🔺میانجیگر اصلی و عجله ترامپ!
سفر ویتکاف به روسیه و دیدار چهار و نيم ساعته او با پوتین و پرواز مستقیمش از این کشور به عمان در شنبه گذشته برای گفتگو با وزیر خارجه ایران، سفر آخر هفته عراقچی به مسکو و احتمال دیدار او با رئیس جمهور روسیه، آن هم قبل از شروع دور دوم گفتوگوها، نشانگر نقش مهمی است که کرملین در این دور مذاکرات بر خلاف گفتگوهای منتهی به برجام در سال 2015 بازی میکند.
به نظر میرسد که نقش روسیه در این مذاکرات میان دو طرف ایرانی و آمریکایی فراتر از عمان است. با این نقش پررنگی که مسکو ایفا میکند، بعید نیست در آینده به ایستگاهی و چه بسا مهمترین آنها در مسیر گفتگوهای ایران و آمریکا بدل شود و اگر این اتفاق بیفتد، مذاکرات از حیث شکل و محتوا متفاوتتر از قبل آن خواهد بود.
این نقشآفرینی مسکو در بحبوحه مذاکرات خود با آمریکا پیرامون جنگ اوکراین بیانگر قسمی پیوند میان سرنوشت هر دو مذاکرات است. اما این لزوما بدان معنا نیست که توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن حتما تالی زمانی توافق احتمالی در جنگ اوکراین خواهد بود، بلکه ممکن است عکس آن اتفاق بیفتد.
در این میان، اما سفر گروسی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در دستور کار قرار گرفتن لوایح مربوط به پیوستن ایران به «فاتف»، اعلام خرسندی گسترده در منطقه از گفتگوها به استثنای اسرائیل، رضایت بالای دو طرف ایرانی و آمریکایی از نتایج دور اول مذاکرات در مسقط، همه و همه منعکس کننده «تحولات و تحرکاتی جدی و سریع» در روند مذاکرات برای دستیابی به توافق است.
پیشران همه این تحولات هم خود ترامپ است که عجله عجیبی برای توافق با ایران دستکم در بعد اعلامی از خود نشان میدهد. به نظر میرسد که او در مواجهه با بنبستها در پروندههای متعدد خارجی خود از جنگ غزه و آزادی گروگانها گرفته تا جنگ اوکراین و جنگ تجاری به دنبال ثبت و ترویج یک «موفقیت بزرگ» است و از این رو، معتقد است که چه بسا حل و فصل پرونده هستهای ایران آسانتر از بقیه پروندهها باشد. علت هم این است که در پرونده ایران، آمریکا خود مستقیما طرف مذاکره است، اما در پرونده جنگ اوکراین و غزه اینگونه نیست و مساله در اصل میان مسکو و کییف و حماس و اسرائیل است.
در همین حال اگر واقعا موضوع مذاکرات ایران و آمریکا صرفا در این پرونده خلاصه شود و خواسته اصلی آمریکا برچیدن برنامه هستهای ایران نباشد، احتمالا در سایه وجود متن آماده برجام با اندک تغییراتی زمانی در آن توافق سریعتر از آن چیزی که گمان میرود حاصل شود.
در این راستا، فعلا در بعد اعلامی، ترامپ صرفا درباره برنامه هستهای و نه پروندههای دیگر سخن میگوید و حرفی از برچیدن کل این برنامه هم نمیزند و هدف خود را جلوگیری از دستیابی تهران به بمب اتمی عنوان میکند.
با این دور تندی که ترامپ در مذاکره با وجود تکرار تهدیدهایش برای بمباران تاسیسات هستهای ایران در صورت عدم توافق برداشته است، هیچ بعید نیست که حتی به توافقی همسطح برجام هم راضی شود، ولی در مقابل در بعد روایت بر آن مانور بزرگی دهد و از موفقیت عظیم خود در منع دستیابی ایران به بمب اتم و شکست بایدن و اوباما در این باره بگوید.
این رویکرد ترامپ به شدت موجب نگرانی تصمیمسازان و نهادهای امنیتی اسرائیلی هم شده است؛ اما بنیامین نتانیاهو که فعلا به فکر ماندن در قدرت است و به هیچ وجه قصد ورود به چالش با ترامپ را هم ندارد و حتی اگر بتواند ما به ازای آن را با هدف حفظ قدرت در تداوم جنگ غزه و آزاد گذاشتن بیشتر دست اسرائیل در منطقه کسب کند، ممکن است حداقل در بعد اعلامی از توافقی که ممکن است ترامپ با ایران امضا کند، حمایت هم بکند.
اما گویا ترامپ خواهان یک توافق جامع و سریع درباره برنامه هستهای است، ولی تهران توافق مرحله به مرحله را برای راستی آزمایی درباره رفع تحریمها بیشتر میپسندد. به هر حال، تعهدات ایران قابلیت اجرای سریع را دارد اما رفع تحریمها تا حدودی زمانبر است.
فعلا هیچ کسی جز خود ترامپ نمیداند که در سر او چه میگذرد و این که علت واقعی این همه عجله او برای توافق با ایران چیست؟ آیا صرفا همانی است که شرحش رفت؟ یا انگیزههای دیگری دارد؟ فعلا که حتی توجهی به هشدارها و توصیههای برخی ناظران جمهوریخواه و اسرائیل نمیکند که معتقد هستند در این شرایط منطقه و در سایه تحولات لبنان و سوریه با تشدید فشارها بر ایران میتواند در آینده در شرایط واجد فرصتهای بیشتری مذاکره کند و به توافق بهتری دست یابد.
باید منتظر ماند و دید که آیا این رویکرد ترامپ در جریان مذاکرات با ورود به جزئیات فنی و پیچیده ادامه مییابد، یا ممکن است با پیشرفت گفتگوها درباره پرونده هستهای در مرحله مشخصی ترامپ خواستههای سختگیرانه و چالشی در این حوزه و یا دیگر پروندههای چالشی مطرح کند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
سفر ویتکاف به روسیه و دیدار چهار و نيم ساعته او با پوتین و پرواز مستقیمش از این کشور به عمان در شنبه گذشته برای گفتگو با وزیر خارجه ایران، سفر آخر هفته عراقچی به مسکو و احتمال دیدار او با رئیس جمهور روسیه، آن هم قبل از شروع دور دوم گفتوگوها، نشانگر نقش مهمی است که کرملین در این دور مذاکرات بر خلاف گفتگوهای منتهی به برجام در سال 2015 بازی میکند.
به نظر میرسد که نقش روسیه در این مذاکرات میان دو طرف ایرانی و آمریکایی فراتر از عمان است. با این نقش پررنگی که مسکو ایفا میکند، بعید نیست در آینده به ایستگاهی و چه بسا مهمترین آنها در مسیر گفتگوهای ایران و آمریکا بدل شود و اگر این اتفاق بیفتد، مذاکرات از حیث شکل و محتوا متفاوتتر از قبل آن خواهد بود.
این نقشآفرینی مسکو در بحبوحه مذاکرات خود با آمریکا پیرامون جنگ اوکراین بیانگر قسمی پیوند میان سرنوشت هر دو مذاکرات است. اما این لزوما بدان معنا نیست که توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن حتما تالی زمانی توافق احتمالی در جنگ اوکراین خواهد بود، بلکه ممکن است عکس آن اتفاق بیفتد.
در این میان، اما سفر گروسی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در دستور کار قرار گرفتن لوایح مربوط به پیوستن ایران به «فاتف»، اعلام خرسندی گسترده در منطقه از گفتگوها به استثنای اسرائیل، رضایت بالای دو طرف ایرانی و آمریکایی از نتایج دور اول مذاکرات در مسقط، همه و همه منعکس کننده «تحولات و تحرکاتی جدی و سریع» در روند مذاکرات برای دستیابی به توافق است.
پیشران همه این تحولات هم خود ترامپ است که عجله عجیبی برای توافق با ایران دستکم در بعد اعلامی از خود نشان میدهد. به نظر میرسد که او در مواجهه با بنبستها در پروندههای متعدد خارجی خود از جنگ غزه و آزادی گروگانها گرفته تا جنگ اوکراین و جنگ تجاری به دنبال ثبت و ترویج یک «موفقیت بزرگ» است و از این رو، معتقد است که چه بسا حل و فصل پرونده هستهای ایران آسانتر از بقیه پروندهها باشد. علت هم این است که در پرونده ایران، آمریکا خود مستقیما طرف مذاکره است، اما در پرونده جنگ اوکراین و غزه اینگونه نیست و مساله در اصل میان مسکو و کییف و حماس و اسرائیل است.
در همین حال اگر واقعا موضوع مذاکرات ایران و آمریکا صرفا در این پرونده خلاصه شود و خواسته اصلی آمریکا برچیدن برنامه هستهای ایران نباشد، احتمالا در سایه وجود متن آماده برجام با اندک تغییراتی زمانی در آن توافق سریعتر از آن چیزی که گمان میرود حاصل شود.
در این راستا، فعلا در بعد اعلامی، ترامپ صرفا درباره برنامه هستهای و نه پروندههای دیگر سخن میگوید و حرفی از برچیدن کل این برنامه هم نمیزند و هدف خود را جلوگیری از دستیابی تهران به بمب اتمی عنوان میکند.
با این دور تندی که ترامپ در مذاکره با وجود تکرار تهدیدهایش برای بمباران تاسیسات هستهای ایران در صورت عدم توافق برداشته است، هیچ بعید نیست که حتی به توافقی همسطح برجام هم راضی شود، ولی در مقابل در بعد روایت بر آن مانور بزرگی دهد و از موفقیت عظیم خود در منع دستیابی ایران به بمب اتم و شکست بایدن و اوباما در این باره بگوید.
این رویکرد ترامپ به شدت موجب نگرانی تصمیمسازان و نهادهای امنیتی اسرائیلی هم شده است؛ اما بنیامین نتانیاهو که فعلا به فکر ماندن در قدرت است و به هیچ وجه قصد ورود به چالش با ترامپ را هم ندارد و حتی اگر بتواند ما به ازای آن را با هدف حفظ قدرت در تداوم جنگ غزه و آزاد گذاشتن بیشتر دست اسرائیل در منطقه کسب کند، ممکن است حداقل در بعد اعلامی از توافقی که ممکن است ترامپ با ایران امضا کند، حمایت هم بکند.
اما گویا ترامپ خواهان یک توافق جامع و سریع درباره برنامه هستهای است، ولی تهران توافق مرحله به مرحله را برای راستی آزمایی درباره رفع تحریمها بیشتر میپسندد. به هر حال، تعهدات ایران قابلیت اجرای سریع را دارد اما رفع تحریمها تا حدودی زمانبر است.
فعلا هیچ کسی جز خود ترامپ نمیداند که در سر او چه میگذرد و این که علت واقعی این همه عجله او برای توافق با ایران چیست؟ آیا صرفا همانی است که شرحش رفت؟ یا انگیزههای دیگری دارد؟ فعلا که حتی توجهی به هشدارها و توصیههای برخی ناظران جمهوریخواه و اسرائیل نمیکند که معتقد هستند در این شرایط منطقه و در سایه تحولات لبنان و سوریه با تشدید فشارها بر ایران میتواند در آینده در شرایط واجد فرصتهای بیشتری مذاکره کند و به توافق بهتری دست یابد.
باید منتظر ماند و دید که آیا این رویکرد ترامپ در جریان مذاکرات با ورود به جزئیات فنی و پیچیده ادامه مییابد، یا ممکن است با پیشرفت گفتگوها درباره پرونده هستهای در مرحله مشخصی ترامپ خواستههای سختگیرانه و چالشی در این حوزه و یا دیگر پروندههای چالشی مطرح کند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ و تضمین؟!
خبرگزاری رویترز امروز به نقل از یک «مقام ایرانی» نوشت که تهران خواستار «دریافت تضمینهایی» شده است که ترامپ بار دیگر از توافق احتمالی خارج نشود. نمیدانم این نقل قول تا چه اندازه صحت دارد و اگر هم درست است، صرفا ابزاری برای چانه زنی در مذاکرات است یا واقعا به عنوان یک هدف و شرط برای تحقق دنبال میشود.
اگر این گونه باشد که چنین هدفی اساسا محقق شدنی نیست؛ به ویژه وقتی که طرف توافق ترامپ باشد!
اگر منظور تضمین حقوقی است که ترامپ کلا میانهای با چنین تضمینهایی ندارد؛ نمونه آن برجام بود که متکی به بالاترین تضمین در حقوق بینالملل یعنی قطعنامه شورای امنیت بود، اما ترامپ نه به آن وقعی نهاد و نه به امضای کشورش و از برجام خارج شد. حال چه رسد به دیگر تضمینها!
تضمینهای سیاسی هم چیزی فراتر از وعده و قول نیستند.
در واقع مهمترین تضمین برای پایبندی طرفهای یک توافق به آن، ادامه منافع آن برای دو طرف است. در این میان فعلا پای منافع شخصی ـ روانی ترامپ در ثبت یک توافق به نام خود به ویژه در سایه بنبستها در پروندههای خارجی از جنگ غزه و گروگان تا اوکراین و جنگ تجاری مطرح است.
حالا اگر فرضا چنین توافقی حاصل شود، اما رفع تحریمها منافعی اقتصادی برای آمریکایِ ترامپ در پی نداشته باشد و او در آینده مشاهده کند که در نتیجه این توافق صرفا چین و اروپا و دیگر بازیگران کاسب شدهاند، ممکن است تصمیم بگیرد که به نوعی و حتی بدون خروج از توافق بازی را به هم بزند و در مسیر رفع تحریمها مانع تراشی کند و یا تحریمهای رفع شده را به شکل دیگری با فشار بر طرفهای معامله اعلام نشده اعمال کند.
نمونه چنین رفتاری پس از توافق آتش بس در ژانویه گذشته در جنگ غزه رخ داد. این توافق با فشار خود ترامپ بر نتانیاهو به دست آمد؛ اما بعدا که دید گروگانها (بر اساس خود همان توافق) قطره چکانی آزاد میشوند، عصبانی شد و ضرب الاجلی برای آزادی همه آنها تعیین کرد؛ اما حماس نپذیرفت. با این حال بعدا دست نتانیاهو را برای نقض توافق و از سرگیری حملات به غزه باز گذاشت.
فعلا شاید منافع شخصی خود ترامپ با توجه به شخصیت خاصی که دارد، پیشران و کاتالیزور یک توافق باشد، اما به تنهایی تضمین کننده بقای توافق نیست و منافع اقتصادی چنین توافقی میتواند مکمل آن و تضمین کننده باشد.
اینجا این پرسش شکل میگیرد که تهران تا چه اندازه آمادگی شروع مناسبات تجاری با آمریکا را دارد؟ که با برخورداری واشنگتن از منافع اقتصادی توافق احتمالی به نوعی بقای این توافق تضمین شود و این که چه برنامهای برای این کار دارد؟ اگر هم فرضا دولت برنامهای داشته باشد، تا چه اندازه قابلیت اجرا دارد؟
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
خبرگزاری رویترز امروز به نقل از یک «مقام ایرانی» نوشت که تهران خواستار «دریافت تضمینهایی» شده است که ترامپ بار دیگر از توافق احتمالی خارج نشود. نمیدانم این نقل قول تا چه اندازه صحت دارد و اگر هم درست است، صرفا ابزاری برای چانه زنی در مذاکرات است یا واقعا به عنوان یک هدف و شرط برای تحقق دنبال میشود.
اگر این گونه باشد که چنین هدفی اساسا محقق شدنی نیست؛ به ویژه وقتی که طرف توافق ترامپ باشد!
اگر منظور تضمین حقوقی است که ترامپ کلا میانهای با چنین تضمینهایی ندارد؛ نمونه آن برجام بود که متکی به بالاترین تضمین در حقوق بینالملل یعنی قطعنامه شورای امنیت بود، اما ترامپ نه به آن وقعی نهاد و نه به امضای کشورش و از برجام خارج شد. حال چه رسد به دیگر تضمینها!
تضمینهای سیاسی هم چیزی فراتر از وعده و قول نیستند.
در واقع مهمترین تضمین برای پایبندی طرفهای یک توافق به آن، ادامه منافع آن برای دو طرف است. در این میان فعلا پای منافع شخصی ـ روانی ترامپ در ثبت یک توافق به نام خود به ویژه در سایه بنبستها در پروندههای خارجی از جنگ غزه و گروگان تا اوکراین و جنگ تجاری مطرح است.
حالا اگر فرضا چنین توافقی حاصل شود، اما رفع تحریمها منافعی اقتصادی برای آمریکایِ ترامپ در پی نداشته باشد و او در آینده مشاهده کند که در نتیجه این توافق صرفا چین و اروپا و دیگر بازیگران کاسب شدهاند، ممکن است تصمیم بگیرد که به نوعی و حتی بدون خروج از توافق بازی را به هم بزند و در مسیر رفع تحریمها مانع تراشی کند و یا تحریمهای رفع شده را به شکل دیگری با فشار بر طرفهای معامله اعلام نشده اعمال کند.
نمونه چنین رفتاری پس از توافق آتش بس در ژانویه گذشته در جنگ غزه رخ داد. این توافق با فشار خود ترامپ بر نتانیاهو به دست آمد؛ اما بعدا که دید گروگانها (بر اساس خود همان توافق) قطره چکانی آزاد میشوند، عصبانی شد و ضرب الاجلی برای آزادی همه آنها تعیین کرد؛ اما حماس نپذیرفت. با این حال بعدا دست نتانیاهو را برای نقض توافق و از سرگیری حملات به غزه باز گذاشت.
فعلا شاید منافع شخصی خود ترامپ با توجه به شخصیت خاصی که دارد، پیشران و کاتالیزور یک توافق باشد، اما به تنهایی تضمین کننده بقای توافق نیست و منافع اقتصادی چنین توافقی میتواند مکمل آن و تضمین کننده باشد.
اینجا این پرسش شکل میگیرد که تهران تا چه اندازه آمادگی شروع مناسبات تجاری با آمریکا را دارد؟ که با برخورداری واشنگتن از منافع اقتصادی توافق احتمالی به نوعی بقای این توافق تضمین شود و این که چه برنامهای برای این کار دارد؟ اگر هم فرضا دولت برنامهای داشته باشد، تا چه اندازه قابلیت اجرا دارد؟
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺بستر منطقهای برجام 2!
مذاکرات میان ایران و آمریکا این بار بر خلاف دوران اوباما در شرایط منطقهای متفاوتی شروع شده است.
وقتی برجام 2015 امضا شد، بستر منطقهای کاملا نامساعد بود و جنگهای نیابتی و بعضا مستقیم در اوج بود که حمله به سفارت عربستان و به تبع آن قطعی روابط این فضا را تشدید کرد. از این رو، وقتی ترامپ در 2016 به قدرت رسید، ریاض و ابوظبی به همراه اسرائیل گمشده خود را یافتند و با لابیگری، ترامپ را به خروج از برجام و اجرای وعدهاش متقاعد کردند و راهبرد سیاست فشار حداکثری کلید خورد.
اما ترامپ در ژانویه 2025 به قدرت بازگشت که شرایط خاورمیانه بسیار متفاوت از دوره قبل است. البته این شرایط میتواند کارکردی دوگانه داشته باشد؛ هم میتواند مشوق پیگیری فشار حداکثری و تشدید آن علیه ایران باشد و هم تسهیلگر مذاکره و توافق.
اما مشوق تشدید فشار حداکثری از این جهت که فروکاست نقش منطقهای ایران در نتیجه تحولات چند ماه اخیر در سوریه، لبنان و تا حدود زیادی عراق فی نفسه میتواند طرف آمریکایی را برای فشار بیشتر و خودداری از عجله در مذاکره و توافق وسوسه کند.
اما به نظر میرسد که عوامل تسهیلگر مذاکره و توافق میان ایران و آمریکا نقش پررنگتری دارند. در راس این متغیرها خود ترامپ و عجله او برای مذاکره و توافق با ایران قرار دارد.
کاتالیزور دیگر این است که شکافی عمیق میان مثلث اسرائیل، عربستان و امارات در لابیگری مشترک علیه تهران رخ داده است. کما این که به صورت جداگانه هم ریاض نه تنها بر خلاف چهار سال اول ترامپ علیه مذاکره و توافق با ایران در آمریکا لابیگری نمیکند، بلکه مشوق مذاکره و توافق دو طرف آمریکایی و ایرانی نیز هست. اما این چرخش ریاض را نباید دوری از آمریکا و تلاش برای همکاری با تهران علیه سیاستهای واشنگتن دانست که اگر این طور بود شاهد حداقل همکاری مشترک برای توقف جنگ غزه میبودیم اما هیچ تحرک جدی شکل نگرفت.
ریاض چند سالی است که معطوف به چشم انداز کلان توسعه و طرحهای بلندپروازانه بن سلمان و تجربه یک دهه اخیر به ویژه جنگ یمن، راهبرد روابط خارجی متوازن با شرق و غرب، تنشزدایی در روابط منطقهای خود ابتدا با محور قطر و ترکیه و سپس با ایران را در پیش گرفته است. عربستان در دوره ملک عبدالله به جنگ آمریکا علیه ایران متمایل بود، اما در این دوره بنا به الزامات پروندههای پیشگفته با چنین جنگی نظر به تبعات منطقهای ویرانگر آن مخالف است.
آشتی با ایران در این چارچوب رخ داد و در کنار آن هم حمله هفتم اکتبر حماس و جنگ نسلکشی در غزه پروژه عادیسازی روابط میان عربستان و اسرائیل را دستکم به تعویق انداخت و مانع همکاری نزدیک و همافزایی میان دو طرف شد و همین خود اسرائیل را در مواجهه با شرایط کنونی تنها گذاشته است.
البته با وضعیت پیش آمده در سوریه، لبنان، عراق و دست بالا پیدا کردن عربستان در این ساحات، اختلافات منطقهای تهران و ریاض هم به شکل جدی کاهش یافته است. تثبیت چنین وضعیتی و پیامدهای منطقهای سنگین گزینه جایگزین شکست دیپلماسی میان آمریکا و ایران میطلبد که عربستان بر خلاف اسرائیل خواهان موفقیت این روند باشد.
اما کاتالیزور دیگر مذاکرات، بحران داخلی نتانیاهو ناشی از باتلاق غزه است که قدرت مانور و تحرک او را در فشار بر دولت آمریکا در پرونده ایران کاهش داده است. اسرائیل اکنون با شکاف داخلی عمیق و بیسابقه و لاغر شدن نهاد قدرت در اسرائیل در مقابل فربه شدن فردگرایی مستبدانه نتانیاهو مواجه است. همین وضعیت باعث شده است که منافع کلان اسرائیل قربانی منافع شخصی نخست وزیر آن شود که تمام هم و غمش ماندن در قدرت است و لو به قیمت کنار آمدن با دیپلماسی جدید آمریکا با ایران. به این علت هم اساسا نمیخواهد خود را در تقابل با ترامپ قرار دهد. از این رو هم از روزی که مذاکرات شروع شده، بی بی برخلاف گذشته عملا سکوت کرده است.
با وجود اهمیت عوامل تسهیلگر منطقهای پیشگفته در مذاکرات ایران و آمریکا، اما عامل تعیینکننده همان متغیر ترامپی است که تاکنون پیشران شروع مذاکرات و پیشبرد آن بوده است وباید دید این رویکرد او تا پایان ادامه مییابد یا…..
لکن یک احتمال و لو ضعیف را نباید از نظر دور داشت و آن هم این که با توجه به پیچیدگی شخصیت ترامپ بعید نیست که در لحظهای مشخص در جریان مذاکرات دست اسرائیل را برای انجام حملهای بسیار محدود یا خرابکاری بزرگی باز بگذارد. اما چه زمانی؟ احتمالا وقتی مذکرات در آستانه توافق نهایی قرار گیرد که هم از توافق تقریبا آماده به عنوان اهرمی برای مهار واکنش تهران استفاده شود و نیز تصویر دیگری از توافق از موضع قدرت ساخته شود.
مساله دیگر این که به احتمال زیاد مذاکره و توافق احتمالی با ایران بخشی از پروژه خاورمیانهای ترامپ است که عادیسازی روابط میان اسرائیل و عربستان نیز بخشی از آن است.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
مذاکرات میان ایران و آمریکا این بار بر خلاف دوران اوباما در شرایط منطقهای متفاوتی شروع شده است.
وقتی برجام 2015 امضا شد، بستر منطقهای کاملا نامساعد بود و جنگهای نیابتی و بعضا مستقیم در اوج بود که حمله به سفارت عربستان و به تبع آن قطعی روابط این فضا را تشدید کرد. از این رو، وقتی ترامپ در 2016 به قدرت رسید، ریاض و ابوظبی به همراه اسرائیل گمشده خود را یافتند و با لابیگری، ترامپ را به خروج از برجام و اجرای وعدهاش متقاعد کردند و راهبرد سیاست فشار حداکثری کلید خورد.
