منفعل می‏‌سازند. بازطبیعی‌‏سازیِ شور و تکاپوی ایده‏‌ها ما را ترغیب می‏‌کند که نیروهای مخالفی را بسط و توسعه دهیم که شبکه‌‏های ایده‏‌های ستمگرانه را مضمحل می‌‏‌کنند. ما باید نه‌فقط راز‌‏زدایی از صورتبندی‌‏‌های ایده‌‏‌‌های خصمانه از رهگذر فهم خصلت ساختاری آن‏‌ها، بلکه همچنین پدید آوردن بدیل‌‏هایی برای تضعیف یا از میان برداشتن ایده‏‌های مزبور را هدف خود قرار دهیم. به سبب آن‌‌‏که نقد ایدئولوژی بیش از هر چیز مسئله‌‏ای است بر سر روابط قدرت و نیرو در میان ایده‌‏ها، سیاست بازطبیعی‏‌سازی، همصدا با اسپینوزا، بر این مطلب تأکید می‌‏‌کند که انسان‌‏های بسیار بسیار زیادی که با همدیگر تفکر می‌‏کنند کلید زندگی سعادتمندانه‌‏‌اند. به زعم اسپینوزا، عقل تصریح می‌‌کند که همگان «باید همراه با هم، تا هر آن‏جاکه می‏‌توانند، برای حفظ هستی‌‏‌شان جهد کنند؛ و همگان، با همدیگر، باید در جستجوی منفعت مشترک همگان باشند» (اخلاق، بخش چهارم، تبصرۀ قضیۀ 18). بنابراین، نقد ایدئولوژی هرگز صرفاً مسئله‌‏ای ناظر بر آگاهی کاذب یا فهم نابسندۀ ساختارها و عللی نیست که مسبب چیزها می‌‌شوند. از نظرگاه قدرت‏‌های تفکرورز متناهی، بازطبیعی‏‌سازیِ ایدئولوژی دربردارندۀ تولید حقایقی جدید و بهتر از رهگذر بازسازی پایدار محیط‌‏های مربوط به ایده‌های‌مان است.»

@Spaph
از مقاله‌ی «بازطبیعی‌سازی ایدئولوژی: اکوسیستم ایده‌ها از نظر اسپینوزا» نوشته‌ی #هاسانا_شارپ ترجمه‌ی #فواد_حبیبی و #امین_کرمی از مجموعه‌ی #بارگذاری_مجدد.

https://bit.ly/2zu0MRN

پ.ن: عکس مربوط است به سخنرانی شارپ در سمینار بین‌اللمللی درباره‌ی اسپینوزا که در دانشگاه پاریس ۸ به سال ۲۰۱۶ برگزار شد.

آنری برگسون در نامه‌ای به دوستش، ادعایی بس عجیب و مهم‌تر از مدعای هگل مطرح می‌کند: مسئلە دیگر این نیست که برای این‌کە فیلسوف باشید باید از اسپینوزا پیروی کنید، بلکه «هر فیلسوفی دو نوع فلسفه دارد: فلسفه‌ی خودش و فلسفه‌ی اسپینوزا.» بدین‌سان اسپینوزا تنها فیلسوفی است که قسمی آپاراتوس مفهومی را در اختیار دارد که حتی در میان منتقدان خویش - حتی در آن لحظه که بر فلسفه‌ی او ردیه می‌نویسند - حضور دارد.

@Spaph

«انسان‌ها برحسب عادت از اشیای طبیعی هم، مانند اشیای مصنوعی ایده‌های عام می‌سازند که آن‌ها را نمونه‌های آن اشیا منظور می‌دارند، و چنین می‌انگارند که طبیعت هم در کار خود آن‌ها را به عنوان ″نمونه″ در نظر دارد، زیرا چنین می‌پندارند که طبیعت بدون غایت کاری نمی‌کند. بنابراین وقتی که در طبیعت شیئی را می‌بینند که با آن ″تصویر نمونه‌ای″ که از آن شیء دارند کاملاً سازگار نیست فکر می‌کنند که طبیعت اشتباه کرده و راه خطا رفته است و شيء مذکور را ناقص گذاشته است.»
@Spaph

اخلاق، بخش چهارم، پیش‌گفتار.

