معرفی کتاب "موج بزرگ: انقلاب‌های قیمتی و ریتم تاریخ" نوشته دیوید هکت فیشر (پروفسور و محقق تاریخ اقتصاد)

کتاب "موج بزرگ: انقلاب‌های قیمتی و ریتم تاریخ" نوشته دیوید هکت فیشر به بررسی الگوهای طولانی‌مدت تورم و کاهش قیمت در هشت قرن گذشته و پیامدهای عمیق اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن می‌پردازد. فیشر چهار "انقلاب قیمتی" عمده در تاریخ غرب را شناسایی می‌کند: انقلاب قیمتی قرون وسطی (۱۱۸۰–۱۳۵۰)، انقلاب قیمتی قرن شانزدهم (۱۴۷۰–۱۶۵۰)، انقلاب قیمتی قرن هجدهم (۱۷۳۰–۱۸۱۵) و انقلاب قیمتی قرن بیستم (از ۱۸۹۶ به بعد). این دوره‌ها با تورم مداوم و در پی آن دوره‌های ثبات یا کاهش قیمت مشخص می‌شوند.

فیشر استدلال می‌کند که این دوره‌های تورمی نتیجه تعاملات پیچیده بین رشد جمعیت، کمبود منابع و تغییرات اقتصادی هستند که منجر به ناآرامی‌های اجتماعی، بی‌ثباتی سیاسی و اغلب تغییرات انقلابی می‌شود. او تأکید می‌کند که در طول انقلاب‌های قیمتی، معمولاً دستمزدها ثابت می‌مانند در حالی که قیمت کالاهای اساسی مانند غذا و سوخت سر به فلک می‌کشد، که نابرابری و تنش‌های اجتماعی را تشدید می‌کند.

کتاب نتیجه می‌گیرد که جوامع معمولاً دوره‌های طولانی‌مدت تعادل اقتصادی را تجربه می‌کنند و پس از آن دوره‌های مخرب تورم و بحران آغاز می‌شود که زمینه‌ساز تحولات اجتماعی مهمی می‌شود. فیشر پیشنهاد می‌کند که درک این چرخه‌های تاریخی قیمت می‌تواند بینش‌هایی درباره چالش‌های اقتصادی مدرن، از جمله تورم قرن بیستم، ارائه دهد.

https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Great_Wave_(book)

چارچوب موج بزرگ فیشر و آینده ایران

ناآرامی‌های احتمالی آینده: به گفته فیشر، جوامعی که دوره‌های طولانی تورم را بدون اصلاحات کافی تجربه می‌کنند، اغلب با بحران مشروعیت و تغییر رژیم مواجه می‌شوند. در ایران، فشارهای تورمی در سال‌های اخیر ادامه داشته است، به‌طوری که ارزش پول ملی شدیدا کاهش یافته و دستمزدهای واقعی بسیار پایین آمده است. مدل فیشر نشان می‌دهد که اگر این روندهای اقتصادی ادامه یابد، ممکن است منجر به بی‌ثباتی سیاسی بیشتر یا حتی تغییرات مهمی در حکمرانی شود، زیرا نارضایتی‌های اقتصادی همچنان در زیر سطح جامعه جوشان است.

انطباق با چرخه‌های اقتصادی: رهبری ایران ممکن است تلاش کند این فشارها را از طریق اصلاحات کاهش دهد، مانند تنوع بخشیدن به اقتصاد و کاهش وابستگی به نفت یا اجرای سیاست‌های مالی مؤثرتر. فیشر اشاره می‌کند که انقلاب‌های قیمتی همیشه منجر به فروپاشی سیاسی نمی‌شوند، بلکه اگر به درستی مدیریت شوند، می‌توانند به اصلاحات منجر شوند. واکنش ایران به چالش‌های اقتصادی فعلی تعیین خواهد کرد که آیا می‌تواند «چرخه بحران‌های تورمی» را بشکند یا خیر.

پ.ن: چرخه بحران های تورمی به تفصیل در این کتاب شرح داده شده.

"نظریه محدودیت‌ها"
(Theory of Constraints - TOC)

این نظریه توسط الیاهو ام. گلدرت (Eliyahu M. Goldratt) معرفی شده است و به این ایده می‌پردازد که در هر سیستم، یک محدودیت اصلی یا "گلوگاه" وجود دارد که عملکرد کل سیستم را تعیین می‌کند.

طبق این نظریه، برای بهبود عملکرد سیستم باید ابتدا این محدودیت شناسایی شود و سپس منابع و تلاش‌ها بر روی رفع یا مدیریت این محدودیت متمرکز شوند. این نظریه به‌ویژه در مدیریت عملیات، تولید، و بهبود فرآیندها کاربرد دارد.

یکی از مفاهیم کلیدی در این نظریه، قانون "ضعیف‌ترین حلقه در زنجیر" است که بیان می‌کند قدرت یک زنجیر به اندازه ضعیف‌ترین حلقه آن است.

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Theory_of_constraints

تحلیل نظریه محدودیت‌ها (TOC) در بن‌بست‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران

نظریه محدودیت‌ها به ما اجازه می‌دهد که مشکلات ساختاری و مدیریتی را در سیستم‌های پیچیده شناسایی کرده و به صورت هدفمند برای رفع آن‌ها تلاش کنیم. با توجه به این نظریه، جمهوری اسلامی ایران به دلیل محدودیت‌های کلیدی در سه حوزه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در نوعی "بن‌بست سیستمی" گرفتار شده است. در ادامه، این محدودیت‌ها و راهبردهای مرتبط بررسی می‌شوند:

۱. محدودیت اقتصادی: تحریم‌ها و ناکارآمدی داخلی

محدودیت اصلی:
تحریم‌های بین‌المللی و عدم دسترسی به بازارهای جهانی، به ویژه سیستم مالی SWIFT، به‌عنوان مهم‌ترین گلوگاه در اقتصاد ایران عمل می‌کند. این مسئله منجر به کمبود سرمایه‌گذاری خارجی، تورم، و وابستگی به اقتصاد غیررسمی شده است. در کنار این، ناکارآمدی داخلی مانند فساد سیستماتیک، انحصارهای نیمه‌دولتی، و مدیریت ناکارآمد منابع، فشار این گلوگاه را چندین برابر کرده است.

چرخه معیوب:

- صادرات منابع طبیعی (نفت، گاز، و فلزات) بدون ورود ارز به چرخه رسمی اقتصاد.
- خلق نقدینگی در بانک مرکزی بدون پشتوانه ارزی.
- تورم و کاهش قدرت خرید مردم، که خود به اعتراضات اجتماعی منجر می‌شود.