اما ترامپ در ژانویه 2025 به قدرت بازگشت که شرایط خاورمیانه بسیار متفاوت از دوره قبل است. البته این شرایط میتواند کارکردی دوگانه داشته باشد؛ هم میتواند مشوق پیگیری فشار حداکثری و تشدید آن علیه ایران باشد و هم تسهیلگر مذاکره و توافق.
اما مشوق تشدید فشار حداکثری از این جهت که فروکاست نقش منطقهای ایران در نتیجه تحولات چند ماه اخیر در سوریه، لبنان و تا حدود زیادی عراق فی نفسه میتواند طرف آمریکایی را برای فشار بیشتر و خودداری از عجله در مذاکره و توافق وسوسه کند.
اما به نظر میرسد که عوامل تسهیلگر مذاکره و توافق میان ایران و آمریکا نقش پررنگتری دارند. در راس این متغیرها خود ترامپ و عجله او برای مذاکره و توافق با ایران قرار دارد.
کاتالیزور دیگر این است که شکافی عمیق میان مثلث اسرائیل، عربستان و امارات در لابیگری مشترک علیه تهران رخ داده است. کما این که به صورت جداگانه هم ریاض نه تنها بر خلاف چهار سال اول ترامپ علیه مذاکره و توافق با ایران در آمریکا لابیگری نمیکند، بلکه مشوق مذاکره و توافق دو طرف آمریکایی و ایرانی نیز هست. اما این چرخش ریاض را نباید دوری از آمریکا و تلاش برای همکاری با تهران علیه سیاستهای واشنگتن دانست که اگر این طور بود شاهد حداقل همکاری مشترک برای توقف جنگ غزه میبودیم اما هیچ تحرک جدی شکل نگرفت.
ریاض چند سالی است که معطوف به چشم انداز کلان توسعه و طرحهای بلندپروازانه بن سلمان و تجربه یک دهه اخیر به ویژه جنگ یمن، راهبرد روابط خارجی متوازن با شرق و غرب، تنشزدایی در روابط منطقهای خود ابتدا با محور قطر و ترکیه و سپس با ایران را در پیش گرفته است. عربستان در دوره ملک عبدالله به جنگ آمریکا علیه ایران متمایل بود، اما در این دوره بنا به الزامات پروندههای پیشگفته با چنین جنگی نظر به تبعات منطقهای ویرانگر آن مخالف است.
آشتی با ایران در این چارچوب رخ داد و در کنار آن هم حمله هفتم اکتبر حماس و جنگ نسلکشی در غزه پروژه عادیسازی روابط میان عربستان و اسرائیل را دستکم به تعویق انداخت و مانع همکاری نزدیک و همافزایی میان دو طرف شد و همین خود اسرائیل را در مواجهه با شرایط کنونی تنها گذاشته است.
البته با وضعیت پیش آمده در سوریه، لبنان، عراق و دست بالا پیدا کردن عربستان در این ساحات، اختلافات منطقهای تهران و ریاض هم به شکل جدی کاهش یافته است. تثبیت چنین وضعیتی و پیامدهای منطقهای سنگین گزینه جایگزین شکست دیپلماسی میان آمریکا و ایران میطلبد که عربستان بر خلاف اسرائیل خواهان موفقیت این روند باشد.
اما کاتالیزور دیگر مذاکرات، بحران داخلی نتانیاهو ناشی از باتلاق غزه است که قدرت مانور و تحرک او را در فشار بر دولت آمریکا در پرونده ایران کاهش داده است. اسرائیل اکنون با شکاف داخلی عمیق و بیسابقه و لاغر شدن نهاد قدرت در اسرائیل در مقابل فربه شدن فردگرایی مستبدانه نتانیاهو مواجه است. همین وضعیت باعث شده است که منافع کلان اسرائیل قربانی منافع شخصی نخست وزیر آن شود که تمام هم و غمش ماندن در قدرت است و لو به قیمت کنار آمدن با دیپلماسی جدید آمریکا با ایران. به این علت هم اساسا نمیخواهد خود را در تقابل با ترامپ قرار دهد. از این رو هم از روزی که مذاکرات شروع شده، بی بی برخلاف گذشته عملا سکوت کرده است.
با وجود اهمیت عوامل تسهیلگر منطقهای پیشگفته در مذاکرات ایران و آمریکا، اما عامل تعیینکننده همان متغیر ترامپی است که تاکنون پیشران شروع مذاکرات و پیشبرد آن بوده است وباید دید این رویکرد او تا پایان ادامه مییابد یا…..
لکن یک احتمال و لو ضعیف را نباید از نظر دور داشت و آن هم این که با توجه به پیچیدگی شخصیت ترامپ بعید نیست که در لحظهای مشخص در جریان مذاکرات دست اسرائیل را برای انجام حملهای بسیار محدود یا خرابکاری بزرگی باز بگذارد. اما چه زمانی؟ احتمالا وقتی مذکرات در آستانه توافق نهایی قرار گیرد که هم از توافق تقریبا آماده به عنوان اهرمی برای مهار واکنش تهران استفاده شود و نیز تصویر دیگری از توافق از موضع قدرت ساخته شود.
مساله دیگر این که به احتمال زیاد مذاکره و توافق احتمالی با ایران بخشی از پروژه خاورمیانهای ترامپ است که عادیسازی روابط میان اسرائیل و عربستان نیز بخشی از آن است.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺دور سوم اما مهمتر مذاکرات!
فردا دور سوم مذاکرات وزیر خارجه ایران و نماینده ویژه ترامپ و اولین مذاکرات فنی کارشناسی میان دو کشور در مسقط برگزار میشود. عراقچی وارد عمان شده و ویتکاف نیز همچون دور اول گفتگوها پس از دیدار فشرده دیگری با پوتین از مسکو عازم مسقط است.
مذاکرات فردا از هر حیث مهمتر، پیچیدهتر و حساستر است و نتایج آن در ترسیم چشمانداز این روند موثرتر است.
پس از تعریف برخی کلیات و اهداف مذاکرات در دور قبلی، قرار است فردا درباره جزئیاتی از این کلیات در دو حوزه هستهای و تحریمها بحث و گفتگو شود.
باید دید نماینده ترامپ و تیم کارشناسی آمریکا با چه دستور العملی در این دو حوزه درباره غنیسازی اورانیوم و ذخایر آن و رفع تحریمها و مسائل فنی دیگر حضور مییابند.
مذاکره دو طرف درباره همه امور فنی چیزی نیست که در یکی دو نشست کارشناسی امکانپذیر باشد، اما توافق درباره حل و فصل مسائل فنی کلی مسیر مذاکره درباره مسائل جزئیتر را هموار میکند. در این میان، اگر مذاکرات با چالشی جدی روبرو نشود و فردا روند رو به جلو سرعتی قابل توجه به خود بگیرد که دورنمای روشنی برای توافق در بازه زمانی یکی دو ماه آینده به دست آید، ممکن است همین روند تا حضول توافق نهایی دنبال شود.
اما در دو حالت اگر روند پیشرفت کند و زمانبر باشد یا گره و بنبستی حادث شود که چشماندازی نسبتا مبهم و طولانی مدت برای دستیابی به توافق به دست بدهد، احتمالا دو طرف در مواجهه با آن و همچنین زمانبر بودن توافق بر سر جزئیات حساس و کلیدی تن به یک توافق موقت بدهند که مثلا ایران در مقابل توقف غنیسازی ۶۰ درصدی و دادن اجازه بازرسیهای بیشتر امتیازاتی در حوزه رفع تحریمها به دست آورد. البته در حالت دوم (گره و بنبست) ممکن است وقفهای در مذاکرات ایجاد شود که طرف آمریکایی در مدت وقفه تلاش خواهد کرد با کاربست حداکثری فشار و تهدید نظامی گرهگشایی و بنبست شکنی کند.
در هر صورت اگر هم وقفهای ایجاد شود، بعید میدانم به شکست مذاکرات بینجامد.
تا ببینیم فردا ابتدا نتیجه نشست فنی و کارشناسی و متعاقب آن نظر و تصمیم مذاکره کنندگان ارشد چه خواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
فردا دور سوم مذاکرات وزیر خارجه ایران و نماینده ویژه ترامپ و اولین مذاکرات فنی کارشناسی میان دو کشور در مسقط برگزار میشود. عراقچی وارد عمان شده و ویتکاف نیز همچون دور اول گفتگوها پس از دیدار فشرده دیگری با پوتین از مسکو عازم مسقط است.
مذاکرات فردا از هر حیث مهمتر، پیچیدهتر و حساستر است و نتایج آن در ترسیم چشمانداز این روند موثرتر است.
پس از تعریف برخی کلیات و اهداف مذاکرات در دور قبلی، قرار است فردا درباره جزئیاتی از این کلیات در دو حوزه هستهای و تحریمها بحث و گفتگو شود.
باید دید نماینده ترامپ و تیم کارشناسی آمریکا با چه دستور العملی در این دو حوزه درباره غنیسازی اورانیوم و ذخایر آن و رفع تحریمها و مسائل فنی دیگر حضور مییابند.
مذاکره دو طرف درباره همه امور فنی چیزی نیست که در یکی دو نشست کارشناسی امکانپذیر باشد، اما توافق درباره حل و فصل مسائل فنی کلی مسیر مذاکره درباره مسائل جزئیتر را هموار میکند. در این میان، اگر مذاکرات با چالشی جدی روبرو نشود و فردا روند رو به جلو سرعتی قابل توجه به خود بگیرد که دورنمای روشنی برای توافق در بازه زمانی یکی دو ماه آینده به دست آید، ممکن است همین روند تا حضول توافق نهایی دنبال شود.
اما در دو حالت اگر روند پیشرفت کند و زمانبر باشد یا گره و بنبستی حادث شود که چشماندازی نسبتا مبهم و طولانی مدت برای دستیابی به توافق به دست بدهد، احتمالا دو طرف در مواجهه با آن و همچنین زمانبر بودن توافق بر سر جزئیات حساس و کلیدی تن به یک توافق موقت بدهند که مثلا ایران در مقابل توقف غنیسازی ۶۰ درصدی و دادن اجازه بازرسیهای بیشتر امتیازاتی در حوزه رفع تحریمها به دست آورد. البته در حالت دوم (گره و بنبست) ممکن است وقفهای در مذاکرات ایجاد شود که طرف آمریکایی در مدت وقفه تلاش خواهد کرد با کاربست حداکثری فشار و تهدید نظامی گرهگشایی و بنبست شکنی کند.
در هر صورت اگر هم وقفهای ایجاد شود، بعید میدانم به شکست مذاکرات بینجامد.
تا ببینیم فردا ابتدا نتیجه نشست فنی و کارشناسی و متعاقب آن نظر و تصمیم مذاکره کنندگان ارشد چه خواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺انفجار بندرعباس و فرضیه خرابکاری!
انفجار امروز در بندر عباس در هنگامه حساس و مهمی یعنی در روز برگزاری دور سوم مذاکرات در مسقط رخ داده و به همین علت متعاقب وقوع انفجار نگاهها به سمت اسرائیل به عنوان مظنون اصلی حادثه رفته است که از این طریق میخواهد این مذاکرات را بر هم بزند و به شکست بکشاند.
هنوز با گذشت ساعتها از این واقعه، طبق معمول روایت دقیقی از علت آن و حجم خسارت اقتصادی منتشر نشده و دقیقا مشخص نیست که چه اتفاقی افتاده و علت حادثه چیست و چه بسا فعلا هم روشن نشود.
از این رو، هنوز مشخص نیست که حادثهای طبیعی بوده که به صورت تصادفی در روز دور سوم مذاکرات رخ داده یا نه و اقدامی خرابکارانه است.
اما اگر فرضیه دوم را مبنا قرار دهیم، باید دید هدف چه بوده است؟ در این حالت هدف هر چه بوده باشد، به شکست کشاندن مذاکرات نبوده است. خود اسرائیل هم به خوبی میداند که چنین عملیاتی به فرض دست داشتن در آن موجب پایان دادن و به شکست کشاندن مذاکرات نمیشود.
بنابراین این فرضیه که اسرائیل با هدف شکست مذاکرات مسقط دست به این کار زده باشد، چندان موضوعیت پیدا نمیکند. واقعیت این است که نه این اقدام -اگر خرابکارانه باشد- و حتی عملیاتی غیر مستقیم فراتر از آن هم از جمله ترور و .... موجب تعطیلی مذکرات نمیشود؛ هر چند ممکن است در صورت تکرار به آن لطمه بزند. تنها اقدامی که این روند را به شکست و تعطیلی میکشاند و یا دستکم موجب تعلیق آن میشود، حمله آشکار و صریح اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران است.
اما اتفاق دیگری که میتواند موجب پایان دادن به دیپلماسی با ایران از طرف ترامپ شود، این است که یک حادثه بزرگ علیه نیروهای آمریکایی در منطقه رخ دهد که تلفات جانی قابل توجه در پی داشته باشد و به ایران یا متحدان آن منتسب شود.
حمله به تاسیسات هستهای نیز، هم فعلا بعید به نظر میرسد و هم این که بدون موافقت و چراغ سبز آمریکا ممکن نیست که اسرائیل به این اقدام دست بزند؛ به ویژه در این دوره که ترامپ در کاخ سفید حاکم است و نتانیاهو به شدت در مقابل او دست به عصا حرکت میکند؛ تا جایی که حتی عصبانیت و خشم خود از روند دیپلماتیک کنونی میان تهران و واشنگتن را در حرف و حدیث هم بروز نمیدهد و در موضعگیری کلامی به شدت محتاطانه سخن میگوید.
این رویکرد بیبی برخلاف رویه نه چندان دور اوست که در ایام اوباما و بایدن در پیش گرفته بود و به کنگره آمریکا میرفت و علنا سیاستهای دو رئیس جمهور دموکرات حاکم را به چالش میکشید.
اما اکنون که نتانیاهو اولویت و تمام هم و غمش ماندن در قدرت است و در بعد کلامی تا این اندازه ملاحظه ترامپ را میکند، بدون هماهنگی با او دست به کاری نمیزند که موجب خشم و انتقام او شود.
البته این بدان معنا نیست که فرضیه خرابکاری در حادثه انفجار در بندرعباس کلا منتفی است، بلکه در یک حالت دیگر این فرضیه همچنان پابرجاست و آن هم این که اگر واقعا خرابکاری باشد، میتواند کار موساد و با هماهنگی آمریکا باشد، اما چنان که گفته شد هدف تعطیلی مذاکرات نیست، چون اساسا چنین هدفی با این حادثه محقق نمیشود، بلکه هدف میتواند فشار عملی در خارج از میز مذاکرات برای گرفتن امتیازات بیشتر و دادن امتیازات کمتر در خود مذاکرات باشد.
در این راستا به فرض صحت چنین فرضیهای، وقوع خرابکاری در بزرگترین بندر کانتینری ایران و دومین از این نوع در سطح منطقه با توجه به حجم آسیب اقتصادی که میتواند به شاهراه تجارت کشور وارد شود، واجد اهمیت و پیام خاص خود است.
از این رو باز تاکید میشود اگر فرضیه وقوع خرابکاری صحت داشته باشد، میتوان انتظار داشت که در آینده نیز چنین حوادثی با اهداف پیشگفته تکرار شود که در این صورت به چالشی جدی فراروی مذاکرات تبدیل خواهد شد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
انفجار امروز در بندر عباس در هنگامه حساس و مهمی یعنی در روز برگزاری دور سوم مذاکرات در مسقط رخ داده و به همین علت متعاقب وقوع انفجار نگاهها به سمت اسرائیل به عنوان مظنون اصلی حادثه رفته است که از این طریق میخواهد این مذاکرات را بر هم بزند و به شکست بکشاند.
هنوز با گذشت ساعتها از این واقعه، طبق معمول روایت دقیقی از علت آن و حجم خسارت اقتصادی منتشر نشده و دقیقا مشخص نیست که چه اتفاقی افتاده و علت حادثه چیست و چه بسا فعلا هم روشن نشود.
از این رو، هنوز مشخص نیست که حادثهای طبیعی بوده که به صورت تصادفی در روز دور سوم مذاکرات رخ داده یا نه و اقدامی خرابکارانه است.
اما اگر فرضیه دوم را مبنا قرار دهیم، باید دید هدف چه بوده است؟ در این حالت هدف هر چه بوده باشد، به شکست کشاندن مذاکرات نبوده است. خود اسرائیل هم به خوبی میداند که چنین عملیاتی به فرض دست داشتن در آن موجب پایان دادن و به شکست کشاندن مذاکرات نمیشود.
بنابراین این فرضیه که اسرائیل با هدف شکست مذاکرات مسقط دست به این کار زده باشد، چندان موضوعیت پیدا نمیکند. واقعیت این است که نه این اقدام -اگر خرابکارانه باشد- و حتی عملیاتی غیر مستقیم فراتر از آن هم از جمله ترور و .... موجب تعطیلی مذکرات نمیشود؛ هر چند ممکن است در صورت تکرار به آن لطمه بزند. تنها اقدامی که این روند را به شکست و تعطیلی میکشاند و یا دستکم موجب تعلیق آن میشود، حمله آشکار و صریح اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران است.
اما اتفاق دیگری که میتواند موجب پایان دادن به دیپلماسی با ایران از طرف ترامپ شود، این است که یک حادثه بزرگ علیه نیروهای آمریکایی در منطقه رخ دهد که تلفات جانی قابل توجه در پی داشته باشد و به ایران یا متحدان آن منتسب شود.
حمله به تاسیسات هستهای نیز، هم فعلا بعید به نظر میرسد و هم این که بدون موافقت و چراغ سبز آمریکا ممکن نیست که اسرائیل به این اقدام دست بزند؛ به ویژه در این دوره که ترامپ در کاخ سفید حاکم است و نتانیاهو به شدت در مقابل او دست به عصا حرکت میکند؛ تا جایی که حتی عصبانیت و خشم خود از روند دیپلماتیک کنونی میان تهران و واشنگتن را در حرف و حدیث هم بروز نمیدهد و در موضعگیری کلامی به شدت محتاطانه سخن میگوید.
این رویکرد بیبی برخلاف رویه نه چندان دور اوست که در ایام اوباما و بایدن در پیش گرفته بود و به کنگره آمریکا میرفت و علنا سیاستهای دو رئیس جمهور دموکرات حاکم را به چالش میکشید.
اما اکنون که نتانیاهو اولویت و تمام هم و غمش ماندن در قدرت است و در بعد کلامی تا این اندازه ملاحظه ترامپ را میکند، بدون هماهنگی با او دست به کاری نمیزند که موجب خشم و انتقام او شود.
البته این بدان معنا نیست که فرضیه خرابکاری در حادثه انفجار در بندرعباس کلا منتفی است، بلکه در یک حالت دیگر این فرضیه همچنان پابرجاست و آن هم این که اگر واقعا خرابکاری باشد، میتواند کار موساد و با هماهنگی آمریکا باشد، اما چنان که گفته شد هدف تعطیلی مذاکرات نیست، چون اساسا چنین هدفی با این حادثه محقق نمیشود، بلکه هدف میتواند فشار عملی در خارج از میز مذاکرات برای گرفتن امتیازات بیشتر و دادن امتیازات کمتر در خود مذاکرات باشد.
در این راستا به فرض صحت چنین فرضیهای، وقوع خرابکاری در بزرگترین بندر کانتینری ایران و دومین از این نوع در سطح منطقه با توجه به حجم آسیب اقتصادی که میتواند به شاهراه تجارت کشور وارد شود، واجد اهمیت و پیام خاص خود است.
از این رو باز تاکید میشود اگر فرضیه وقوع خرابکاری صحت داشته باشد، میتوان انتظار داشت که در آینده نیز چنین حوادثی با اهداف پیشگفته تکرار شود که در این صورت به چالشی جدی فراروی مذاکرات تبدیل خواهد شد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺تذکر دوستانه!
متاسفانه مدتی است که یک کانال تحلیلی با رویکردی خلاف اخلاق حرفهای و اصل امانتداری برخی مطالب کانال نگاه دیگر را با نام دکتر م ن منتشر میکند!
به عنوان مثال دو مطلب آخر کانال بنده تحت عناوین «دور سوم اما مهمتر مذاکرات» و «انفجار بندر عباس و فرضیه خرابکاری« را با همین نام جعل و منتشر کرده است.
امیدوارم این رویه نادرست اصلاح شود؛ در غیر این صورت، همین جا نام کانال مزبور و جناب دکتر مورد اشاره اعلام خواهد شد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
متاسفانه مدتی است که یک کانال تحلیلی با رویکردی خلاف اخلاق حرفهای و اصل امانتداری برخی مطالب کانال نگاه دیگر را با نام دکتر م ن منتشر میکند!
به عنوان مثال دو مطلب آخر کانال بنده تحت عناوین «دور سوم اما مهمتر مذاکرات» و «انفجار بندر عباس و فرضیه خرابکاری« را با همین نام جعل و منتشر کرده است.
امیدوارم این رویه نادرست اصلاح شود؛ در غیر این صورت، همین جا نام کانال مزبور و جناب دکتر مورد اشاره اعلام خواهد شد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺تهدیدهای «بیسابقه» نتانیاهو!
نتانیاهو در این دو سال همواره ایران را تهدید کرده است؛ اما تهدیدهای دیروز او مبنی بر «نابودی کامل» تاسیسات هستهای و مراکز غنیسازی اورانیوم صریحتر از همیشه و تقریبا «بیسابقه» بود.
این تهدیدها یک روز بعد از انفجار بندرعباس قابل توجه است. با این حال، فهم بهتر اظهارات دیروز نتانیاهو مستلزم شناخت بستر یا بسترهای آن است.
در دو بستر داخلی اسرائیل و مذاکرات ایران و آمریکا میتوان تهدیدهای نتانیاهو را تحلیل کرد. درباره مورد نخست میتوان گفت که مذاکرات ایران و آمریکا تقریبا وارد متن کشمکشهای داخلی اسرائیل شده است.
نتانیاهو از زمان شروع این مذاکرات به شدت هدف حمله تند مخالفان است و آنها مدام با طعنه به بیبی حمله میکنند و شروع دیپلماسی میان آمریکای ترامپ و ایران را شکستی برای او و سیاستهایش میدانند.
در این راستا، یائیر لاپید رهبر اپوزیسیون اسرائیل اخیرا نتانیاهو را «بزدل و ترسو» نامید و او را متهم به ممانعت از اجرایی شدن طرحش در اکتبر گذشته برای حمله به میادین نفتی ایران کرد و خواستار اعلان 5 شرط در تعامل با پرونده هستهای شد.
در همین حال هم نفتالی بنت نخست وزیر اسبق اسرائیل که از شانس بیشتری نسبت به نتانیاهو در انتخابات آینده برخوردار است، راهبرد او در قبال ایران را «شعار بدون عمل» دانست و سیاست مناخیم بگین را به او متذکر شد که مبتنی بر «حمله و نابود کردن» برنامه هستهای دشمنان بود.
توام با ادامه مذاکرات این انتقادات شدت گرفت و نتانیاهو تقریبا به سه روش واکنش نشان داد؛ نخست «درز دادن» خبر وجود تصمیم حمله به تاسیسات هستهای ایران و جلوگیری ترامپ از آن در رسانههای آمریکایی بود. البته این «درز خبری» علاوه بر مصرف داخلی در اسرائیل، مصرف مذاکراتی دیگری هم دارد که در ادامه یادداشت به آن اشاره خواهد شد. در واقع نتانیاهو با این کار میخواست به جامعه اسرائیل اعلام کند که مصمم به «نابودی» تاسیسات هستهای ایران است و عدم حمله را به مخالفت ترامپ نسبت دهد.
اما شیوه دوم نیز صدور بیانیه دفتر نتانیاهو در واکنش به انتقادات داخلی بود که در آن به تعهد مجدد او برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب اتمی تاکید و اعلام کرد: «نخست وزیر عملیاتهای علنی و سری متعددی را در نبرد علیه برنامه هستهای ایران رهبری کرده و اگر این عملیاتها نبود ایران امروز زرادخانه هستهای داشت و این عملیاتها نزدیک به یک دهه برنامه هستهای ایران را به عقب انداخته است.»
به نظر میرسد که راهکار سوم نتانیاهو در مواجهه با انتقادات فزاینده داخلی ایراد تهدیدهای بیسابقه دیشب بود تا عزم «جدی» خود را در مقابله با برنامه هستهای ایران نشان دهد.
جدا از الزامات ورود مذاکرات ایران و آمریکا به کشمکشهای سیاسی در اسرائیل، اما این مواضع نتانیاهو را نمیتوان صرفا در این بستر و به دور از بستر مذاکرات ایران و آمریکا دید.
اما در رابطه با بستر دوم تهدیدهای نتانیاهو، دو احتمال وجود دارد؛ نخست این که نوعی فشار بر ترامپ برای کوتاه نیامدن از خواسته کلیدی اسرائیل مبنی بر برچیدن برنامه هستهای ایران در مذاکرات و احتمال دون نیز نوعی تقسیم کار میان ترامپ و نتانیاهو است که به مرگ بگیرد تا ایران به تب و دادن حداکثر امتیازات در مذاکرات تن دهد.
