دفاع از علم
363 subscribers
78 photos
38 videos
27 files
208 links
Download Telegram
ااطلاعات یکشنبه ۱۱ آبان ماه ۱۳۹۹
یادداشت رییس انجمن پزشکی اجتماعی ایران پیرامون اکتشافات متخصصی طب سنتی که تحصیلات دانشگاهی در رشته عفونی را هم به پایان رسانده!

سلام و احترام
نقد علمی و یا appraise، از مباحثی است که این روزها در دانشکده های پزشکی به دانشجویان آموزش داده می شود و سعی بر آن است که مهارت آن، حداقل در این گروه، ایجاد شود.
متن درج شده را اگر مرور کنیم، با چنان اطمینان بالایی مرقوم شده است که گویی هیچ شبهه‌ای بر تاثیر هیچ یک از توصیه‌ها وجود ندارد.
اگرچه در برخی توصیه ها به وجود یا عدم وجود مقالات در مورد آنها اشاره شده، اما پیش از این گونه جملات نیز، ابتدا اثربخشی و تاثیر، تاکید شده است.
واقعیت این است که در هر متن علمی، که توصیه هایی مشابه را مطرح می کند، حال به منظور تجویز دارو، گیاه، شربت، افشره و هر نوع دیگری از مداخلات مدرن و صنعتی یا سنتی و طبیعی، باید به مطالعات علمی منتشر شده در مجلات معتبر که در آنها مقالات توسط داوران بررسی می شوند، با آدرس دهی دقیق اشاره شود.
نگارش علمی، بیان قطعی تاثیر نیست، بلکه نقل گزارشِ اثر، طبق مطالعه یا مطالعاتی است که توسط افراد انجام شده و نتایج آن در قالب مقاله‌ی معتبر منتشر شده است.
به عنوان یک مثال فرضی: در یک کارآزمایی بالینی با تخصیص تصادفی که دوستدار و همکاران در سال ۲۰۰۹ به انتشار رسانده اند، ترکیب سیر و شیر در کوتاه کردن روزهای سرفه در ۵۰ بیمار در مقایسه با گروه شاهد مؤثر گزارش شده است.(شماره منبع)
اگر راهنمای بالینی طراحی شده باشد، باید میزان تاثیر و سطح اعتبار شواهد به ترتیب با بیان class of evidence و level of evidence، به طور مشخص تعیین شود. در انتهای هر عبارت، مقاله/مقالات مروری نظام‌مندی که منبع استناد است باید آدرس دهی شود.
به عنوان مثال فرضی: تاثیر ترکیب سیر و شیر در کنترل عوارض تنفسی بیماری آنفولانزا نیاز به مطالعات بیشتر دارد. (C,III)(شماره منبع مطالعه مرورنظام‌مند)
اگر مداخله ای مؤثر باشد، جزییات نحوه‌ی تجویز باید به وضوح مشخص شده باشد. به عنوان مثال فرضی، ۲۰ سی‌سی از ترکیب سیر و شیر با نسبت یک حبه کوچک سیر (۵ گرم) در ۱۰۰ سی‌سی شیر گوسفندی با چربی ۲.۵ درصد تا سه بار در روز هر ۸ ساعت.
علاوه بر این موارد محدودیت مصرف در گروه های حساس و پرخطر باید بر اساس مطالعات معتبر مشخص شود، که نشان دهنده‌ی توجه به عوارض احتمالی هر توصیه است. عدم توجه به این بخش، پنهان کردن بخشی از واقعیت است.
به عنوان مثال فرضی: مصرف ترکیب سیر با شیر در بیماران مبتلا به زخم معده یا دوازدهه می تواند منجر به شدید علائم و حتی خونریزی معده شود. لذا در این گروه بلید با احتیاط تجویز شود.
نکته‌ی بسیار مهم، آدرس دهی مطالب به نحوی است که دسترسی به منبع آنها، برای هر مخاطب به سادگی امکانپذیر باشد.
به نظر می رسد، در پاسداشت اخلاق حرفه‌ای در حرفه مقدس پزشکی، نیاز است کارگاه‌های آموزشی به منظور آموزش این اصول در سطوح مختلف از مسئولان محترم تا همکاران ارجمند، برگزار شده و قوانین مشخصی، در راستای پیشگیری از بیان مطالب غیر مطمئن و غیر علمی در سطح جامعه که تبعات جبران ناپذیری به همراه خواهد داشت، وضع شود. آنگونه که هر فرد، مسئول مطالبی که بیان می کند و عواقب آن باشد.
دکتر علی پاشا میثمی

