Scientometrics
1.68K subscribers
2.09K photos
158 videos
158 files
4.39K links
🔴محمدسعیدرضائی زواره

✅بازنشر مهمترین مقالات پزشکی

✅ترویج پزشکی مبتنی بر گواه و مبارزه با شبه علم!

✅بررسی وضعیت علمی و پژوهشی ایران

✅مقابله با بداخلاقی پژوهشی!

X: https://x.com/dr_rezaee

@ScientometricsAdmin

Scientometrics.Iran@Gmail.com
Download Telegram
گزارش «شرق» از خروج پزشکان عمومی از چرخه درمان به دلیل درآمدهای پایین‌

از طبابت تا مسافرکشی

درآمد پایین و افزایش هزینه‌های مطب‌داری باعث شده بسیاری از پزشکان عمومی به مشاغلی همچون مسافرکشی و پرستاری از سالمند روی آوردند؛ افرادی که در تصور عمومی، دستمزد‌های بالایی دارند درحالی‌که حقوق ماهانه بیشتر آنها هم‌اکنون، بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان است. آن‌طورکه بررسی‌ها نشان می‌دهد، در سال‌های اخیر بسیاری از آنها به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه‌های مطب، مجبور به تعطیلی و حتی کنارگذاشتن طبابت شده‌اند.

حدود ۳۵ درصد پزشکان عمومی دیگر طبابت نمی‌کنند و فعالیت‌های دیگری انجام می‌دهند. همچنین سخنگوی سازمان نظام پزشکی با اشاره به موج بیکاری پزشکان، تأکید می‌کند پزشکان عمومی برای امرار معاش به سمت مسافرکشی در پلتفرم‌های تاکسی‌های اینترنتی رفته‌اند، درحالی‌که ویزیت پزشکان عمومی در سال ۱۴۰۵ برای بیمارستان دولتی، غیردولتی و خصوصی، به ترتیب ۱۴۰ هزار، ۲۴۵ هزار و ۳۶۸ هزار تومان است که با کسر درصد مراکز درمانی از ویزیت‌ها، درآمد پزشک تمام‌وقت کمتر از ۴۰ میلیون تومان می‌شود.


متن کامل گزارش جدید شرق را از اینجا بخوانید: لینک

‏من یاد این گزراش دو سال قبل روزنامه اعتماد (لینک) افتادم که می‌گفت:

واقعیت این است که عقل سلیم نمی‌پذیرد که سیاست‌های سال اخیر درباره پزشکی و پزشکان و پرستاران بدون هدف تخریب نظام بهداشت و درمان کشور و آگاهانه نباشد. چنین خودویرانگری ناشی از خطاهای سیاستی نیست، بلکه نشان‌دهنده نوعی برنامه‌ریزی برای ویران کردن نظام بهداشت و درمان کشور است.


رفتاری که با پزشکی و پزشکان می‌شود نمونه‌ای از شیوه مدیریتی است که جز استفاده از اجبار و قوه قهریه راه دیگری بلد نیست. در اقتصاد با قوه قهریه و دستور، قیمت‌گذاری می‌کند، در مسائل فرهنگی و اجتماعی که بی‌نیاز از بیان است و اخیرا حتی در بیمارستان‌ها تشدید شده است و بعضا به پلمب آن منجر گردیده است!

@Scientometric
👍15😢7❤3👎1🔥1
اینجا در این ویدئو از STAT Summit، سردبیر مجله Science، یعنی Holden Thorpe، درباره پیشرفت علمی چین و افزایش قدرت این کشور در عرصه علم هشدار می‌‌‌دهد. او می‌گوید این روند را می‌توان در مقالاتی مشاهده کرد که پژوهشگران برای انتشار در ساینس، ارسال می‌کنند. تعداد مقالات ارسالی از چین همچنان در حال افزایش است، نه‌تنها از نظر تعداد، بلکه حتی از نظر کیفیت. در مقابل، تعداد مقالات ارسالی از آمریکا در حال کاهش است….فضای حاکم بر چین، در مقایسه با آمریکا، به‌مراتب بیشتر حامی علم و پژوهش است.

