⭐ የነገው ብርሃን ፋናዎች ተስፋዎች፡ የትውልድ ግንባታና የኢኽላስ ጥበብ

✅ መግቢያ:
ትምህርት ማለት መረጃን ከአንድ አእምሮ ወደ ሌላው ማጋዘን ብቻ ሳይሆን፣ የአላህ ስጦታ የሆኑትን የነገ ኮከቦች ማድመቅና የነፍስን ውበት መቅረጽ ነው። እያንዳንዱ የትምህርት ሂደት፣ እያንዳንዱ በክፍል ውስጥ የሚነገር ቃልና እያንዳንዱ የተቋም ውሳኔ በትውልድ ህይወት ላይ የማይረሳ በጎ አሻራ ያሳርፋል።
ዛሬ የምንገነባቸው ትምህርት ቤቶችና የምንሰጣቸው ትምህርቶች የነገዋን አገርና የነገውን ስብዕና የሚወስኑ የጥበብ ማዕከላት ናቸው። መምህርነትና የትምህርት አመራርነት ደግሞ የሰው ልጅ ሊሰማራባቸው ከሚችሉ ታላላቅና ክቡር ተግባራት መካከል በቀዳሚነት ይጠቀሳሉ።
ይህ ጽሑፍ ዓላማው የዚህን ታላቅ ሙያ ክብርና በውስጡ ያለውን መንፈሳዊ በረከት ማስታወስ ነው። ትምህርትን ከግል ስኬት አልፎ ለኡማውና ለትውልድ የሚተርፍ ታላቅ "ዒባዳ" (አምልኮ) የምናደርግበትን የጥበብ መንገድ አብረን እንቃኛለን። ሁላችንም—መምህራን፣ የተቋም መሪዎችና ወላጆች—እጅ ለእጅ ተያይዘን የነገ አበቦችን (ተማሪዎቻችንን) በኢኽላስና በውበት የምናፈካበትን ብሩህ ተስፋ እንሰንቃለን።
የነገው ስኬት ዛሬ በምንዘራው የቅንነትና የጥበብ ዘር ላይ የተመሰረተ ነው!

♦️ ክፍል አንድ፦ የኒያ (ዓላማ) ኢኽላስ—ስራን ከልማድ ወደ አምልኮ መቀየር
ትምህርት መስጠትም ሆነ የትምህርት ተቋም ማቋቋም ተራ የንግድ ስራ ወይም የዕለት ተዕለት ልማድ አይደለም። የሰው ልጅን አእምሮ መቅረጽ ታላቅ የዒባዳ (አምልኮ) ዘርፍ ነው። ስራው ውጤታማ የሚሆነውና በረከት የሚኖረው ደግሞ "ኒያ" (ዓላማ) ሲስተካከል ነው። ብዙዎች ስራውን የገቢ ምንጭ ብቻ ሲያደርጉት፣ ጥቂቶች ግን አላህ ዘንድ የሚከፈልበት ታላቅ ንግድ ያደርጉታል።
ኒያህን ስታስተካክል ድካምህ ሁሉ አጅር ይሆንልሃል። መምህሩ ወደ ክፍል ሲገባ "ትውልድን ከጨለማ አወጣለሁ" ብሎ ካሰበ እያንዳንዱ ንግግሩ ተስቢህ ይሆንለታል። ተቋሙም "ለኡማው የሚጠቅም ዜጋ አመርታለሁ" ካለ የህንፃው ኪራይና የሰራተኛው ደመወዝ ሁሉ የአላህ መንገድ ወጪ (ፊ ሰቢሊላህ) ይሆንለታል።
ነቢዩ (ﷺ) እንዲህ ብለዋል፦
"(ተግባራት ሁሉ የሚለኩት በውሳጣዊ ዓላማቸው (ኒያ) ነው።)" [ቡኻሪና ሙስሊም]

🎤 ሸይኹል ኢስላም ኢብኑ ተይሚያህ (رحمه الله) እንዲህ ይላሉ፦ "ልብ በትክክለኛ አምልኮና በንጹህ ዓላማ ካልተሞላች፣ በስሜትና በዱንያ ፍቅር ትሞላለች።"

⁉️ የልብ ምርመራ፦ ዛሬ ወደ ስራ ስሰማራ ወይም ተቋሜን ስከፍት ትኩረቴ በፈጣሪ ዘንድ የምሰራው ስራ ላይ ነበር ወይስ በሚገባኝ ገቢ ላይ ብቻ?