https://t.me/Scienceadvocation
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
کسانی که در ظروف مسی غذا میخورند کرونا نمیگیرند -برنامه زنده سیما

https://t.me/Scienceadvocation
اراجیف
آقای متشخصی است، در جلوی دوربین دقیقا یک "دانای کل" است. همان که بسیاری از رمان‌ها را می‌نویسد و از همه چیز خبر دارد. با لحنی عالمانه، عاقل اندر سفیه با مکث‌هایی حساب‌شده برای جا انداختن مطلب و نگاه‎هایی به مصاحبه‌کننده حاکی از اطلاع از اسرار فراوان! کت سورمه‌ای خوش رنگ، پیراهن سفید با یقه دکمه‌دار و شلوار خاکی بسیار تنگ پوشیده. آخرین مد برای لباس مردان جوان و میانه سال می‌گوید:
«من در زمان معاینه بیماران در اتاق، ماسکم را در می‌آورم، حتی اگر بگوید کرونا دارم کنار خودم می‌نشانم و ته حلق و سینه و سرفه آنها را بدون ماسک معاینه می‌کنم ت رس از کرونا که بریزد نیمی از کار درمان انجام شده"
و بعد خطاب به بینندگان "عزیز" می‌گوید: «راه پیشگیری از کرونا تنها دو چیز است؛ شست‌وشو با آب‌نمک و استفاده روزانه از زنجبیل!»
در مورد این صحبت‌ها حرف زیادی وجود ندارد. خوشبختانه در زبان فارسی کلمه‌ای هست که این اظهارات را سرتاپا به خوبی توضیح میدهد؛ اراجیف!
اینکه چنین عقایدی وجود دارند هم عجیب نیست، وقتی که رسماً معاونتی برای طب سنتی، ایرانی یا هر اسم دیگری در وزارت بهداشت و درمان ما وجود دارد لابد چنین عقایدی کم رنگ‌تر یا پررنگ‌تر با ظاهری آراسته یا نیاراسته، فرقی هم نمی‌کند، در جامعه ما وجود دارند. معاونت مربوطه توجیه حضورش در حرف ساماندهی و تحقیقات است و اینکه اگر نباشد چه خواهد شد؟ ولی در عمل باعث ترویج و رسمیت بخشیدن به چیزی است که از اساس علمی نیست.
پخش چنین اظهاراتی از سیمای ملی ما هم هیچ جای تعجب ندارد. باور به دانش در کشور ما هنوز آن‌طور که باید و شاید جا نیفتاده. در کسانی هم که تصور می‌کنند به دانش باور دارند و اکثریت آن‌ها هم نوعی "دانش"کده را از سر گذرانده‌اند یا حتی در آن تدریس می‌کنند این باور آنقدر عمیق نیست که بتواند با نوعی لاادری‌گری بسیار خطرناک مقابله کند؛کسی چه می‌داند شاید هم زنجبیل موثر بود ماسک هم شاید لازم نباشد؟!
اینکه سازمان نظام بزشکی و سایر موسسات مسئول هم در برابر این تخریب اشکار مقررات پیشگیری از کرونا هیچ اقدام قانونی و عملی انجام نمیدهند و فقط به پوزخندی در شبکه‌های مجازی خود اکتفا می‌کنند، جای تعجبی ندارد، این موسسات سالهاست تنها با یک گزارش و تنها به خاطر پنج تا ده هزار تومان دریافت اضافه بر پنجاه هزار تومان قانونی -آن هم در این شرایط تورم- و آن هم برای تشخیص و درمان‌هایی بسیار سنگین و دشوار مجرب‌ترین اساتید را تفتیش مطب می‌کنند و به کمیسیون و دادگاه فرامی‌خوانند اما در برابر این "عزیزان" و این اراجیف مخرب تنها به پوزخند و طنز اکتفا می‌کنند.
تعجب من اما تنها برای نکته‌ایست که هیچ پاسخ یا توجیهی برای آن ندارم و آن هم اینکه چگونه است که سنت‌ها و نیکویی‌های آن تنها برای طب کاربرد دارند اما در سایر امور مثل لباس پوشیدن باید از آخرین مدها و سنت‌ها پیروی کرد؟ و اینکه چگونه است که حتی لباس پوشیدن در هردوره تغییر می‌کند اما طب، آن هم برای مردم، همواره باید کهن و سنتی باقی بماند؟ راستی این همه موسسات تحقیقاتی گوناگون برای روزآمد کردن دانش طب به چه کار می‌آیند؟ من اگر می‌خواستم به سنت‌های آموخته‌ام در سی سال پیش زمان اخذ تخصص اکتفا کنم الان به چه کار می‌آمدم؟ بعلاوه آیا داستان‌ها و روایت‌های سنتی از زبان پیری ملبس به لباس قدیم قابل تحمل‌تر است یا آقایی با آخرین مد لباس پوشیدن که اطمینان ندارم شاید پا هم بدون جوراب در کفش بود
دکتر بابک زمانی