در این احتمال، نتانیاهو نقش پلیس بد و مرد دیوانه را بعهده دارد که ترامپ هم از آن به عنوان ابزار چانهزنی در مذاکرات استفاده میکند؛ با این پیام به ایران که اگر فلان خواسته و شروط در مذاکرات برآورد نشود، دست اسرائیل را برای حمله باز میگذارم.
واقعیت امر این که با توجه به وضعیت خاص نتانیاهو و نگرانیاش از انتقام ترامپ بعید است که بخواهد با فشار شخصیت خودشیفته ترامپ را تحریک کند. از این رو، مصرف مذاکراتی این تهدیدها بیشتر معطوف به قسمی تقسیم کار با ترامپ بنظر میرسد تا فشار بر او. خود نتانیاهو هم میداند که هر گونه حمله به تاسیسات هستهای ایران بدون موافقت و همکاری آمریکا امکانپذیر نیست و ترامپ نیز به این مهم واقف است. بنابراین تهدید به نابودی این تاسیسات لزوما فشاری متوجه ترامپ نمیکند.
در موضوع حمله به تاسیسات هستهای ایران تلاش نتانیاهو این است که آمریکا را درگیر کند نه این که خود اسرائیل راسا اقدام کند و حملهای در این سطح را بدون هماهنگی و همکاری واشنگتن انجام دهد؛ والا اکنون شرایط سیاسی اسرائیل برای چنین عملی آماده است و بر خلاف جنگ غزه که مخالفان نتانیاهو خواهان پایان دادن به آن در مقابل آزادی گروگانها هستند، اما حمله به ایران پشتوانه نوعی اجماع داخلی را دارد و جریانهای دیگر در این خصوص تندتر از نتانیاهو هستند.
در کل هر چند در سطح کلان میطلبد تهدیدات نتانیاهو چنان جدی تلقی شود که انگار همین فردا عملی میشود؛ اما تمرکز اسرائیل بر خرابکاری به موازات مذاکرات خواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
نتانیاهو در این دو سال همواره ایران را تهدید کرده است؛ اما تهدیدهای دیروز او مبنی بر «نابودی کامل» تاسیسات هستهای و مراکز غنیسازی اورانیوم صریحتر از همیشه و تقریبا «بیسابقه» بود.
این تهدیدها یک روز بعد از انفجار بندرعباس قابل توجه است. با این حال، فهم بهتر اظهارات دیروز نتانیاهو مستلزم شناخت بستر یا بسترهای آن است.
در دو بستر داخلی اسرائیل و مذاکرات ایران و آمریکا میتوان تهدیدهای نتانیاهو را تحلیل کرد. درباره مورد نخست میتوان گفت که مذاکرات ایران و آمریکا تقریبا وارد متن کشمکشهای داخلی اسرائیل شده است.
نتانیاهو از زمان شروع این مذاکرات به شدت هدف حمله تند مخالفان است و آنها مدام با طعنه به بیبی حمله میکنند و شروع دیپلماسی میان آمریکای ترامپ و ایران را شکستی برای او و سیاستهایش میدانند.
در این راستا، یائیر لاپید رهبر اپوزیسیون اسرائیل اخیرا نتانیاهو را «بزدل و ترسو» نامید و او را متهم به ممانعت از اجرایی شدن طرحش در اکتبر گذشته برای حمله به میادین نفتی ایران کرد و خواستار اعلان 5 شرط در تعامل با پرونده هستهای شد.
در همین حال هم نفتالی بنت نخست وزیر اسبق اسرائیل که از شانس بیشتری نسبت به نتانیاهو در انتخابات آینده برخوردار است، راهبرد او در قبال ایران را «شعار بدون عمل» دانست و سیاست مناخیم بگین را به او متذکر شد که مبتنی بر «حمله و نابود کردن» برنامه هستهای دشمنان بود.
توام با ادامه مذاکرات این انتقادات شدت گرفت و نتانیاهو تقریبا به سه روش واکنش نشان داد؛ نخست «درز دادن» خبر وجود تصمیم حمله به تاسیسات هستهای ایران و جلوگیری ترامپ از آن در رسانههای آمریکایی بود. البته این «درز خبری» علاوه بر مصرف داخلی در اسرائیل، مصرف مذاکراتی دیگری هم دارد که در ادامه یادداشت به آن اشاره خواهد شد. در واقع نتانیاهو با این کار میخواست به جامعه اسرائیل اعلام کند که مصمم به «نابودی» تاسیسات هستهای ایران است و عدم حمله را به مخالفت ترامپ نسبت دهد.
اما شیوه دوم نیز صدور بیانیه دفتر نتانیاهو در واکنش به انتقادات داخلی بود که در آن به تعهد مجدد او برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب اتمی تاکید و اعلام کرد: «نخست وزیر عملیاتهای علنی و سری متعددی را در نبرد علیه برنامه هستهای ایران رهبری کرده و اگر این عملیاتها نبود ایران امروز زرادخانه هستهای داشت و این عملیاتها نزدیک به یک دهه برنامه هستهای ایران را به عقب انداخته است.»
به نظر میرسد که راهکار سوم نتانیاهو در مواجهه با انتقادات فزاینده داخلی ایراد تهدیدهای بیسابقه دیشب بود تا عزم «جدی» خود را در مقابله با برنامه هستهای ایران نشان دهد.
جدا از الزامات ورود مذاکرات ایران و آمریکا به کشمکشهای سیاسی در اسرائیل، اما این مواضع نتانیاهو را نمیتوان صرفا در این بستر و به دور از بستر مذاکرات ایران و آمریکا دید.
اما در رابطه با بستر دوم تهدیدهای نتانیاهو، دو احتمال وجود دارد؛ نخست این که نوعی فشار بر ترامپ برای کوتاه نیامدن از خواسته کلیدی اسرائیل مبنی بر برچیدن برنامه هستهای ایران در مذاکرات و احتمال دون نیز نوعی تقسیم کار میان ترامپ و نتانیاهو است که به مرگ بگیرد تا ایران به تب و دادن حداکثر امتیازات در مذاکرات تن دهد.
در این احتمال، نتانیاهو نقش پلیس بد و مرد دیوانه را بعهده دارد که ترامپ هم از آن به عنوان ابزار چانهزنی در مذاکرات استفاده میکند؛ با این پیام به ایران که اگر فلان خواسته و شروط در مذاکرات برآورد نشود، دست اسرائیل را برای حمله باز میگذارم.
واقعیت امر این که با توجه به وضعیت خاص نتانیاهو و نگرانیاش از انتقام ترامپ بعید است که بخواهد با فشار شخصیت خودشیفته ترامپ را تحریک کند. از این رو، مصرف مذاکراتی این تهدیدها بیشتر معطوف به قسمی تقسیم کار با ترامپ بنظر میرسد تا فشار بر او. خود نتانیاهو هم میداند که هر گونه حمله به تاسیسات هستهای ایران بدون موافقت و همکاری آمریکا امکانپذیر نیست و ترامپ نیز به این مهم واقف است. بنابراین تهدید به نابودی این تاسیسات لزوما فشاری متوجه ترامپ نمیکند.
در موضوع حمله به تاسیسات هستهای ایران تلاش نتانیاهو این است که آمریکا را درگیر کند نه این که خود اسرائیل راسا اقدام کند و حملهای در این سطح را بدون هماهنگی و همکاری واشنگتن انجام دهد؛ والا اکنون شرایط سیاسی اسرائیل برای چنین عملی آماده است و بر خلاف جنگ غزه که مخالفان نتانیاهو خواهان پایان دادن به آن در مقابل آزادی گروگانها هستند، اما حمله به ایران پشتوانه نوعی اجماع داخلی را دارد و جریانهای دیگر در این خصوص تندتر از نتانیاهو هستند.
در کل هر چند در سطح کلان میطلبد تهدیدات نتانیاهو چنان جدی تلقی شود که انگار همین فردا عملی میشود؛ اما تمرکز اسرائیل بر خرابکاری به موازات مذاکرات خواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺تعویق مذاکرات و توئیت ترامپ!
وزرای خارجه عمان و ایران از تعویق مذاکرات دور چهارم در فردا شنبه در رم به دلایل لجستیکی و تدارکاتی خبر دادهاند. در کنار آن هم مذاکرات امروز جمعه تهران و تروئیکای اروپایی نیز به زمان دیگری موکول شده است.
هنوز روشن نیست که چه نوع مسائل فنی باعث موکول کردن مذاکرات به روز دیگری شده است.
در عین حال شبکه المیادین نزدیک به ایران به نقل از منابع ایرانی دلایل دیگری را برای تعویق مذاکرات اعلام کرده است؛ از جمله اعتراض به «مواضع متناقض» و تلاش آمریکا برای «تغییر چارچوب کلی و مورد توافق مذاکرات».
اما اگر ادعای این منابع صحت داشته باشد و تعویق دور چهارم مذاکرات به پیشنهاد ایران بوده است، دلیلی نداشت وزارت خارجه دوشنبه گذشته اعلام کند که دور چهارم شنبه برگزار میشود.
اما تمی بروس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا دیروز گفته است: «هیچگاه زمان و مکان حضور ایالات متحده در دور چهار مذاکرات تایید نشده بود.»
این سخنان در ظاهر نشانگر تعویق مذاکرات به پیشنهاد آمریکاست، اما اگر ایران این درخواست را مطرح کرده باشد، اظهارات بروس میتواند واکنشی به آن با این مضمون باشد که آمریکا اساسا موافقت خود را درباره تاریخ دور چهارم بیان نکرده بود.
حال اگر واقعا عوامل لجستیکی و فنی موجب تعویق مذاکرات شده است، پرسش مطرح درباره ماهیت آنهاست، آیا با تغییر و تحولات در دولت آمریکا و اخراج والتز از سمت مشاور امنیت ملی و احتمال جایگزینی ویتکاف مرتبط است یا اختلافنظرها در کاخ سفید درباره ایران و ناخرسندی از روند مذاکرات یا آماده نبودن پاسخ و جمعبندی یکی از دو طرف در رابطه با مسائل مطرح شده در دور سوم مذاکرات، یا این که به فرض تعویق از جانب آمریکا این هم بخشی از سبک مذاکراتی ترامپ است که از مذاکره ابزار فشار بسازد و اعلام کند زمان را من تعیین میکنم و یا….
آنچه شائبه وجود علل دیگری دستکم در کنار دلایل فنی احتمالی را مطرح میکند، توئیت تند دونالد ترامپ تحت عنوان «هشدار» است که در آن بر توقف فوری تمام خریدهای نفت یا محصولات پتروشیمی ایران تاکید و همچنین تهدید کرده است که «هر کشور یا شخصی که هر مقدار نفت یا محصولات پتروشیمی از ایران بخرد، بلافاصله مشمول تحریمهای ثانویه خواهد شد.»
آنچه واضح و مبرهن است این که مذاکرات در دور سوم خود که مهمتر از دو دور قبلی بود، وارد مسائل بسیار چالشی شد و به تبع آن هم اختلافات ظاهرا پررنگ بوده است. یک روز قبل از شروع دور سوم مذاکرات طی یادداشتی بیان شد که ممکن است وقفهای در مذاکرات ایجاد شود که طرف آمریکایی در این مدت تلاش خواهد کرد فشار حداکثری را در ابعاد مختلف تشدید کند.
توئیت هشدار آمیز ترامپ نیز احتمالا در همین راستاست. اساسا فارغ از این که شیوه مذاکراتی ترامپ کاربست حداکثری اهرمها برای بالا بردن قدرت چانه زنی خود در گفتگوهاست، فشار از ابزارهای چانهزنی در مذاکره به ویژه میان طرفهای متخاصم و دشمن است و معمولا این طرفها تلاش میکنند که در مقابل فشارهای یکدیگر تاب آوری داشته باشند و مانع نقد کردن آنها در مذاکرات شوند.
اینجا طرف آمریکایی از ابزار فشارهای سیاسی، رسانهای و تهدیدهای نظامی به ویژه تشدید گسترده تحریمها علی الخصوص از زمان شروع گفتگوها برای ایجاد برگردان آنها در صحنه مذاکرات استفاده میکند و دست خود را برای این کار باز میبیند و ترامپ نه در جریان مذاکرات و نه قبل از هر گونه توافق احتمالی فشار را کنار نخواهد گذاشت و حتی بعد از توافق هم در سطحی به کار خواهد گرفت.
ابزار فشار طرف ایرانی نیز در حال حاضر در همان حوزه برنامه هستهای است که از یک طرف، تقریبا در چنین شرایطی به دلایلی چندان دستان خود را برای تشدید گامهای هستهای خود از به کارگیری سانتریفیوژهای جدید گرفته تا «تهدید رسمی» به بازنگری در دکترین هستهای و دفاعی خود باز نمیبیند و از دیگر سو نیز چه بسا با هدف مدیریت تنش با اروپا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ویژه در این بازه زمانی کوتاه، راه چاره را گفتگو و نوعی همکاری برای حل برخی مسائل اختلافی ببیند تا مانع از فعالسازی مکانیسم ماشه در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات در آینده نزدیک شود.
در هر صورت، دور چهارم مذاکرات دیر یا زود برگزار میشود. با برگزاری این دور مشخص خواهد شد که دو طرف تا چه اندازه در جهت حل اختلافات و مسائل کلیدی حرکت میکنند. اما در نهایت احتمال منتهی شدن این روند پرفراز و نشیب به توافق بیشتر از عدم توافق است. در این میان هر اندازه بنبست در دیگر پروندههای مورد اهتمام ترامپ ادامه یابد، شانس توافق با ایران بیشتر میشود و عکس آن نیز موفقیت او در این پروندهها ممکن است به سختگیری بیشتر در مذاکرات با تهران برای دستیابی به توافقی بهتر و مطلوب خود بینجامد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
وزرای خارجه عمان و ایران از تعویق مذاکرات دور چهارم در فردا شنبه در رم به دلایل لجستیکی و تدارکاتی خبر دادهاند. در کنار آن هم مذاکرات امروز جمعه تهران و تروئیکای اروپایی نیز به زمان دیگری موکول شده است.
هنوز روشن نیست که چه نوع مسائل فنی باعث موکول کردن مذاکرات به روز دیگری شده است.
در عین حال شبکه المیادین نزدیک به ایران به نقل از منابع ایرانی دلایل دیگری را برای تعویق مذاکرات اعلام کرده است؛ از جمله اعتراض به «مواضع متناقض» و تلاش آمریکا برای «تغییر چارچوب کلی و مورد توافق مذاکرات».
اما اگر ادعای این منابع صحت داشته باشد و تعویق دور چهارم مذاکرات به پیشنهاد ایران بوده است، دلیلی نداشت وزارت خارجه دوشنبه گذشته اعلام کند که دور چهارم شنبه برگزار میشود.
اما تمی بروس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا دیروز گفته است: «هیچگاه زمان و مکان حضور ایالات متحده در دور چهار مذاکرات تایید نشده بود.»
این سخنان در ظاهر نشانگر تعویق مذاکرات به پیشنهاد آمریکاست، اما اگر ایران این درخواست را مطرح کرده باشد، اظهارات بروس میتواند واکنشی به آن با این مضمون باشد که آمریکا اساسا موافقت خود را درباره تاریخ دور چهارم بیان نکرده بود.
حال اگر واقعا عوامل لجستیکی و فنی موجب تعویق مذاکرات شده است، پرسش مطرح درباره ماهیت آنهاست، آیا با تغییر و تحولات در دولت آمریکا و اخراج والتز از سمت مشاور امنیت ملی و احتمال جایگزینی ویتکاف مرتبط است یا اختلافنظرها در کاخ سفید درباره ایران و ناخرسندی از روند مذاکرات یا آماده نبودن پاسخ و جمعبندی یکی از دو طرف در رابطه با مسائل مطرح شده در دور سوم مذاکرات، یا این که به فرض تعویق از جانب آمریکا این هم بخشی از سبک مذاکراتی ترامپ است که از مذاکره ابزار فشار بسازد و اعلام کند زمان را من تعیین میکنم و یا….
آنچه شائبه وجود علل دیگری دستکم در کنار دلایل فنی احتمالی را مطرح میکند، توئیت تند دونالد ترامپ تحت عنوان «هشدار» است که در آن بر توقف فوری تمام خریدهای نفت یا محصولات پتروشیمی ایران تاکید و همچنین تهدید کرده است که «هر کشور یا شخصی که هر مقدار نفت یا محصولات پتروشیمی از ایران بخرد، بلافاصله مشمول تحریمهای ثانویه خواهد شد.»
آنچه واضح و مبرهن است این که مذاکرات در دور سوم خود که مهمتر از دو دور قبلی بود، وارد مسائل بسیار چالشی شد و به تبع آن هم اختلافات ظاهرا پررنگ بوده است. یک روز قبل از شروع دور سوم مذاکرات طی یادداشتی بیان شد که ممکن است وقفهای در مذاکرات ایجاد شود که طرف آمریکایی در این مدت تلاش خواهد کرد فشار حداکثری را در ابعاد مختلف تشدید کند.
توئیت هشدار آمیز ترامپ نیز احتمالا در همین راستاست. اساسا فارغ از این که شیوه مذاکراتی ترامپ کاربست حداکثری اهرمها برای بالا بردن قدرت چانه زنی خود در گفتگوهاست، فشار از ابزارهای چانهزنی در مذاکره به ویژه میان طرفهای متخاصم و دشمن است و معمولا این طرفها تلاش میکنند که در مقابل فشارهای یکدیگر تاب آوری داشته باشند و مانع نقد کردن آنها در مذاکرات شوند.
اینجا طرف آمریکایی از ابزار فشارهای سیاسی، رسانهای و تهدیدهای نظامی به ویژه تشدید گسترده تحریمها علی الخصوص از زمان شروع گفتگوها برای ایجاد برگردان آنها در صحنه مذاکرات استفاده میکند و دست خود را برای این کار باز میبیند و ترامپ نه در جریان مذاکرات و نه قبل از هر گونه توافق احتمالی فشار را کنار نخواهد گذاشت و حتی بعد از توافق هم در سطحی به کار خواهد گرفت.
ابزار فشار طرف ایرانی نیز در حال حاضر در همان حوزه برنامه هستهای است که از یک طرف، تقریبا در چنین شرایطی به دلایلی چندان دستان خود را برای تشدید گامهای هستهای خود از به کارگیری سانتریفیوژهای جدید گرفته تا «تهدید رسمی» به بازنگری در دکترین هستهای و دفاعی خود باز نمیبیند و از دیگر سو نیز چه بسا با هدف مدیریت تنش با اروپا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ویژه در این بازه زمانی کوتاه، راه چاره را گفتگو و نوعی همکاری برای حل برخی مسائل اختلافی ببیند تا مانع از فعالسازی مکانیسم ماشه در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات در آینده نزدیک شود.
در هر صورت، دور چهارم مذاکرات دیر یا زود برگزار میشود. با برگزاری این دور مشخص خواهد شد که دو طرف تا چه اندازه در جهت حل اختلافات و مسائل کلیدی حرکت میکنند. اما در نهایت احتمال منتهی شدن این روند پرفراز و نشیب به توافق بیشتر از عدم توافق است. در این میان هر اندازه بنبست در دیگر پروندههای مورد اهتمام ترامپ ادامه یابد، شانس توافق با ایران بیشتر میشود و عکس آن نیز موفقیت او در این پروندهها ممکن است به سختگیری بیشتر در مذاکرات با تهران برای دستیابی به توافقی بهتر و مطلوب خود بینجامد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺مذاکرات کجا به مشکل خورده؟!
توئیت تند دیروز ترامپ و بیانیه «شدیدا انتقادی» امروز وزارت خارجه ایران و همچنین گفتگوی وزیر خارجه با دبیر کل سازمان ملل نشان میدهد که مذاکرات با مشکل مواجه شده است و تعویق دور چهارم آن هم میتواند انعکاسی از این مشکل باشد.
لحن این بیانیه و نیز گفتگوی عراقچی و گوترش با ادبیات طرف ایرانی در سه دور مذاکره متفاوت است و فاقد رضایتمندی نسبی قبلی و حتی خوشبینی محتاطانه نسبت به سیر مذاکرات است و بدبینی بر آن سایه افکنده است.
در این میان اما فحوای سخنان عراقچی در گفتگو با گوترش به شکلی غیر مستقیم به نوع مشکل به وجود آمده اشاره میکند؛ آنجا که خطاب به دبیر کل سازمان ملل تاکید میکند «ایران بهعنوان عضو معاهده منع اشاعه هستهای ضمن پایبندی به تعهدات خود، بر بهرهمندی ملت ایران از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز که لازمه آن انجام غنیسازی است، اصرار دارد.»
این گفته احتمالا بیانگر این است که طرف آمریکایی با اصل غنی سازی اورانیوم در ایران مخالفت کرده است و این بر خلاف آن چیزی است که ظاهرا در ابتدای مذکرات رخ داده است که گفته میشد آمریکا با غنیسازی حداقلی 3.67 درصد در داخل ایران موافقت کرده است.
همچنین میتوان حدس زد که اختلاف کلیدی دیگر پافشاری آمریکا بر انتقال ذخایر اورانیوم غنی شده به خارج و مخالفت تهران با آن است.
با این وضع باید دید که طی روزهای آینده چه راهکاری برای غلبه بر این مشکل اندیشیده میشود. نظر به این که ایران اصل غنی سازی را خط قرمز خود در مذاکرات معرفی کرده است، پافشاری آمریکا بر مخالفت خود با آن میتواند مذاکرات را با بن بست مواجه کند.در چنین حالتی احتمالا مذاکرات فعلا به حالت تعلیق بماند و تاریخ جدیدی اعلام نشود. اما در عین حال تعیین زمان دور چهارم مذاکرات و برگزاری آن میتواند نشانگر گشایشی در جهت حل این مشکل باشد.
اما فعلا برای قضاوت زود است و باید منتظر تحولات روزهای آینده ماند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
توئیت تند دیروز ترامپ و بیانیه «شدیدا انتقادی» امروز وزارت خارجه ایران و همچنین گفتگوی وزیر خارجه با دبیر کل سازمان ملل نشان میدهد که مذاکرات با مشکل مواجه شده است و تعویق دور چهارم آن هم میتواند انعکاسی از این مشکل باشد.
لحن این بیانیه و نیز گفتگوی عراقچی و گوترش با ادبیات طرف ایرانی در سه دور مذاکره متفاوت است و فاقد رضایتمندی نسبی قبلی و حتی خوشبینی محتاطانه نسبت به سیر مذاکرات است و بدبینی بر آن سایه افکنده است.
در این میان اما فحوای سخنان عراقچی در گفتگو با گوترش به شکلی غیر مستقیم به نوع مشکل به وجود آمده اشاره میکند؛ آنجا که خطاب به دبیر کل سازمان ملل تاکید میکند «ایران بهعنوان عضو معاهده منع اشاعه هستهای ضمن پایبندی به تعهدات خود، بر بهرهمندی ملت ایران از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز که لازمه آن انجام غنیسازی است، اصرار دارد.»
این گفته احتمالا بیانگر این است که طرف آمریکایی با اصل غنی سازی اورانیوم در ایران مخالفت کرده است و این بر خلاف آن چیزی است که ظاهرا در ابتدای مذکرات رخ داده است که گفته میشد آمریکا با غنیسازی حداقلی 3.67 درصد در داخل ایران موافقت کرده است.
همچنین میتوان حدس زد که اختلاف کلیدی دیگر پافشاری آمریکا بر انتقال ذخایر اورانیوم غنی شده به خارج و مخالفت تهران با آن است.
با این وضع باید دید که طی روزهای آینده چه راهکاری برای غلبه بر این مشکل اندیشیده میشود. نظر به این که ایران اصل غنی سازی را خط قرمز خود در مذاکرات معرفی کرده است، پافشاری آمریکا بر مخالفت خود با آن میتواند مذاکرات را با بن بست مواجه کند.در چنین حالتی احتمالا مذاکرات فعلا به حالت تعلیق بماند و تاریخ جدیدی اعلام نشود. اما در عین حال تعیین زمان دور چهارم مذاکرات و برگزاری آن میتواند نشانگر گشایشی در جهت حل این مشکل باشد.
اما فعلا برای قضاوت زود است و باید منتظر تحولات روزهای آینده ماند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔺جهانی شرمسار گرسنگان غزه!
پس از دو ماه محاصره همه جانبه، بحران انسانی، گرسنگی و قحطی عمدی در باریکه غزه وارد مرحلهای بسیار خطرناک و دردناک شده است و بنا به اعلام برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل و دیگر نهادهای بشردوستانه ذخایر انبارهای غزه ته کشیده و نزدیک به دو میلیون آواره و بیسرپناه در آستانه مرگ جمعی قرار دارند.