📍ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ ስራ ከመጀመርህ በፊት "ጌታዬ ሆይ! ስራዬን ለአንተ ብዬ የሰራሁት አድርግልኝ" የሚል ኒያህን በልብህ አድስ።

♦️ክፍል ሁለት፦ የነገ አበቦች አጸድ — የተማሪዎች ክብርና የነፍስ ዋጋ
ተማሪዎቻችን በጃችን ያሉ አደራዎች (አማናህ) ናቸው። እንደ አትክልተኛ አበቦቹን እንደሚንከባከብ ሁሉ፣ መምህርና ተቋምም ተማሪዎቹን በስስት ሊያያቸው ይገባል። ተማሪን እንደ "ደንበኛ" ብቻ ማየት ለነፍሱ የሚገባውን ስብዕና መንፈግ ነው። እያንዳንዱ ልጅ በውስጡ ዓለምን ሊቀይር የሚችል ታላቅ አቅም አላህ አስቀምጦበታል።
ተማሪው በትምህርት ቤቱ ቅጥር ግቢ ውስጥ ሲገኝ አካላዊ ደህንነቱ ብቻ ሳይሆን ስነ-ልቦናዊ ክብሩ ሊጠበቅ ይገባል። ስድብ፣ ዝቅ አድርጎ ማየትና ተስፋን መስለብ የአላህን ስጦታ ማቃለል ነው።

🎤 ኢብኑል ቀይም (رحمه الله) እንዲህ ይላሉ፦ "አስተማሪ ለተማሪው እንደ አባት ነው። ይልቁንም ከመካከለኛው አባት በላይ የነፍስ አባት ነው። ምክንያቱም አባት ለዚህች ዓለም ህይወት ሰበብ ሲሆን፣ መምህር ግን ለዘላለም ህይወት ስኬት ሰበብ ነው።"

⁉️ የልብ ምርመራ፦ ዛሬ ተማሪዎቼን ሳያቸው የአላህ አደራዎች መሆናቸውን አስታውሻለሁ ወይስ የክፍያ መታወቂያቸውን?

📍ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ በክፍልህ ውስጥ ዝቅ ተደርጎ የሚታይ ወይም ተስፋ የቆረጠ ተማሪ ካለ ለብቻው አግኝተህ አበረታታው።

♦️ክፍል ሶስት፦ ከብር ጩኸት በላይ የነፍስ ጸጥታ — የቁሳዊነትን ሰንሰለት መስበር
ሀብት መፈለግ በራሱ ክፋት የለውም፤ ነገር ግን ሀብት "ብቸኛ ዓላማ" ሲሆንና ትውልድን "መሸቀጫ" ሲያደርገው አደጋው ይጀምራል። የትምህርት ጥራትና የተማሪዎች ስኬት በገቢ ስሌት ውስጥ ሲጨፈለቁ፣ የምንገነባው ህንፃ እንጂ ስብዕና አይሆንም። ቁሳዊነት ሲነግስ መምህሩ ለደመወዙ ብቻ፣ ተቋሙ ለትርፉ ብቻ የሚሮጡ ከሆነ ትምህርቱ በረከቱን ያጣል።
ቁርዓን እንዲህ ያስጠነቅቃል፡
"ገንዘብና ልጆች የቅርቢቱ ሕይወት ጌጦች ናቸው፤ ቀሪዎቹ መልካም ሥራዎች ግን ጌታህ ዘንድ በምንዳ በላጭ ናቸው።" (አል-ካህፍ፡ 46)

🎤 ኢማሙ አሻፊዒይ (رحمه الله) እንዲህ ይላሉ፦ "ዕውቀትን ለዱንያ ጥቅም ብሎ የፈለገ ሰው ዕውቀቱ አይባረክለትም። ዕውቀትን ነፍሱን ለማነጽና ሰዎችን ለመጥቀም የፈለገ ግን ስኬታማ ይሆናል።"

⁉️ የልብ ምርመራ፦ ዛሬ ያገኘሁት ትርፍ ነገ አላህ ፊት የሚያስጠይቀኝ ይሆን ወይስ የሚያስመሰግነኝ?