راهکار نظریه محدودیت‌ها:

۱- تمرکز بر رفع تحریم‌ها: با تغییر در سیاست خارجی و کاهش تنش‌ها، می‌توان ورود ارز و سرمایه‌گذاری خارجی را ممکن ساخت.

۲- مدیریت منابع موجود: حذف انحصارات نیمه‌دولتی و نظامی و شفافیت اقتصادی برای کاهش ناکارآمدی داخلی.

۲. محدودیت سیاسی: تمرکزگرایی ایدئولوژیک و ساختار بسته حکمرانی

محدودیت اصلی:
ساختار سیاسی جمهوری اسلامی به شدت تمرکزگرا و ایدئولوژیک است، که توانایی تصمیم‌گیری پویا و انعطاف‌پذیری در برابر بحران‌ها را محدود می‌کند. در این سیستم، تصمیم‌گیری در دست گروه کوچکی از نخبگان ایدئولوژیک قرار دارد که به دلیل منافع گروهی و ایدئولوژی مقاومت، از اتخاذ تصمیمات استراتژیک مانند اصلاحات بنیادی یا تعامل سازنده با جهان خودداری می‌کنند.

چرخه معیوب:

- سیاست‌های مقاومت‌محور و تقابل با نظام بین‌الملل.
- انزوای سیاسی که به انزوای اقتصادی و اجتماعی نیز منجر می‌شود.
- سرکوب اعتراضات داخلی و کاهش مشروعیت عمومی.

راهکار نظریه محدودیت‌ها:

شناسایی محدودیت سیاسی کلیدی: تغییر در سیاست‌های ایدئولوژیک و حرکت به سوی تمرکززدایی در حکمرانی.

ایجاد شفافیت و مشارکت مردمی: شفاف‌سازی فرآیندهای تصمیم‌گیری و مشارکت نخبگان غیرایدئولوژیک می‌تواند قفل‌های سیاسی را باز کند.

۳. محدودیت اجتماعی: شکاف‌های طبقاتی و بی‌اعتمادی عمومی

محدودیت اصلی:
بی‌اعتمادی عمومی به نهادهای حکومتی، شکاف طبقاتی عمیق، و عدم انسجام اجتماعی ناشی از فشارهای اقتصادی و سرکوب سیاسی، مهم‌ترین گلوگاه اجتماعی ایران است. این عوامل باعث کاهش سرمایه اجتماعی و افزایش اعتراضات و بحران‌های اجتماعی شده‌اند.

چرخه معیوب:

- نابرابری اقتصادی و دسترسی محدود به فرصت‌ها.
- گسترش اعتراضات و افزایش سرکوب.
- کاهش سرمایه اجتماعی و همبستگی ملی.

راهکار نظریه محدودیت‌ها:

تمرکز بر رفع بی‌اعتمادی: شفافیت در عملکرد نهادها و رفع تبعیض‌های اقتصادی و اجتماعی.

تقویت انسجام اجتماعی: بازسازی سرمایه اجتماعی از طریق احترام به حقوق شهروندی و رفع فشارهای سیاسی.

تله‌های سیستمی جمهوری اسلامی

بر اساس نظریه محدودیت‌ها، ایران در چندین "تله سیستمی" گرفتار شده است:

1. تله تحریم‌ها: وابستگی به اقتصاد منابع‌محور و عدم توانایی تعامل با جهان، کشور را در چرخه‌ای از کاهش رشد اقتصادی و افزایش تورم گرفتار کرده است.

2. تله ایدئولوژی مقاومت: سیاست‌های ایدئولوژیک که تعامل با نظام بین‌المللی را مسدود کرده‌اند، از اصلاحات بنیادی جلوگیری می‌کنند.

3. تله سرکوب: سرکوب اعتراضات به جای مدیریت ریشه‌ای مشکلات، بحران‌های اجتماعی و سیاسی را عمیق‌تر می‌کند.

نتیجه‌گیری

نظریه محدودیت‌ها تأکید دارد که تمرکز بر رفع یا مدیریت گلوگاه‌های کلیدی می‌تواند عملکرد سیستم را بهبود دهد. جمهوری اسلامی ایران برای خروج از بن‌بست‌های موجود، باید ابتدا به شناسایی و رفع محدودیت‌های اصلی در سه حوزه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بپردازد. تا زمانی که این محدودیت‌ها رفع نشوند، هرگونه تغییر جزئی در سیستم بی‌اثر یا کوتاه‌مدت خواهد بود.

اپیدمیولوژی عدم تحمل لاکتوز

در سراسر جهان، حدود 65 درصد از مردم با افزایش سن پس از دوران نوزادی نوعی از عدم تحمل لاکتوز را تجربه می‌کنند، اما تفاوت‌های قابل‌توجهی بین جمعیت‌ها و مناطق مختلف وجود دارد. تنها حدود 5 درصد از مردم اروپای شمالی به لاکتوز حساسیت دارند، در حالی که تا 90 درصد از بزرگسالان در بخش‌هایی از آسیا دچار عدم تحمل لاکتوز هستند.

در کشورهای اروپای شمالی، پذیرش زودهنگام دامداری و مصرف لبنیات یک مزیت تکاملی انتخابی به افرادی که قادر به تحمل لاکتوز بودند اعطا کرد. این امر به فراوانی بیشتر تحمل لاکتوز در این کشورها منجر شد. به عنوان مثال، تقریباً 100 درصد از مردم ایرلند پیش‌بینی می‌شود که قادر به تحمل لاکتوز باشند. در مقابل، مناطقی در جنوب، مانند آفریقا، دامداری و مصرف شیر را به این زودی‌ها پذیرا نشدند و تحمل لاکتوز به همان شیوه در اروپای شمالی اتفاق نیفتاد. عدم تحمل لاکتوز در میان افراد یهودی‌تبار، همچنین در آفریقای غربی، کشورهای عربی، یونان و ایتالیا رایج است. جمعیت‌های مختلف بر اساس پیش‌زمینه‌های تکاملی و فرهنگی منطقه جغرافیایی خود، ساختارهای ژنتیکی خاصی را نشان می‌دهند.

سرد بودن خانه در زمستان تاثیر منفی بر سلامت اعصاب و روان دارد!

تحقیقات جدید نشان می‌دهد زندگی در خانه‌های سرد می‌تواند به سلامت روانی شما آسیب بزند. اگر شما یا اطرافیانتان با مشکلات روانی دست‌وپنجه نرم می‌کنید، توجه به گرمای خانه‌تان ممکن است بیشتر از آنچه فکر می‌کنید مهم باشد.

این تحقیق در بریتانیا نشان داده که وقتی افراد نمی‌توانند خانه خود را گرم نگه دارند:

آن‌هایی که قبلاً هیچ مشکلی با سلامت روانی نداشتند، تقریباً دو برابر بیشتر احتمال دارد دچار مشکلات شدید روانی شوند.