پس از این که جنگ ویرانگر و نسلکشی بیسابقه و فروریختن 90 هزار تن بمب (معادل 4 بمب اتم) کمکی به تحقق اهداف اسرائیل و نتانیاهو و پیروزی در غزه نکرد، از دو ماه پیش همه گذرگاههای این منطقه بسیار کوچک را مسدود کرده و مانع وارد شدن هر نوع مواد غذایی و دارویی شده است؛ به این امید که آنچه با قتل و کشتار و تخریب جنون آمیز به دست نیامد، با استفاده از سلاح گرسنگی و تشنگی علیه دو میلیون انسان و صدها هزار کودک و نوزاد حاصل شود.
با توجه به گزارشهای وارده از غزه اگر ظرف روزها و دو هفته آینده مواد غذایی وارد این منطقه نشود، تصاویر کودکان کشته شده بر اثر گرسنگی صفحات شبکههای تلویزیونی را پرخواهد کرد. هم اکنون نیز تصاویر کودکان گرسنه و گریان غزه در صف دریافت اندک غذایی برای خود و خانوادهشان هر وجدانی را در برابر این حجم سبعیت و قتل عام، استفاده از گرسنگی به عنوان سلاح در این سطح گسترده آن هم در قرن بیست و یکم و بیتفاوتی جهانی نسبت به این وضعیت شرمسار میکند.
اصلا تصور کنیم، اسرائیل اشغالگر نیست و این فلسطینیها هستند که اشغالگر هستند و یا این که دو طرف قبلا هیچی مشکلی با هم نداشته و حماس حمله هفتم اکتبر را از سر خوشی و سرمستی انجام داده و غزه 17 سال هم محاصره نبوده و و اساسا هم در یک دهه گذشته اسرائیل چهار پنج جنگ علیه غزه به راه نینداخته است. اصلا فرض کنیم حمله هفتم اکتبر بدون هیچ عقبهای و یک جنایت تمام عیار بوده است و کل داستان فلسطین از این تاریخ شروع شده است؛ جز این است که این حمله چهار پنج ساعت بیشتر طول نکشید؛ اما اسرائیل 19 ماه است که جنایت میکند؛ نسلکشی میکند و به گفته وزیر دفاع اسبق خود (موشه یعلون) مشغول پاکسازی نژادی است، 18 هراز کودک و 13 هزار زن را کشته است و دهها هزار زن و کودک مجروح هم به علت نبود دارو در حال مرگ تدریجی هستند.
115 بیمارستان و مرکز درمانی را ویران، 1402 پزشک و پرستار و کادر درمان و 210 خبرنگار و روزنامهنگار (بیشتر از آمار دو جنگ جهانی، جنگ ویتنام و کره و..) را ترور و 17 هزار دانشآموز و معلم را قتل عام کرده است. چاههای آب را ویران و برق منطقه را قطع کرده و کلا هیچ نشانهای از حیات و زندگی سالم باقی نگذاشته است.
در این میان، اما جهان در برابر این فاجعه تاریخ ساکت است و اگر هم اعتراضی صورت میگیرد، غالبا در کشورهای غربی است که حکومتهای آنها نیز مانند کشورهای منطقه جز محکومیت کاری نمیکنند و آمریکا هم حمایت و پشتیبانی میکند.
در سطح منطقه هم هیچ تحرک دیپلماتیکی از هیچ طرفی صورت نمیگیرد؛ انگار همه تسلیم یکهتازی اسرائیل شدهاند؛ روزانه به سوریه و لبنان حمله میکند و همه را تهدید میکند. انگار این فقط غزه است که در مقابل اسرائیل ایستاده است. در حالی که خواسته کودکان غزه ارسال ارتش و سلاح نیست، بلکه ارسال غذا و دارو است که 22 کشور عربی و 57 کشور اسلامی علی رغم این همه شعار آسمانخراش قادر به ارسال یک قوطی شیرخشک برای کودکی نیستند.
زمانی بود که حسنی مبارک متهم به همدستی و مزدوری اسرائیل میشد، اما اکنون و گذر زمان نشان داد که او برای غزه نعمت بود! نه مبارک و نه عمر سلیمان و نه مشیر طنطاوی با علم به وجود تونلهای انتقال کالا و مواد غذایی به غزه در سایه محاصره فراگیر آن، اقدامی برای تخریب آنها نکردند. اما اولین کار سیسی پس از کودتا تشدید محاصره غزه و نابودی این تونلها بود که مالکان آنها نه حماس، بلکه تاجران و مردم عادی بودند و برای واردات کالا از آنها استفاده میکردند.
در سال 2008 نیز وقتی صدها هزار نفر پس از محاصره طاقت فرسا دیوار مرزی رفح را شکستند و وارد مصر شدند، اسرائیلیها و آمریکاییها به حسنی مبارک اعتراض کردند، در پاسخ گفت که مردم گرسنه هستند و غذا میخواهند. اما امروز سیسی از بیم از دست دادن تاج و تختش جرات ارسال یک بسته غذایی از گذرگاه رفح به غزه را ندارد. مردم غزه هم این بار چون طرح کوچاندن آنها در میان است، مثل 18 سال پیش تصمیمی برای شکستن مرز مسدود شده رفح ندارند.
پیامدهای آنچه امروز در غزه میگذرد، برای دههها و چه بسا سدهها دامنگیر منطقه خواهد بود؛ حداقل آن تثبیت و فربه کردن دیکتاتوریهاست؛ چون با فروپاشی نظم اخلاقی جهانی و این حجم جنایت، دستان مستبدان برای ارتکاب جرم و جنایت بازتر خواهد شد و دیگر پس از این نسلکشی تاریخی هیچ مستبدی گوشش بدهکار اعتراضات حقوق بشری در گوشه و کنار جهان نخواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
پس از دو ماه محاصره همه جانبه، بحران انسانی، گرسنگی و قحطی عمدی در باریکه غزه وارد مرحلهای بسیار خطرناک و دردناک شده است و بنا به اعلام برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل و دیگر نهادهای بشردوستانه ذخایر انبارهای غزه ته کشیده و نزدیک به دو میلیون آواره و بیسرپناه در آستانه مرگ جمعی قرار دارند.
پس از این که جنگ ویرانگر و نسلکشی بیسابقه و فروریختن 90 هزار تن بمب (معادل 4 بمب اتم) کمکی به تحقق اهداف اسرائیل و نتانیاهو و پیروزی در غزه نکرد، از دو ماه پیش همه گذرگاههای این منطقه بسیار کوچک را مسدود کرده و مانع وارد شدن هر نوع مواد غذایی و دارویی شده است؛ به این امید که آنچه با قتل و کشتار و تخریب جنون آمیز به دست نیامد، با استفاده از سلاح گرسنگی و تشنگی علیه دو میلیون انسان و صدها هزار کودک و نوزاد حاصل شود.
با توجه به گزارشهای وارده از غزه اگر ظرف روزها و دو هفته آینده مواد غذایی وارد این منطقه نشود، تصاویر کودکان کشته شده بر اثر گرسنگی صفحات شبکههای تلویزیونی را پرخواهد کرد. هم اکنون نیز تصاویر کودکان گرسنه و گریان غزه در صف دریافت اندک غذایی برای خود و خانوادهشان هر وجدانی را در برابر این حجم سبعیت و قتل عام، استفاده از گرسنگی به عنوان سلاح در این سطح گسترده آن هم در قرن بیست و یکم و بیتفاوتی جهانی نسبت به این وضعیت شرمسار میکند.
اصلا تصور کنیم، اسرائیل اشغالگر نیست و این فلسطینیها هستند که اشغالگر هستند و یا این که دو طرف قبلا هیچی مشکلی با هم نداشته و حماس حمله هفتم اکتبر را از سر خوشی و سرمستی انجام داده و غزه 17 سال هم محاصره نبوده و و اساسا هم در یک دهه گذشته اسرائیل چهار پنج جنگ علیه غزه به راه نینداخته است. اصلا فرض کنیم حمله هفتم اکتبر بدون هیچ عقبهای و یک جنایت تمام عیار بوده است و کل داستان فلسطین از این تاریخ شروع شده است؛ جز این است که این حمله چهار پنج ساعت بیشتر طول نکشید؛ اما اسرائیل 19 ماه است که جنایت میکند؛ نسلکشی میکند و به گفته وزیر دفاع اسبق خود (موشه یعلون) مشغول پاکسازی نژادی است، 18 هراز کودک و 13 هزار زن را کشته است و دهها هزار زن و کودک مجروح هم به علت نبود دارو در حال مرگ تدریجی هستند.
115 بیمارستان و مرکز درمانی را ویران، 1402 پزشک و پرستار و کادر درمان و 210 خبرنگار و روزنامهنگار (بیشتر از آمار دو جنگ جهانی، جنگ ویتنام و کره و..) را ترور و 17 هزار دانشآموز و معلم را قتل عام کرده است. چاههای آب را ویران و برق منطقه را قطع کرده و کلا هیچ نشانهای از حیات و زندگی سالم باقی نگذاشته است.
در این میان، اما جهان در برابر این فاجعه تاریخ ساکت است و اگر هم اعتراضی صورت میگیرد، غالبا در کشورهای غربی است که حکومتهای آنها نیز مانند کشورهای منطقه جز محکومیت کاری نمیکنند و آمریکا هم حمایت و پشتیبانی میکند.
در سطح منطقه هم هیچ تحرک دیپلماتیکی از هیچ طرفی صورت نمیگیرد؛ انگار همه تسلیم یکهتازی اسرائیل شدهاند؛ روزانه به سوریه و لبنان حمله میکند و همه را تهدید میکند. انگار این فقط غزه است که در مقابل اسرائیل ایستاده است. در حالی که خواسته کودکان غزه ارسال ارتش و سلاح نیست، بلکه ارسال غذا و دارو است که 22 کشور عربی و 57 کشور اسلامی علی رغم این همه شعار آسمانخراش قادر به ارسال یک قوطی شیرخشک برای کودکی نیستند.
زمانی بود که حسنی مبارک متهم به همدستی و مزدوری اسرائیل میشد، اما اکنون و گذر زمان نشان داد که او برای غزه نعمت بود! نه مبارک و نه عمر سلیمان و نه مشیر طنطاوی با علم به وجود تونلهای انتقال کالا و مواد غذایی به غزه در سایه محاصره فراگیر آن، اقدامی برای تخریب آنها نکردند. اما اولین کار سیسی پس از کودتا تشدید محاصره غزه و نابودی این تونلها بود که مالکان آنها نه حماس، بلکه تاجران و مردم عادی بودند و برای واردات کالا از آنها استفاده میکردند.
در سال 2008 نیز وقتی صدها هزار نفر پس از محاصره طاقت فرسا دیوار مرزی رفح را شکستند و وارد مصر شدند، اسرائیلیها و آمریکاییها به حسنی مبارک اعتراض کردند، در پاسخ گفت که مردم گرسنه هستند و غذا میخواهند. اما امروز سیسی از بیم از دست دادن تاج و تختش جرات ارسال یک بسته غذایی از گذرگاه رفح به غزه را ندارد. مردم غزه هم این بار چون طرح کوچاندن آنها در میان است، مثل 18 سال پیش تصمیمی برای شکستن مرز مسدود شده رفح ندارند.
پیامدهای آنچه امروز در غزه میگذرد، برای دههها و چه بسا سدهها دامنگیر منطقه خواهد بود؛ حداقل آن تثبیت و فربه کردن دیکتاتوریهاست؛ چون با فروپاشی نظم اخلاقی جهانی و این حجم جنایت، دستان مستبدان برای ارتکاب جرم و جنایت بازتر خواهد شد و دیگر پس از این نسلکشی تاریخی هیچ مستبدی گوشش بدهکار اعتراضات حقوق بشری در گوشه و کنار جهان نخواهد بود.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺يمن و اسرائیل؛ چشمانداز درگیری!
موشک بالستیک یمنیها امروز پس از عبور از چند لایه پدافندی به فرودگاه بینالمللی اسرائیل اصابت کرد و متعاقب آن، چند هواپیمای عازم این فرودگاه در آسمان منطقه به مبدا بازگشته و چندین شرکت هواپیمایی نیز پروازهای خود را موقتا به حالت تعلیق درآوردند.
اين هفدهمین حمله موشکی حوثیها پس از نقض آتش بس در جنگ غزه توسط اسرائیل از دوم مارس است که اصابت آن به منطقه فرودگاه بن گوریون ریسک این نوع حملات را برای اسرائیل در مناطق حساس و راهبردی افزایش میدهد.
این حمله در وهله نخست نشان میدهد که دو ماه حملات شدید آمریکا و انگلیس از یک طرف تاثیری در تصمیم حوثیها و از دیگر سو توانایی موشکی آنها برای حمله به اسرائیل نداشته است. با آغاز حملات آمریکا به یمن نیز گفته شد که این حملات به دو دلیل نمیتواند در تحقق هدف خود موفق عمل کند؛ نخست این که حوثیها فارغ از خصوصیات فکری و ایدئولوژیک آنها با وجود این که بر بخش بزرگی از یمن حکومت میکنند و دولت صنعا را تشکیل دادهاند، اما همچنان منطق «نهضت» و «تشکیلات چریکی» بر آنها حاکم است و به عبارتی دیگر «دولتی» و بر اساس منطق سود و زیان مادی نمیاندیشند و با همین منطق هم 7 سال در مقابل ائتلاف عربستان و امارات دوام آوردند.
اما دلیل دوم این است که آمریکا و اسرائیل اندوخته اطلاعاتی و امنیتی قابل توجهی درباره حوثیها ندارند و اساسا اسرائیل تصور نمیکرد که روزی از سمت یمن در فاصله دو هزار کیلومتری هدف حمله موشکی قرار گیرد و به همین خاطر موساد تمرکزی روی آن نداشت و در این 19 ماه جنگ غزه هم نتوانست این نقص را جبران و اطلاعاتی دقیق درباره مکان رهبران و سایتهای موشکی آنها به دست آورد.
اما بر خلاف حوثیها، الگوی تصمیمگیری و رفتاری حزب الله لبنان از یک سو تشکیلاتی ـ دولتی بود و از دیگر سو هم رخنه و نفوذ امنیتی مسبب ضربات سنگین و وضعیت کنونی آن شد. به تبع آن، نیمه تشکیلاتی و نهضتی حزب الله موجب ورود آن در سطح محدودی در جنگ غزه شد و نیمه دولتی آن مانع افزایش این سطح شد تا این که طرف اسرائیلی با کاربست حفرههای امنیتی جنگ تمام عیار غافلگیر کنندهای به راه انداخت.
بر این اساس گفته میشود که حزب الله یا باید کاملا دولتی رفتار میکرد و از ابتدا قید ورود به جنگ در هر سطحی را میزد که البته با توجه به حجم نفوذ اطلاعاتی باز تضمینی نبود که دچار این وضعیت نشود و بعید بود که اسرائیل این فرصت را در آینده برای راهاندازی جنگی تمام عیار از دست بدهد.
اکنون پرسش این است که پس از حمله موشکی امروز چه اتفاقی میافتد؟ این حمله در وهله اول در کنار تلفات چند روز اخیر در غزه پس از گذار تدریجی از بمباران فشرده دو ماهه به درگیری زمینی تدریجی با نیروهای حماس، دردسرهای داخلی نتانیاهو را تشدید میکند که برنامه خود برای «تغییر خاورمیانه» را در سایه تداوم بن بست در جنگ غزه، حملات یمن و دیپلماسی ترامپ با ایران در وضعیتی قفل شده و محاق میبیند.
از این رو، احتمال حمله مستقیم و شدید اسرائیل به یمن در ساعات آینده با تمرکز بر اهداف اقتصادی وجود دارد؛ البته این حمله هم منوط به موافقت دولت ترامپ است.
اما حملات احتمالی اسرائیل به علت مسافت زیاد بعید است که بتواند فراتر از نتایج حملات آمریکا و انگلیس عمل کند. به نظر میرسد که خود اسرائیل و آمریکا به این جمع بندی رسیدهاند که حملات هوایی به یمن باعث توقف حملات آنها نمیشود و آمریکا هم بسیار بعید است که نیروی زمینی را درگیر جنگ کند و عربستان هم دیگر قصد درگیر شدن دوباره در جنگ یمن را ندارد.
بنابراین برای تحقق هدف خود در یمن به تهدید و فشار بر ایران روی آوردهاند. هشدار چند روز قبل وزیر دفاع آمریکا به ایران در رابطه با حمایت از صنعا و درخواست امروز بنیگانتز برای حمله به خود ایران در واکنش به حمله موشکی امروز در این راستاست.
نتانیاهو که فعلا ناراضی از رويكرد خارومیانهای ترامپ است، احتمالا تلاش بیشتری کند که ترامپ را به تشدید تنش با تهران مجاب کند؛ اما رئیس جمهور آمریکا به ویژه در آستانه سفر خود به منطقه بعید است که «فعلا» بخواهد تنشها را تشدید کند.
در مقابل باید دید که رهبران شیخنشینهای عرب در خلیج فارس در دیدار خود در ریاض با ترامپ میتوانند او را مجاب کنند که کلید حل چالش یمن و مهار تنشها در منطقه و پیشبرد سیاستهایش مجبور ساختن نتانیاهو به پایان جنگ غزه است یا خیر. به نوعی چشمانداز کنترل و تشدید تنش در منطقه بسته به سفر ترامپ و ما حصل کشمکش غیر مستقیم نتانیاهو و رهبران این کشورها به ویژه قطر برای تاثیرگذاری بر او است. تا ببینیم چه میشود؛ اما در حال حاضر احتمالا اسرائیل بیشتر بر خرابکاری و اقداماتی دیگر در ایران تمرکز کند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
موشک بالستیک یمنیها امروز پس از عبور از چند لایه پدافندی به فرودگاه بینالمللی اسرائیل اصابت کرد و متعاقب آن، چند هواپیمای عازم این فرودگاه در آسمان منطقه به مبدا بازگشته و چندین شرکت هواپیمایی نیز پروازهای خود را موقتا به حالت تعلیق درآوردند.
اين هفدهمین حمله موشکی حوثیها پس از نقض آتش بس در جنگ غزه توسط اسرائیل از دوم مارس است که اصابت آن به منطقه فرودگاه بن گوریون ریسک این نوع حملات را برای اسرائیل در مناطق حساس و راهبردی افزایش میدهد.
این حمله در وهله نخست نشان میدهد که دو ماه حملات شدید آمریکا و انگلیس از یک طرف تاثیری در تصمیم حوثیها و از دیگر سو توانایی موشکی آنها برای حمله به اسرائیل نداشته است. با آغاز حملات آمریکا به یمن نیز گفته شد که این حملات به دو دلیل نمیتواند در تحقق هدف خود موفق عمل کند؛ نخست این که حوثیها فارغ از خصوصیات فکری و ایدئولوژیک آنها با وجود این که بر بخش بزرگی از یمن حکومت میکنند و دولت صنعا را تشکیل دادهاند، اما همچنان منطق «نهضت» و «تشکیلات چریکی» بر آنها حاکم است و به عبارتی دیگر «دولتی» و بر اساس منطق سود و زیان مادی نمیاندیشند و با همین منطق هم 7 سال در مقابل ائتلاف عربستان و امارات دوام آوردند.
اما دلیل دوم این است که آمریکا و اسرائیل اندوخته اطلاعاتی و امنیتی قابل توجهی درباره حوثیها ندارند و اساسا اسرائیل تصور نمیکرد که روزی از سمت یمن در فاصله دو هزار کیلومتری هدف حمله موشکی قرار گیرد و به همین خاطر موساد تمرکزی روی آن نداشت و در این 19 ماه جنگ غزه هم نتوانست این نقص را جبران و اطلاعاتی دقیق درباره مکان رهبران و سایتهای موشکی آنها به دست آورد.
اما بر خلاف حوثیها، الگوی تصمیمگیری و رفتاری حزب الله لبنان از یک سو تشکیلاتی ـ دولتی بود و از دیگر سو هم رخنه و نفوذ امنیتی مسبب ضربات سنگین و وضعیت کنونی آن شد. به تبع آن، نیمه تشکیلاتی و نهضتی حزب الله موجب ورود آن در سطح محدودی در جنگ غزه شد و نیمه دولتی آن مانع افزایش این سطح شد تا این که طرف اسرائیلی با کاربست حفرههای امنیتی جنگ تمام عیار غافلگیر کنندهای به راه انداخت.
بر این اساس گفته میشود که حزب الله یا باید کاملا دولتی رفتار میکرد و از ابتدا قید ورود به جنگ در هر سطحی را میزد که البته با توجه به حجم نفوذ اطلاعاتی باز تضمینی نبود که دچار این وضعیت نشود و بعید بود که اسرائیل این فرصت را در آینده برای راهاندازی جنگی تمام عیار از دست بدهد.
اکنون پرسش این است که پس از حمله موشکی امروز چه اتفاقی میافتد؟ این حمله در وهله اول در کنار تلفات چند روز اخیر در غزه پس از گذار تدریجی از بمباران فشرده دو ماهه به درگیری زمینی تدریجی با نیروهای حماس، دردسرهای داخلی نتانیاهو را تشدید میکند که برنامه خود برای «تغییر خاورمیانه» را در سایه تداوم بن بست در جنگ غزه، حملات یمن و دیپلماسی ترامپ با ایران در وضعیتی قفل شده و محاق میبیند.
از این رو، احتمال حمله مستقیم و شدید اسرائیل به یمن در ساعات آینده با تمرکز بر اهداف اقتصادی وجود دارد؛ البته این حمله هم منوط به موافقت دولت ترامپ است.
اما حملات احتمالی اسرائیل به علت مسافت زیاد بعید است که بتواند فراتر از نتایج حملات آمریکا و انگلیس عمل کند. به نظر میرسد که خود اسرائیل و آمریکا به این جمع بندی رسیدهاند که حملات هوایی به یمن باعث توقف حملات آنها نمیشود و آمریکا هم بسیار بعید است که نیروی زمینی را درگیر جنگ کند و عربستان هم دیگر قصد درگیر شدن دوباره در جنگ یمن را ندارد.
بنابراین برای تحقق هدف خود در یمن به تهدید و فشار بر ایران روی آوردهاند. هشدار چند روز قبل وزیر دفاع آمریکا به ایران در رابطه با حمایت از صنعا و درخواست امروز بنیگانتز برای حمله به خود ایران در واکنش به حمله موشکی امروز در این راستاست.
نتانیاهو که فعلا ناراضی از رويكرد خارومیانهای ترامپ است، احتمالا تلاش بیشتری کند که ترامپ را به تشدید تنش با تهران مجاب کند؛ اما رئیس جمهور آمریکا به ویژه در آستانه سفر خود به منطقه بعید است که «فعلا» بخواهد تنشها را تشدید کند.
در مقابل باید دید که رهبران شیخنشینهای عرب در خلیج فارس در دیدار خود در ریاض با ترامپ میتوانند او را مجاب کنند که کلید حل چالش یمن و مهار تنشها در منطقه و پیشبرد سیاستهایش مجبور ساختن نتانیاهو به پایان جنگ غزه است یا خیر. به نوعی چشمانداز کنترل و تشدید تنش در منطقه بسته به سفر ترامپ و ما حصل کشمکش غیر مستقیم نتانیاهو و رهبران این کشورها به ویژه قطر برای تاثیرگذاری بر او است. تا ببینیم چه میشود؛ اما در حال حاضر احتمالا اسرائیل بیشتر بر خرابکاری و اقداماتی دیگر در ایران تمرکز کند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ و دشواری تحلیل!
یکی از اشکالات رایج در امر تحلیل تکیه صرف بر خبر است؛ بدون شک خبر نقش مهمی دارد، اما بیتوجهی به دیگر ارکان تحلیل و شناخت عمیق پیشینی -که آن هم ساز و کار اصولی و علمی خود را دارد- باعث میشود تحلیلگر هر لحظه متناسب با اخبار که بعضا هم حتی از یک منبع ضد و نقیض هستند، تحلیلی ارائه دهد و مکررا مبتلا به تناقضگویی و پیشبینیهای اشتباه شود.
مثلا بدون شناختی کلی، اگر امروز ترامپ تهدید نظامی کند، آن را حمل بر قطعیت وقوع جنگ کند و وقتی ترامپ ساعتی بعد یا چند روز بعد از توافق نزدیک سخن بگوید، آن را نویدبخش صلح و آشتی بپندارد.
در گذشته تجزیه و تحلیل مواضع و سخنان روسای پیشین آمریکا و سیاستهای آنها و پیشبینی آن بر اساس پارامترهای شناخته شده آسانتر بود. قبلا در این خصوص روانشناختی شخصیت رئیس جمهور آمریکا نقشی فرعی داشت، اما امروز عنصر شخصیتی ترامپ مهمترین پارامتر در تحلیل سیاستهای رئیس جمهور آمریکاست. علت هم این است که خلق و خوی پیچیده ترامپ مهمترین عامل جهت دهنده به سیاست و رفتارش است.