زمین‌شناسی اخلاق (فلات سوم از «هزار فلات») / ژیل دلوز و فلیکس گتاری
@Spaph

منتشرشده در سایت عصب‌سنج

آثارِ اسپینوزا پدیدآورنده‌ی فلسفه‌ای است که هرگز به طورِ قطع به رویِ خویش بسته نمی‌شود، یعنی هرگز کاملاً با مجموعه‌ای متناهی از قضایا یا استدلالاتْ این‌همان-شدنی نیست که بدان اجازه بدهد یک بار برای همیشه به منزله‌ی فلسفه‌ای «عقل‌گرایانه» یا حتی «ماتریالیستی» طبقه‌بندی شود. برعکس، این فلسفه‌ای است که وجهِ مشخصه‌ی آن قسمی زایایی و بارآوریِ تمام ناشدنی است که از این رو، همانگونه که پییِر ماشری بیان داشته، به طرزِ بی‌پایانی قادر به تولید، و نه صرفاً بازتولیدِ خویش است. خودِ فلسفه‌ی اسپینوزا بهترین شرح را در خصوصِ مفهومِ علتِ درون‌ماندگار بدست می‌دهد؛ مفهومی که، در اواخرِ سده‌ی هفدهم، یکی از تکان‌دهنده‌ترین مفروضاتِ فلسفه‌ی اسپینوزا به شمار می‌رفت: این فلسفه‌ای است که صرفاً در قالبِ اثراتِ خویش وجود دارد، نه مقدم بر آنها یا حتی مستقل از آنها، اثراتی که می‌توانند برایِ دهه‌ها یا حتی سده‌ها غیرِ فعال یا معلق باقی بمانند، و تنها در قالبِ قسمی مواجهه با عناصرِ نظریِ پیش‌بینی نشده‌ای مجدداً فعال شوند، درحالی که از فراسویِ مرزهایِ آن سر می‌رسند. خدا، این علتِ درون‌ماندگاری که اسپینوزا در اخلاق دلمشغولِ آن است، تماماً در حرکتِ خاصِ خویش، در زایاییِ نامتناهی و پویایی‌ای وجود دارد که به تنهایی چیستیِ وی را بر می‌سازد.

👤 #وارن_مونتاگ
📘 از کتابِ #بازیابی_مکرر : قدرتِ اسپینوزا از کجا می‌آید؟ ، بخشِ دوم، ترجمه‌ی فؤاد حبیبی و امین کرمی

#M_Rezaeian
📚 @PHILOSOPHI_ZER

«اگر شما بدن‌ها و تفکرات را به منزله‌ی ظرفیت‌هایی برای تأثیرگذاری و تأثیرپذیری تعریف کنید، بسیاری از چیزها تغییر می‌یابد. آن‌گاه شما یک حیوان یا یک انسان را به واسطه‌ی فرم، اندام‌ها و کارکردهایش، یا به منزله‌ی سوژه تعریف نخواهید کرد؛ بلکه آن‌ها را از رهگذر تأثیراتی تعریف خواهید کرد که قادر به [تولید یا پذیرش] آن‌ها هستند.»
@Spaph

از مقاله‌ی «اسپینوزا و ما» نوشته‌ی #ژیل_دلوز، ترجمه‌ی #فواد_حبیبی و #امین_کرمی از مجموعه‌ی #بازیابی_مکرر.