https://t.me/Scienceadvocation
دفاع از علم pinned «کانال “دفاع از علم “ کانالی برای شبه علم زدایی از دانش طب آخرین مقالات در ارتباط با جدل دانش و شبه دانش را از این کانال پی گیری کنید https://t.me/Scienceadvocation»
کانال “دفاع از علم “
کانالی برای شبه علم زدایی از دانش طب
آخرین مقالات در ارتباط با جدل دانش و شبه دانش را از این کانال پی گیری کنید

مطالب کانال دفاع از علم را در گروه های علمی که حضور دارید بازنشر کنید

https://t.me/Scienceadvocation
دفاع از علم pinned «کانال “دفاع از علم “ کانالی برای شبه علم زدایی از دانش طب آخرین مقالات در ارتباط با جدل دانش و شبه دانش را از این کانال پی گیری کنید مطالب کانال دفاع از علم را در گروه های علمی که حضور دارید بازنشر کنید https://t.me/Scienceadvocation»
دفاع از علم
کسانی که در ظروف مسی غذا میخورند کرونا نمیگیرند -برنامه زنده سیما https://t.me/Scienceadvocation
ظروف مسی سمی هستند برای همین از قدیم این ظروف را قلع اندود میکردند و شغلی به نام مسگر داشتیم که خانم ها ظروفی را که در اثر کارکرد زیاد رویه قلع میرفت حتی کوچکترین قسمت سرخی مس پیدا میشد آن ظرف را کنار می‌گذاشتند تا مسگری بیاید و مجددا آنرا سفید کند

برای عضویت در کانال دفاع از علم از لینک زیر وارد شوید 👇👇

https://t.me/Scienceadvocation
سایت رسمی سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)که معتبرترین مرجع برای مواد دارویی و غذایی است نیز استفاده از ظروف مسی را مضر می‌داند و استفاده از آن را برای پخت و پز به ویژه غذاهایی که ماهیت اسیدی دارند باعث ایجاد مسمومیت با مس عنوان کرده است.
ظروف مسی از دیدگاه طب سنتی
باید بدانیم در کتاب‌های مرجع طب سنتی استفاده از ظروف مسی به شدت منع شده است! ظروف مسی که تحت عنوان «نحاس» یاد شده، از مضرترین ظروف برای طبخ غذا عنوان شده است.
در کتاب «مفرح القلوب»، که شرح کتاب قانونچه در طب است (قرن هشتم هجری قمری)، حکیم محمد ارزانی، از بزرگترین حکمای طب ایرانی، می گوید: «طبخ طعام در انای نحاس (ظرف مسی) خوب نیست مخصوصاً اگر مدت زمان پخت زیاد باشد و نیز غذا چرب و ترش باشد.
 قلع اندود کردن آن اگرچه مضرت آن را کم می‌کند ولی بطور کامل زیان آن را برطرف نمی‌کند. حکیم محمد ارزانی قلع اندود کردن مکرر را توصیه نمی‌کند و نهی شدید کرده از ظرف مسی که قلع آن رفته است. مداومت در مصرف ظرف مسی را موجب ایجاد جذام دانسته اند. بهترین ظروف از دیدگاه ایشان ظروف آبگینه (پیرکس امروزه) و چینی است.
در کتاب تغذیه در طب ایرانی ، اسلامی ظروف مسی و روی به دلیل آزاد کردن این عناصر با ارزش به غذا باعث تاثیر بر عملکرد سیستم مغز و اعصاب و غدد درون ریز بدن می‌شوند یکی از مضرات ظروف مسی اکسید شدن آنهاست که بسیار خطرناک است و باید به موقع قلع اندود شود.
در کتاب مخزن الادویه، تألیف حکیم عقیلی خراسانی؛ دانشمند و طبیب بزرگ قرن 12 هجری قمری، که از کاملترین و جامعترین مجموعه دارویی در میراث طب سنتی ایران است، آمده آشامیدن غذاهای ترش، لبنیات، گوشت‌ها، در ظرف مس بی قلع خصوصاً آنکه مدتی در آن مانده باشد بسیار مضر است و باعث ایجاد بیماری برص (نوعی لکه‌های پوستی) می‌شود.
در کتاب تحفة المؤمنین، تألیف سید محمد مؤمن تنکابنی؛ طبیب قرن 11، که از منابع معتبر در خصوص دارو و مفردات طبی است، مصرف ظروف مسی خصوصا بی‌قلع آن بسیار مضر توصیف شده است.
شیخ الرئیس نیز در کتاب قانون گفته است: «واجب است که پرهیز کنید از طبخ آنچه که شور یا چرب و یا شیرین است مانند گوشت و لبنیات و آنچه که ترش است در ظروف مسی و حتی آشامیدن در این ظروف زیرا که بدون تردید زنگار می بندد و زنگار نیز سم قاتل است.»
برای عضویت در کانال دفاع از علم از لینک زیر وارد شوید