اما شناخت خلق و روان ترامپ نیز بسیار دشوار است؛ چون اساسا تیپ شخصیتی ثابتی ندارد و به تبع آن هم در موضوع واحدی موضع و رفتاری یکسان ندارد. البته جدا از این که این رفتار بخشی از ذات اوست، تا حدود زیادی هم در این کار تعمد دارد. از این رو، نباید سخنان و مواضع او را چون گزارهای قطعی پنداشت.
اگر شناختی کلی از کلیات رفتار و طرز فکر او نداشته باشیم، هر لحظه و هر روز با هر اظهارنظر جدید او درباره یک موضوع باید به شکلی متفاوت تفسیر و تحلیل کنیم و دچار تناقض شویم. تا این لحظه میتوان گفت که سه امرِ کلیِ جهت دهنده سیاست کلان ترامپ در قبال ایران تا حدودی -و نه کاملا- روشن است:
1ـ به دنبال جنگ نیست؛ اما این بدان معنا نیست که هر گونه حملهای منتفی است؛ بلکه تحت شرایطی ممکن است برای بالا بردن دز فشار به اسرائیل چراغ سبزی نشان دهد که حملات ایذایی محدودی انجام گیرد، البته اگر قبلش مطمئن باشد که منجر به جنگ نخواهد شد.
2ـ به دنبال توافق به عنوان یک اولویت است؛ این هم بدان معنا نیست که هر توافقی را میپذیرد و یا به توافق احتمالی تمام و کمال عمل خواهد کرد.
3ـ در رویکرد خود در قبال تهران چندان در گیر و دار مشکلات و مسائل تاریخی فیما بین نیست.
تا اینجا، صرف شروع دیپلماسی با ایران یک امر و پالس مثبت است و در راستای همان اولویت او برای توافق است. اما مساله کلیدی این است که چه توافقی میخواهد. این را هم باید درک کرد که تصویر و روایت برای او بسیار حائز اهمیت است و به همین خاطر میخواهد با اعمال مستمر تحریمها، تهدیدها و مواضعی حداکثری فضای بیرونی مذاکرات و نه لزوما فقط فضای میز مذاکره را تحت الشعاع قرار دهد که البته این رفتار او جدا از این که تلاشی برای به تصویر کشیدن مذاکره با ایران از موضع قدرت است، بلکه این رفتار او نوعی چانه زنی مذاکراتی نیز هست.
اما اگر او زمانی فکر کند که مذاکره با ایران به دلایلی تصویری ضعیف از او نشان میدهد، ممکن است حتی وسط راه و برای مدتی قید آن را هم بزند؛ به ویژه اگر در پروندههای مهمی چون جنگ اوکراین با برقراری صلح توفیق کلانی به دست آورد.
یا حتی ممکن است زمانی هم اگر توافقی حاصل شود و اگر او نتواند تصویری برنده از آن در مقابل مخالفان بسازد، در مسیر اجرا برای جبران تعلل کند.
اما در عین حال هم نباید فراموش کرد که ترامپ دوست دارد از کاه، کوه و از هیچ، دستاوردی بزرگ بسازد؛ نمونه آن کارنامه صد روز نخست ریاست جمهوری دوم اوست. در حالی که در هر دو عرصه اقتصادی و پروندههای سیاست خارجی دستاورد خاصی نداشته و در پسرفت هم بوده است، اما با آب و تاب تبلیغ میکند و میگوید که در این صد روز به اندازه صد سال و دهها رئیس جمهور کار کرده است.
از این رو، هم بعید نیست که فردا روزی توافقی با ایران تقریبا در سطح همان برجام با تغیراتی امضا کند و برای خلق همان تصویر برنده مانور دهد و بگوید تنها کسی بوده است که مانع دستیابی ایران به سلاح اتمی شده است و در آن هنگام هم مقصود خود از برچیدن برنامه هستهای ایران را برنامه هستهای نظامی اعلام کند.
ترامپ همین است؛ واقعا برخی اوقات خودش هم از رفتار پیچیدهای که دارد سردرگم میشود. حتی نتانیاهو را هم سرکار گذاشته است و دیروز روزنامه اسرائیل هیوم نوشت که بیبی در گفتگو با نزدیکانش نسبت به سیاست خاورمیانهای ترامپ اظهار ناخرسندی کرده و گفته است که رفتارش با حرفهایی که او در نشست خصوصی میزند، مطابقت ندارد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
یکی از اشکالات رایج در امر تحلیل تکیه صرف بر خبر است؛ بدون شک خبر نقش مهمی دارد، اما بیتوجهی به دیگر ارکان تحلیل و شناخت عمیق پیشینی -که آن هم ساز و کار اصولی و علمی خود را دارد- باعث میشود تحلیلگر هر لحظه متناسب با اخبار که بعضا هم حتی از یک منبع ضد و نقیض هستند، تحلیلی ارائه دهد و مکررا مبتلا به تناقضگویی و پیشبینیهای اشتباه شود.
مثلا بدون شناختی کلی، اگر امروز ترامپ تهدید نظامی کند، آن را حمل بر قطعیت وقوع جنگ کند و وقتی ترامپ ساعتی بعد یا چند روز بعد از توافق نزدیک سخن بگوید، آن را نویدبخش صلح و آشتی بپندارد.
در گذشته تجزیه و تحلیل مواضع و سخنان روسای پیشین آمریکا و سیاستهای آنها و پیشبینی آن بر اساس پارامترهای شناخته شده آسانتر بود. قبلا در این خصوص روانشناختی شخصیت رئیس جمهور آمریکا نقشی فرعی داشت، اما امروز عنصر شخصیتی ترامپ مهمترین پارامتر در تحلیل سیاستهای رئیس جمهور آمریکاست. علت هم این است که خلق و خوی پیچیده ترامپ مهمترین عامل جهت دهنده به سیاست و رفتارش است.
اما شناخت خلق و روان ترامپ نیز بسیار دشوار است؛ چون اساسا تیپ شخصیتی ثابتی ندارد و به تبع آن هم در موضوع واحدی موضع و رفتاری یکسان ندارد. البته جدا از این که این رفتار بخشی از ذات اوست، تا حدود زیادی هم در این کار تعمد دارد. از این رو، نباید سخنان و مواضع او را چون گزارهای قطعی پنداشت.
اگر شناختی کلی از کلیات رفتار و طرز فکر او نداشته باشیم، هر لحظه و هر روز با هر اظهارنظر جدید او درباره یک موضوع باید به شکلی متفاوت تفسیر و تحلیل کنیم و دچار تناقض شویم. تا این لحظه میتوان گفت که سه امرِ کلیِ جهت دهنده سیاست کلان ترامپ در قبال ایران تا حدودی -و نه کاملا- روشن است:
1ـ به دنبال جنگ نیست؛ اما این بدان معنا نیست که هر گونه حملهای منتفی است؛ بلکه تحت شرایطی ممکن است برای بالا بردن دز فشار به اسرائیل چراغ سبزی نشان دهد که حملات ایذایی محدودی انجام گیرد، البته اگر قبلش مطمئن باشد که منجر به جنگ نخواهد شد.
2ـ به دنبال توافق به عنوان یک اولویت است؛ این هم بدان معنا نیست که هر توافقی را میپذیرد و یا به توافق احتمالی تمام و کمال عمل خواهد کرد.
3ـ در رویکرد خود در قبال تهران چندان در گیر و دار مشکلات و مسائل تاریخی فیما بین نیست.
تا اینجا، صرف شروع دیپلماسی با ایران یک امر و پالس مثبت است و در راستای همان اولویت او برای توافق است. اما مساله کلیدی این است که چه توافقی میخواهد. این را هم باید درک کرد که تصویر و روایت برای او بسیار حائز اهمیت است و به همین خاطر میخواهد با اعمال مستمر تحریمها، تهدیدها و مواضعی حداکثری فضای بیرونی مذاکرات و نه لزوما فقط فضای میز مذاکره را تحت الشعاع قرار دهد که البته این رفتار او جدا از این که تلاشی برای به تصویر کشیدن مذاکره با ایران از موضع قدرت است، بلکه این رفتار او نوعی چانه زنی مذاکراتی نیز هست.
اما اگر او زمانی فکر کند که مذاکره با ایران به دلایلی تصویری ضعیف از او نشان میدهد، ممکن است حتی وسط راه و برای مدتی قید آن را هم بزند؛ به ویژه اگر در پروندههای مهمی چون جنگ اوکراین با برقراری صلح توفیق کلانی به دست آورد.
یا حتی ممکن است زمانی هم اگر توافقی حاصل شود و اگر او نتواند تصویری برنده از آن در مقابل مخالفان بسازد، در مسیر اجرا برای جبران تعلل کند.
اما در عین حال هم نباید فراموش کرد که ترامپ دوست دارد از کاه، کوه و از هیچ، دستاوردی بزرگ بسازد؛ نمونه آن کارنامه صد روز نخست ریاست جمهوری دوم اوست. در حالی که در هر دو عرصه اقتصادی و پروندههای سیاست خارجی دستاورد خاصی نداشته و در پسرفت هم بوده است، اما با آب و تاب تبلیغ میکند و میگوید که در این صد روز به اندازه صد سال و دهها رئیس جمهور کار کرده است.
از این رو، هم بعید نیست که فردا روزی توافقی با ایران تقریبا در سطح همان برجام با تغیراتی امضا کند و برای خلق همان تصویر برنده مانور دهد و بگوید تنها کسی بوده است که مانع دستیابی ایران به سلاح اتمی شده است و در آن هنگام هم مقصود خود از برچیدن برنامه هستهای ایران را برنامه هستهای نظامی اعلام کند.
ترامپ همین است؛ واقعا برخی اوقات خودش هم از رفتار پیچیدهای که دارد سردرگم میشود. حتی نتانیاهو را هم سرکار گذاشته است و دیروز روزنامه اسرائیل هیوم نوشت که بیبی در گفتگو با نزدیکانش نسبت به سیاست خاورمیانهای ترامپ اظهار ناخرسندی کرده و گفته است که رفتارش با حرفهایی که او در نشست خصوصی میزند، مطابقت ندارد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺غافلگیری ترامپ و خبر مهمش!
رئیس جمهور آمریکا امروز باز همه را غافلگیر کرد و در دیدار با نخست وزیر کانادا در حالی که او انتظار داشت، از مسائل فیمابین بگوید، اما ترامپ با ادبیات خاص خودش از آتشبس با حوثیها خبر داد و در عین حال هم گفت که قبل از سفرش به خاورمیانه خبر مهمی را اعلام خواهد کرد. وقتی ترامپ میگوید قبل از سفر به خاورمیانه این خبر را اعلام میکند، بدان معناست که جنس این خبر در ارتباط با پروندهای مهم در این منطقه باشد.
متعاقب اظهارات ترامپ، وزارت خارجه عمان اعلام کرد که در مذاکراتی با هدایت ویتکاف در عمان توافق آتشبس میان آمریکا و یمن انجام شده است که به موجب آن دو طرف حملات علیه یکدیگر را از جمله کشتیهای آمریکا در آبهای منطقه متوقف خواهند کرد.
این گونه پیداست که حمله موشکی حوثیها به فرودگاه بین المللی اسرائیل در بحبوحه مذاکرات با آمریکا در عمان انجام شده است؛ به این معنا که ترامپ پس از این حمله حوثیها به مذاکرات با آنها ادامه داد و حتی آن را و لو موقتا متوقف نکرد.
فعلا بنا به اعلام منابع رسانهای اسرائیلی مقامات اسرائیل نیز از سخنان ترامپ درباره توافق با یمن غافلگیر شدهاند.
در کنار آن هم هنوز روشن نیست که توقف حملات از یمن به اسرائیل نیز بخشی از این توافق آتش بس هست یا نه. بسیار بعید است که حوثیها بدون پایان جنگ غزه حملات خود را به اسرائیل متوقف کنند و از این رو این توافق از دو حالت خارج نیست.
نخست این که صرفا توافقی آمریکایی یمنی است و شامل اسرائیل نمیشود.
اعلام وزارت خارجه آمریکا مبنی بر این که توافق با حوثیها فقط شامل توقف حملات به کشتیها در دریای سرخ در مقابل توقف حملات آمریکاست، موید این احتمال است.
در این حالت میتوان گفت ترامپ اسرائیل را دور زده و صرفا توافقی دو جانبه با صنعا امضا کرده است که در این صورت، این اتفاق شکست بزرگی و خبر بدی برای نتانیاهو است.
احتمال دوم این که این توافق به نوعی شامل توقف حملات حوثیها به اسرائیل نیز و لو بعد از مدتی دیگر میشود که در این صورت، به احتمال زیاد با شمول توقف جنگ غزه خواهد بود؛ چون چنان که گفته شد، انصارالله یمن بعید است بدون پایان این جنگ حملات خود را به اسرائیل متوقف کند؛ حملاتی که از دیروز طبق اعلام آنها وارد فاز محاصره هوایی اسرائیل از طریق تداوم حملات به فرودگاه بن گوریون در واکنش به تصمیم دولت نتانیاهو برای گسترش حمله زمینی به نوار غزه شده است.
اما در رابطه با معمای «خبر مهم» ترامپ هم که میخواهد قبل از عزیمتش به عربستان چند احتمال را میتوان مطرح کرد؛ نخست این که این خبر ممکن است اعلام آتشبس در جنگ غزه یا پایان آن است.
البته اینجا این پرسش مطرح میشود که اگر ترامپ میخواهد آتشبس در غزه و پایان جنگ را اعلام کند که با این کار حملات حوثیها هم خود به خود بدون توافقی متوقف میشود. پس چرا خود را در معذوریت چنین توافقی قرار دهد که فی نفسه نشانگر شکست حملات آمریکا در یمن است.
اما احتمال دوم درباره خبر ترامپ این که ممکن است که درباره مذاکرات با عربستان برای پیوستن آن به توافق ابراهیم و پروژه عادیسازی روابط با اسرائیل باشد.
اما این اتفاق هم بدون پایان جنگ غزه میسر نیست؛ چون دستکم بدون توقف این جنگ به عنوان «محملی آبرومندانه» برای ریاض برای این عادیسازی پس از عدم تحقق شرط تشکیل کشور فلسطین ضربه سنگینی به وجهه آن میزند.
کما این که اگر ترامپ پایان جنگ غزه را اعلام کند، به احتمال زیاد بخشی از معامله با عربستان ومحملسازی برای پیوستن آن به توافق ابراهیم باشد.
در کل اگر هم تحول مهمی درباره پیوستن عربستان به پروژه عادیسازی روابط با اسرائیل اتفاق افتاده باشد، منطقی این است که باید در سفر یا بعد از آن اعلام نشود نه قبل از آن.
احتمال سوم درباره ماهیت «خبر مهم» ترامپ نیز این است که ممکن است در ارتباط با ایران و تحولات مذاکرات با آن باشد. در این صورت، آیا ترامپ میخواهد درباره مذاکرات و توافق احتمالی مطلب مهمی را اعلام کند؟
در کل اگر هم خبر مهم ترامپ ارتباط مستقیمی با ایران نداشته باشد، اما همین توافق دولتش با حوثیها میتواند تسهیلگر توافق با ایران را نیز باشد.
به هر حال، ایران نظر به جنس روابطش با صنعا طرف سوم مذاکرات حوثیها و ویتکاف در مسقط و همچنین توافق دو طرف است و دستکم این توافق بدون نظر مساعد آن به دست نیامده است.
اما احتمال دیگر هم این که ترامپ چه بسا خبری را اعلام کند که از نظر او مهم باشد، اما عملا از نگاه ناظران چنین نباشد.
فعلا باید منتظر باشیم
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
رئیس جمهور آمریکا امروز باز همه را غافلگیر کرد و در دیدار با نخست وزیر کانادا در حالی که او انتظار داشت، از مسائل فیمابین بگوید، اما ترامپ با ادبیات خاص خودش از آتشبس با حوثیها خبر داد و در عین حال هم گفت که قبل از سفرش به خاورمیانه خبر مهمی را اعلام خواهد کرد. وقتی ترامپ میگوید قبل از سفر به خاورمیانه این خبر را اعلام میکند، بدان معناست که جنس این خبر در ارتباط با پروندهای مهم در این منطقه باشد.
متعاقب اظهارات ترامپ، وزارت خارجه عمان اعلام کرد که در مذاکراتی با هدایت ویتکاف در عمان توافق آتشبس میان آمریکا و یمن انجام شده است که به موجب آن دو طرف حملات علیه یکدیگر را از جمله کشتیهای آمریکا در آبهای منطقه متوقف خواهند کرد.
این گونه پیداست که حمله موشکی حوثیها به فرودگاه بین المللی اسرائیل در بحبوحه مذاکرات با آمریکا در عمان انجام شده است؛ به این معنا که ترامپ پس از این حمله حوثیها به مذاکرات با آنها ادامه داد و حتی آن را و لو موقتا متوقف نکرد.
فعلا بنا به اعلام منابع رسانهای اسرائیلی مقامات اسرائیل نیز از سخنان ترامپ درباره توافق با یمن غافلگیر شدهاند.
در کنار آن هم هنوز روشن نیست که توقف حملات از یمن به اسرائیل نیز بخشی از این توافق آتش بس هست یا نه. بسیار بعید است که حوثیها بدون پایان جنگ غزه حملات خود را به اسرائیل متوقف کنند و از این رو این توافق از دو حالت خارج نیست.
نخست این که صرفا توافقی آمریکایی یمنی است و شامل اسرائیل نمیشود.
اعلام وزارت خارجه آمریکا مبنی بر این که توافق با حوثیها فقط شامل توقف حملات به کشتیها در دریای سرخ در مقابل توقف حملات آمریکاست، موید این احتمال است.
در این حالت میتوان گفت ترامپ اسرائیل را دور زده و صرفا توافقی دو جانبه با صنعا امضا کرده است که در این صورت، این اتفاق شکست بزرگی و خبر بدی برای نتانیاهو است.
احتمال دوم این که این توافق به نوعی شامل توقف حملات حوثیها به اسرائیل نیز و لو بعد از مدتی دیگر میشود که در این صورت، به احتمال زیاد با شمول توقف جنگ غزه خواهد بود؛ چون چنان که گفته شد، انصارالله یمن بعید است بدون پایان این جنگ حملات خود را به اسرائیل متوقف کند؛ حملاتی که از دیروز طبق اعلام آنها وارد فاز محاصره هوایی اسرائیل از طریق تداوم حملات به فرودگاه بن گوریون در واکنش به تصمیم دولت نتانیاهو برای گسترش حمله زمینی به نوار غزه شده است.
اما در رابطه با معمای «خبر مهم» ترامپ هم که میخواهد قبل از عزیمتش به عربستان چند احتمال را میتوان مطرح کرد؛ نخست این که این خبر ممکن است اعلام آتشبس در جنگ غزه یا پایان آن است.
البته اینجا این پرسش مطرح میشود که اگر ترامپ میخواهد آتشبس در غزه و پایان جنگ را اعلام کند که با این کار حملات حوثیها هم خود به خود بدون توافقی متوقف میشود. پس چرا خود را در معذوریت چنین توافقی قرار دهد که فی نفسه نشانگر شکست حملات آمریکا در یمن است.
اما احتمال دوم درباره خبر ترامپ این که ممکن است که درباره مذاکرات با عربستان برای پیوستن آن به توافق ابراهیم و پروژه عادیسازی روابط با اسرائیل باشد.
اما این اتفاق هم بدون پایان جنگ غزه میسر نیست؛ چون دستکم بدون توقف این جنگ به عنوان «محملی آبرومندانه» برای ریاض برای این عادیسازی پس از عدم تحقق شرط تشکیل کشور فلسطین ضربه سنگینی به وجهه آن میزند.
کما این که اگر ترامپ پایان جنگ غزه را اعلام کند، به احتمال زیاد بخشی از معامله با عربستان ومحملسازی برای پیوستن آن به توافق ابراهیم باشد.
در کل اگر هم تحول مهمی درباره پیوستن عربستان به پروژه عادیسازی روابط با اسرائیل اتفاق افتاده باشد، منطقی این است که باید در سفر یا بعد از آن اعلام نشود نه قبل از آن.
احتمال سوم درباره ماهیت «خبر مهم» ترامپ نیز این است که ممکن است در ارتباط با ایران و تحولات مذاکرات با آن باشد. در این صورت، آیا ترامپ میخواهد درباره مذاکرات و توافق احتمالی مطلب مهمی را اعلام کند؟
در کل اگر هم خبر مهم ترامپ ارتباط مستقیمی با ایران نداشته باشد، اما همین توافق دولتش با حوثیها میتواند تسهیلگر توافق با ایران را نیز باشد.
به هر حال، ایران نظر به جنس روابطش با صنعا طرف سوم مذاکرات حوثیها و ویتکاف در مسقط و همچنین توافق دو طرف است و دستکم این توافق بدون نظر مساعد آن به دست نیامده است.
اما احتمال دیگر هم این که ترامپ چه بسا خبری را اعلام کند که از نظر او مهم باشد، اما عملا از نگاه ناظران چنین نباشد.
فعلا باید منتظر باشیم
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺توافق ترامپ و صنعا؛ چرا اکنون؟!
به نظر میرسد که در توافق دولت ترامپ و حوثیها عامل زمان نقش مهمی ایفا کرده است و این عامل هم به سفر رئیس جمهور آمریکا به منطقه باز میگردد که در سایه تهدیدهای قبلی حوثیها در امنیت کامل انجام شود.
در کل، عوامل متعددی میتواند آمریکا را به توافق با حوثیها برای توقف دو جانبه حملات سوق داده باشد، از سفر ترامپ به منطقه در هفته آینده گرفته تا هرینههای بالای حمله به یمن، افزایش ریسک حملات حوثیها برای کشتیهای تجاری آمریکا و نیروی دریایی آن در منطقه به ویژه پس از سقوط جنگنده F18 بر روی عرش ناو هواپیمابر آمریکا
اما فرصا اگر ضرورت زمانی ناشی از سفر ترامپ تنها عامل و پیشران او برای این توافق غیر منتظره بوده باشد و در ادامه در یکی دو هفته آتی جنگ غزه و به تبع آن حملات یمن به اسرائیل نیز متوقف نشود، میتوان گفت که احتمالا توافق موقتی و چه بسا ترفند ترامپ صرفا برای تامین کامل سفر خود به منطقه باشد.
در این صورت احتمال از سرگیری حملات آمریکا به یمن پس از بازگشت او از منطقه وجود دارد؛ اما اگر در کنار عامل زمان عوامل دیگری همچون هزینههای سنگین حملات مستمر به یمن نیز در تصمیمگیری ترامپ نقش موثری ایفا کرده باشد، میتوان انتظار داشت که توافق پایدار بماند.
در این میان، چه بسا «خبر مهمی» که ترامپ میخواهد به زودی اعلام کند، تصویر بهتری درباره دورنمایی توافق با یمن ارائه دهد.
اما اگر این خبر در حد اعلام از سرگیری ارسال کمکها به نوار غزه پس از توقف آن بیش از دو ماه بدون پایان جنگ باشد، تاثیر خاصی بر آینده توافق پیشگفته ندارد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
به نظر میرسد که در توافق دولت ترامپ و حوثیها عامل زمان نقش مهمی ایفا کرده است و این عامل هم به سفر رئیس جمهور آمریکا به منطقه باز میگردد که در سایه تهدیدهای قبلی حوثیها در امنیت کامل انجام شود.
در کل، عوامل متعددی میتواند آمریکا را به توافق با حوثیها برای توقف دو جانبه حملات سوق داده باشد، از سفر ترامپ به منطقه در هفته آینده گرفته تا هرینههای بالای حمله به یمن، افزایش ریسک حملات حوثیها برای کشتیهای تجاری آمریکا و نیروی دریایی آن در منطقه به ویژه پس از سقوط جنگنده F18 بر روی عرش ناو هواپیمابر آمریکا
اما فرصا اگر ضرورت زمانی ناشی از سفر ترامپ تنها عامل و پیشران او برای این توافق غیر منتظره بوده باشد و در ادامه در یکی دو هفته آتی جنگ غزه و به تبع آن حملات یمن به اسرائیل نیز متوقف نشود، میتوان گفت که احتمالا توافق موقتی و چه بسا ترفند ترامپ صرفا برای تامین کامل سفر خود به منطقه باشد.
در این صورت احتمال از سرگیری حملات آمریکا به یمن پس از بازگشت او از منطقه وجود دارد؛ اما اگر در کنار عامل زمان عوامل دیگری همچون هزینههای سنگین حملات مستمر به یمن نیز در تصمیمگیری ترامپ نقش موثری ایفا کرده باشد، میتوان انتظار داشت که توافق پایدار بماند.
در این میان، چه بسا «خبر مهمی» که ترامپ میخواهد به زودی اعلام کند، تصویر بهتری درباره دورنمایی توافق با یمن ارائه دهد.
اما اگر این خبر در حد اعلام از سرگیری ارسال کمکها به نوار غزه پس از توقف آن بیش از دو ماه بدون پایان جنگ باشد، تاثیر خاصی بر آینده توافق پیشگفته ندارد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ و نتانیاهو و «تنشی» زودهنگام!