📍 ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ ለትርፍ ስትል ጥራት ልታጓድል የምትችልባቸውን አጋጣሚዎች በታማኝነት እለፋቸው።

♦️ክፍል አራት፦ የነቢያት ተተኪዎች — የመምህርነት ልዕልናና የአደራው ክብደት
መምህርነት ተራ ስራ አይደለም። ነቢያት ወርቅና ብርን አላወረሱም፤ ዕውቀትንና ስነ-ምግባርን እንጂ። መምህራንና የትምህርት ተቋማት መሪዎች የዚህ ታላቅ ውርስ ተረካቢዎች ናቸው። መምህር በክፍል ውስጥ ሲቆም የነቢያትን ስራ እየሰራ መሆኑን ማሰብ አለበት። ይህ ክብር ደግሞ ትልቅ አደራን ይጭናል።
ተቋማትም ለመምህራን የሚገባቸውን ክብርና ማበረታቻ ሊሰጡ ይገባል። መምህር ሲከበር እውቀት ይከበራል፤ እውቀት ሲከበር ደግሞ ትውልድ ይከበራል።

🎤 ኢማሙ አህመድ ቢን ሀንበል (رحمه الله) እንዲህ ይላሉ፦ "ዕውቀትን መፈለግ ለሚችል ሰው ከላቁ ስራዎች አንዱ ነው። ይህም ዓላማው ትክክል ሲሆን ነው፤ ማለትም ካለማወቅ ራሱንና ሌላውን ነጻ ለማውጣት ሲያስብ።"

⁉️ የልብ ምርመራ፦ ራሴን የምመለከተው እንደ ተራ ሰራተኛ ነው ወይስ የነቢያት ውርስ ተረካቢና አስተላላፊ?

📍 ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ ስታስተምር ተማሪዎችህ እውቀቱን ብቻ ሳይሆን ካንተ ስነ-ምግባርህን እንዲማሩ ምሳሌ ሁን።

♦️ክፍል አምስት፦ ስውሩ ግድያ — ተስፋንና ስብዕናን የመግደል አደጋ
ትውልድን መግደል ሲባል በስለት ማረድ ብቻ አይደለም። የተማሪን ህልም ማጨለም፣ ለገንዘብ ሲባል ጥራትን ማጓደልና ስነ-ምግባርን ችላ ማለት ትውልድን በቁም መግደል ነው። ተቋማት የገንዘብ ማሽን ብቻ ሲሆኑ፣ የተማሪው ነፍስ ትራባለች። መምህር ተማሪውን "አትረባም" ሲለው አንድን ትልቅ ተስፋ እየገደለ መሆኑን ሊያውቅ ይገባል።

🎤 ኢማሙ ማሊክ (رحمه الله) እንዲህ ይላሉ፦ "ዕውቀት ብርሃን ነው፤ አላህ በሚወደው ልብ ውስጥ ብቻ የሚያስቀምጠው።" ይህ ብርሃን እንዳይጠፋ ጥንቃቄ ማድረግ የአደራ ጠባቂነት ግዴታ ነው።

⁉️ የልብ ምርመራ፦ ዛሬ የምሰራው ስራ የተማሪዬን ተስፋ የሚያለመልም ነው ወይስ የሚያከስም?

📍 ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ ለተማሪዎችህ በምትናገረው ቃል ውስጥ "ትችትን" ቀንሰህ "ተስፋን" የሚዘሩ ቃላትን አብዛ።

♦️ ክፍል ስድስት፦ የበረከት ሚስጥር— ጥቂት በቅንነት ሲሰራ እንዴት ይበዛል?
ሰዎች ወደ ብር የሚያደሉት "ብዙ ካላገኘሁ አይበቃኝም" በሚል ስጋት ነው። ነገር ግን በረከት (Barakah) ማለት ጥቂቱ ነገር የብዙውን ስራ መስራት መቻሉ ነው። በአሻጥርና ትውልድን ችላ በማለት የሚገኝ ብዙ ሀብት መጨረሻው ውድመትና የልብ መረበሽ ነው። መምህሩ በቅንነት ሲያስተምር የሚሰጠው ጥቂት ደመወዝ ለቤቱ በረከት ይሆንለታል።
ሀብት የሚለካው በቁጥሩ ሳይሆን በውጤቱ (በረከቱ) ነው! በሀላል የሚገኝ ጥቂት ገቢ፣ ሀቅ ተበልቶ ከሚገኝ ብዙ ክምችት ይበልጣል።

⁉️ የልብ ምርመራ፦ በረከት የሌለው ሺህ ብር ይሻለኛል ወይስ በረከት ያለው መቶ ብር? የቤተሰቤንና የነፍሴን ሰላም በየትኛው እፈልገዋለሁ?