https://t.me/Scienceadvocation
کانال دفاع از علم را برای گروه هایی که حضور دارید فوروارد بفرمایید
یادداشت روز چهارشنبه دکتر امیر شعبانی
در روزنامه شرق

معیارهای دوگانه‌ ارائه توصیه‌های پزشکی در ایران
امیر شعبانی*
چندی است بحث جایگاه و کارایی طب سنتی در رسانه‌های کشور مطرح شده است. این موضوع به‌ویژه از این منظر برای برخی از پزشکان برجسته بود که در دوران همه‌گیری کووید 19 در میان توصیه‌های علمی، موجی از توصیه‌های غیرعلمی نیز به‌سوی مردم سرازیر و حتی گاه از رسانه‌های رسمی کشور منتشر شد. این امر علاوه بر سردرگم‌کردن مردم، می‌توانست اعتماد آنها را به آموزش‌های علمی رسانه‌های رسمی مخدوش کند؛ اعتمادی که در جریان بحران‌ها برای مهار شرایط حاد بسیار مورد نیاز است و بدون آن امکان موفقیت به‌شدت کاهش می‌یابد. می‌دانیم که اعتماد عمومی به متولیان سلامت مردم از عوامل تعیین‌کننده در تشویق مردم به پیروی از روش‌های پیشگیرانه از بیماری‌هاست و سلب اعتماد عمومی تبعات ناگواری در پی خواهد داشت. این بحث عمدتا به‌دنبال نامه جمعی از مسئولان انجمن‌های پزشکی به وزیر بهداشت (ایرنا، چهارم مهر 1399) پیش آمد. در آن نامه، واحد درسی و رشته تخصصی طب سنتی فاقد زمینه علمی کافی برای ارائه به شکل کنونی در دانشگاه‌ها دانسته شد و دفاع از طب سنتی موکول به فراهم‌آوری داده‌های کافی علمی شد. در این یادداشت به جنبه‌هایی از این موضوع می‌پردازم.
در دهه‌های اخیر، رویکردی برای ارائه روش‌های درمانی در پزشکی جهان و ایران پذیرفته شده و اجماع جوامع علمی حول آن شکل گرفته است. این رویکرد که به نام «پزشکی مبتنی بر شواهد» (EBM) شناخته شده، هرچند پیشینه‌ای در تاریخ طب ایران دارد، یک تغییر الگوواره (پارادایم) در پزشکی امروز محسوب می‌شود. این تغییر باعث شد «نتایج پژوهش‌های معتبر» اساس «تصمیم‌گیری» در پزشکی قرار گیرد؛ به‌جای آنکه تکیه بر شهود، استدلال بر مبنای سازوکار (مکانیسم) یا پاتوفیزیولوژی مفروض بیماری، تجربه شخصی غیرنظام‌مند بالینی یا نظر «افراد» مقتدر علمی باشد. در این رویکرد، به کمک رتبه‌بندی شواهد علمی، راهکارهای موجود برای مداخله‌ پیشگیرانه یا درمانی در هر موضوع پزشکی اولویت‌بندی می‌شوند و با درنظرداشتن همه مستندات مربوط به فواید، مضرات، محدودیت‌ها و قابلیت به‌کارگیری، «بهترین راهکارها» معرفی می‌شوند. بر این مبنا، از پزشکان انتظار می‌رود با بهره‌گیری از تجربه بالینی خود و درنظرداشتن ویژگی‌های هر بیمار، «بهترین راهکار را بر مبنای قوی‌ترین شواهد موجود» به ‌کار بگیرند. در مطالعات مختلف، مفیدبودن پایبندی به رویکرد EBM نشان داده شده و بخش قابل‌ملاحظه‌ای از خطاهای پزشکی به سبب آگاهی‌نداشتن از شواهد روز و بهترین شیوه درمان دانسته شده است؛ بنابراین روشن است که یک پزشک متعهد به رویکرد مبتنی بر شواهد، برای ارائه راهکار درمانی، ضروری است 1- به راهکارهای در دسترس و مؤثر بر اساس قوی‌ترین شواهد علمی آگاهی داشته