و افرادی که قبلاً در مرز مشکلات روانی بودند، خطر سه برابر بیشتر برای تجربه ناراحتی شدید روانی دارند.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36327633/

ساختارهای بنیادین آگاهی از دیدگاه هوسرل: تحلیل مستقل از پیش‌فرض‌های علمی

از منظر هوسرل، ساختارهای آگاهی مستقل از پیش‌فرض‌های علمی و تجربی به ماهیت بنیادین و ذاتی تجربه‌های آگاهانه اشاره دارند، یعنی آن دسته از ویژگی‌های تجربه که به‌طور پیشینی وجود دارند و از محتوا یا شرایط تجربی خاص مستقل‌اند. در ادامه چند نمونه از این ساختارها بر اساس پدیدارشناسی هوسرل ذکر می‌شود:

۱. قصدیت (Intentionality)

توضیح: قصدیت یا intentionality ویژگی بنیادین آگاهی است که نشان می‌دهد هر حالت آگاهانه معطوف به چیزی است؛ به‌عبارت‌دیگر، آگاهی همواره «آگاهی از چیزی» است.

مثال: وقتی به یک درخت نگاه می‌کنید، آگاهی شما از درخت به‌عنوان یک ابژه وجود دارد، مستقل از این‌که آن درخت خاص چه نوع درختی است یا در چه شرایطی مشاهده می‌شود.

۲. تمایز میان «نوئما» و «نوئسیس» (Noema و Noesis)

توضیح: هوسرل میان دو جنبه از تجربه آگاهانه تمایز قائل شد:

نوئسیس: جنبه ذهنی یا کنش آگاهانه (مانند دیدن، یادآوری، قضاوت).

نوئما: محتوای قصدی یا آن چیزی که آگاهی به آن معطوف است (یعنی ابژه به‌گونه‌ای که در آگاهی حاضر می‌شود).

مثال: وقتی یک نقاشی را می‌بینید، عمل دیدن (نوئسیس) و معنای آن نقاشی به‌عنوان یک ابژه هنری (نوئما) وجود دارد. این تمایز ساختاری مستقل از پیش‌فرض‌های علمی است.

۳. زمان‌مندی (Temporality)

توضیح: آگاهی ذاتاً زمانمند است؛ یعنی هر تجربه در بستر زمان شکل می‌گیرد و دارای سه لایه زمانی است:

Retentional:
گذشته‌ای که در آگاهی باقی مانده (مثل ردپای خاطره).

Primal impression:
لحظه حال.

Protensional:
پیش‌بینی یا انتظار آینده.

مثال: وقتی به موسیقی گوش می‌دهید، نت‌هایی که پیش‌تر شنیده‌اید، نُت کنونی، و انتظار برای نُت‌های بعدی همگی به‌طور همزمان در آگاهی شما حضور دارند.

۴. تصورپذیری (Idealization یا Imagination)

توضیح: توانایی آگاهی برای تصور یا ایده‌پردازی درباره ابژه‌هایی که ممکن است در تجربه حسی حاضر نباشند، اما همچنان به‌صورت قصدی در آگاهی حضور دارند.

مثال: تصور کردن یک دایره کامل. در حالی که در جهان واقعی هیچ دایره کاملاً کامل وجود ندارد، آگاهی می‌تواند مفهوم ایدئال دایره را درک کند.

۵. مفهوم پیشین «بداهت» (Evidenz)

توضیح: بداهت، به‌عنوان تجربه‌ای که در آن یک حقیقت به‌وضوح و بدون شک در آگاهی آشکار می‌شود، مستقل از تجربه‌های تجربی و علمی است.

مثال: درک بداهت جمله «۲+۲=۴» یا اینکه یک شی در لحظه حال در برابر شما قرار دارد.

۶. همدلی (Empathy)

توضیح: همدلی ساختاری است که از طریق آن می‌توانیم آگاهی دیگران را بدون نیاز به مشاهده مستقیم تجربه کنیم. این توانایی ارتباط مستقیم با تجارب دیگران ندارد، بلکه یک ساختار قصدی خاص است.

مثال: وقتی درد کسی را درک می‌کنید، شما مستقیماً درد او را تجربه نمی‌کنید، بلکه از طریق همدلی به آگاهی او نسبت به درد دسترسی پیدا می‌کنید.

۷. زمینه‌مندی (Horizonality)

توضیح: هر تجربه آگاهانه در یک زمینه یا افق (horizon) گسترده‌تر رخ می‌دهد که تمام ابعاد ممکن تجربه را شامل می‌شود.

مثال: وقتی یک فنجان را می‌بینید، شما فقط یک زاویه خاص از آن را مشاهده می‌کنید، اما می‌دانید که پشت فنجان نیز وجود دارد، حتی اگر آن را نبینید.

۸. بین‌الاذهانی بودن (Intersubjectivity)

توضیح: آگاهی فردی همواره در یک شبکه بین‌الاذهانی رخ می‌دهد که امکان اشتراک تجربه‌ها میان افراد را فراهم می‌کند.

مثال: مفهوم یک «میز» به‌عنوان یک شیء مشترک بین همه انسان‌ها وجود دارد، حتی اگر هرکسی آن را از زاویه‌ای متفاوت ببیند

ساختارهای آگاهی از دیدگاه هوسرل ویژگی‌هایی بنیادین هستند که تجربه انسانی را ممکن می‌سازند و مستقل از علوم تجربی یا پیش‌فرض‌های علمی مطالعه می‌شوند. هوسرل تلاش داشت با بررسی این ساختارها، فلسفه‌ای بنیان گذارد که به ماهیت ذاتی تجربه و آگاهی انسان بپردازد.

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Neurophenomenology

لیبرالیسم اسلامی، ترکیبی ناسازگار

در کتاب "Islamic Liberalism: A Critique of Development Ideologies"، لئونارد بایندر بحث می‌کند که لیبرالیسم اسلامی به‌عنوان یک سازش بین دو سیستم فکری متفاوت — لیبرالیسم غربی و شریعت اسلامی — در عمل دچار تناقضات ایدئولوژیک می‌شود. این تناقضات در بطن تلاش برای تطبیق آزادی‌های فردی با قوانین اجتماعی و مذهبی اسلام قرار دارند.

۱. آزادی‌های فردی در لیبرالیسم:

لیبرالیسم غربی به شدت بر حقوق فردی، آزادی بیان، آزادی مذهب، و حاکمیت فرد بر زندگی خود تأکید دارد. طبق این دیدگاه، دولت نباید در انتخاب‌های فردی مردم دخالت کند، به‌ویژه در مسائلی که به عقاید، باورها و زندگی خصوصی آنها مربوط است. در این سیستم، آزادی فردی و خودمختاری به‌عنوان ارزش‌های اصلی در نظر گرفته می‌شوند.