آمریکا از جنگ جهانی دوم تاکنون، پیشتاز جهان در علم و فناوری بوده. در سال ۲۰۲۴، چین از نظر هزینه‌کرد ناخالص داخلی در تحقیق و توسعه (gross domestic expenditure on R&D یا GERD) از آمریکا پیشی گرفته. اینجا شاخص GERD بر اساس شاخص برابری قدرت خرید بررسی شده. اما اگر این شاخص GERD با استفاده از نرخ ارز تعدیل شود، هزینه‌های تحقیق و توسعه چین در سال ۲۰۲۴ حدود نیمی از هزینه‌های آمریکا می‌شود درحالی‌که این در ۲۰۰۴ تنها ۸٪ بوده.

در رابطه با سرعت پیشرفت علمی چین، در پست بعدی، خلاصه‌ای از گزارش جدید محله‌ی نیچر را قرار خواهم داد.

@Scientometric
❤7🔥4😱2😁1🤯1👀1
خلاصه از گزارش جدید نیچر:

چین در مسیری قرار دارد که می‌تواند به پیشتازی این کشور در علم در سطح جهان منجر شود. (پست قبلی کانال ر این مورد را از اینجا ببینید.) تحولی که می‌تواند مسیر پیشرفت فناوری و همچنین توازن قدرت در جهان را تغییر دهد.

چین در کمتر از ۵۰ سال، از کشوری با حضور علمی تقریبا ناچیز (کمتر از ۱۲۰ مقاله و تنها ۰/۰۲ درصد از کل مقالات جهان)، به یکی از قدرت‌های بزرگ علمی جهان تبدیل شده و اکنون در مسیر پیشی گرفتن از سایر کشورها در حوزه پژوهش و علم قرار دارد. این کشور اکنون یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران در حوزه R&D است، از نظر تعداد درخواست‌های ثبت اختراع پیشتاز است و در پژوهش درباره ده‌ها فناوری کلیدی، از انرژی هسته‌ای و … جایگاه برجسته‌ای دارد. دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی چین نیز اکنون با مراکز علمی مطرح غرب رقابت می‌کنند و این کشور برای نخستین بار در صدر رتبه‌بندی Nature Index قرار گرفته. از توسعه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی تا بازگرداندن موفقیت‌آمیز نمونه‌های سنگ از سمت پنهان ماه، دستاوردهای چین توجه جهانی را به خود جلب کرده‌اند.

این کشور هدف‌گذاری کرده است که هزینه‌های تحقیق و توسعه در بخش دولتی و خصوصی را تا سال ۲۰۳۰، سالانه دست‌کم ۷ درصد افزایش دهد، هدفی که می‌تواند هر سال میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری اضافی به همراه داشته باشد. این روند در حالی دنبال می‌شود که دولت دونالد ترامپ در آمریکا به دنبال کاهش بودجه علمی است، اقدامی که به گفته منتقدان، توان پژوهشی این کشور را تضعیف کرده است. گفته می‌شود، اگر رقابت غرب با ژاپن در دهه ۱۹۸۰ مانند عبور از یک طوفان بود، رقابت با چین در سال‌های آینده مانند مواجهه با یک سونامی خواهد بود.
شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در راستای برنامه بلندمدت این کشور برای پیشتازی علمی، خواستار تقویت پژوهش‌های بنیادی شده. برنامه پنج‌ساله جدید چین نیز بر سرمایه‌گذاری در پژوهش و نوآوری و تسریع توسعه فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، کاربردهای کوانتومی و.... تا پایان این دهه تاکید دارد.
در طه سه دهه گذشته، مجموع هزینه‌های تحقیق و توسعه (R&D spending) در این کشور تقریبا ۱۰۰ برابر شده. بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی دولت چین، طی ده سال گذشته، هزینه‌کرد این کشور در این حوزه به‌طور متوسط سالانه بیش از ۱۰٪ افزایش یافته.
در سال ۲۰۲۴، چین از آمریکا پیشی گرفت و به بزرگ‌ترین کشور جهان از نظر هزینه‌کرد ناخالص داخلی در تحقیق و توسعه (gross domestic expenditure on R&D یا GERD) تبدیل شد. آمریکا از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون، پیشتاز جهان در علم و فناوری بوده.
شاخص GERD شامل تمام هزینه‌های بخش‌های دولتی و خصوصی می‌شود. اینجا مقادیر GERD دو کشور با استفاده از شاخص برابری قدرت خرید (purchasing power parity یا PPP) بررسی شده، روشی که این واقعیت را در نظر می‌گیرد که کالاها و خدمات در چین ارزان‌تر از آمریکا است. اما اگر محاسبات با استفاده از نرخ ارز (exchange rates) تعدیل شوند، که روش دیگری برای انجام این محاسبات است، هزینه‌های تحقیق و توسعه چین در سال ۲۰۲۴ حدود نیمی از هزینه‌های آمریکا می‌شود درحالی‌که این رقم در سال ۲۰۰۴ تنها ۸٪ بوده. (نمودارها در پست قبل)