پ.ن: دلوز در این بخش از متن دست بر نکته‌ی بس مهم و جدی‌ای در فلسفه‌ی اسپینوزا می‌گذارد؛ برای اسپینوزا این تفاوت درجه‌ی «قدرت» است که مهم است، و نه جواهر، صفات، اجناس، انواع و امثالهم، به عبارتی می‌توان از تقدم روابط بر جواهر سخن راند. این انقلاب فلسفه‌ی اسپینوزاست: نادیده‌انگاشتن القاب و اسامی، و توجه به روابط نیرو. به راستی دیدن جهان از این منظر چگونه است؟ چە پیامدهایی بە دنبال دارد؟ و به آفرینش و تولید چە تصاویر، ایدەها، تٲثیرات، و کنش‌هایی منجر می‌شود؟

«امر مشترک: عشق و شر» بخشی از کتاب جمهور (Commonwealth)
مایکل هارت و آنتونیو نگری
منتشرشده در عصب‌سنج
@Spaph
عشق به مثابه‌ مفهوم سیاسی از منظر فقرا معنا دارد: اتحاد، توجه به دیگران، آفریدنِ اجتماع، و همکاری در پروژه‌های مشترک برای فقرا مکانیزم اساسی بقاست.

«اسپینوزا، نخست، هرگونه تفکیک و جدایی را مابین حق و قدرت رد می‌کند: سخن راندن از‌ داشتن حق انجام دادن چیزی که هیچ قدرتی برای انجام آن نداریم پوچ و بی معناست. به مجردی که سیاست را به منزله‌ی قدرت فهم کنیم، فرد در مقام یک واحد تحلیلی معنادار کنار می‌رود. زیرا قدرت فرد در مقام امری مجزا و خودآیين به لحاظ نظری ناچیز و کم‌اهمیت است. اما انتقاد اسپینوزا از لیبرالیسم در عوض انکار فراگیر و یکجای مفروضات آن، همان‌طور که باليبار استدلال آورده، پیشروی از مجرای تعارض‌های سازنده نظریه سیاسی لیبرال است. بدین‌سان اسپینوزا در رساله‌ی الهیاتی- سیاسی، حتی با وجودی که مفهوم قرارداد را از هر گونه کارکرد هنجارین یا هستی ایدئال محروم می‌سازد، از قسمی قرارداد یا پیمان (Pactum) مابين حاکم و مردم سخن می‌راند. به نزد اسپینوزا قرارداد به مفهومی توضیحی بدل می‌شود که به ما رخصت می‌دهد تا رابطه‌ی دقیق نیروهایی را فهم کنیم که جامعه معینی در یک لحظه‌ی تاریخی مشخص بدان‌ها متکی است: هر قراردادی از این حیث که روابط ویژه نیرویی را توضیح می‌دهد که جامعه‌ای معین را بنیان می‌گذارد، واجد قسمی تکینگی است ... با وجود این، می‌توان با قطعیت گفت که مفهوم قرارداد یکسره در اثر آخر و ناتمام وی، رساله‌ی سیاسی، غایب است. هیچ قراردادی نمی‌تواند وجود داشته باشد، زیرا هیچ وضعیت پیشااجتماعی‌ای نمی‌تواند موجود باشد، [یعنی] قسمی وضعیت طبیعی که افراد منفصل مورد تصور هابز در آن سکونت دارند ... از این رو نه هیچ گذاری از وضعیت طبیعی به وضعیت اجتماعی در کار است، و نه هیچ دقیقه‌ی مؤسس یا سازنده‌ای در حیات یک جامعه»
@Spaph

از مقاله‌ی «درآمدی بر اسپینوزاشناسی متأخر» نوشته‌ی #وارن_مونتاگ، ترجمه‌ی #فواد_حبیبی و #امین_کرمی از مجموعه‌ی #بازیابی_مکرر

#پنجشنبه_ها_با_آلتوسر
🎥 مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، قسمت یکم

مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، فیلمی است که در سال 2017 درباره‌ی آلتوسر ساخته شده. مستند با همکاری و حضور شاگردان و دوستان برجستۀ آلتوسر، کسانی همچون بالیبار، ماشری، رانسیر و ...، تهیه شده است، بنابراین ما شاهد روایت دست اولی از زندگی فکری و شخصی آلتوسر هستیم، مردی که یکی از برجسته ترین اندیشمندان و فلاسفۀ نیمۀ دوم سدۀ بیستم محسوب می‌شود. مستند از ابتدای زندگی آلتوسر تا اواخر زندگی او را پوشش می‌دهد. در این ماجراجویی مهیج با آلتوسری آشنا می‌شویم که شاید تا به امروز او را به خوبی نشناخته‌ایم. و چنانکه نیک نیسبت می‌گوید: «این مستند باشکوه، به قسمی ماجراجویی آلتوسری برای مبارزه‌ی معاصر علیه بی‌عدالتی و نابرابری جانی تازه می‌بخشد.»

🔶 ترجمه‌ی نازنین اسدزاده و پارسا حبیبی

✔️ لینک آپارات:
Aparat.com/v/utdF6
✔️ لینک نسخه‌ی فشرده‌شده:
https://t.me/Spaph/281
© اسپینوزا و فلسفه & مواجهه با ماکیاولی و اسپینوزا

🖇 @Spaph & @MSandUS

#پنجشنبه_ها_با_آلتوسر
🎥 مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، قسمت دوم

مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، فیلمی است که در سال 2017 درباره‌ی آلتوسر ساخته شده. مستند با همکاری و حضور شاگردان و دوستان برجستۀ آلتوسر، کسانی همچون بالیبار، ماشری، رانسیر و ...، تهیه شده است، بنابراین ما شاهد روایت دست اولی از زندگی فکری و شخصی آلتوسر هستیم، مردی که یکی از برجسته ترین اندیشمندان و فلاسفۀ نیمۀ دوم سدۀ بیستم محسوب می‌شود. مستند از ابتدای زندگی آلتوسر تا اواخر زندگی او را پوشش می‌دهد. در این ماجراجویی مهیج با آلتوسری آشنا می‌شویم که شاید تا به امروز او را به خوبی نشناخته‌ایم. و چنانکه نیک نیسبت می‌گوید: «این مستند باشکوه، به قسمی ماجراجویی آلتوسری برای مبارزه‌ی معاصر علیه بی‌عدالتی و نابرابری جانی تازه می‌بخشد.»

🔶 ترجمه‌ی نازنین اسدزاده و پارسا حبیبی

✔️ لینک آپارات:
Aparat.com/v/snWCA
✔️ لینک نسخه‌ی فشرده‌شده:
https://t.me/Spaph/283
© اسپینوزا و فلسفه & مواجهه با ماکیاولی و اسپینوزا

🖇 @Spaph & @MSandUS

«باروخ اسپینوزا از در نظر گرفتن خدا به مثابه‌ی موجودی بیرونی‌ای که جهانی مجزا را آفریده، سرباز زد. اگر ما به خدا به مثابه‌ی آفرینش بیرونی بیاندیشیم، چیزی جز خدا می‌تواند وجود داشته باشد و در این صورت خدا نمی‌تواند مطلق باشد. بنابراین، برای اسپینوزا خدا چیزی جز جوهر بیانی نیست و جوهر چیزی جز بیان نیست. این‌گونه نیست که ابتدا جوهری وجود داشته باشد که بعداً خود را به شیوه‌هایی متفاوت بیان کند. این‌جا تنها تفاوت‌های بیان وجود دارد، بدون آن‌که هیچ بیانی به امری خارجی مرتبط باشد یا برای بیان‌هایی دیگر زمینه‌ای فراهم کند. به زعم اسپینوزا، این تنها به سبب ایده‌های محدود ماست که مجبوریم جهان را همچون چیزی که بر جوهرهای مجزا و متمایز بنیان گرفته در نظر بگیریم. این تصور محدود ماست که به خدا همچون پیرمردی با شمایل پدرانه در بهشت می‌اندیشیم. ایده‌های بسنده و کامل نیز می‌توانند تمام حیات را به عنوان یک بیان مطلق در نظر بگیرد که زمینه‌ای خارج از خود ندارد. خدا نمی‌تواند تجسمی مجزا و عینی باشد، بل خدا نیروی بی‌نهایتی است که تمام حیات است. بنابراین، ایده‌های بسنده و کامل ما را از محدوده‌های تصورمان آزاد می‌کنند و از ما می‌خواهند که ورای خودمان بیاندیشیم.»
@Spaph