۲. شریعت اسلامی و محدودیت‌های آن:

در مقابل، شریعت اسلامی به‌عنوان یک مجموعه قوانین دینی، محدودیت‌های خاصی برای آزادی‌های فردی قائل است. این محدودیت‌ها شامل مسائل اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی می‌شوند که برای حفظ نظم اجتماعی و رعایت اصول دینی از طرف حکومت و جامعه اعمال می‌شوند. در بسیاری از موارد، شریعت اسلامی تأکید دارد بر اینکه رفتارهای فردی باید با معیارهای دینی هماهنگ باشد و ممکن است برخی از آزادی‌های فردی در این چارچوب محدود شوند، مانند آزادی‌های جنسی، حقوق زنان در برخی موارد، و آزادی بیان در موضوعات مذهبی.

۳. تناقضات بین این دو سیستم:

حال، "لیبرالیسم اسلامی" به‌عنوان یک تلاش برای تلفیق این دو سیستم فکری (لیبرالیسم غربی و شریعت اسلامی) با یکدیگر، دچار تضادهای بنیادین می‌شود. یکی از اصلی‌ترین تناقضات این است که:

در حالی که لیبرالیسم تأکید دارد بر آزادی فردی و حقوق بشر به‌ویژه آزادی‌های مذهبی و عقیدتی، شریعت اسلامی محدودیت‌هایی را برای این آزادی‌ها در برخی زمینه‌ها اعمال می‌کند.

لیبرالیسم به‌طور کلی از سکولاریسم (جدا بودن دین از سیاست) پشتیبانی می‌کند، در حالی که در بسیاری از تفسیرهای اسلامی، دین و سیاست به‌شکل جدایی‌ناپذیری در هم تنیده‌اند و قوانین دینی باید در ساختارهای حکومتی و اجتماعی پیاده‌سازی شوند.

بنابراین، وقتی که ایده "لیبرالیسم اسلامی" مطرح می‌شود، آنچه که در عمل اتفاق می‌افتد، این است که برای تطبیق این دو مفهوم، سازش‌هایی انجام می‌شود که معمولاً به‌طور کامل نمی‌توانند یکی از این دو سیستم را با دیگری تطبیق دهند. در نتیجه، ما با یک تناقض ایدئولوژیک مواجه می‌شویم که در آن تلاش برای هم‌زمان نگه داشتن ارزش‌های دموکراتیک و آزادی‌های فردی غربی و مقررات سخت‌گیرانه دینی اسلامی باعث می‌شود که در عمل، هیچ‌کدام از این دو سیستم به‌طور کامل پیاده‌سازی نشوند.

این سازش به‌طور خاص در جوامع اسلامی که به دنبال تطبیق مفاهیم مدرن با ارزش‌های دینی هستند، به ظهور مسائلی چون محدودیت‌های حقوق زنان، آزادی بیان و آزادی‌های مذهبی می‌انجامد. به‌طور مثال، در بسیاری از کشورها، حتی در حاکمیت‌هایی که خود را "اسلامی" می‌دانند، برخی از مفاهیم آزادی‌های فردی با دقت پیاده‌سازی نمی‌شوند و هم‌چنان نظارت‌های سخت‌گیرانه‌ای وجود دارد که با مفاهیم لیبرالی در تضاد است.

در نهایت، لیبرالیسم اسلامی به عنوان یک سازش سیاسی-اجتماعی بیشتر به‌عنوان تلاشی برای تطبیق دو سیستم فکری متفاوت است، اما این تلاش همواره با تناقضات ایدئولوژیک مواجه می‌شود که به‌ویژه در رابطه با آزادی‌های فردی و قوانین شریعت اسلامی نمایان می‌شود. این تناقضات باعث می‌شود که لیبرالیسم اسلامی به‌عنوان یک ایدئولوژی کارآمد و سازگار به‌طور کامل در عمل پیاده‌سازی نشود.

چالش‌ها و مقاومت‌ها در پذیرش لیبرالیسم در جوامع اسلامی

در کتاب "Islamic Liberalism: A Critique of Development Ideologies, 1988" لئونارد بایندر به‌طور کلی در تحلیل خود بیان می‌کند که پذیرش ارزش‌های مدرن لیبرال در جوامع اسلامی نیازمند تغییرات اساسی در نگرش‌های دینی، سیاسی و فرهنگی است. با این حال، او معتقد است که این تغییرات به‌راحتی امکان‌پذیر نیست و فرآیندی پیچیده و دشوار است.

تحلیل بایندر در این زمینه:

1. چالش‌های فرهنگی و دینی: بایندر می‌گوید که جوامع اسلامی، به‌ویژه آنهایی که به صورت سنتی به شریعت اسلامی پایبند هستند، در پذیرش مفاهیمی چون آزادی فردی، حقوق بشر، و دولت سکولار که از اصول لیبرالیسم مدرن هستند، با چالش‌های جدی روبه‌رو می‌شوند. این مفاهیم، به‌ویژه در زمینه‌های اخلاقی و اجتماعی، در تضاد با برخی اصول دینی موجود در شریعت اسلامی قرار دارند. برای مثال، ارزش‌هایی چون آزادی زنان، حقوق اقلیت‌ها، و آزادی عقیده ممکن است در برخی جوامع اسلامی با محدودیت‌های دینی مواجه شوند.

2. دگرگونی در ساختارهای سیاسی و اجتماعی: بایندر همچنین اشاره می‌کند که پذیرش لیبرالیسم نیازمند دگرگونی‌های عمده در ساختارهای سیاسی است، از جمله تغییرات در رابطه میان دولت و دین. در بسیاری از جوامع اسلامی، دولت‌های دینی یا تئوکراتیک وجود دارند که دموکراسی و آزادی‌های فردی را به‌طور کامل نمی‌پذیرند. این امر فرآیند پذیرش مدل‌های سیاسی لیبرال را بسیار دشوار می‌سازد، چرا که نخبگان سیاسی و دینی معمولاً در برابر این تغییرات مقاومت می‌کنند.

3. مقاومت در برابر تغییرات: بایندر تأکید می‌کند که این فرآیند مقاومت و چالش‌های اساسی را به دنبال خواهد داشت. نهادهای مذهبی و سیاستمداران در بسیاری از جوامع اسلامی ممکن است نگران از دست دادن قدرت و نفوذ خود باشند و به همین دلیل در برابر پذیرش مفاهیم جدید و تغییرات اجتماعی مقاومت کنند. علاوه بر این، مردم عادی نیز ممکن است نسبت به این تغییرات نگرانی‌هایی داشته باشند و آن را تهدیدی برای هویت دینی و فرهنگی خود ببینند.