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های چین در توسعه علمی، توانایی این کشور در تدوین و اجرای مستمر برنامه‌های بلندمدت و متمرکز کردن منابع بر اهداف راهبردی است، درحالی‌که تغییرات سیاسی در آمریکا می‌تواند اولویت‌های پژوهشی را تغییر دهد.

چین برای کاهش وابستگی فناورانه به کشورهای خارجی، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه را به‌طور فزاینده‌ای بخشی از راهبرد امنیت ملی خود می‌داند. همه‌گیری کووید-۱۹ و محدودیت‌های آمریکا بر صادرات نیمه‌رساناها نشان دادند که اتکا به فناوری و تجهیزات خارجی می‌تواند آسیب‌پذیری راهبردی ایجاد کند.
بااین‌حال، مسیر آسان نخواهد بود. در سال ۲۰۲۴ تنها اندکی کمتر از ۷ درصد از کل بودجه تحقیق و توسعه چین به پژوهش‌های بنیادی (fundamental research) اختصاص داشته درحالی‌که این سهم در آمریکا ۱۴/۴ درصد بود. چین همچنین از دو کشور همسایه خود، ژاپن با ۱۱/۶٪ و کره جنوبی با ۱۴/۷٪، عقب‌تر بود

این پیشرفت‌ها در چین با این حال با چالش‌های مهمی هم همراه است: از جمله تخلفات گسترده در پژوهش‌های علمی و مقالات سلب اعتبار شده، نگرانی‌هایی درباره مقررات و ملاحظات اخلاقی در پژوهش‌های زیست‌پزشکی پیشرفته، و فرهنگ دانشگاهی‌ای که به گفته پژوهشگران، فرصت انجام برخی پروژه‌های بلندمدت و مبتنی بر کنجکاوی علمی را برای محققان محدود می‌کند.

منبع: لینک

@Scientometric
❤6🌭3🔥1🤔1🥴1
راهنمای جدید کمیسیون اروپا برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در پژوهش

کمیسیون اروپا در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، چهارمین نسخه راهنمای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی مولد در پژوهش را منتشر کرد. این راهنما که ماهیتی توصیه‌ای و غیرالزام‌آور دارد، میان کاربردهای صرفاً ویرایشی و کاربردهای مؤثر بر محتوای علمی تفاوت می‌گذارد. اصلاح نگارش، دستور زبان و قالب‌بندی معمولاً نیازی به اعلام استفاده ندارد؛ اما مشارکت هوش مصنوعی در مرور متون، تدوین فرضیه، تحلیل داده‌ها و تفسیر یافته‌ها باید به‌طور شفاف گزارش شود. راهنما تأکید می‌کند که مسئولیت صحت یافته‌ها و تصمیم‌های علمی همواره با پژوهشگر است و هوش مصنوعی نمی‌تواند نویسنده مقاله محسوب شود.