از کتاب «ژیل دولوز» نوشته‌ی #کلر_کولبروک، ترجمه‌ی رضا سیروان از مجموعه‌ی «اندیشه‌گران انتقادی».

#پنجشنبه_ها_با_آلتوسر
🎥 مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، قسمت سوم (قسمت پایانی)

مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، فیلمی است که در سال 2017 درباره‌ی آلتوسر ساخته شده. مستند با همکاری و حضور شاگردان و دوستان برجستۀ آلتوسر، کسانی همچون بالیبار، ماشری، رانسیر و ...، تهیه شده است، بنابراین ما شاهد روایت دست اولی از زندگی فکری و شخصی آلتوسر هستیم، مردی که یکی از برجسته ترین اندیشمندان و فلاسفۀ نیمۀ دوم سدۀ بیستم محسوب می‌شود. مستند از ابتدای زندگی آلتوسر تا اواخر زندگی او را پوشش می‌دهد. در این ماجراجویی مهیج با آلتوسری آشنا می‌شویم که شاید تا به امروز او را به خوبی نشناخته‌ایم. و چنانکه نیک نیسبت می‌گوید: «این مستند باشکوه، به قسمی ماجراجویی آلتوسری برای مبارزه‌ی معاصر علیه بی‌عدالتی و نابرابری جانی تازه می‌بخشد.»

🔶 ترجمه‌ی نازنین اسدزاده و پارسا حبیبی

✔️ لینک آپارات:
Aparat.com/v/wqOPx
✔️ لینک نسخه‌ی فشرده‌شده:
https://t.me/Spaph/285
© اسپینوزا و فلسفه & مواجهه با ماکیاولی و اسپینوزا

🖇 @Spaph & @MSandUS

#پنجشنبه_ها_با_آلتوسر
🎥 مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»
(نسخه‌ی کامل و کم‌حجم)

مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، فیلمی است که در سال 2017 درباره‌ی آلتوسر ساخته شده. مستند با همکاری و حضور شاگردان و دوستان برجستۀ آلتوسر، کسانی همچون بالیبار، ماشری، رانسیر و ...، تهیه شده است، بنابراین ما شاهد روایت دست اولی از زندگی فکری و شخصی آلتوسر هستیم، مردی که یکی از برجسته ترین اندیشمندان و فلاسفۀ نیمۀ دوم سدۀ بیستم محسوب می‌شود. مستند از ابتدای زندگی آلتوسر تا اواخر زندگی او را پوشش می‌دهد. در این ماجراجویی مهیج با آلتوسری آشنا می‌شویم که شاید تا به امروز او را به خوبی نشناخته‌ایم. و چنانکه نیک نیسبت می‌گوید: «این مستند باشکوه، به قسمی ماجراجویی آلتوسری برای مبارزه‌ی معاصر علیه بی‌عدالتی و نابرابری جانی تازه می‌بخشد.»

🔶 ترجمه‌ی نازنین اسدزاده و پارسا حبیبی

✔️ لینک آپارات:
Aparat.com/v/aqzRT
✔️ لینک مقاله‌ی «اسپینوزا:ستاره‌ی قطبی کاشفان جاه‌طلب حیات» (تأثیر اسپینوزا بر اندیشه‌ی آلتوسر):
https://t.me/Spaph/288

© اسپینوزا و فلسفه & مواجهه با ماکیاولی و اسپینوزا

🖇 @Spaph & @MSandUS

#پنجشنبه_ها_با_آلتوسر
🎥 مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»
(نسخه‌ی کامل و باکیفیت)