📍 ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ በገቢህ ውስጥ ላሉ ጥቂት ብሮች ምስጋና (ሹክር) አቅርብ፤ አላህ በረከቱን እንዲጨምርልህም ለምነው።

♦️ ክፍል ሰባት፦ የትውልድ ድልድዮች — የተቋማትና የወላጆች የጋራ አደራ
የትምህርት ተቋም ማለት የህዝብ ተስፋ የሚገነባበት ድልድይ ነው። ይህ ድልድይ ጠንካራ ካልሆነ ማህበረሰቡ ይወድቃል። አመራሮች የትርፍ ስሌታቸውን ከአላህ ውዴታ ስር ሊያደርጉት ይገባል።
ትምህርት ቤት ብቻውን ትውልድ አይቀርጽም። ወላጆች የዚህ ሂደት 50% ባለቤትና ቀዳሚ መምህራን ናቸው። ወላጅ ልጁን ትምህርት ቤት ሲልክ ኒያውን በትክክል ካልቀረጸና ቤቱ ውስጥ የእውቀት ፍቅር ካልዘራ፣ የተቋሙ ጥረት ብቻውን አያዋጣም። ትምህርት ቤትና ቤት የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጽታዎች መሆን አለባቸው።

🎤 ኢብኑ ባዝ (رحمه الله) እንዲህ ይላሉ፦ "ትውልድን ማረም ማለት ሀገርንና ሃይማኖትን ማረም ነው። ይህ ደግሞ የሚጀምረው ከቁሳዊ ጥቅም በላቀ መልኩ የአላህን ውዴታ ከማስቀደም ነው።"

⁉️ የልብ ምርመራ፦ እንደ ወላጅ ወይም እንደ ተቋም መሪ፣ የተማሪውን ስኬት ከገቢ ስሌት በላይ አድርጌዋለሁ?

📍 ተግባራዊ እርምጃ፦
➤ ዛሬ ለተማሪህ/ለልጅህ ስነ-ምግባር ማማር ከአላህ ፊት ዱዓ አድርግ።
► ዛሬ ልጃችሁ ከትምህርት ቤት ሲመለስ ስለ ውጤቱ ብቻ ሳይሆን፣ "ዛሬ ምን ጥሩ ነገር ሰራህ?" ብላችሁ በመጠየቅ ለስነ-ምግባር ትኩረት ስጡ።

♦️ክፍል ስምንት፦ የአደብ (ስነ-ምግባር) ቀዳሚነት — የዘመኑን ፈተና ማሸነፍ
ትምህርት ያለ አደብ ስልጣን ያለ ፍትህ እንደማለት ነው። ዛሬ መምህራን በተማሪዎች ስነ-ምግባር መበላሸትና በሶሻል ሚዲያ ተጽዕኖ ከፍተኛ ፈተና ውስጥ ይገኛሉ። ተማሪው በትምህርቱ ላይ ትኩረት እንዳያደርግ የቴክኖሎጂ ሱስና የተሳሳቱ የባህል ተጽዕኖዎች ልቡን ሰርቀውታል። ስለዚህ ዛሬ ከመረጃው በፊት "አደብን" ማስቀደም የግድ የሚልበት ወቅት ላይ ነን።

🎤 ኢማሙ ማሊክ (رحمه الله) ለአንድ ወጣት የመከሩት፦ "እውቀትን ከመማርህ በፊት አደብን (ስነ-ምግባርን) ተማር።"

⁉️ የልብ ምርመራ፦ በተማሪዎቼ ውጤት ላይ እንደምጨነቀው ሁሉ በሶሻል ሚዲያ በሚሰረቀው ስነ-ምግባራቸው እጨነቃለሁ?

