⚠️ شروع ابر تورم

🔴حدود 3 سال قبل زمانی که دلار 52000 بود نوشتم (لینک پست) در 5 سال آینده ما راهی که ترکیه و لبنان رفت رو میریم. دلار در این دو کشور هم مثل ما یک دوره طولانی با شیب ثابت رشد کرد و ناگهان با شکست خط روند, روبه رو شدن. اتفاقی که گام اولش در ماه گذشته رخ داد و به نظرم با ادامه وضعیت موجود ابر تورم شروع شد.

🔴در هر سه کشور ما با این الگو مواجه بودیم: کسری بودجه مزمن دولت, تأمین کسری از مسیر پولی (مستقیم یا غیرمستقیم), دلاریزه شدن انتظارات و ضعف لنگر اسمی (Nominal Anchor). چیزی که ماه گذشته رخ داد افزایش ناگهانی سرعت گردش پول نبود، بلکه شکست انتظاراتِ ثبات بود.

🔴این یعنی تابع تقاضای پول ناپیوسته و اقتصاد وارد رژیم جدید (Regime Shift) شده. پیش‌بینی خطی دیگر جواب نمیده. این همون «شکست خط روند» که به زبان اقتصادی یعنی رفتار مردم و بنگاه‌ها نسبت به نگه‌داشتن پول ناگهان عوض میشه. به شکلی که دیگر با گذشته قابل توضیح نیست.

🔴اما نقطه‌ی چرخش، نه سطح نقدینگی، بلکه شکست در رفتار نگهداری پول بود. رشد نقدینگی به‌تنهایی ابرتورم نمی‌سازه. نشونه ها‌ی علمی ورود به فاز خطرناک چیه؟ تغییر رفتار خانوار و بنگاه, کاهش مانده‌ی واقعی پول, جلو انداختن خرید, تبدیل فوری درآمد به دارایی هست.

🔴مسأله اصلی امروز شتاب گرفتن پوله، نه صرفاً زیاد شدن پول. شکست ساختاری یعنی رابطه‌ای که سال‌ها کار می‌کرد، دیگه کار نمی‌کنه. مثلاً تا دیروز با تورم ۳۰٪، مردم هنوز ریال نگه می‌داشتن و خریدها قابل‌تعویق بود. اما بعد از یک نقطه حتی با همون تورم قبلی، ریال نگه نمی‌دارن. هر درآمدی سریع تبدیل میشه. قیمت‌ها با «ترس آینده» تعیین می‌شود، نه هزینه امروز و این تغییر تدریجی نیست؛ جهشیه.

🔴اگر این شتاب تثبیت بشه، حتی رشد نقدینگی ۳۰–۳۵٪ هم میتونه به تورم‌های ناپایدار و جهشی منجر بشه. این همون جایه که اقتصادها میشکنن. چرا این خیلی خطرناکه؟ چون بانک مرکزی دیگه نمیتونه رفتار پولی رو پیش‌بینی کنه. ابزارهای کلاسیک (نرخ بهره، کنترل ترازنامه) اثرشون رو از دست میدن. سیاست پولی بعد از این نقطه فلج میشه.

➖➖➖➖➖➖➖➖
☑@Reza_Ghanipur