وجه تمایز اصلی راهنمای جدید کمیسیون اروپا این است که برخلاف راهنماهای انجمن‌های سردبیران که عمدتاً بر استفاده از هوش مصنوعی در نگارش، داوری و انتشار مقاله تمرکز دارند، این راهنما کل فرایند پژوهش، از شکل‌گیری سؤال و طراحی مطالعه تا تحلیل داده‌ها، انتشار یافته‌ها و ارزیابی طرح‌های پژوهشی را پوشش می‌دهد.

📄 متن کامل راهنما – کمیسیون اروپا
❤9👎1🥰1😁1
یک مطالعه گذشته‌نگر روی بیش از ۷۰ هزار فرد مبتلا به اسکیزوفرنی و دیابت نوع ۲ نشان داده است (منتشر شده در Lancet psychiatry) که شروع درمان با آگونیست‌های گیرنده GLP-1 با کاهش خطر بستری روان‌پزشکی همین طور مراجعه به اورژانس همراه است.

در مقایسه با افرادی که این داروها را شروع نکرده بودند، خطر بستری روان‌پزشکی ۲۴٪ و خطر مراجعه به اورژانس ۲۹٪ کمتر بوده است. این خطرها در مقایسه با مصرف‌کنندگان مهارکننده‌های DPP-4 و SGLT2 هم کمتر بوده است.

بااین‌حال، چون مطالعه مشاهده‌ای بوده، نمی‌توان نتیجه گرفت که این داروها مستقیما باعث کاهش مشکلات روان‌پزشکی می‌شوند و برای بررسی نقش احتمالی آن‌ها در درمان اختلالات روان‌پزشکی، به مطالعات بیشتری نیاز است.

@Scientometric
❤6🤔5👍3
Forwarded from شرق
🔻️️️️️️گزارش «شرق» از بحران پساقاعدگی زودرس زنان ایرانی که از حد نصاب یک تا پنج درصد آمارهای جهانی بالاتر است

🔺️️زودتر از موعد، دورتر از تصور

✍️ نیلوفر حامدی

▫️با توجه به بار منفی واژه یائسگی که تمام هویت زنانه را در امکان باردارشدن/نشدن خلاصه می‌کند، در این گزارش، از واژه پیشنهادی پساقاعدگی استفاده شده است. هرچند، تغییر یک واژه، از عمق این رنج شدید جسمی و روانی زنانه نمی‌کاهد.

🔹هیچ‌کدام‌شان آماده این تغییر نبودند. اینکه برای آینده‌ای که هنوز نرسیده، سوگواری کنند. زنانی که هنوز در دهه سوم یا چهارم زندگی‌اند؛ کار می‌کنند، عاشق می‌شوند، برای آینده برنامه می‌ریزند و شاید هنوز درباره مادرشدن تصمیم نگرفته باشند. اما میهمانی ناخوانده قرار است بدن و زندگی‌شان را دستخوش دگرگونی کند.

🔹در حالی که زنان از پیامدهای جسمی، روانی و عاطفی این تجربه می‌گویند، نبود داده‌های ملی کافی، شناخت ابعاد مسئله و برنامه‌ریزی برای مراقبت از آنها را دشوار می‌کند. «منوپاز» یا «پساقاعدگی»، تجربه‌ زنانه بدن‌مندی که بروز و ظهورش در هر جامعه‌ای با فاکتورهای سلامت جسم و روان زنان آن جامعه گره تنگاتنگی خورده است، اما اصلی‌ترین نهادهای متولی سلامت، بهداشت و درمان آن، آمار، گزارش و یا پژوهش ملی قابل ارائه‌ای در این زمینه انجام نداده‌اند.

🔹در شرایطی که کشورهای توسعه‌یافته به دنبال راه‌هایی برای به تأخیر انداختن آغاز دوره منوپاز در زنان هستند، اندک تحقیقات انجام‌شده داخلی در ایران، از پساقاعدگی زودرس در کشور خبر می‌دهند. طبق اعلام مرکز تحقیقات اندوکرینولوژی باروری پژوهشکده علوم غدد درون‌ریز و متابولیسم کشور، میزان بروز «زودرس پساقاعدگی» در جمعیت زنان ایرانی از حد نصاب یک تا پنج درصد جهانی بالاتر است.