📍 ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ በክፍልህ ውስጥ ተማሪዎች ቴክኖሎጂን ለጥፋት ሳይሆን ለበጎ ተግባር እንዴት እንደሚጠቀሙበት አጭር ምክር ስጥ።

♦️ክፍል ዘጠኝ፦ የማይደርቀው ምንጭ — ሰደቀተል ጃሪያህ ስሌት
ዛሬ በትምህርት ዘርፍ ላይ የምናሳርፈው ማንኛውም በጎ አሻራ እኛ ከሞትን በኋላም የሚከተለን "ሰደቀተል ጃሪያህ" (ተቋራጭ የሌለው ምንዳ) ነው። በአንድ ተማሪ ውስጥ የምንዘራው መልካም ነገር፣ ያ ተማሪ ነገ ለሚሰራው መልካም ስራ ሁሉ እኛም ድርሻ አለን። ይህ ትልቁና ትርፋማው "ቢዝነስ" ነው።
ተቋም ያቋቋመ ሰው ከዚያ ተቋም ተምረው የሚወጡት ተማሪዎች የሚያደርጉት መልካም ስራ ሁሉ በሞተበት ይደርሰዋል። መምህሩም ያስተማረው እውቀት ትውልድ በተሻገረ ቁጥር አጅሩ ይጎርፍለታል።

🎤 አቡ ሃኒፋ (رحمه الله) እንዲህ ይላሉ፦ "መምህርነትና ትምህርት የዱንያ ጌጥ መፈለጊያ ሳይሆን፣ የነፍስ ሐሴትና የተቋረጠውን መልካም ስራ የመቀጠያ መንገድ ነው።"

⁉️ የልብ ምርመራ፦ ከሞትኩ በኋላም የሚከተለኝ ስንቅ ዛሬ እያዘጋጀሁ ነው?

📍 ተግባራዊ እርምጃ፦ ዛሬ ስትሰራ "ይህ ስራ ለነገው ቀብሬ ስንቅ ይሆነኛል" የሚል ፅኑ ተስፋ ይኑርህ።

♦️ክፍል አስር፦ የንጋት ጥሪ — ተስፋ፣ ዱዓና የለውጥ ጅምር
ለውጥ የሚጀምረው ከእኔና ከእናንተ ነው። ዛሬ የምናደርገው ዱዓና የምንወስነው ውሳኔ ለነገው ትውልድ ስኬት መሰረት ነው። ይህ መልዕክት ለማንም ግለሰብ የተሰነዘረ ጦር ሳይሆን፣ ለሁላችንም የቀረበ የፍቅርና የአደራ ጥሪ ነው። አላህ በጎ ሰበቦች ያድርገን።

ማጠቃለያ:
ከኒያ ማስተካከል ጀምሮ እስከ ሰደቀተል ጃሪያህ ድረስ ያለውን ጉዞ ስንመለከት፣ ትምህርት ማለት ተራ ስራ ሳይሆን ዘላለማዊ ትርፍ የሚገኝበት ንግድ መሆኑን እንረዳለን። ዛሬ ከነዚህ አሥር ክፍሎች መካከል አንዲቷን ነጥብ ብቻ በተግባር ላይ ብናውላት፣ በትውልዳችን ላይ ትልቅ ለውጥ እናመጣለን። የነገው ብርሃን ዛሬ በምንዘራው ዘር ውስጥ ነውና ለዘሩ ጥራት እንትጋ።

ዱዓ
አላህ ሆይ! ከንቱና ትውልድን ከሚገድል፣ ተስፋን ከሚያጨልም ስራ ጠብቀን። 🤲
ጌታችን ሆይ! የነገ አበቦችን፣ አንፀባራቂ ኮከቦችን የሚገድል ስራ ከመስራት አላህ ይጠብቀን! 🤲
ትኩረታችንን ዱንያ ሳይሆን ያንተን ፊት ፈልገን ለእነዚያ አበቦችና አንፀባራቂ ኮከቦች (ለተማሪዎቻችን) ስኬትና እድገት የምንተጋ አድርገን። 🤲
የነገው የህይወት ጉዟቸው በስኬት እንዲበሽበሽና እንዲሞላ እኛን በጎ ሰበቦች አድርገን። 🤲
ልባችንን ከቁሳዊ ጥቅም ጥማት አጽዳው፤ ስራችንንም ለሁለቱም ዓለም ስኬት የሚበቃ አድርገው። 🤲
አሚን!

✍️ረሻድ ኢብኑ ሙዘሚል

ከዚያም በድሎታችሁ ሁሉ በዚያን ቀን ትጠይቃላችሁ