4. عدم هماهنگی با هویت اسلامی: یکی دیگر از چالش‌هایی که بایندر مطرح می‌کند، این است که ارزش‌های مدرن لیبرالی ممکن است با هویت اسلامی برخی جوامع ناسازگار باشند. برای مثال، پذیرش حقوق فردی به‌ویژه در زمینه‌های خانوادگی و اجتماعی می‌تواند با اصول اسلامی همچون سرپرستی مردانه در خانواده یا حجاب و دیگر مسائل دینی در تضاد باشد. این تضادها می‌توانند مانع از پذیرش کامل ارزش‌های لیبرالی شوند.

در مجموع، بایندر به این نکته تأکید دارد که در حالی که برخی از جوامع اسلامی ممکن است تمایل به پذیرش مفاهیم مدرن لیبرالی داشته باشند، این فرایند رانیازمند تغییرات اساسی در نگرش‌های دینی، سیاسی و فرهنگی است و به‌طور کلی نمی‌توان آن را به راحتی عملی کرد. این تغییرات به مقاومت‌ها و چالش‌های بسیاری از نهادهای دینی، سیاسی و اجتماعی برخورد می‌کند که باید در نظر گرفته شود.

در کتاب "Islamic Liberalism: A Critique of Development Ideologies, 1988"، لئونارد بایندر به تناقضات بنیادین میان لیبرالیسم و اسلام در زمینه‌های فردگرایی و جمع‌گرایی اشاره می‌کند و تحلیل می‌کند که این دو ایدئولوژی در عمل چگونه با یکدیگر در تضاد قرار دارند.

۱. لیبرالیسم و فردگرایی:

بایندر در کتاب خود توضیح می‌دهد که لیبرالیسم به‌ویژه در شکل مدرن آن، به آزادی فردی و حقوق طبیعی تأکید می‌کند. این سیستم معتقد است که حقوق طبیعی هر فرد باید محافظت شود و از دخالت‌های بی‌مورد دولت یا دیگر نهادها باید جلوگیری شود. طبق این دیدگاه، آزادی‌های فردی—از جمله آزادی بیان، آزادی انتخاب و آزادی عمل—باید از هرگونه مداخله خارجی محفوظ بمانند. برای مثال، فرد باید بتواند بدون دخالت دین یا سیاست، زندگی خود را شکل دهد.

۲. اسلام و جمع‌گرایی:

در مقابل، اسلام که به‌عنوان یک سیستم دینی و اجتماعی جامع شناخته می‌شود، تأکید بیشتری بر جمع‌گرایی و وظایف دینی دارد. بایندر اشاره می‌کند که در اسلام، فرد تنها مسئول اعمال خود نیست بلکه در قبال جامعه اسلامی نیز مسئولیت‌هایی دارد. در واقع، اسلام بر پیوندهای اجتماعی و همبستگی درون جامعه تأکید دارد و می‌خواهد که افراد در چارچوبی اخلاقی و دینی در کنار یکدیگر زندگی کنند. در این دیدگاه، بسیاری از تصمیمات فردی (مانند پوشش، رفتار اجتماعی، و حتی نحوه‌ی تعامل با دیگران) تحت تأثیر احکام شریعت قرار دارند.

۳. تناقضات فلسفی:

بایندر بر این نکته تأکید می‌کند که لیبرالیسم اسلامی به‌عنوان تلاشی برای ترکیب این دو سیستم فکری دچار تناقضات فلسفی می‌شود. او توضیح می‌دهد که در حالی که لیبرالیسم به فردگرایی و آزادی‌های فردی تأکید دارد، اسلام به جمع‌گرایی و مسئولیت‌های دینی اجتماعی اهمیت می‌دهد. این دو رویکرد به طور ذاتی در تضاد هستند، چرا که در یک جامعه لیبرال، فرد باید از آزادی کامل برای انتخاب‌های خود برخوردار باشد، اما در اسلام، بسیاری از این انتخاب‌ها به‌ویژه در زمینه‌های اجتماعی و اخلاقی تحت محدودیت‌های شریعت قرار دارند.

۴. چالش‌ها و سازش‌ها:

بایندر در ادامه تحلیل می‌کند که تلاش برای ترکیب لیبرالیسم غربی و اصول اسلامی به‌عنوان یک سازش سیاسی-اجتماعی معمولاً به یک دگرگونی فلسفی عمیق در نگرش‌های دینی، اجتماعی و فرهنگی نیاز دارد. برای اینکه جوامع اسلامی بتوانند ارزش‌های مدرن لیبرالی را بپذیرند، باید تغییرات اساسی در باورهای دینی و سیاسی خود ایجاد کنند. این تغییرات به‌ویژه در جوامع سنتی که تحت تأثیر شریعت هستند، ممکن است با مقاومت شدیدی مواجه شود.

۵. مسئله‌ی تطابق قوانین اسلامی و آزادی‌های فردی:

در بخش‌های دیگر کتاب، بایندر اشاره می‌کند که برای پذیرش آزادی‌های فردی در چارچوب اسلام، لازم است که قوانینی همچون حقوق زنان، آزادی بیان و آزادی مذهب به‌طور اساسی بازنگری شوند. اما این امر به‌ویژه در جوامع اسلامی که شریعت به‌عنوان قانون اصلی شناخته می‌شود، با مقاومت‌های مذهبی و سیاسی روبه‌رو است.

به‌طور کلی، بایندر در این کتاب نشان می‌دهد که لیبرالیسم اسلامی به عنوان یک تلاش برای ترکیب دو سیستم فکری متضاد به طور مداوم در حال مواجهه با تناقضات است. فردگرایی و آزادی‌های فردی از یک سو و وظایف جمعی و دینی از سوی دیگر، دو اصل اساسی هستند که در این سازش به‌طور هم‌زمان نمی‌توانند به‌طور کامل تحقق یابند. بنابراین، بایندر نتیجه‌گیری می‌کند که پذیرش لیبرالیسم اسلامی در جوامع اسلامی، یک فرایند بسیار پیچیده و دشوار است که نیازمند تغییرات عمیق در باورهای مذهبی و فرهنگی خواهد بود.

به‌طور کلی، این کتاب به‌طور جدی به تحلیل تناقضات فلسفی و عملی میان لیبرالیسم و اسلام می‌پردازد و این چالش‌ها را به‌عنوان مانعی برای پذیرش مفاهیم لیبرالی در جوامع اسلامی مطرح می‌کند.