برخی منابع آمریکایی و اسرائیلی از تنش میان ترامپ و نتانیاهو سخن گفتهاند؛ تا جایی که رادیو ارتش اسرائیل دیروز به نقل از نزدیکان رئیس جمهور آمریکا از تصمیم او برای قطع ارتباط با نتانیاهو خبر داد.
احتمالا لغو سفر وزیر دفاع آمریکا به اسرائیل و همچنین سفر خاورمیانهای منهای اسرائیل رئیس جمهور آمریکا (البته تا این لحظه) نشانههای دیگری از تنش در روابط ترامپ و نتانیاهو است.
البته با پیروزی ترامپ در انتخابات بر خلاف تصورات رایج، پیش بینی میشد که روابط دو طرف ممکن است در جایی و لو موقتا به نقطه اصطکاک برسد.
البته اختلافنظر میان آمریکا و اسرائیل در نحوه تعامل با مسائلی چیز جدیدی نیست؛ اما اختلاف نظر کنونی ترامپ و نتانیاهو تا حدودی متفاوت از گذشته است که قبلا بیشتر پیرامون این بود که چه رویکردی برای اسرائیل، امنیت و آینده آن بهتر است.
علت اصلی تنش کنونی پارهای تضاد رویکردها و تعارض منافعی است که میان ترامپ و نتانیاهو شکل گرفته است که تا حدودی جنبه شخصی دارد؛ البته به علت قرار گرفتن دو نفر در راس قدرت میتواند برگردانی در روابط فیمابین و پروندههای متعدد منطقهای باشد.
واقعیت این که هم ترامپ و هم نتانیاهو، هر دو متفاوت از پیشینان خود در آمریکا و اسرائیل هستند. برای پیشینیان آنها سیستم و منافع ملی فراتر از منافع شخصی بود؛ اما امروز نتانیاهو تمام هم و غمش ماندن در قدرت است. ترامپ نیز موتور محرکهاش در پیشبرد شعار «نخست آمریکا» روان خودشیفتهاش است و سیاستهایش نیز بیشتر برآیند تصورات شخصی است تا کار سیستماتیک و...
در همین حال، ترامپ میبیند که خدمتی که به اسرائیل کرده، هیچ رئیس جمهوری در آمریکا انجام نداده است؛ از انتقال سفارت آمریکا به قدس و شناسایی آن به عنوان «پایتخت اسرائیل» و کلید زدن توافق ابراهیم گرفته تا مجازات منتقدان آن در آمریکا و اخراجشان از دانشگاهها و طرح ایده کوچاندن ساکنان غزه و.... اما با وجود آن معتقد است که در انتخابات نه یهودیان قدردشناس او بودند که اغلب به هریس رای دادند و نه نتانیاهو قدر «زحماتش» را میداند.
آنچه بیشتر ترامپ را آزار میدهد، تصور این که بی بی تلاش دارد با لابیگری در سیستم آمریکا او را دور بزند و به بازیچه بگیرد؛ کاری که با اوباما و بایدن نیز میکرد. برکناری والتز نیز پژواکی از عصبانیت ترامپ از نتانیاهو بود.
در کنار آن هم گویا ترامپ از یک سو معتقد است که نتانیاهو میخواهد سیاست خاورمیانهای او را در قبال ایران، ترکیه، عربستان و حتی تا حدودی غزه مهندسی و هدایت کند و از دیگر سو رویکرد نخست وزیر اسرائیل را مانعی در پیشبرد این سیاست و حصول توافقهای تاریخی به ویژه پیوستن عربستان به توافق ابراهیم میداند.
کما این که نظر به تاثیر مولفه پول در سیاست خارجی ترامپ، او امروز بیشتر به جذب سرمایهگذاری 3 تریلیون دلاری شیخنشینهای خلیج فارس در سفر خود میاندیشد که با تن دادن به خواستههای حداکثری نتانیاهو در خاورمیانه امکانپذیر نیست.
همچنین ترامپ پس از شروع مذاکرات با ایران با وجود چراغ سبز به نتانیاهو برای از سرگیری جنگ علیه غزه اما برای مدتی مشخص، انتظار داشت که قبل از عزیمتش به خاورمیانه به توافقی با نتانیاهو برای پایان جنگ و آزادی گروگانها و همچنین شروع فرایند «تشکیل کشور فلسطین» نه برپایی آن در مقابل پیوستن عربستان به توافق ابراهیم برسد، اما این اتفاق نیفتاد و با وجود این که چنین توافقی واجد اهمیتی راهبردی برای اسرائیل است، ولی نتانیاهو مخالفت میکند.
علت مخالفت او هم روشن است؛ چون ما به ازای چنین توافقی پایان جنگ غزه است که به معنای پایان حکمرانیاش خواهد بود.
همچنین نتنیاهو انتظار داشت، ترامپ پس از بازگشت به قدرت جنگی علیه تاسیسات هستهای ایران به راه بیندازد و ترکیه را به خروج از سوریه وادار کند، اما اکنون به گفته نزدیکانش از سیاست خاورمیانهای ترامپ به ویژه مذاکره با ایران به شدت ناراضی است و او را در تنگنای بیشتر در داخل قرار داده است.
توافق اخیر ترامپ و حوثیها بدون شمول توقف حملات به اسرائیل نیز بیشتر نتانیاهو را نگران کرد؛ توافقی که چه بسا یکی از اهداف آن فشار بر بی بی باشد و اگر این توافق بعد از سفر منطقهای ترامپ نیز ادامه یابد واجد دلالتهای دیگری غیر از الزامات امنیتی این سفر و فشار بر نتانیاهو خواهد بود.
با این حال، نباید در تحلیل تنش ترامپِ و نتانیاهو اغراق کرد و زود است که آن را «بحرانی» در روابط فوق راهبردی و عمیق آمریکا و اسرائیل بنامیم که دو سال اخیر عمق آن بیشتر نمایان شد. ممکن است این کدورت در لحظهای سریعا رفع شود؛ اما «تداوم» این تنش میتواند پایان حکمرانی بی بی را تسریع بخشد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
برخی منابع آمریکایی و اسرائیلی از تنش میان ترامپ و نتانیاهو سخن گفتهاند؛ تا جایی که رادیو ارتش اسرائیل دیروز به نقل از نزدیکان رئیس جمهور آمریکا از تصمیم او برای قطع ارتباط با نتانیاهو خبر داد.
احتمالا لغو سفر وزیر دفاع آمریکا به اسرائیل و همچنین سفر خاورمیانهای منهای اسرائیل رئیس جمهور آمریکا (البته تا این لحظه) نشانههای دیگری از تنش در روابط ترامپ و نتانیاهو است.
البته با پیروزی ترامپ در انتخابات بر خلاف تصورات رایج، پیش بینی میشد که روابط دو طرف ممکن است در جایی و لو موقتا به نقطه اصطکاک برسد.
البته اختلافنظر میان آمریکا و اسرائیل در نحوه تعامل با مسائلی چیز جدیدی نیست؛ اما اختلاف نظر کنونی ترامپ و نتانیاهو تا حدودی متفاوت از گذشته است که قبلا بیشتر پیرامون این بود که چه رویکردی برای اسرائیل، امنیت و آینده آن بهتر است.
علت اصلی تنش کنونی پارهای تضاد رویکردها و تعارض منافعی است که میان ترامپ و نتانیاهو شکل گرفته است که تا حدودی جنبه شخصی دارد؛ البته به علت قرار گرفتن دو نفر در راس قدرت میتواند برگردانی در روابط فیمابین و پروندههای متعدد منطقهای باشد.
واقعیت این که هم ترامپ و هم نتانیاهو، هر دو متفاوت از پیشینان خود در آمریکا و اسرائیل هستند. برای پیشینیان آنها سیستم و منافع ملی فراتر از منافع شخصی بود؛ اما امروز نتانیاهو تمام هم و غمش ماندن در قدرت است. ترامپ نیز موتور محرکهاش در پیشبرد شعار «نخست آمریکا» روان خودشیفتهاش است و سیاستهایش نیز بیشتر برآیند تصورات شخصی است تا کار سیستماتیک و...
در همین حال، ترامپ میبیند که خدمتی که به اسرائیل کرده، هیچ رئیس جمهوری در آمریکا انجام نداده است؛ از انتقال سفارت آمریکا به قدس و شناسایی آن به عنوان «پایتخت اسرائیل» و کلید زدن توافق ابراهیم گرفته تا مجازات منتقدان آن در آمریکا و اخراجشان از دانشگاهها و طرح ایده کوچاندن ساکنان غزه و.... اما با وجود آن معتقد است که در انتخابات نه یهودیان قدردشناس او بودند که اغلب به هریس رای دادند و نه نتانیاهو قدر «زحماتش» را میداند.
آنچه بیشتر ترامپ را آزار میدهد، تصور این که بی بی تلاش دارد با لابیگری در سیستم آمریکا او را دور بزند و به بازیچه بگیرد؛ کاری که با اوباما و بایدن نیز میکرد. برکناری والتز نیز پژواکی از عصبانیت ترامپ از نتانیاهو بود.
در کنار آن هم گویا ترامپ از یک سو معتقد است که نتانیاهو میخواهد سیاست خاورمیانهای او را در قبال ایران، ترکیه، عربستان و حتی تا حدودی غزه مهندسی و هدایت کند و از دیگر سو رویکرد نخست وزیر اسرائیل را مانعی در پیشبرد این سیاست و حصول توافقهای تاریخی به ویژه پیوستن عربستان به توافق ابراهیم میداند.
کما این که نظر به تاثیر مولفه پول در سیاست خارجی ترامپ، او امروز بیشتر به جذب سرمایهگذاری 3 تریلیون دلاری شیخنشینهای خلیج فارس در سفر خود میاندیشد که با تن دادن به خواستههای حداکثری نتانیاهو در خاورمیانه امکانپذیر نیست.
همچنین ترامپ پس از شروع مذاکرات با ایران با وجود چراغ سبز به نتانیاهو برای از سرگیری جنگ علیه غزه اما برای مدتی مشخص، انتظار داشت که قبل از عزیمتش به خاورمیانه به توافقی با نتانیاهو برای پایان جنگ و آزادی گروگانها و همچنین شروع فرایند «تشکیل کشور فلسطین» نه برپایی آن در مقابل پیوستن عربستان به توافق ابراهیم برسد، اما این اتفاق نیفتاد و با وجود این که چنین توافقی واجد اهمیتی راهبردی برای اسرائیل است، ولی نتانیاهو مخالفت میکند.
علت مخالفت او هم روشن است؛ چون ما به ازای چنین توافقی پایان جنگ غزه است که به معنای پایان حکمرانیاش خواهد بود.
همچنین نتنیاهو انتظار داشت، ترامپ پس از بازگشت به قدرت جنگی علیه تاسیسات هستهای ایران به راه بیندازد و ترکیه را به خروج از سوریه وادار کند، اما اکنون به گفته نزدیکانش از سیاست خاورمیانهای ترامپ به ویژه مذاکره با ایران به شدت ناراضی است و او را در تنگنای بیشتر در داخل قرار داده است.
توافق اخیر ترامپ و حوثیها بدون شمول توقف حملات به اسرائیل نیز بیشتر نتانیاهو را نگران کرد؛ توافقی که چه بسا یکی از اهداف آن فشار بر بی بی باشد و اگر این توافق بعد از سفر منطقهای ترامپ نیز ادامه یابد واجد دلالتهای دیگری غیر از الزامات امنیتی این سفر و فشار بر نتانیاهو خواهد بود.
با این حال، نباید در تحلیل تنش ترامپِ و نتانیاهو اغراق کرد و زود است که آن را «بحرانی» در روابط فوق راهبردی و عمیق آمریکا و اسرائیل بنامیم که دو سال اخیر عمق آن بیشتر نمایان شد. ممکن است این کدورت در لحظهای سریعا رفع شود؛ اما «تداوم» این تنش میتواند پایان حکمرانی بی بی را تسریع بخشد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺دور چهارم مذاکرات و سفر ترامپ!
دور چهارم مذاکرات بر خلاف سه دور پیشین در فضای سنگینی برگزار شد که محصول اظهارنظرهای تند دولت آمریکا علیه خطوط قرمز ایران در پرونده هستهای بود؛ از یک طرف ترامپ بر تصمیمش برای برچیدن برنامه هستهای ایران تاکید کرد و از دیگر سو استیو ویتکاف از ضرورت ممنوعیت غنیسازی اورانیوم در ایران و برچیدن سه سایت غنیسازی گفت.
همین اظهارنظرها نشان میدهد که موضوع اصلی مذاکرات در دور چهارم همین خطوط قرمز ایران بوده است. بعد از مذاکرات سه ساعته امروز، وزیر خارجه ایران آن را «جدیتر و صریحتر از سه دور قبلی» و در عین حال «دشوارتر ولی بسیار مفید» توصیف کرد. از جانب آمریکا نیز منابعی به نقل مقاماتی مذاکرات را «دلگرمکننده» توصیف کرده و دو طرف از ادامه مذاکرات در آینده نزدیک سخن گفتهاند.
هنوز روشن نیست که دو طرف در بحثهای حساس و فشرده امروز خود به چه جمعبندی رسیدهاند؛ اما از فحوای سخنان عراقچی و منابع آمریکایی این گونه پیداست که هر طرفی به شکل شفاف و جدی موضع خود در این باره را بیان کرده است و ظاهرا «مفید» خواندن گفتگوها بیشتر به این مساله باز میگردد تا تحقق پیشرفتی در مسائل اختلافی.
اما توافق برای ادامه مذاکرات به ویژه در ابعاد فنی آن در دور پنجم فی نفسه «امیدوارکننده» به نظر میرسد؛ هر چند هر چه مذاکرات وارد مسائل جزئیتر شود سختتر میشود و این دشواریها ممکن است در نقطهای حتی به وقفه و یا بنبست مذاکرات و لو برای مدتی منجر شود.
در کل، بنا به دلایلی فعلا دور چهارم نمیتواند دورنمای واضحی نسبت آینده مذاکرات ارائه دهد و دور پنجم مذاکرات میتواند تصویری روشنتر نشان دهد.
نخست این که این دور مذاکرات در آستانه سفر دونالد ترامپ به منطقه برگزار شد و همین خود میتواند به عنوان یک عامل بیرونی به اشکالی بر مذاکرات چه پیش از برگزاری نشست چه بعد از آن سایه افکنده باشد و تصویری نسبتا غیرمرتبط با متن مذاکرات ایجاد کند. از این منظر سخنان نسبتا بیسابقه و تند ویتکاف به عنوان مذاکرهکننده ارشد آمریکا در گفتگو با سایت آمریکایی دست راستی «بریتبارت» در دو روز قبل از مذاکرات میتواند به نوعی پیامی به متحدان منطقهای در آستانه این سفر باشد.
در این باره ذکر این مساله خالی از لطف نیست که متحدان عرب آمریکا هر چند بر خلاف اسرائیل تمایلی به شروع جنگی در منطقه میان آمریکا و ایران و حمله به تاسیسات هستهای آن ندارند، اما این بدان معنا نیست که دیگر بیخیال برنامه هستهای ایران شده و نگران آن نیستند، بلکه بدشان نمیآید که این برنامه دستکم به شکلی دیگر و به صورت جدی و قوی محدود شود. در این راستا هم ترامپ که عازم منطقه است و به دنبال گرفتن حداکثر امتیاز و دستاورد در این سفر و جذب تریلیونها دلار سرمایهگذاری است، همین خود میطلبد به ویژه دغدغههای امنیتی متحدان عرب آمریکا به شیوه مورد پسند آنها را به شکل جدیتر در نظر بگیرد. از این رو، هیچ بعید نیست که یکی از دلایل اظهارنظرهای تند خود ترامپ و هم ویتکاف به نوعی در این راستا باشد.
دوم این که اگر هم ویتکاف عبور از خطوط قرمز ایران را در آن مصاحبه صرفا با هدف ایجاد اهرم فشار مذاکراتی برای گرفتن حداکثر امتیازات انجام داده باشد، باز بسیار بعید است که در همین دور در جریان مذاکرات سریعا حرفهای خود را پس گرفته باشد و لزوما میبایست با همان غلظت هم دستکم در جریان مذاکرات این دور دنبال کند که در این حالت اولا طرف ایرانی نیز بسیار بعید است که حداقل در همین دور جز مخالفت واکنشی نشان بدهد و ثانیا اساسا در این صورت همین سطح محدود از رضایتمندی هم در مواضع دو طرف پس از برگزاری مذاکرات امروز معنا و محلی از اعراب ندارد.
از این رو، یا ویتکاف مواضع اعلامی خود را در جریان مذاکرات امروز با همان شدت و غلظت دنبال نکرده و به شکل دیگری مطرح کرده است؛ یا اساسا «دلگرمکننده» توصیف کردن مذاکرات بیشتر با سفر ترامپ مرتبط است تا فضای داخلی مذاکرات.
در این رابطه میتوان گفت که به همان اندازه که سختگیری بیشتر در مواضع اعلامی دولت ترامپ در آستانه دور چهارم مذاکرات با ایران در آستانه این سفر میتواند نوعی پیام اطمینان بخش به متحدان أمريكا باشد، همین سطح ابراز رضایت محدود از نتایج این دور و خودداری از ارائه تصویر «بن بست» نیز میتواند با سفر ترامپ مرتبط باشد؛ به این معنا که انجام آن در فضای تنش مذاکراتی با تهران هم مطلوب کاخ سفید نیست.
با شرحی که رفت، فعلا دور چهارم مذاکرات سنجهای دقیق برای ارزیابی میزان پیشرفت و پسرفت نیست و باید منتظر دور پنجم و نتایج آن ماند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
دور چهارم مذاکرات بر خلاف سه دور پیشین در فضای سنگینی برگزار شد که محصول اظهارنظرهای تند دولت آمریکا علیه خطوط قرمز ایران در پرونده هستهای بود؛ از یک طرف ترامپ بر تصمیمش برای برچیدن برنامه هستهای ایران تاکید کرد و از دیگر سو استیو ویتکاف از ضرورت ممنوعیت غنیسازی اورانیوم در ایران و برچیدن سه سایت غنیسازی گفت.
همین اظهارنظرها نشان میدهد که موضوع اصلی مذاکرات در دور چهارم همین خطوط قرمز ایران بوده است. بعد از مذاکرات سه ساعته امروز، وزیر خارجه ایران آن را «جدیتر و صریحتر از سه دور قبلی» و در عین حال «دشوارتر ولی بسیار مفید» توصیف کرد. از جانب آمریکا نیز منابعی به نقل مقاماتی مذاکرات را «دلگرمکننده» توصیف کرده و دو طرف از ادامه مذاکرات در آینده نزدیک سخن گفتهاند.
هنوز روشن نیست که دو طرف در بحثهای حساس و فشرده امروز خود به چه جمعبندی رسیدهاند؛ اما از فحوای سخنان عراقچی و منابع آمریکایی این گونه پیداست که هر طرفی به شکل شفاف و جدی موضع خود در این باره را بیان کرده است و ظاهرا «مفید» خواندن گفتگوها بیشتر به این مساله باز میگردد تا تحقق پیشرفتی در مسائل اختلافی.
اما توافق برای ادامه مذاکرات به ویژه در ابعاد فنی آن در دور پنجم فی نفسه «امیدوارکننده» به نظر میرسد؛ هر چند هر چه مذاکرات وارد مسائل جزئیتر شود سختتر میشود و این دشواریها ممکن است در نقطهای حتی به وقفه و یا بنبست مذاکرات و لو برای مدتی منجر شود.
در کل، بنا به دلایلی فعلا دور چهارم نمیتواند دورنمای واضحی نسبت آینده مذاکرات ارائه دهد و دور پنجم مذاکرات میتواند تصویری روشنتر نشان دهد.
نخست این که این دور مذاکرات در آستانه سفر دونالد ترامپ به منطقه برگزار شد و همین خود میتواند به عنوان یک عامل بیرونی به اشکالی بر مذاکرات چه پیش از برگزاری نشست چه بعد از آن سایه افکنده باشد و تصویری نسبتا غیرمرتبط با متن مذاکرات ایجاد کند. از این منظر سخنان نسبتا بیسابقه و تند ویتکاف به عنوان مذاکرهکننده ارشد آمریکا در گفتگو با سایت آمریکایی دست راستی «بریتبارت» در دو روز قبل از مذاکرات میتواند به نوعی پیامی به متحدان منطقهای در آستانه این سفر باشد.
در این باره ذکر این مساله خالی از لطف نیست که متحدان عرب آمریکا هر چند بر خلاف اسرائیل تمایلی به شروع جنگی در منطقه میان آمریکا و ایران و حمله به تاسیسات هستهای آن ندارند، اما این بدان معنا نیست که دیگر بیخیال برنامه هستهای ایران شده و نگران آن نیستند، بلکه بدشان نمیآید که این برنامه دستکم به شکلی دیگر و به صورت جدی و قوی محدود شود. در این راستا هم ترامپ که عازم منطقه است و به دنبال گرفتن حداکثر امتیاز و دستاورد در این سفر و جذب تریلیونها دلار سرمایهگذاری است، همین خود میطلبد به ویژه دغدغههای امنیتی متحدان عرب آمریکا به شیوه مورد پسند آنها را به شکل جدیتر در نظر بگیرد. از این رو، هیچ بعید نیست که یکی از دلایل اظهارنظرهای تند خود ترامپ و هم ویتکاف به نوعی در این راستا باشد.
دوم این که اگر هم ویتکاف عبور از خطوط قرمز ایران را در آن مصاحبه صرفا با هدف ایجاد اهرم فشار مذاکراتی برای گرفتن حداکثر امتیازات انجام داده باشد، باز بسیار بعید است که در همین دور در جریان مذاکرات سریعا حرفهای خود را پس گرفته باشد و لزوما میبایست با همان غلظت هم دستکم در جریان مذاکرات این دور دنبال کند که در این حالت اولا طرف ایرانی نیز بسیار بعید است که حداقل در همین دور جز مخالفت واکنشی نشان بدهد و ثانیا اساسا در این صورت همین سطح محدود از رضایتمندی هم در مواضع دو طرف پس از برگزاری مذاکرات امروز معنا و محلی از اعراب ندارد.
از این رو، یا ویتکاف مواضع اعلامی خود را در جریان مذاکرات امروز با همان شدت و غلظت دنبال نکرده و به شکل دیگری مطرح کرده است؛ یا اساسا «دلگرمکننده» توصیف کردن مذاکرات بیشتر با سفر ترامپ مرتبط است تا فضای داخلی مذاکرات.
در این رابطه میتوان گفت که به همان اندازه که سختگیری بیشتر در مواضع اعلامی دولت ترامپ در آستانه دور چهارم مذاکرات با ایران در آستانه این سفر میتواند نوعی پیام اطمینان بخش به متحدان أمريكا باشد، همین سطح ابراز رضایت محدود از نتایج این دور و خودداری از ارائه تصویر «بن بست» نیز میتواند با سفر ترامپ مرتبط باشد؛ به این معنا که انجام آن در فضای تنش مذاکراتی با تهران هم مطلوب کاخ سفید نیست.
با شرحی که رفت، فعلا دور چهارم مذاکرات سنجهای دقیق برای ارزیابی میزان پیشرفت و پسرفت نیست و باید منتظر دور پنجم و نتایج آن ماند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺توافق حماس و آمریکا بدون نتانیاهو!
امشب حماس طی بیانیهای از مذاکره با دولت آمریکا در چند روز اخیر خبر داد که به توافقی برای آزادی عیدان الکساندر گروگان اسرائیلی با تابعیت آمریکا در چارچوب گامهای اتخاذ شده برای آتش بس، بازگشایی گذرگاهها و وارد کردن کمکهای انسانی به نوار غزه منجر شده است.
در این راستا هم به گفته منابعی قرار است ویتکاف فرستاده ترامپ فردا به اسرائیل سفر و با مقامات آن گفتگو کند.
اما اهمیت این توافق از آن جهت است که اولا نخستین از نوع خود میان حماس و آمریکا در نتیجه مذاکرات میان دو طرف بوده است.
ثانیا این اتفاق به دور از اسرائیل رخ داده و بنا به اعلام شبکه 12 اسرائیل، دولت نتانیاهو از این مذاکرات بیاطلاع بوده است.
ثالثا، آزادی این گروگان در مذاکراتی میان حماس و آمریکا بدون مشارکت اسرائیل، بروندادی دیگر از تنش میان ترامپ و نتانیاهو است.
این اقدام کاخ سفید نیز هم به معنای دور زدن نتانیاهو است و هم تحمیل توافقی بر او و قرار دادنش در برابر واقعیتی است که نمیتواند با آن مخالفت کند.
از دیگر سو، این امر نتانیاهو را در داخل در تنگنای بیشتری قرار میدهد و موقعیت او را در برابر مخالفان بیشتر تضعیف میکند و او را در برابر این اتهام قرار میدهد که ارزشی برای اسرائیلیها قائل نیست و باعث شده است که گروگانهای دو تابعیتی از ارزش بیشتری نسبت به بقیه برخوردار شوند.