باشد و 2- بهترین آنها را برای ارائه به بیمار انتخاب کند. او ممکن است خود قادر به ارائه‌ آنچه بر اساس ارزیابی‌ها «بهترین راهکار» می‌داند نباشد، بلکه تنها آن راهکار را به‌عنوان «بهترین» به بیمار پیشنهاد دهد و او را به فرد یا مکان ارائه آن راهنمایی کند. او نمی‌تواند و نباید تنها به این دلیل که شخصا با راهکارهای ویژه‌ای آشنا و به آنها مسلط است، فرد مراجعه‌کننده را از «بهترین» راهکار محروم کند. بر این اساس، پزشکی که مایل است فرد دچار اختلال روان‌پزشکی را مداوا کند، نمی‌تواند و نباید با این استدلال که روش اصلی کار او طبابت سنتی است، راهکارهایی سنتی را به بیمار ارائه کند در‌حالی‌که نمی‌داند آن راهکارها «بهترین» هستند. او اگر خود را پایبند به «پزشکی مبتنی بر شواهد» می‌داند، ضروری است که از آخرین دستاوردها مطلع باشد و بیمار را ابتدا به آنها رهنمون شود. بر اساس بررسی دکتر «شعله بیگدلی» و همکاران (1392)، صاحب‌نظران طب سنتی به‌کارگیری طب مبتنی بر شواهد (EBM) در طب سنتی ایران و دانشکده‌های طب سنتی را ضروری می‌دانند. در همین مطالعه، اشاره شده که منابع این رشته به تصحیح و به‌روزشدن نیاز دارد و افزودن EBM به محتوای همه دروس این رشته ضروری است. برای آنکه طبی که اکنون نام ایرانی/ سنتی بر خود دارد بتواند در پزشکی روزمره ادغام شود و مورد پذیرش جوامع علمی کشور قرار بگیرد، باید تکلیف خود را با پزشکی مبتنی بر شواهد روشن کند. این بخش از پزشکی نمی‌تواند خود را بی‌نیاز از تأیید جوامع علمی پزشکی کشور بداند. بخشی از طب ایرانی/ سنتی به توصیه‌هایی برای پیشگیری و درمان بیماری‌های مغزی می‌پردازد. در این صورت، آیا بر اساس «رویکرد پزشکی مبتنی بر شواهد»، نظر جامعه علمی نورولوژی درباره این بخش از طب ایرانی/ سنتی اهمیتی ندارد؟ بی‌تردید باید داشته باشد.
پس آیا جایگاه و اولویت توصیه‌های این طب در مقایسه با توصیه‌ها و روش‌های مرسوم مبتنی بر شواهد در رشته نورولوژی مشخص شده است؟ پاسخ منفی است؛ برای نمونه، آیا مثلا تجویز یک درمان سنتی برای فرد دچار بیماری اپیلپسی (صرع)، هنگامی که جایگاه آن در سلسله‌مراتب درمان‌های مورد تأیید جوامع علمی نورولوژی مشخص نیست یا اصولا جایگاهی ندارد، اقدامی حرفه‌ای یا درست است؟ همین پرسش درباره تجویز یک درمان سنتی برای رفع مشکلات مرتبط با روان در فرد دچار اختلال روان‌پزشکی نیز صادق است. هنگامی که سطح شواهد برای درمان «اختلال افسردگی ماژور» با داروهای ضدافسردگی یا با روان‌درمانی‌های خاص مشخص شده و بر اساس قوی‌ترین شواهد علمی، این روش‌ها بهترین درمان‌ها برای این اختلال تلقی می‌شوند، آیا به‌کارگیری درمان سنتی، بدون مشخص‌بودن سطح شواهد آن در قیاس با روش‌های مذکور اقدامی حرفه‌ای یا درست است؟ در شرایطی که جایگاه هریک از درمان‌های سنتی در قیاس با بهترین درمان‌های موجود روشن نیست، فردی که آنها را به مردم توصیه می‌کند چگونه باید درمان مورد نظرش را ارائه کند؟ او واقعا نمی‌داند درمان سنتی او در اولویت چندم است. نمی‌داند درصورتی‌که این شیوه درمان به‌جای روش اصلی به کار رود، به نفع بیمار خواهد بود یا به ضرر او. او نمی‌داند میزان هزینه-اثربخشی روش او نسبت به شیوه‌ رایج که دقیق‌ترین مطالعات فعلی آن را بهترین دانسته‌اند، بالاتر است یا پایین‌تر. این قیاس از اهمیت منطقی و حرفه‌ای برخوردار است. جوامع علمی از پسِ تاریخی طولانی بر سر معیارهایی اجماع کرده‌اند که بهترین راه‌حل درمان را تا آنجا که دانش بشری تحصیل کرده، نشان می‌دهد. بر این اساس ما نمی‌دانیم روش‌هایی که تن به چنین ارزیابی و مقایسه‌ای نداده‌اند سودمندترند یا زیان‌بارتر؟ آیا نتایج آنها دارای پایایی مورد قبول است؟ آیا از روایی مورد پذیرش برخوردار است؟ بدیهی است که هریک از درمان‌های سنتی که تن به تعریفی با دقت علمی دهند و در بررسی‌های داوری‌شده به تأیید جوامع علمی برسند، در رویکرد جدید قابل استفاده خواهند بود. همان‌طور‌که برخی از داروهای گیاهی این فرایند را طی کرده و در راهنماهای بالینی جایگاهی برای خود یافته‌اند. بااین‌حال منظور از بررسی علمی تنها انجام چند کارآزمایی بالینی نیست. گذشته از محدودیت‌های این نوع از مطالعات، نتایج کارآزمایی‌ها اغلب تنها اثربخشی
(efficacy) را نشان می‌دهند و ارزیابی کارایی عملی (effectiveness) موضوع دیگری است. در نهایت نتایج این کارآزمایی‌ها پس از جمع‌بندی توسط محققان و صاحب‌نظران، در صورت تأیید وارد راهنماهای بالینی می‌شوند و در سلسله‌مراتب راهکارهای علمی مورد قبول قرار می‌گیرند. در این مرحله است که پزشک متعهد به رویکرد مبتنی بر شواهد، سطوح بالاتر این مراتب را در اولویت خود قرار می‌دهد و سطوح پایین را با وجود علمی و مورد قبول بودن، مگر در شرایطی خاص، از اولویت خارج می‌کند. با توجه به رواج رو به افزایش ارائه توصیه‌های طب سنتی به مردم در رسانه‌های کشور، چگونگی پاسخ به پرسش‌های یادشده می‌تواند برای مشخص‌کردن اهالی علم کمک‌کننده باشد. با نگاهی به این عرصه، اکنون معیارهای ارائه‌ توصیه‌های پزشکی در ایران دوگانه است و جوامع علمی باید مسیر متمایز خود را آشکار کنند.
برای عضویت در کانال در کانال دفاع از علم از لینک زیر وارد شوید ‌

https://t.me/Scienceadvocation
archeology PP 2.pdf
3.7 MB
تبارشناسی تصورات پزشکی
دکتر بابک زمانی
وبینار شبه علم ۱۳۹۹

برای عضویت در کانال دفاع از علم از لینک زیر وارد شوید
جدال علم و شبه علم را از کانال دفاع از علم پی گیری کنید
کانال دفاع از علم را در گروه هایی که حضور دارید منتشر کنید

https://t.me/Scienceadvocation
Malekzadeh Traditional medicine Webinar.pdf
4.3 MB
شبه علم و طب سنتی
دکتر رضا ملک زاده
وبینار شبه علم ۱۳۹۹

برای عضویت در کانال شبه علم از لینک زیر وارد شوید
جدال علم و شبه علم را از کانال دفاع از علم پیگیری کنید
کانال دفاع از علم را در گروه هایی که حضور دارید نشر دهید

https://t.me/Scienceadvocation