🔹تجربه این زنان، در کنار خلأهای نظام سلامت، پرسشی فراتر از پزشکی را نیز پیش می‌کشد: چرا تغییرات بدن زن هنوز می‌تواند به قضاوتی درباره ارزش و هویت و همه بودن او تبدیل شود؟ به خصوص که پژوهشی کیفی دریافته تجربه پساقاعدگی به مشکلات جسمی محدود نمی‌ماند و وریشانی روانی، ازدست‌رفتن بخشی از هویت، موانع دریافت مراقبت یکپارچه و کمبود حمایت اجتماعی، اختلال در روابط اجتماعی و زندگی جنسی را نیز به همراه دارد.

🔹مریم نصراصفهانی، عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی معتقد است خود زنان هم باید برای معنا کردن این دوره مشارکت کنند: «‌پساماهینگی مساوی تجربه زیستن در بدنی کمتر اسیر بیولوژی و بیشتر خودآئین است که به طور طبیعی به مرحله تازه‌ای از زندگی وارد شده. بنابراین زنان خود به عنوان سوژه‌های فعال باید در معنا‌کردن این دوره از زندگی و زمان زنانه مشارکت کنند. برای زمانی که زیبایی زنانه یا عشق مادرانه به فرزندشان دیگر بزرگ‌ترین دارایی‌ و عنصر معنابخش به زندگی آنها نیست».

💢️️️️️️بیشتر بخوانید👇️️️️️️

https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1135711


@sharghdaily
sharghdaily.com
❤5💔3
روند ابتلا به کرونا و آنفولانزا در کشور تا تاریخ ۲۵ مهر


درصد نمونه‌ها‌ی مثبت کووید-۱۹ در ۴ هفته گذشته به ترتیب از ۱۷ به ۱۷/۴ و سپس به ۱۳/۷ و بعد به ۲۲/۴٪ رسیده بود. اما این هفته مجددا کاهشی شده و به ۱۸/۳٪ رسیده است. (همچنان بالاتر از آستانه هشدار بالا)

درصدها برای موارد مثبت آنفولانزا در چهار هفته به این شکل بوده است:
۲، ۱/۷، ۲/۹، ۱/۴ و حالا افزایشی شده و به ۷/۱ درصد رسیده است

در گزارش مرکز مدیریت بیماری های واگیر وزارت بهداشت (لینک) بر ﺿﺮورت ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻓﻮری اﻗﺪاﻣﺎت ﭘﯿﺸﮕﯿﺮاﻧﻪ و ﻣﺮاﻗﺒﺘﯽ تاکید شده است. «ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﺮاﻗﺒﺖ و اﻃﻼع رﺳﺎﻧﯽ ﻋﻤﻮﻣﯽ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺳﮏ، ﺣﺪاﻗﻞ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﭘﺮﺧﻄﺮ و ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺎﻻی اﻧﺘﻘﺎل در ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن ﻫﺎ و ﻣﺮاﮐﺰ درﻣﺎﻧﯽ، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺮاﮐﺰ ﺗﺠﻤﻌﯽ ﭘﺮﺧﻄﺮ (ﻧﻈﯿﺮ آﺳﺎﯾﺸﮕﺎه ﻫﺎی ﺳﺎﻟﻤﻨﺪان و ..) و وﺳﺎﯾﻞ ﻧﻘﻠﯿﻪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺎﯾﺪ در دﺳﺘﻮر ﮐﺎر ﻗﺮار ﮔﯿﺮد.»

@Scientometric
❤3👍2
احتمالا خودتان هم متوجه افزایش موارد عفونت‌های تنفسی، از جمله آنفولانزا و کرونا در هفته های اخیر شده‌اید.

در همین راستا، مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت طی چند هفته اخیر بر ضرورت تشدید فوری اقدامات پیشگیرانه و مراقبتی تاکید کرده است. از جمله این اقدامات، علاوه بر تقویت مراقبت‌ها و اطلاع‌رسانی عمومی، استفاده از ماسک در بخش‌های پرخطر بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، مراکز تجمعی پرخطر (مانند آسایشگاه‌های سالمندان) و وسایل حمل‌ونقل عمومی است.