اما این روند میان حماس و آمریکا هم احتمالا تا رسیدن به آتش بس کامل ادامه یابد. به نظر میرسد که ترامپ با این کارها به دنبال تسریع روندی است که به پایان عمر سیاسی نتانیاهو کمک میکند تا فردی جایگزین او شود که با او بتواند سیاست خاورمیانهای خود را بهتر پیش ببرد.
حالا باید دید نتانیاهو چه واکنشی نشان خواهد داد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
امشب حماس طی بیانیهای از مذاکره با دولت آمریکا در چند روز اخیر خبر داد که به توافقی برای آزادی عیدان الکساندر گروگان اسرائیلی با تابعیت آمریکا در چارچوب گامهای اتخاذ شده برای آتش بس، بازگشایی گذرگاهها و وارد کردن کمکهای انسانی به نوار غزه منجر شده است.
در این راستا هم به گفته منابعی قرار است ویتکاف فرستاده ترامپ فردا به اسرائیل سفر و با مقامات آن گفتگو کند.
اما اهمیت این توافق از آن جهت است که اولا نخستین از نوع خود میان حماس و آمریکا در نتیجه مذاکرات میان دو طرف بوده است.
ثانیا این اتفاق به دور از اسرائیل رخ داده و بنا به اعلام شبکه 12 اسرائیل، دولت نتانیاهو از این مذاکرات بیاطلاع بوده است.
ثالثا، آزادی این گروگان در مذاکراتی میان حماس و آمریکا بدون مشارکت اسرائیل، بروندادی دیگر از تنش میان ترامپ و نتانیاهو است.
این اقدام کاخ سفید نیز هم به معنای دور زدن نتانیاهو است و هم تحمیل توافقی بر او و قرار دادنش در برابر واقعیتی است که نمیتواند با آن مخالفت کند.
از دیگر سو، این امر نتانیاهو را در داخل در تنگنای بیشتری قرار میدهد و موقعیت او را در برابر مخالفان بیشتر تضعیف میکند و او را در برابر این اتهام قرار میدهد که ارزشی برای اسرائیلیها قائل نیست و باعث شده است که گروگانهای دو تابعیتی از ارزش بیشتری نسبت به بقیه برخوردار شوند.
اما این روند میان حماس و آمریکا هم احتمالا تا رسیدن به آتش بس کامل ادامه یابد. به نظر میرسد که ترامپ با این کارها به دنبال تسریع روندی است که به پایان عمر سیاسی نتانیاهو کمک میکند تا فردی جایگزین او شود که با او بتواند سیاست خاورمیانهای خود را بهتر پیش ببرد.
حالا باید دید نتانیاهو چه واکنشی نشان خواهد داد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺انحلال پ.ک.ک و آینده ترکیه!
بالاخره پ.ک.ک در اجابت ندای رهبرش عبدالله اوجالان انحلال خود را اعلام کرد و بیان داشت که سلاح را بر زمین میگذارد. کنار گذاشتن سلاح برای یک حزب بعد از حدود نیم قرن اتفاقی ساده نیست.
تشریح عوامل و ریشههای این شیفت پارادایمی از حوصله این یادداشت خارج است؛ اما در کل میتوان نقش سه عامل را برجسته دانست؛ نخست دگردیسی فکری اوجالان در زندان در حدود دو دهه اخیر که جایگاه کاریزماتیکش آن را خواسته یا ناخواسته به رهبری و نیروهای پ.ک.ک قبولاند که البته این پیام اوجالان مولود توافقی نیز هست که با دولت ترکیه پس از مذاکرات فشرده داشت و با انحلال پ.ک.ک باید منتظر رونمایی از پلانهای بعدی آن ماند.
عامل دوم داخلی است؛ چه درون سازمانی، چه در حاکمیت و جامعه ترکیه از پارهای تحولات فکری و سیاسی پیوسته در پ.ک.ک گرفته که در گذار تدریجی از استقلالطلبی به خودمختاری و فدرالیسم و سپس کنفدرالیسم دموکراتیک و اخیرا دموکراسی برای ترکیه نمایان شد تا نوعی بنبست گفتمانی عمل مسلحانه در سایه تحولات نوین جامعه، پایان دوره انکار مطلق هویت کردی و اعتراف به آن و بخشی از حقوق کردها که الزامات و نقشآفرینی متفاوتی را میطلبد.
عامل سوم خارجی است؛ از فروکاست کنشگری مسلحانه در دنیای مدرن و بستهتر شدن فضای بینالمللی برای گروههای مسلح پس از حوادث 11 سپتامبر گرفته تا نوعی انزوای ژئوپلیتیک در نتیجه از دست دادن متحدان و یا کاهش حمایت آنها و همچنین گسترش روابط آنکارا با شرق و غرب و تغییرات منطقهای.
در این میان، چه بسا برخی پوستاندازی پ.ک.ک از یک تشکیلات مسلح به حزبی سیاسی را-چه در لوای حزب برابری و دموکراسی خلقها چه با عنوانی دیگر- محصول شکست در رسیدن به اهداف پس از چند دهه فعالیت مسلحانه بدانند، اما این مهم را نیز نباید نادیده انگاشت که دستکم بخشی از دلایل گذار تدریجی ترکیه در سه بعد رسمی، حزبی و مردمی در دو دهه اخیر از انکار مطلق هویت کُردی تا اعتراف به آن، به آثار جنگ خونین مستمر این تشکیلات با دولت ترکیه بر میگردد.
اما توافق اوجالان و اردوغان و برونداد آن در انحلال پ.ک.ک در دو سطح داخلی و منطقهای واجد آثار و پیامدهای مهم و دامنهداری خواهد بود.
در داخل در دو سطح ملی و کُردی میتوان منتظر آثار مثبت این اتفاق بود. این درگیری خونین چند دههای صرفا میان دولت و ارتش با پ.ک.ک نبود، بلکه هر کدام عقبه مردمی بزرگی داشته و دارد؛ از یک طرف، حکومت ترکیه حمایت اکثریت مطلق جامعه از هر طیف و جریانی را در این جنگ داشت و از دیگر سو نیز پ.ک.ک دستکم از حمایت بخش قابل توجهی از جامعه کُردی برخوردار بود.
بنابراین توافق دو طرف برگردان مردمی بزرگی در جهت گسترش صلح داخلی خواهد داشت که برنده نخست آن جبهه داخلی ترکیه آن هم در این شرایط منطقهای ناپایدار است. همین امر نه تنها انرژی مضاعفی به آن در مواجهه با چالشها و تهدیدهای خارجی میدهد، بلکه میتواند به رفع چالشهای امنیتی و اقتصادی در مسیر توسعه کمک کند.
در کنار آن، این اتفاق میتواند فضای سیاسی جدیدی را در ترکیه رقم بزند که در آن جامعه کُردی بتواند به دور از انگ تروریسم و غیره راحتتر مطالبات خود را از کانال سیاسی پیش ببرد. از این رو، میتوان پیشبینی کرد که شیفت انرژی و پتانسیل پ.ک.ک در سایه امکانات مالی و رسانهای عظیم آن به کار سیاسی - به ویژه پس از آزادی اوجالان- در کنار دیگر جریانهای کُردی علیرغم ایدئولوژیهای متفاوت آنها، جنبش کُردی ترکیه را تنومندتر از هر زمانی خواهد کرد. این امر از کردهای ترکیه وزنه سیاسی تاثیرگذاری میسازد که در موازنههای داخلی، ائتلافهای سیاسی و تشکیل دولت نقشی تعیینکننده خواهند داشت.
برنده دیگر این توافق، اردوغان و حزب و ائتلاف حاکم است؛ البته در صورتی که بتوانند دستکم در سه سال آینده حمایت نماینده سیاسی پ.ک.ک سابق را داشته باشد. احتمال چنین حمایتی به علت رجحان قسمی بده بستان میان دوطرف زیاد است؛ از یک طرف کردها خواهان تغییر بندهایی در قانون اساسی هستند و از طرف دیگر نیز اردوغان به دنبال اصلاحاتی در آن و ادامه حضور در قدرت است.
اما در سطح منطقه نیز در وهله نخست انحلال پ.ک.ک میتواند باعث تضعیف امتداد ایدئولوژیک آن در سوریه که اکنون تحت فشار شدید دمشق و آنکارا است، شود؛ آن هم در موقعیتی که ترامپ نه تنها برنامهای جدی برای حمایت از قسد ندارد و دوستی با اردوغان و ترکیه را به ویژه در صورت موفقیت وساطت آنکارا میان پوتین و زلنسکی ترجیح میدهد. در همین حال نیز احتمالا حکومت خودمختار کُردی را به نوعی وجه المصالحه نزدیکی دمشق و تل آویو قرار دهد.
کما این که موفقیت صلح داخلی پیشران مهمی برای نقش آفرینی جدیتر ترکیه در منطقه است که از منظر رقابتهای منطقهای میتواند وزنه ژئوپلیتیک آن را در مقابل رقبا افزایش دهد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
بالاخره پ.ک.ک در اجابت ندای رهبرش عبدالله اوجالان انحلال خود را اعلام کرد و بیان داشت که سلاح را بر زمین میگذارد. کنار گذاشتن سلاح برای یک حزب بعد از حدود نیم قرن اتفاقی ساده نیست.
تشریح عوامل و ریشههای این شیفت پارادایمی از حوصله این یادداشت خارج است؛ اما در کل میتوان نقش سه عامل را برجسته دانست؛ نخست دگردیسی فکری اوجالان در زندان در حدود دو دهه اخیر که جایگاه کاریزماتیکش آن را خواسته یا ناخواسته به رهبری و نیروهای پ.ک.ک قبولاند که البته این پیام اوجالان مولود توافقی نیز هست که با دولت ترکیه پس از مذاکرات فشرده داشت و با انحلال پ.ک.ک باید منتظر رونمایی از پلانهای بعدی آن ماند.
عامل دوم داخلی است؛ چه درون سازمانی، چه در حاکمیت و جامعه ترکیه از پارهای تحولات فکری و سیاسی پیوسته در پ.ک.ک گرفته که در گذار تدریجی از استقلالطلبی به خودمختاری و فدرالیسم و سپس کنفدرالیسم دموکراتیک و اخیرا دموکراسی برای ترکیه نمایان شد تا نوعی بنبست گفتمانی عمل مسلحانه در سایه تحولات نوین جامعه، پایان دوره انکار مطلق هویت کردی و اعتراف به آن و بخشی از حقوق کردها که الزامات و نقشآفرینی متفاوتی را میطلبد.
عامل سوم خارجی است؛ از فروکاست کنشگری مسلحانه در دنیای مدرن و بستهتر شدن فضای بینالمللی برای گروههای مسلح پس از حوادث 11 سپتامبر گرفته تا نوعی انزوای ژئوپلیتیک در نتیجه از دست دادن متحدان و یا کاهش حمایت آنها و همچنین گسترش روابط آنکارا با شرق و غرب و تغییرات منطقهای.
در این میان، چه بسا برخی پوستاندازی پ.ک.ک از یک تشکیلات مسلح به حزبی سیاسی را-چه در لوای حزب برابری و دموکراسی خلقها چه با عنوانی دیگر- محصول شکست در رسیدن به اهداف پس از چند دهه فعالیت مسلحانه بدانند، اما این مهم را نیز نباید نادیده انگاشت که دستکم بخشی از دلایل گذار تدریجی ترکیه در سه بعد رسمی، حزبی و مردمی در دو دهه اخیر از انکار مطلق هویت کُردی تا اعتراف به آن، به آثار جنگ خونین مستمر این تشکیلات با دولت ترکیه بر میگردد.
اما توافق اوجالان و اردوغان و برونداد آن در انحلال پ.ک.ک در دو سطح داخلی و منطقهای واجد آثار و پیامدهای مهم و دامنهداری خواهد بود.
در داخل در دو سطح ملی و کُردی میتوان منتظر آثار مثبت این اتفاق بود. این درگیری خونین چند دههای صرفا میان دولت و ارتش با پ.ک.ک نبود، بلکه هر کدام عقبه مردمی بزرگی داشته و دارد؛ از یک طرف، حکومت ترکیه حمایت اکثریت مطلق جامعه از هر طیف و جریانی را در این جنگ داشت و از دیگر سو نیز پ.ک.ک دستکم از حمایت بخش قابل توجهی از جامعه کُردی برخوردار بود.
بنابراین توافق دو طرف برگردان مردمی بزرگی در جهت گسترش صلح داخلی خواهد داشت که برنده نخست آن جبهه داخلی ترکیه آن هم در این شرایط منطقهای ناپایدار است. همین امر نه تنها انرژی مضاعفی به آن در مواجهه با چالشها و تهدیدهای خارجی میدهد، بلکه میتواند به رفع چالشهای امنیتی و اقتصادی در مسیر توسعه کمک کند.
در کنار آن، این اتفاق میتواند فضای سیاسی جدیدی را در ترکیه رقم بزند که در آن جامعه کُردی بتواند به دور از انگ تروریسم و غیره راحتتر مطالبات خود را از کانال سیاسی پیش ببرد. از این رو، میتوان پیشبینی کرد که شیفت انرژی و پتانسیل پ.ک.ک در سایه امکانات مالی و رسانهای عظیم آن به کار سیاسی - به ویژه پس از آزادی اوجالان- در کنار دیگر جریانهای کُردی علیرغم ایدئولوژیهای متفاوت آنها، جنبش کُردی ترکیه را تنومندتر از هر زمانی خواهد کرد. این امر از کردهای ترکیه وزنه سیاسی تاثیرگذاری میسازد که در موازنههای داخلی، ائتلافهای سیاسی و تشکیل دولت نقشی تعیینکننده خواهند داشت.
برنده دیگر این توافق، اردوغان و حزب و ائتلاف حاکم است؛ البته در صورتی که بتوانند دستکم در سه سال آینده حمایت نماینده سیاسی پ.ک.ک سابق را داشته باشد. احتمال چنین حمایتی به علت رجحان قسمی بده بستان میان دوطرف زیاد است؛ از یک طرف کردها خواهان تغییر بندهایی در قانون اساسی هستند و از طرف دیگر نیز اردوغان به دنبال اصلاحاتی در آن و ادامه حضور در قدرت است.
اما در سطح منطقه نیز در وهله نخست انحلال پ.ک.ک میتواند باعث تضعیف امتداد ایدئولوژیک آن در سوریه که اکنون تحت فشار شدید دمشق و آنکارا است، شود؛ آن هم در موقعیتی که ترامپ نه تنها برنامهای جدی برای حمایت از قسد ندارد و دوستی با اردوغان و ترکیه را به ویژه در صورت موفقیت وساطت آنکارا میان پوتین و زلنسکی ترجیح میدهد. در همین حال نیز احتمالا حکومت خودمختار کُردی را به نوعی وجه المصالحه نزدیکی دمشق و تل آویو قرار دهد.
کما این که موفقیت صلح داخلی پیشران مهمی برای نقش آفرینی جدیتر ترکیه در منطقه است که از منظر رقابتهای منطقهای میتواند وزنه ژئوپلیتیک آن را در مقابل رقبا افزایش دهد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺ترامپ به منطقه آمد اما ..!
ترامپ امروز سهشنبه به خاورمیانه آمده و مقصد نخست او هم عربستان است. دهها مقام آمریکایی و دهها تاجر و ثروتمند جهان و در راس آنها ایلان ماسک ترامپ را در سفر به عربستان، قطر و امارات همراهی میکنند.
فعلا این سه کشور مقصد او هستند؛ اما اگر نشست پنجشنبه پوتین و زلنسکی در استانبول (در صورت برگزاری) به پیشرفتی جدی برای دستیابی به صلح و پایان جنگ اوکراین ختم شود، احتمال عزیمت ترامپ به ترکیه هم وجود دارد. همچنین اگر مذاکرات آتشبس میان حماس و اسرائیل در دوحه نیز به توافقی بینجامد، به احتمال زیاد از اسرائیل نیز دیدن کند.
بن سلمان در استقبال از ترامپ تا پای پلههای هواپیما رفت و به او خوشامد گفت؛ کاری که نه برای بایدن و نه شی جین پینگ انجام نداد. شاهزادگان خلیج فارس سوراخ دعا را پیدا کرده و با تشریفات سنگین و هدایای تاریخی بر روی خودشیفتگی او به عنوان مهمترین مولفه در تصمیمگیریها و سیاستهایش سرمایهگذاری میکنند؛ البته رهبران دیگری در جهان نیز چنین میکنند، مانند پوتین که سخنانش درباره ترامپ خالی از تمجید نیست و دیگرانی هم اگر او را نستایند، لااقل از سرزنش و بدگویی علنی از او پرهیز میکنند، تا از شرش در امان بمانند.
البته ترامپ نیز در سخنرانی خود حسابی به مغازله بن سلمان و تمجید از او پرداخت و در مقابل با حمله به ایران و طعنه و سرزنش به مقایسه اوضاع آن با عربستان پرداخت؛ حتی به قطعی برق و ناترازیها هم اشاره کرد و در عین حال بر تمایل خود برای توافق و معامله با تهران اشاره کرد.
سفر ترامپ به خاورمیانه در بستر منطقهای متفاوتی نسبت به سفر 2017 او انجام میشود. در سفر نخست او جنگ یمن در اوج خود بود،؛ بحران سوریه همچنان ادامه داشت؛ تنشها با ایران فزاینده و تهران سرمست از بالاگرفتن نفوذ منطقهای خود بود؛ روابط با عربستان و تعدادی دیگر از دول عربی قطع بود؛ ترامپ مترصد فرصتی برای خروج از برجام بود که یکی از عوامل آن لابیگری مشترک ریاض، ابوظبی و تل آویو بود؛ شکاف در میان همسایگان خلیج فارس جدی بود که متعاقب سفر ترامپ به محاصره همه جانبه قطر ختم شد؛ دوستی ترامپ و نتانیاهو در اوج بود؛ معامله قرن و توافق ابراهیم محور سیاست خاورمیانهای ترامپ بود و...
امروز درحالی ترامپ به منطقه آمده که با وجود تداوم جنگ ویرانگر غزه اما تنشهای چند لایه نسبت به قبل فروکش کرده است؛ جنگ یمن متوقف شده است؛ ایران و عربستان «آشتی» کردهاند؛ نفوذ منطقهای ایران متعاقب سقوط بشار اسد و اوضاع عراق و لبنان و... مثل قبل نیست؛ عربستان دست خود را در تحولات منطقه بالاتر میبیند و در حال رایزنی با دولت آمریکا برای تثبیت متحدان خود در سوریه و لبنان است؛ شکاف میان شیخنشینان به ویژه قطر و عربستان پایان یافته است؛ هر چند کدورت میان بن سلمان و بن زاید همچنان وجود دارد؛ ترامپ در حال مذاکره با ایران برای توافقی است که ریاض از آن حمایت میکند؛ دوستی ترامپ و نتانیاهو مثل قبل نیست و روابط تا حدودی «تنشی» شده و فعلا باعث مستثنی شدن اسرائیل از سفر خاورمیانهای ترامپ شده است. همچنین متعاقب جنگ غزه فعلا توافق ابراهیم در وضعیت تعلیق است و....
پروندههای سیاسی و امنیتی مهمی هم در دستور کار سفر ترامپ است؛ اما پول و اقتصاد دستور کار اصلی اوست که میتوان آن را در موافقتنامههای تجاری و سرمایهگذاری کلان از جمله امضای توافق شراکت اقتصادی آمریکا و عربستان به ارزش 600 میلیارد دلار دید. بزرگترین قرارداد نظامی تاریخ به ارزش 142 میلیارد دلار هم در همین راستاست.
البته چنین سرمایهگذاریهای کلانی در آمریکا میتواند خطر وقوع جنگ با طرفیت ایران را نیز کاهش دهد؛ چون اساسا تداوم تامین مالی چنین سرمایهگذاریهایی میطلبد که شرایط منطقه آرام باشد.
در حالی در دوران ترامپ پول و اقتصاد میرود که بنیان سیاست خاورمیانهای آمریکا را تشکیل دهد که در چند دهه گذشته همواره امنیت اسرائیل پایه چنین سیاستی بوده و هنوز هم هست. البته این به معنای چشمپوشی از امنیت و روابط فوق راهبردی با اسرائیل و یا از اولویت خارج شدن آن نیست، اما هر اندازه اقتصاد به جهت دهنده دکترین خاورمیانهای آمریکا تبدیل شود، به مرور زمان میتواند دستکم دغدغههای اسرائیلی را تحت الشعاع قرار دهد؛ به ویژه که طیف حاکم در آن حاضر به کوچکترین امتیازی به فلسطینیها در چارچوب الزامات پیشبرد توافق ابراهیمی با ریاض نیست.
سرمایهگذاریهای کلان و تاریخی عربستان در امریکا روابط فیمابین را از چهارچوبی غالبا امنیتی و سیاسی از 8 دهه گذشته وارد سطح عمیقتر شراکت و اتحاد راهبردی میکند و میتواند از یک سو، آوردههای ژئوپلیتیکی برای عربستان به همراه داشته باشد و از دیگر سو، ضریب نفوذ ریاض و لابی آن را در امریکای ما بعد ترامپ هم به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
ترامپ امروز سهشنبه به خاورمیانه آمده و مقصد نخست او هم عربستان است. دهها مقام آمریکایی و دهها تاجر و ثروتمند جهان و در راس آنها ایلان ماسک ترامپ را در سفر به عربستان، قطر و امارات همراهی میکنند.
فعلا این سه کشور مقصد او هستند؛ اما اگر نشست پنجشنبه پوتین و زلنسکی در استانبول (در صورت برگزاری) به پیشرفتی جدی برای دستیابی به صلح و پایان جنگ اوکراین ختم شود، احتمال عزیمت ترامپ به ترکیه هم وجود دارد. همچنین اگر مذاکرات آتشبس میان حماس و اسرائیل در دوحه نیز به توافقی بینجامد، به احتمال زیاد از اسرائیل نیز دیدن کند.
بن سلمان در استقبال از ترامپ تا پای پلههای هواپیما رفت و به او خوشامد گفت؛ کاری که نه برای بایدن و نه شی جین پینگ انجام نداد. شاهزادگان خلیج فارس سوراخ دعا را پیدا کرده و با تشریفات سنگین و هدایای تاریخی بر روی خودشیفتگی او به عنوان مهمترین مولفه در تصمیمگیریها و سیاستهایش سرمایهگذاری میکنند؛ البته رهبران دیگری در جهان نیز چنین میکنند، مانند پوتین که سخنانش درباره ترامپ خالی از تمجید نیست و دیگرانی هم اگر او را نستایند، لااقل از سرزنش و بدگویی علنی از او پرهیز میکنند، تا از شرش در امان بمانند.
البته ترامپ نیز در سخنرانی خود حسابی به مغازله بن سلمان و تمجید از او پرداخت و در مقابل با حمله به ایران و طعنه و سرزنش به مقایسه اوضاع آن با عربستان پرداخت؛ حتی به قطعی برق و ناترازیها هم اشاره کرد و در عین حال بر تمایل خود برای توافق و معامله با تهران اشاره کرد.
سفر ترامپ به خاورمیانه در بستر منطقهای متفاوتی نسبت به سفر 2017 او انجام میشود. در سفر نخست او جنگ یمن در اوج خود بود،؛ بحران سوریه همچنان ادامه داشت؛ تنشها با ایران فزاینده و تهران سرمست از بالاگرفتن نفوذ منطقهای خود بود؛ روابط با عربستان و تعدادی دیگر از دول عربی قطع بود؛ ترامپ مترصد فرصتی برای خروج از برجام بود که یکی از عوامل آن لابیگری مشترک ریاض، ابوظبی و تل آویو بود؛ شکاف در میان همسایگان خلیج فارس جدی بود که متعاقب سفر ترامپ به محاصره همه جانبه قطر ختم شد؛ دوستی ترامپ و نتانیاهو در اوج بود؛ معامله قرن و توافق ابراهیم محور سیاست خاورمیانهای ترامپ بود و...
امروز درحالی ترامپ به منطقه آمده که با وجود تداوم جنگ ویرانگر غزه اما تنشهای چند لایه نسبت به قبل فروکش کرده است؛ جنگ یمن متوقف شده است؛ ایران و عربستان «آشتی» کردهاند؛ نفوذ منطقهای ایران متعاقب سقوط بشار اسد و اوضاع عراق و لبنان و... مثل قبل نیست؛ عربستان دست خود را در تحولات منطقه بالاتر میبیند و در حال رایزنی با دولت آمریکا برای تثبیت متحدان خود در سوریه و لبنان است؛ شکاف میان شیخنشینان به ویژه قطر و عربستان پایان یافته است؛ هر چند کدورت میان بن سلمان و بن زاید همچنان وجود دارد؛ ترامپ در حال مذاکره با ایران برای توافقی است که ریاض از آن حمایت میکند؛ دوستی ترامپ و نتانیاهو مثل قبل نیست و روابط تا حدودی «تنشی» شده و فعلا باعث مستثنی شدن اسرائیل از سفر خاورمیانهای ترامپ شده است. همچنین متعاقب جنگ غزه فعلا توافق ابراهیم در وضعیت تعلیق است و....