مستند «لویی آلتوسر، یک ماجراجویی فکری»، فیلمی است که در سال 2017 درباره‌ی آلتوسر ساخته شده. مستند با همکاری و حضور شاگردان و دوستان برجستۀ آلتوسر، کسانی همچون بالیبار، ماشری، رانسیر و ...، تهیه شده است، بنابراین ما شاهد روایت دست اولی از زندگی فکری و شخصی آلتوسر هستیم، مردی که یکی از برجسته ترین اندیشمندان و فلاسفۀ نیمۀ دوم سدۀ بیستم محسوب می‌شود. مستند از ابتدای زندگی آلتوسر تا اواخر زندگی او را پوشش می‌دهد. در این ماجراجویی مهیج با آلتوسری آشنا می‌شویم که شاید تا به امروز او را به خوبی نشناخته‌ایم. و چنانکه نیک نیسبت می‌گوید: «این مستند باشکوه، به قسمی ماجراجویی آلتوسری برای مبارزه‌ی معاصر علیه بی‌عدالتی و نابرابری جانی تازه می‌بخشد.»

🔶 ترجمه‌ی نازنین اسدزاده و پارسا حبیبی

✔️ لینک آپارات:
Aparat.com/v/aqzRT
✔️ لینک مقاله‌ی «اسپینوزا:ستاره‌ی قطبی کاشفان جاه‌طلب حیات» (تأثیر اسپینوزا بر اندیشه‌ی آلتوسر):
https://t.me/Spaph/288

© اسپینوزا و فلسفه & مواجهه با ماکیاولی و اسپینوزا

🖇 @Spaph & @MSandUS

«اسپینوزا: ستاره‌ی قطبی کاشفان جاه‌طلب حیات»

نویسنده: پارسا حبیبی

"ما باید خودمان را از شرّ‌ِ عادتِ بدِ پرسیدنِ این سؤال خلاصی ببخشیم که «چرا چیزی وجود دارد به جای اینکه چیزی وجود نداشته باشد؟» تو گویی نیستی امری است روشن‌تر و فهمیدنی‌تر از هستی. سؤالی که باید پرسید این است: «چرا تنها چیزهایی مشخص وجود دارند به جای اینکه هر چیزی وجود داشته باشد؟» و چنان که می‌دانیم، پاسخ صحیح این است که به واقع هر چیزی سرانجام به وجود یافتن ختم می‌گردد."
-الکساندر ماترون، نقل از کتاب «بازیابیِ مکرر: قدرتِ اسپینوزا از کجا می‌آید؟»، ص.252

🔺توضیحِ مترجمان درباره‌ی قطعه‌ی بالا:

"Why is there something rather than nothing?"

کنایه‌ی آشکارِ ماترون این پرسشِ متافیزیکی را نشانه گرفته است که بیش از همه لایب‌نیتس، شلینگ و هایدگر بدان پرداخته‌اند و حتی هایدگر آن را «پرسشِ بنیادینِ متافیزیک» خوانده است، پرسشی که چنانکه پیداست از هستی در حیرت است و لذا اصل را بر نیستی قرار می دهد. در حالی که در متافیزیکِ اسپینوزایی با مفروض گرفتنِ گریزناپذیرِ هستی و برتریِ آن بر نیستی، پرسش این است که چرا با توجه به سرشاریِ هستی تنها این حالات و چیزها را داریم و نه حالات و چیزهایی نامتناهی. برایِ قرائتی از قدرتِ بی‌بدیل متافیزیکِ اسپینوزایی، که ملأ را بر خلأ، هستی را بر نیستی، و حيات را بر ممات برتری می‌بخشد (به ویژه در قیاس با بزرگ‌ترین رقیب معاصرِ آن، متافیزیکِ هایدگری)، بنگرید به: نگری، آنتونیو (۱۳۹۷). "اسپینوزا و ما"، ترجمه‌ی فؤاد حبیبی و امین کرمی. تهران: ققنوس.