چرا جوانان اعتراض نمیکنند؟

در 1987، یک تحقیق جدی جامعه شناسی در دانشگاه اسپلیت، در یوگسلاوی انجام شد. پروفسور سریان ورتسا پدیده‌ای نمونه وار اما غیرمنطقی را بررسی کرده بود: چرا در اینجا علی‌رغم وجودِ (احتمالا) بالاترین نرخِ بیکاری در اروپا، و این واقعیت که حدود 85 درصد بیکاران را جوانان تشکیل می‌دهند، هیچ جنبش اعتراضی‌ای در اجتماع بوجود نمی‌آید؛ جنبشی برای اعتراض به سیستم اقتصادی که در آن مردم ناچارند سه سال در انتظار یافتن اولین شغلشان معطل شوند. نتیجه‌ی تحقیق، پاسخی را که انتظار می‌رفت تایید می‌کرد: علت، نقش محافظه‌کارانه‌ای است که خانواده در جامعه‌ی کمونیستی ما ایفا می‌کند. رابطه‌ی خانوادگی در اینجا، که از بیرون شبیهِ گرایشی رمانتیک به پیوندهای نزدیکِ خانوادگی در فرهنگِ ما به نظر می‌رسد، جنبه‌ی دیگری نیز دارد که آنقدرها هم رمانتیک نیست. جوانانِ بیکار در آپارتمانِ والدینشان زندگی می‌کنند، والدینشان غذایِ آنها را تامین می‌کنند، لباسِ آنها را تامین می‌کنند و حتی به آنها پولِ توجیبی می‌دهند. خانواده از هر نظر آنها را حمایت می‌کند و در واقع این جوانان دیگر دلیلی برای اعتراض ندارند. ضمنِ اینکه اعتراض به جایی هم نمی‌رسد. بوروکراسیِ غول آسای دولت - سیستمی‌که فقط برای نگه داشتنِ کمونیست‌ها در راس قدرت ساخته شده و هر حرکتِ خودانگیخته‌ای را (فرقی نمی‌کند که در حمایت از صلح باشد، یا محیطِ زیست، یا فقط در طلبِ شغل) تهدیدی برای حکومت تلقی می‌کند- به خوبی از پسِ خاتمه دادن هر اعتراضی بر می‌آید. معترضان را «اوباش» قلمداد می‌کند و به مجازاتی در خور همان اوباش می‌رساند. اسلاونکا دراکولیچ  نویسنده

یکی از دلایل این پدیده که اینترنت 4G ایرانسل هنگام حرکت افراد توسط خودرو مکررا قطع میشود(و به 3G تبدیل میشود)، این است که دکل های آن در مرکز ۶ضلعی‌ نیستند. چرا جانمایی دکل‌ها به شکل مرکز ۶ضلعی، بهینه ترین حالت است؟

در فیزیک و ریاضیات می‌توان نشان داد که ساختار شش‌ضلعی (لانه‌زنبوری) در بسیاری از موارد ایده‌آل‌ترین آرایش برای پوشش‌دهی و بهینه‌سازی فضا است. این اصل به "مسئله پوشش‌دهی صفحه" (Tiling Problem) و "مسئله ایزاپریمتریک" (Isoperimetric Problem) در ریاضیات مرتبط است.

۱. بهینه‌ترین ساختار برای پوشش یک سطح

در یک سطح دو‌بعدی، اگر بخواهیم کل فضا را با چندضلعی‌های هم‌اندازه بدون شکاف و هم‌پوشانی پوشش دهیم، سه انتخاب اصلی داریم:

- مربع (۴ ضلعی)
- مثلث متساوی‌الاضلاع (۳ ضلعی)
- شش‌ضلعی منتظم (۶ ضلعی)

اثبات ریاضی نشان می‌دهد که شش‌ضلعی کمترین محیط را برای بیشترین مساحت ممکن دارد. این به معنی کمترین هدررفت و بهترین استفاده از فضا است. این ویژگی دلیل اصلی انتخاب این ساختار در کندوی زنبورها و شبکه‌های مخابراتی است.

۲. ارتباط با فیزیک و مهندسی شبکه

در مخابرات سلولی، هدف این است که کل منطقه پوشش داده شود، درحالی‌که تداخل فرکانسی و تعداد دکل‌ها کمینه باشد. شش‌ضلعی به این دلیل انتخاب می‌شود که:
✅ سطح بیشتری را نسبت به مربع و مثلث پوشش می‌دهد (با تعداد کمتری دکل، منطقه بیشتری پوشش داده می‌شود).
✅ کمترین محیط را دارد (کاهش هزینه‌های زیرساخت و تداخل بین سلول‌ها).
✅ انتقال بین سلول‌ها (Handover) بهتر انجام می‌شود، چون هر سلول دقیقاً با ۶ سلول دیگر در تماس است، برخلاف مربع که فقط ۴ همسایه دارد.

۳. تئوری پشت انتخاب شش‌ضلعی در مخابرات

در فیزیک و مخابرات، مدل لانه‌زنبوری به‌عنوان راه‌حلی برای بهینه‌سازی پوشش و کاهش تداخل استفاده می‌شود. از نظر مدل‌سازی امواج رادیویی، هر دکل مخابراتی دارای شعاع مشخصی از انتشار امواج است. اگر دکل‌ها را شش‌ضلعی در نظر بگیریم، پوشش‌دهی بهینه‌تری خواهیم داشت، زیرا:

- کمترین شکاف بین مناطق تحت پوشش ایجاد می‌شود.
- احتمال هم‌پوشانی سیگنال‌های ناخواسته و ایجاد تداخل کاهش می‌یابد.
- گوشی‌ها در حین حرکت نرم‌تر بین سلول‌های مجاور سوییچ می‌کنند.

جمع‌بندی

✔ از نظر ریاضی و فیزیکی ثابت شده که شش‌ضلعی، بهینه‌ترین آرایش برای پوشش سطحی است.
✔ در مخابرات، استفاده از این ساختار باعث کاهش تعداد دکل‌های موردنیاز و کاهش تداخل می‌شود.
✔ در عمل، به دلیل محدودیت‌های جغرافیایی، هزینه‌ها و موانع فیزیکی، این ساختار همیشه به‌طور کامل رعایت نمی‌شود، اما همچنان بهترین مدل تئوری است.

نقاط قرمز، جانمایی ایده‌آل برای قرارگیری دکل‌های مخابراتی برای پوشش آنتن‌دهی شبکه موبایل شهری است.

به این نسبت "نسبت پرشدگی" یا "Packing Density" گفته می‌شود.

در ریاضیات و فیزیک، این مفهوم معمولاً با نام "Density" (چگالی پوشش) یا "Tiling Efficiency" (بازده کاشی‌کاری) شناخته می‌شود و نشان می‌دهد که یک شکل هندسی چه درصدی از یک سطح را بدون شکاف پوشش می‌دهد.