پروندههای سیاسی و امنیتی مهمی هم در دستور کار سفر ترامپ است؛ اما پول و اقتصاد دستور کار اصلی اوست که میتوان آن را در موافقتنامههای تجاری و سرمایهگذاری کلان از جمله امضای توافق شراکت اقتصادی آمریکا و عربستان به ارزش 600 میلیارد دلار دید. بزرگترین قرارداد نظامی تاریخ به ارزش 142 میلیارد دلار هم در همین راستاست.
البته چنین سرمایهگذاریهای کلانی در آمریکا میتواند خطر وقوع جنگ با طرفیت ایران را نیز کاهش دهد؛ چون اساسا تداوم تامین مالی چنین سرمایهگذاریهایی میطلبد که شرایط منطقه آرام باشد.
در حالی در دوران ترامپ پول و اقتصاد میرود که بنیان سیاست خاورمیانهای آمریکا را تشکیل دهد که در چند دهه گذشته همواره امنیت اسرائیل پایه چنین سیاستی بوده و هنوز هم هست. البته این به معنای چشمپوشی از امنیت و روابط فوق راهبردی با اسرائیل و یا از اولویت خارج شدن آن نیست، اما هر اندازه اقتصاد به جهت دهنده دکترین خاورمیانهای آمریکا تبدیل شود، به مرور زمان میتواند دستکم دغدغههای اسرائیلی را تحت الشعاع قرار دهد؛ به ویژه که طیف حاکم در آن حاضر به کوچکترین امتیازی به فلسطینیها در چارچوب الزامات پیشبرد توافق ابراهیمی با ریاض نیست.
سرمایهگذاریهای کلان و تاریخی عربستان در امریکا روابط فیمابین را از چهارچوبی غالبا امنیتی و سیاسی از 8 دهه گذشته وارد سطح عمیقتر شراکت و اتحاد راهبردی میکند و میتواند از یک سو، آوردههای ژئوپلیتیکی برای عربستان به همراه داشته باشد و از دیگر سو، ضریب نفوذ ریاض و لابی آن را در امریکای ما بعد ترامپ هم به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺راز دو لحن ترامپ درباره ایران!
موضوع ایران به بخش ثابتی در سخنان ترامپ در سفر به منطقه تبدیل شده است؛ اما به اشکال متفاوت و تقریبا با دو لحن مختلف.
در عربستان لحن ترامپ آمیزهای از طعنه، سرزنش و تحقیر بود. با جزئیات به بحرانها و معضلات داخلی برای ایرانیها همچون برق و آب و....اشاره و وضعیت را با عربستان مقایسه کرد. البته در کنار این مسائل گریزی هم به تمایل خود برای توافق با ایران زد، ولی طعنه و تمسخر خميرمايه كلامش بود.
با این حال، ترامپ در سفرش به قطر از یک سو به شکل قابل تاملی بیشتر از سفرش به ریاض بر روی مساله ایران تمرکز کرد و از دیگر سو نیز لحن او با وجود برخی تهدیدهای ضمنی، متفاوت و بسیار نرم و چاشنی گفتگو و توافق به وضوح بر آن چیره بود.
رویکرد ترامپ در قبال ایران فعلا مذاکره برای توافق است، اما این که این روند به کجا ختم خواهد شد، شاید خود ترامپ هم پاسخ دقیق و روشنی برای آن نداشته باشد. اما چنان که قبلا نیز نگارنده بیان داشته است، احتمال منتهی شدن این روند در نهایت پس از فراز و فرودهای فراوان به توافق بیشتر از عدم توافق است.
اما سرّ دو لحن تقریبا متفاوت ترامپ در ریاض و دوحه چیست؟ به نظر میرسد که به شکل و ماهیت گفتگوهای دو میزبان با او بر میگردد. این که برای نخستین بار در ریاض با آن ادبیات طعنه و تحقیر به مسائلی جزئی و در عین حال مهم درباره ایران پرداخت، احتمالا بروندادی از مسائل مطرح شده در دیدار با بن سلمان و مقایسههای صورت گرفته باشد.
به قول دوستی اظهارنظرهای متناقض ترامپ درباره یک مساله بیشتر به این بر میگردد که با چه کسی قبل از بیان این سخنان دیدار و یا گفتگو کرده و به عبارتی مخ او را زده است.
حالا اگر هم سخنان ترامپ در ریاض تحت تاثیر مسائل مطرح شده در دیدارها در عربستان نبوده باشد، اما اظهارات او در دوحه به احتمال زیاد خروجی گفتگویش با شیخ تمیم بوده است؛ خود ترامپ هم بر این مساله صحه میگذارد و به تکاپوی او برای توافق میان ایران و آمریکا و جلوگیری از وقوع درگیری نظامی در منطقه اشاره میکند.
روشن است که موضوع غزه و ایران دو دستور کار مهم قطریها در دیدار با ترامپ بوده است. در مورد غزه که نتانیاهو طرف مستقیم آن است، «تا این لحظه» در نتیجه سرسختی و لجاجت او گشایشی در کار نیست و ترامپ هم به دلایلی از جمله پیشبرد سیاست خود در دیگر پروندههای منطقه تمایلی به فشار جدی بر نتانیاهو و اسرائیل ندارد. تا ببینیم در این پرونده گفتگوهای کنونی دوحه به کجا ختم میشود.
اما درباره ایران از سخنان دیروز و امروز ترامپ پیداست که امیر قطر به شکل ویژه و جدی این موضوع را با او مطرح و در خصوص آن گفتگو کرده است؛ تا آنجا که رئیس جمهور آمریکا از تهران خواست که قدردان امیر قطر باشد که به گفته او برخلاف دیگران با حمله نظامی به ایران مخالف است.
ترامپ در عین حال بیان داشت که میخواهد مذاکرات با ایران موفقیت آمیز باشد و از نزدیک بودن توافق گفت. البته در این باره چندان نمیشود، به این سخنان اتکا کرد. یک ماه پیش هم که مذاکرات شروع شده بود، تقریبا با همین مضمون از نزدیک شدن به توافق سخن گفت، اما اتفاق خاصی تاکنون نیفتاده و مواضع آمریکا هم اخیرا سختتر شده است.
در این میان، اما روابط نزدیک شیخ تمیم و ترامپ و سیاست دوحه در قبال تهران چه بسا قطر را در جایگاه گزینهای مناسبتر برای میانجیگری میان ایران و آمریکا در مذاکرات قرار دهد. از دو فاکتور بالا عمان بیشتر حائز دومی است؛ یعنی روابط حسنه و سیاست خوب در قبال تهران، اما درباره نوع روابط آن با آمریکا میتوان گفت که بیشتر با سیستم سنتی و شناخته شده این کشور است تا ترامپ و دولتش که تقریبا تافتهای جدا بافته هستند و سلطان هیثم هم بر خلاف ولیعهد عربستان و امیر قطر روابط نزدیکی با ترامپ و تیم کاری نزدیک به او ندارد.
این مساله را میتوان در شرکت نکردن سلطان هیثم در نشست دیروز چهارشنبه سران شورای همکاری خلیج فارس با رئیس جمهور آمریکا دید. ناگفته هم نماند که سلطان عمان خیلی کم در چنین نشستهایی شرکت میکند، ولی اگر روابط نزدیکی با ترامپ داشت، احتمالا مسقط هم ایستگاهی در سفر منطقهای او میشد و یا خود هیثم بن طارق در نشست ریاض شرکت میکرد.
با این حال به نظر میرسد که ایران در مقایسه با دیگر بازیگران عرب در خلیج فارس بیشترین اعتماد را به عمان دارد و حالا هم که مسقط را به عنوان میانجی انتخاب کرده، تغییر آن بسیار بعید است؛ ولی احتمالا در آینده دوحه نیز در کنار مسقط نقش تسهیلگر و پررنگی در مذاکرات ایفا کند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
موضوع ایران به بخش ثابتی در سخنان ترامپ در سفر به منطقه تبدیل شده است؛ اما به اشکال متفاوت و تقریبا با دو لحن مختلف.
در عربستان لحن ترامپ آمیزهای از طعنه، سرزنش و تحقیر بود. با جزئیات به بحرانها و معضلات داخلی برای ایرانیها همچون برق و آب و....اشاره و وضعیت را با عربستان مقایسه کرد. البته در کنار این مسائل گریزی هم به تمایل خود برای توافق با ایران زد، ولی طعنه و تمسخر خميرمايه كلامش بود.
با این حال، ترامپ در سفرش به قطر از یک سو به شکل قابل تاملی بیشتر از سفرش به ریاض بر روی مساله ایران تمرکز کرد و از دیگر سو نیز لحن او با وجود برخی تهدیدهای ضمنی، متفاوت و بسیار نرم و چاشنی گفتگو و توافق به وضوح بر آن چیره بود.
رویکرد ترامپ در قبال ایران فعلا مذاکره برای توافق است، اما این که این روند به کجا ختم خواهد شد، شاید خود ترامپ هم پاسخ دقیق و روشنی برای آن نداشته باشد. اما چنان که قبلا نیز نگارنده بیان داشته است، احتمال منتهی شدن این روند در نهایت پس از فراز و فرودهای فراوان به توافق بیشتر از عدم توافق است.
اما سرّ دو لحن تقریبا متفاوت ترامپ در ریاض و دوحه چیست؟ به نظر میرسد که به شکل و ماهیت گفتگوهای دو میزبان با او بر میگردد. این که برای نخستین بار در ریاض با آن ادبیات طعنه و تحقیر به مسائلی جزئی و در عین حال مهم درباره ایران پرداخت، احتمالا بروندادی از مسائل مطرح شده در دیدار با بن سلمان و مقایسههای صورت گرفته باشد.
به قول دوستی اظهارنظرهای متناقض ترامپ درباره یک مساله بیشتر به این بر میگردد که با چه کسی قبل از بیان این سخنان دیدار و یا گفتگو کرده و به عبارتی مخ او را زده است.
حالا اگر هم سخنان ترامپ در ریاض تحت تاثیر مسائل مطرح شده در دیدارها در عربستان نبوده باشد، اما اظهارات او در دوحه به احتمال زیاد خروجی گفتگویش با شیخ تمیم بوده است؛ خود ترامپ هم بر این مساله صحه میگذارد و به تکاپوی او برای توافق میان ایران و آمریکا و جلوگیری از وقوع درگیری نظامی در منطقه اشاره میکند.
روشن است که موضوع غزه و ایران دو دستور کار مهم قطریها در دیدار با ترامپ بوده است. در مورد غزه که نتانیاهو طرف مستقیم آن است، «تا این لحظه» در نتیجه سرسختی و لجاجت او گشایشی در کار نیست و ترامپ هم به دلایلی از جمله پیشبرد سیاست خود در دیگر پروندههای منطقه تمایلی به فشار جدی بر نتانیاهو و اسرائیل ندارد. تا ببینیم در این پرونده گفتگوهای کنونی دوحه به کجا ختم میشود.
اما درباره ایران از سخنان دیروز و امروز ترامپ پیداست که امیر قطر به شکل ویژه و جدی این موضوع را با او مطرح و در خصوص آن گفتگو کرده است؛ تا آنجا که رئیس جمهور آمریکا از تهران خواست که قدردان امیر قطر باشد که به گفته او برخلاف دیگران با حمله نظامی به ایران مخالف است.
ترامپ در عین حال بیان داشت که میخواهد مذاکرات با ایران موفقیت آمیز باشد و از نزدیک بودن توافق گفت. البته در این باره چندان نمیشود، به این سخنان اتکا کرد. یک ماه پیش هم که مذاکرات شروع شده بود، تقریبا با همین مضمون از نزدیک شدن به توافق سخن گفت، اما اتفاق خاصی تاکنون نیفتاده و مواضع آمریکا هم اخیرا سختتر شده است.
در این میان، اما روابط نزدیک شیخ تمیم و ترامپ و سیاست دوحه در قبال تهران چه بسا قطر را در جایگاه گزینهای مناسبتر برای میانجیگری میان ایران و آمریکا در مذاکرات قرار دهد. از دو فاکتور بالا عمان بیشتر حائز دومی است؛ یعنی روابط حسنه و سیاست خوب در قبال تهران، اما درباره نوع روابط آن با آمریکا میتوان گفت که بیشتر با سیستم سنتی و شناخته شده این کشور است تا ترامپ و دولتش که تقریبا تافتهای جدا بافته هستند و سلطان هیثم هم بر خلاف ولیعهد عربستان و امیر قطر روابط نزدیکی با ترامپ و تیم کاری نزدیک به او ندارد.
این مساله را میتوان در شرکت نکردن سلطان هیثم در نشست دیروز چهارشنبه سران شورای همکاری خلیج فارس با رئیس جمهور آمریکا دید. ناگفته هم نماند که سلطان عمان خیلی کم در چنین نشستهایی شرکت میکند، ولی اگر روابط نزدیکی با ترامپ داشت، احتمالا مسقط هم ایستگاهی در سفر منطقهای او میشد و یا خود هیثم بن طارق در نشست ریاض شرکت میکرد.
با این حال به نظر میرسد که ایران در مقایسه با دیگر بازیگران عرب در خلیج فارس بیشترین اعتماد را به عمان دارد و حالا هم که مسقط را به عنوان میانجی انتخاب کرده، تغییر آن بسیار بعید است؛ ولی احتمالا در آینده دوحه نیز در کنار مسقط نقش تسهیلگر و پررنگی در مذاکرات ایفا کند.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
🔺صفرسازی؛ از نفت تا اورانیوم!
«صفرسازی» رفته رفته به اصطلاح سیاسی پربسامدی در مناسبات تنشآلود ایران و آمریکا تبدیل میشود. بعد از طرح و پیگیری سیاست صفرسازی صادرات نفت ایران و تشدید آن در هفتههای اخیر از طریق توسعه دامنه تحریمها، امروز صفرسازی غنیسازی اورانیوم در ایران مطرح میشود. پیوند معناداری هم میان هر دو وجود دارد؛ در واقع صفرسازی صادرات نفت ابزار و صفرسازی غنیسازی اورانیوم فعلا هدف و تالی آن است که آمریکا دنبال میکند.
البته راهبرد صفرسازی صادرات نفت ایران از می 2019 کلید خورد، اما با وجود فراز و فرودها و احیانا به حداقل رسیدن این صادرات به نقطه صفر نرسید. البته اینجا معنای «صفر» این نیست که ایران یک بشکه نفت هم نتواند صادر کند؛ چون اساسا چنین چیزی غیر ممکن است؛ بلکه مقصود این است که صادرات نفت ایران به حداقلی برسد که فروش این حداقل گرهی از هیچ مشکلی نگشاید.
اما «صفرسازی اورانیوم» چنان که ویتکاف مذاکره کننده آمریکایی گفته است به معنای این است که ایران حتی از غنیسازی یک درصد اورانیوم هم در داخل کشور اجتناب کند.
قبل از هر چیز، طرح چنین مسائلی در رسانهها لزوما به معنای آن نیست که عین همان در فضای مذاکرات نیز در جریان است، اما نباید از پیوند میان دو فضا هم غافل بود. در دنیای امروز رسانه یک متغیر بنیادین در هر مذاکره و گفتگویی و اساسا بخشی لاینفک از آن و فضای چانهزنی است.
ظاهرا تفسیر ایران از پافشاری طرف آمریکایی به ویژه ویتکاف بر ضرورت منع ایران از هر گونه غنیسازی در داخل این است که این موضع «اعلامی» و با هدف مهار فشار گروههای ذینفوذ است؛ اما به نظر میرسد مساله فراتر از آن باشد. البته این در حالی است که بنا به منابعی، آمریکا در دور اول و دوم مذاکرات به نوعی با اصل غنیسازی اورانیوم کنار آمده بود؛ حتی خود ویتکاف هم یک بار در اظهارنظری رسانهای به آن تصریح کرد.
احتمالا پافشاری آمریکا بر صفر کردن غنیسازی در ایران آن هم از زبان ویتکاف اولا محصول جمعبندی دولت ترامپ در رسیدن به دستور کار مذاکراتی مشخص دستکم در وضعیت فعلی بعد از چند دور مذاکره و اتخاذ مواضع متناقض در این خصوص باشد. البته این نافی آن هم نیست که انگیزهها و اهداف دیگری نیز در کار باشد؛ از جمله همان تلاش برای مهار مخالفان دیپلماسی و توافق با ایران. اما پافشاری بر این مساله با این غلظت بعید است که صرفا با آن هدف باشد.
اما این جمعبندی هم بعید نیست که فراتر از دولت آمریکا و مولود اتفاق نظری با برخی بازیگران منطقه باشد. به هر حال، تداوم غنیسازی اورانیوم در ایران و در عین حال برداشتن تحریمهای مهم به معنای دست برتر آن در توافقی با چنین مشخصاتی است که هم چرخیدن چرخ هستهای را تضمین میکند و هم چرخه اقتصاد بحرانی را به حرکت در میآورد. برآیند آن هم تقویت موقعیت منطقهای ایران است. این اما چیزی نیست که بازیگران منطقه همچون عربستان و امارات بخواهند؛ درست است که آنها مخالف جنگ با ایران هستند و از مذاکرات حمایت کردهاند؛ اما این بدان معنا هم نیست که هر نوع توافقی را میپسندند و مانع دستیابی به توافقی نمیشوند که موقعیت آنها را به خطر بیندازد.
ثانیا دست گذاشتن دولت ترامپ بر مساله غنیسازی اورانیوم که ایران از آن به عنوان یک خط قرمز بنیادین یاد میکند و همین میتواند عملا مذاکرات را طولانیکند، به این معنا نیز هست که ترامپ دیگر آن شتاب اولیه برای توافق را که قبل از شروع مذاکرات و در اثنای دو دور اول و دوم آن از خود نشان داد، ندارد.
اما چرا دیگر ترامپ چنین عجلهای ندارد؟ این احتمال وجود دارد که او و تیم مذاکراتیاش به این جمعبندی رسیده باشند که این شتاب میتواند به زیان دستیابی به یک توافق مطلوب و حداکثری تمام شود. سخنان اخیر ترامپ در عربستان درباره وضعیت داخلی ایران و بیان جزئیاتی که در نوع خود بیسابقه بود، احتمالا مولود این باور او هم باشد که با تشدید فشارها و تحریمها و سپس فعالسازی مکانیسم ماشه از جانب اروپا، میتوان ایران را در وضعیت بدتری در آینده قرار داد تا محملی بهتر برای امتیازگیری در مسائل کلان فراهم شود.
بر کسی پوشیده نیست که تصمیمگیر اصلی خود ترامپ است که ناپایداری در مواضع بخشی از رویکرد اوست؛ از این رو باید دید که پافشاری بر صفرسازی غنیسازی اورانیوم یک تاکتیک مذاکراتی برای گرفتن حداکثر امتیاز ممکن است یا هدفی راهبردی و تغییرناپذیر. هر دو حالت هم معنا و مفهوم و تاثیر خاص خود بر مذاکرات و آینده آن را دارد. در کل میتوان انتظار داشت که دور بعدی مذاکرات نیز مانند دور چهارم تنشی باشد و بعید هم نیست که در آینده شاهد وقفهای در مذاکرات باشیم.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari
«صفرسازی» رفته رفته به اصطلاح سیاسی پربسامدی در مناسبات تنشآلود ایران و آمریکا تبدیل میشود. بعد از طرح و پیگیری سیاست صفرسازی صادرات نفت ایران و تشدید آن در هفتههای اخیر از طریق توسعه دامنه تحریمها، امروز صفرسازی غنیسازی اورانیوم در ایران مطرح میشود. پیوند معناداری هم میان هر دو وجود دارد؛ در واقع صفرسازی صادرات نفت ابزار و صفرسازی غنیسازی اورانیوم فعلا هدف و تالی آن است که آمریکا دنبال میکند.
البته راهبرد صفرسازی صادرات نفت ایران از می 2019 کلید خورد، اما با وجود فراز و فرودها و احیانا به حداقل رسیدن این صادرات به نقطه صفر نرسید. البته اینجا معنای «صفر» این نیست که ایران یک بشکه نفت هم نتواند صادر کند؛ چون اساسا چنین چیزی غیر ممکن است؛ بلکه مقصود این است که صادرات نفت ایران به حداقلی برسد که فروش این حداقل گرهی از هیچ مشکلی نگشاید.
اما «صفرسازی اورانیوم» چنان که ویتکاف مذاکره کننده آمریکایی گفته است به معنای این است که ایران حتی از غنیسازی یک درصد اورانیوم هم در داخل کشور اجتناب کند.
قبل از هر چیز، طرح چنین مسائلی در رسانهها لزوما به معنای آن نیست که عین همان در فضای مذاکرات نیز در جریان است، اما نباید از پیوند میان دو فضا هم غافل بود. در دنیای امروز رسانه یک متغیر بنیادین در هر مذاکره و گفتگویی و اساسا بخشی لاینفک از آن و فضای چانهزنی است.
ظاهرا تفسیر ایران از پافشاری طرف آمریکایی به ویژه ویتکاف بر ضرورت منع ایران از هر گونه غنیسازی در داخل این است که این موضع «اعلامی» و با هدف مهار فشار گروههای ذینفوذ است؛ اما به نظر میرسد مساله فراتر از آن باشد. البته این در حالی است که بنا به منابعی، آمریکا در دور اول و دوم مذاکرات به نوعی با اصل غنیسازی اورانیوم کنار آمده بود؛ حتی خود ویتکاف هم یک بار در اظهارنظری رسانهای به آن تصریح کرد.
احتمالا پافشاری آمریکا بر صفر کردن غنیسازی در ایران آن هم از زبان ویتکاف اولا محصول جمعبندی دولت ترامپ در رسیدن به دستور کار مذاکراتی مشخص دستکم در وضعیت فعلی بعد از چند دور مذاکره و اتخاذ مواضع متناقض در این خصوص باشد. البته این نافی آن هم نیست که انگیزهها و اهداف دیگری نیز در کار باشد؛ از جمله همان تلاش برای مهار مخالفان دیپلماسی و توافق با ایران. اما پافشاری بر این مساله با این غلظت بعید است که صرفا با آن هدف باشد.
اما این جمعبندی هم بعید نیست که فراتر از دولت آمریکا و مولود اتفاق نظری با برخی بازیگران منطقه باشد. به هر حال، تداوم غنیسازی اورانیوم در ایران و در عین حال برداشتن تحریمهای مهم به معنای دست برتر آن در توافقی با چنین مشخصاتی است که هم چرخیدن چرخ هستهای را تضمین میکند و هم چرخه اقتصاد بحرانی را به حرکت در میآورد. برآیند آن هم تقویت موقعیت منطقهای ایران است. این اما چیزی نیست که بازیگران منطقه همچون عربستان و امارات بخواهند؛ درست است که آنها مخالف جنگ با ایران هستند و از مذاکرات حمایت کردهاند؛ اما این بدان معنا هم نیست که هر نوع توافقی را میپسندند و مانع دستیابی به توافقی نمیشوند که موقعیت آنها را به خطر بیندازد.
ثانیا دست گذاشتن دولت ترامپ بر مساله غنیسازی اورانیوم که ایران از آن به عنوان یک خط قرمز بنیادین یاد میکند و همین میتواند عملا مذاکرات را طولانیکند، به این معنا نیز هست که ترامپ دیگر آن شتاب اولیه برای توافق را که قبل از شروع مذاکرات و در اثنای دو دور اول و دوم آن از خود نشان داد، ندارد.
اما چرا دیگر ترامپ چنین عجلهای ندارد؟ این احتمال وجود دارد که او و تیم مذاکراتیاش به این جمعبندی رسیده باشند که این شتاب میتواند به زیان دستیابی به یک توافق مطلوب و حداکثری تمام شود. سخنان اخیر ترامپ در عربستان درباره وضعیت داخلی ایران و بیان جزئیاتی که در نوع خود بیسابقه بود، احتمالا مولود این باور او هم باشد که با تشدید فشارها و تحریمها و سپس فعالسازی مکانیسم ماشه از جانب اروپا، میتوان ایران را در وضعیت بدتری در آینده قرار داد تا محملی بهتر برای امتیازگیری در مسائل کلان فراهم شود.
بر کسی پوشیده نیست که تصمیمگیر اصلی خود ترامپ است که ناپایداری در مواضع بخشی از رویکرد اوست؛ از این رو باید دید که پافشاری بر صفرسازی غنیسازی اورانیوم یک تاکتیک مذاکراتی برای گرفتن حداکثر امتیاز ممکن است یا هدفی راهبردی و تغییرناپذیر. هر دو حالت هم معنا و مفهوم و تاثیر خاص خود بر مذاکرات و آینده آن را دارد. در کل میتوان انتظار داشت که دور بعدی مذاکرات نیز مانند دور چهارم تنشی باشد و بعید هم نیست که در آینده شاهد وقفهای در مذاکرات باشیم.
#صابر_گل_عنبری
@Sgolanbari