در چنین شرایطی، فکر کردم مرور دوباره نکات بهداشتی برای پیشگیری از ابتلا و انتقال عفونت‌های تنفسی و کاهش شدت بیماری، با هدف محافظت از سلامت خودمان، اطرافیان و عزیزانمان و همچنین کاهش هزینه‌های درمان، خالی از لطف نباشد.

در ادامه، خلاصه‌ای از این نکات ساده ولی مهم را قرار می‌دهم.


نکات کلیدی مثل همیشه، استفاده از ماسک، شست‌وشوی دست با آب و صابون و رعایت فاصله است. در مراجعه به مرکز درمانی(بیمارستان و یا درمانگاه) ماسک بزنید.

این بیماری‌ها اغلب ویروسی‌اند و به‌طور کلی نیاز به آنتی‌بیوتیک ندارند. آنتی‌بیوتیک را خودسرانه مصرف نکنید و از پزشک مکررا درخواست تجویز نکنید.

تنها در صورتی که در شرح‌حال و معاینه بالینی (مثلا مشاهده ترشحات چرکی در معاینه حلق) نشانه‌ای از عفونت باکتریال دیده شود، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز کند. صرف گلودرد، سرفه یا خلط، حتی اگر از نظر بیمار شدید به‌نظر برسند، لزوما نشان‌دهنده عفونت چرکی نیست و نیاز به آنتی‌بیوتیک ندارد. این علائم هم در عفونت ویروسی و هم در عفونت چرکی (باکتریال) دیده می‌شود. افتراق این دو نیاز به معاینه دارد.

اگر قرار بود بر اساس صرف گلو درد و خلط و سرفه، آنتی بیوتیک داده شود، دیگر اصلا به معاینه هم نیاز نیود!

تجویز غیرضروری آنتی‌بیوتیک برای عفونت‌های ویروسی نه‌تنها بی‌اثر است، بلکه خطر عوارض جانبی، اختلال در میکروبیوتای مفید بدن و گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی را در پی دارد . در صورت بروز تب بالا و ماندگار، تنگی‌نفس، درد شدید هنگام بلع یا تشدید سریع علائم، به پزشک مراجعه کنید.

علاوه بر علائم تنفسی، علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ، دل‌درد یا اسهال هم ممکن است دیده شود. موارد خفیف معمولا با استراحت، مصرف مایعات و داروهای ساده در خانه کنترل می‌شوند. اگر تهوع شدید و استفراغ مکرر شد، بیمار نتواند مایعات یا غذا را تحمل کند، یا مصرف خوراکی مایعات مؤثر نباشد، احتمالا نیاز به درمان تزریقی و سرم وجود دارد و باید به پزشک مراجعه شود.

سرم تنها در شرایط مشخص، مثل افت فشار یا عدم توانایی در دریافت مایعات به‌صورت خوراکی، لازم است. پزشک بر اساس شرح‌حال و معاینه درباره نیاز به سرم تصمیم می‌گیرد، بنابراین از درخواست مکرر آن خودداری کنید

در حال حاضر، روند ابتلا به کرونا و آنفولانزا در کشور تا تاریخ ۲۵ مهر به این صورت بوده است(لینک):

درصد نمونه‌ها‌ی مثبت کووید-۱۹ در ۴ هفته گذشته به ترتیب از ۱۷ به ۱۷/۴ و سپس به ۱۳/۷ و بعد به ۲۲/۴٪ رسیده بود. اما این هفته مجددا کاهشی شده و به ۱۸/۳٪ رسیده است. (همچنان بالاتر از آستانه هشدار بالا)

درصدها برای موارد مثبت آنفولانزا در چهار هفته به این شکل بوده است:
۲، ۱/۷، ۲/۹، ۱/۴ و حالا افزایشی شده و به ۷/۱ درصد رسیده است

واکسن کرونا که نداریم ولی اگر به واکسن آنفولانزا دسترسی داشتید هر چند کمی دیر شده، بهتر است مخصوصا برای افراد سالمند و یا با بیماری های زمینه ای زودتر تزریق شود.

@Scientometric
❤6✍1