برای چندضلعی‌های منتظم که بدون هم‌پوشانی و شکاف سطح را می‌پوشانند:
✅ مثلث متساوی‌الاضلاع، مربع و شش‌ضلعی کاملاً سطح را می‌پوشانند، یعنی نسبت پرشدگی آن‌ها ۱۰۰٪ است (چگالی ۱).
✅ دایره‌ها و برخی اشکال دیگر نمی‌توانند کل سطح را پر کنند و نسبت پرشدگی آن‌ها کمتر از ۱ است (مثلاً آرایش بهینه دایره‌ها حدود ۰.۹۰۶۹ یا ۹۰.۶۹٪ است).

چرا شش‌ضلعی بهترین است؟

در بین تمام شکل‌های منتظم که می‌توانند سطح را بدون شکاف بپوشانند، شش‌ضلعی کمترین محیط را برای بیشترین مساحت دارد، بنابراین از نظر بهینه‌سازی کمترین هدررفت و بیشترین کارایی را دارد.

🔬 ویروس اپشتین-بار و ام‌اس: یک عامل کلیدی کشف شد

مطالعه‌ای گسترده که روی بیش از 10 میلیون نفر طی 20 سال انجام شده، ویروس اپشتین-بار (EBV) را به‌عنوان عامل اصلی در ابتلا به ام‌اس (MS) معرفی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که عفونت اخیر با EBV خطر ابتلا به ام‌اس را 32 برابر افزایش می‌دهد. این تحقیق که در مجله Science منتشر شده، یکی از قوی‌ترین شواهد علمی تا کنون در زمینه ارتباط ویروس‌ها و بیماری‌های خودایمنی را ارائه می‌دهد.
🔹 چگونه EBV باعث ام‌اس می‌شود؟
ویروس اپشتین-بار که عمدتاً B لنفوسیت‌ها را آلوده می‌کند، ممکن است از چندین مسیر به تخریب سیستم عصبی منجر شود:
1️⃣ مقلد مولکولی (Molecular Mimicry): شباهت پروتئین‌های EBV به اجزای میلین باعث تحریک سیستم ایمنی علیه غلاف‌های محافظ نورون‌ها می‌شود.
2️⃣ تغییر عملکرد سلول‌های B: ویروس می‌تواند باعث افزایش کلون‌های سلولی شود که در نهایت به التهاب عصبی منجر می‌شود.
3️⃣ عبور از سد خونی-مغزی: سلول‌های آلوده به EBV از سد خونی-مغزی عبور کرده و باعث تحریک سیستم ایمنی در مغز می‌شوند.
4️⃣ تحریک سلول‌های T سمی: شواهد نشان می‌دهند که سلول‌های T که علیه EBV فعال شده‌اند، ممکن است به اشتباه به سلول‌های عصبی حمله کنند.
🔹 آیا می‌توان از ام‌اس پیشگیری کرد؟
این کشف مسیرهای جدیدی برای درمان و حتی پیشگیری از ام‌اس از طریق واکسن‌های ضد EBV باز می‌کند. با توجه به اینکه تقریباً تمام بیماران مبتلا به ام‌اس سابقه عفونت EBV دارند، پیشگیری از این ویروس می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر کاهش موارد ام‌اس داشته باشد.
📌 این یافته‌ها می‌توانند نقطه عطفی در تحقیقات بیماری‌های خودایمنی باشند.

مقاله در فایل زیر:

Cc: Sadra
نومن کانت، عبارتی بی‌معناست

ایمانوئل کانت در نقد عقل محض، مفاهیم نومن (Noumenon) و فنومن (Phenomenon) را برای تفکیک بین واقعیت فی‌نفسه و واقعیتی که در چارچوب شناخت انسانی پدیدار می‌شود، مطرح کرد. از دیدگاه او، فنومن‌ها همان چیزهایی هستند که ما از طریق حواس و ساختارهای شناختی ذهن خود درک می‌کنیم، در حالی که نومن‌ها، یا اشیا فی‌نفسه (Ding an sich)، ورای دسترس شناخت انسانی قرار دارند. کانت تأکید داشت که ما تنها پدیدارها را می‌شناسیم و هرگز نمی‌توانیم مستقیماً به واقعیت مستقل از ادراک خود دسترسی داشته باشیم.
اما اگر از منظر تحولات علمی مدرن و فلسفه‌ی زبان ویتگنشتاین متأخر به این مسئله نگاه کنیم، به نظر می‌رسد که مفهوم نومن کانتی اساساً عبارتی بی‌معناست. در ادامه، ابتدا بررسی می‌کنیم که چگونه پیشرفت علم مرزهای شناخت ما را به سطحی گسترش داده که عملاً مفهومی مانند نومن را بی‌اعتبار می‌سازد، و سپس از دیدگاه نظریه‌ی بازی‌های زبانی ویتگنشتاین نشان می‌دهیم که چرا نومن، حتی به‌عنوان یک مفهوم فلسفی، فاقد معنا است.

۱. آیا ما به کشف نومن رسیده‌ایم؟
اگر در زمان کانت، انسان‌ها تصور می‌کردند که یک چوب، یک شیء کاملاً یکپارچه و محسوس است، امروزه ما از طریق علم می‌دانیم که این چوب در حقیقت مجموعه‌ای از سلول‌ها، مولکول‌ها، اتم‌ها و در نهایت، فضای خالی بسیار وسیعی میان ذرات بنیادی درون اتم‌ها است. خود ذرات بنیادی هم ممکن است ریسمان‌هایی مشابه باشند که صرفا فرکانس ارتعاشی متفاوتی دارند و به همین دلیل خواص متفاوتی ارائه میدهند که به نظر میرسد با هم تفاوت دارند.
درک کلاسیک از فنومن چوب: چوب به‌عنوان یک سطح یکپارچه و سخت دیده می‌شد.
درک مدرن از فنومن چوب: این شیء مجموعه‌ای از سلول‌ها، سپس مولکول‌ها، سپس اتم‌هایی است که عمدتاً از فضای خالی تشکیل شده‌اند، و در نهایت شاید ساختاری از ریسمان‌ها در فیزیک نظری باشد.
کانت در زمان خود از این جزئیات بی‌اطلاع بود. حال این پرسش مطرح می‌شود: آیا این شناخت عمیق‌تر، ما را به سمت کشف نومن سوق داده است؟
از نگاه کانت، پاسخ منفی است، زیرا هر چیزی که ما از طریق علم کشف کنیم، هنوز در چارچوب شناخت بشری و در قالب پدیدارها (Phenomena) قرار دارد. ما صرفاً به جزئیات بیشتری از فنومن‌ها پی برده‌ایم، اما همچنان از طریق مقولات ذهن خود آن‌ها را می‌فهمیم. اما آیا این پاسخ کانت، با توجه به پیشرفت‌های علمی، همچنان معتبر است؟ یا اینکه پیشرفت علم، خود نشان می‌دهد که نومن تنها یک مفهوم زائد است؟
۲. نقد ویتگنشتاینی: چرا نومن بی‌معناست؟
از منظر ویتگنشتاین متأخر، معنا از طریق کاربرد در بازی‌های زبانی شکل می‌گیرد. به‌عبارت‌دیگر، یک واژه یا مفهوم فقط زمانی معنادار است که در یک زمینه‌ی زبانی قابل استفاده باشد. حال اگر به مفهوم نومن کانتی دقت کنیم،
تعریف نومن از منظر کانت :« موجودات شناخت ناپذیر»
از منظر نظریه بازی های زبانی ویتگنشتاین متاخر، چون واژه‌ی «موجود» در بازی زبانی معنادار شده قاعده‌ی شناخت پذیر بودن بر این واژه حاکم بود، ساختن عبارت «موجود شناخت‌ناپذیر»، خطای زبانی است که با اینکه فاقد معناست، توهم معنادار بودن را ایجاد میکند.

ویتگنشتاین متأخر تأکید داشت که بسیاری از مسائل فلسفی ناشی از سوءکاربرد زبان هستند. به نظر می‌رسد که مفهوم نومن نیز دقیقاً یک توهم زبانی است: چیزی که به نظر می‌رسد معنا دارد، اما در حقیقت هیچ استفاده‌ی عملی و مشخصی در زبان ندارد.

۳. آیا علم نومن را از میان برده است؟
با توجه به شناخت علمی مدرن، این احتمال مطرح می‌شود که آنچه کانت نومن می‌نامید، به‌سادگی بخش‌های ناشناخته‌ی فنومن بوده است. در دوران کانت، ساختارهای ریزمقیاس اشیا ناشناخته بودند و تصور می‌شد که ذات واقعی اشیا ورای درک ما باقی می‌ماند. اما امروزه، با کاوش در اعماق ماده و انرژی، می‌توان گفت که چیزی به نام «ذات ناشناختنی» اشیا وجود ندارد، بلکه صرفاً شناختی ناقص داریم که به تدریج گسترش می‌یابد.

بنابراین، دو راه برای نگاه به این موضوع وجود دارد:
یا نومن اصلاً از ابتدا بی‌معنا بوده است (دیدگاه ویتگنشتاینی).
یا آنچه نومن نامیده می‌شد، صرفاً بخش‌های ناشناخته‌ی فنومن بود که با پیشرفت علم، در حال از بین رفتن است.

نتیجه‌گیری
از منظر فلسفه‌ی ویتگنشتاین متأخر، مفهوم نومن کانتی اساساً بی‌معناست، زیرا در هیچ بازی زبانی معتبری قرار نمی‌گیرد. ما تنها می‌توانیم درباره‌ی فنومن‌ها سخن بگوییم و هرچه به عنوان نومن مطرح شود، یا بخشی از فنومن است که هنوز کشف نشده، یا یک عبارت تهی و نامعتبر است.
بنابراین، با پیشرفت علم و تحول در فهم ما از ماهیت اشیا، می‌توان گفت که نومن نه‌تنها یک مفهوم زائد است، بلکه اصلاً هرگز معنا نداشته است.

می‌دانید خودروسازهای داخلی، خود مرجع رسیدگی به شکایاتی که از آن‌ها می‌شود هستند؟

مرجع رسیدگی به شکایات و تخلفات خودروسازهای داخلی، سازمان حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان است که زیر نظر وزارت صنعت، معدن، تجارت فعالیت می‌کند. از طرفی رئیس خودروسازی‌های داخلی را هم وزیر صنعت،‌ معدن، تجارت مشخص می‌کند. یعنی شکایت از یکی از زیرمجموعه‌های وزارت صنعت را باید نزد یکی دیگر از زیرمجموعه‌های آن ببرید!
یکی از انواع تعارض منافع، «تعارض منافع ناظر و منظور» است. یعنی فرد یا نهادی که باید مورد نظارت قرار بگیرد، خودش نظارت بر خودش را انجام می‌دهد. این تعارض منافع می‌تواند بستر ایجاد فسادها و ناکارامدی‌های زیادی شود که با مدیریت آن، باید از بروز آن‌ها پیشگیری کرد.
یکی از مصادیق این نوع از تعارض منافع را در مجلس شورای اسلامی شاهد هستیم. هیئت نظارت بر رفتار نمایندگان که مسئول بررسی تخلفات و شکایات از نمایندگان است را نمایندگانی تشکیل می‌دهند که منتخب همه نمایندگان هستند. یعنی نمایندگان مجلس خودشان افرادی را انتخاب می‌کنند که بر آن‌ها نظارت کنند! به نظر شما این فرآیند باعث ناکارامدی نمایندگان مجلس و شکل‌گیری فساد نیست؟

«تعارض منافع ناشی از روابط خویشاوندی» یکی از اشکال مهم تعارض منافع در عرصه حکمرانی است.
این شکل از تعارض منافع، زمانی اتفاق می‌افتد که مقام مسئول، در یک موقعیت تصمیم‌گیری قرار گیرد که در یک سوی آن منفعت عموم مردم قرار دارد و در سوی دیگر منفعت خانواده و خویشاوندانش قرار دارد. اگر این مقام مسئول، منفعت خویشاوندانش را مورد نظر قرار دهد، مرتکب فساد شده است.
در خیلی از کشورهای دنیا، قوانین محکمی برای مدیریت این نوع از تعارض منافع در نظر گرفته شده است.

فرض کنید مربی تیم باشگاهی شهر «الف» که اهل همین شهر است به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب شود. این مربی وقتی می‌خواهد بازیکنان را برای تیم ملی دعوت کند در موقعیت تعارض منافع قرار دارد؛ از یک طرف، بیشتر تمایل به جذب بازیکنان همشهری خود دارد و از طرف دیگر ممکن است در شهرهای دیگر بازیکنان بهتر و حرفه‌ای تری باشند که برای بازی در تیم ملی استحقاق بیشتری داشته باشند.
«تعارض منافع ناشی از انگیزه‌های قومی و منطقه‌ای» نوعی از تعارض منافع است که هم مدیران اجرایی کشور و هم نمایندگان مجلس ممکن است در آن موقعیت قرار گیرند.
مثلاً نماینده‌ مجلسی را تصور کنید که از یک حوزه انتخابیه کم جمعیت به مجلس وارد شده و به خاطر قولی که به مردم داده است،‌ قصد احداث فرودگاه در آن حوزه را دارد. در صورتی که این تصمیم به نفع کشور نیست. #شفافیت_آراء_نمایندگان یکی از راه‌های مدیریت این نوع از تعارض منافع است.