تازه‌های علمی
709 subscribers
38 photos
3 videos
2.11K links
🔹 پوشش آخرین یافته‌ها از اعماق کیهان‌ و فیزیک تا دنیای ژنتیک، نوآوری‌های مهندسی، باستان‌شناسی و هوش مصنوعی، همه به زبانی قابل فهم.
Download Telegram
🔺 تپه مرموز سودان: لب‌های سنگی که از فضا چشمک می‌زنند

🔹 در سال ۲۰۱۲، ماهواره‌های گوگل‌ارث پدیده‌ای عجیب در دارفور غربی سودان ثبت کردند: تپه‌ای به طول ۹۰۰ متر و عرض ۳۵۰ متر که شبیه لب‌های غنچه‌شده انسانی است! این ساختار که «لب‌های خشکی‌زده» نامیده می‌شود، در ابتدا با رنگ صورتی در میان زمین‌های خشک توجه را جلب کرد، اما تصاویر جدیدتر (۲۰۲۵) نشان می‌دهد امروز با پوشش گیاهی سبز احاطه شده است.

🔹 زمین‌شناسان دانشگاه اورگن با بررسی تصاویر، فرضیه‌ای جالب ارائه کرده‌اند:
• یک دایک (Dike) - تیغه سنگی مقاوم - در امتداد مرکز تپه قرار دارد.
• این سازه سخت‌تر از سنگ‌های نرم‌تر اطراف، در برابر فرسایش مقاومت کرده است.
• سنگ‌های نرم دو طرف دایک با گذشت زمان فرسایش یافته‌اند و شیب‌های لب‌مانند را ایجاد کرده‌اند.

دایک (Dike) چیست؟
ساختاری زمین‌شناسی متشکل از سنگ‌های آذرین (معمولاً بازالت) که شکاف‌های پوسته زمین را پر می‌کند. این سازه‌ها بر دو نوعند:
۱. آتشفشانی: ماگما از شکاف‌ها به سطح نفوذ می‌کند.
۲. تکتونیکی: فشار صفحات زمین‌ساختی، سنگ‌های مذاب را به سمت بالا می‌راند.
◽️ نمونه‌های مشابه در نیومکزیکو (آمریکا) و یوکان (کانادا) دیده می‌شوند.
◽️ شکل لب‌مانند این تپه، نتیجه تفاوت مقاومت سنگ‌ها در برابر باد و باران طی میلیون‌ها سال است.

⚠️ محدودیت تحقیق:
رورینگ تأکید می‌کند این تفسیر صرفاً یک فرضیه است و بدون بررسی میدانی و نمونه‌برداری، نمی‌توان با قطعیت علت شکل‌گیری را تأیید کرد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#زمین_شناسی #سودان #دایک #فرسایش
🔺 چگونه سیاهچاله‌های کلان‌جرم به شتاب‌دهنده‌های طبیعی ذرات تبدیل می‌شوند؟

🔹 دانشمندان معتقدند برای رمزگشایی از اسرار ماده تاریک می‌توان به سیاهچاله‌های کلان‌جرم و توانایی آن‌ها در نقش آوردن به عنوان شتاب‌دهنده‌های ذرات طبیعی روی آورد. تحقیقات جدید نشان می‌دهد شرایط پیرامون سیاهچاله‌ها به‌مراتب خشن‌تر از تصورات پیشین است.

🔹 سیاهچاله‌های کلان‌جرم در قلب کهکشان‌ها که میلیون‌ها تا میلیاردها برابر خورشید جرم دارند، معمولاً توسط ابرهای مسطحی از مواد به نام «حلقه‌های تجمعی» (Accretion Disks) احاطه شده‌اند. با چرخش سریع این سیاهچاله‌ها، بخشی از مواد به قطب‌های آنها هدایت شده و به صورت جت‌های پلاسمایی با سرعت نزدیک به نور به فضا پرتاب می‌شوند.

حلقه تجمعی ساختاری دیسک‌مانند از گاز و غبار است که تحت تأثیر گرانش سیاهچاله به دور آن می‌چرخد. اصطکاک در این حلقه باعث گرمایش مواد تا میلیون‌ها درجه و تابش انرژی شدید می‌شود. جت‌های نسبیتی فوران‌های پرسرعتی هستند که در راستای محور چرخش سیاهچاله به بیرون پرتاب می‌شوند و می‌توانند ذرات را تا انرژی‌های خارق‌العاده شتاب دهند.

🔹 پژوهش جدید نشان می‌دهد جریان‌های گازی نزدیک سیاهچاله‌ها می‌توانند انرژی چرخشی آنها را جذب کنند. جوزف سیلک، فیزیک‌دان دانشگاه جانز هاپکینز توضیح می‌دهد:
«وقتی ذرات در این محیط‌ها با هم برخورد می‌کنند، برخی توسط سیاهچاله بلعیده می‌شوند، اما برخی دیگر با انرژی و تکانه کافی فرار کرده و تا حد بی‌سابقه‌ای شتاب می‌گیرند. این ذرات می‌توانند به زمین رسیده و از درون آشکارسازهای ما عبور کنند.»


🔹 کشف کلیدی این است که این فرآیند شرایطی به‌مراتب خشن‌تر از تصورات پیشین ایجاد می‌کند و برخوردهای پرانرژی مشابه آزمایش‌های LHC را ممکن می‌سازد. سیلک تأکید می‌کند:
«انرژی این ذرات حتی می‌تواند از قدرتمندترین شتاب‌دهنده‌های در دست ساخت انسان فراتر رود.»


🔹 سیاهچاله‌های کلان‌جرم در مرکز کهکشان‌ها با استفاده از میدان‌های گرانشی فوق‌قوی و چرخش سریع خود، می‌توانند ذرات را تا انرژی‌های غیرقابل دسترس در زمین شتاب دهند. این فرآیندهای طبیعی قادرند ذرات ماده تاریک را تولید کرده و آن‌ها را به سمت زمین گسیل دارند.

🔹 اگرچه نظریه جذاب است، ردیابی ذرات پرانرژی از سیاهچاله‌های دوردست دشوار خواهد بود. راه‌حل احتمالی، استفاده از رصدخانه‌های موجود است که ابرنواخترها و فوران‌های سیاهچاله‌ها را رصد می‌کنند.

🔹 سیلک خوشبین است:
«سیاهچاله‌ها دورند، اما این ذرات سرانجام به ما خواهند رسید. اگر نشانه‌ای غیرعادی در داده‌ها ببینیم، ممکن است سرنخی از ماده تاریک باشد.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سیاهچاله #فیزیک_ذرات #کیهان‌شناسی
🔺 کشف آب در اطراف یک ستاره‌ی جوان شبیه خورشید برای نخستین بار

🔹 تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) موفق به شناسایی یخ آب در قرص‌خرده‌سنگ‌های اطراف ستاره‌ی «HD 181327» شد. این ستاره‌ی ۲۳ میلیون ساله که ۱۵۵ سال نوری از زمین فاصله دارد، از نظر جرم و دمای سطح مشابه خورشید ماست.

🔹 تحلیل طیف‌سنج فروسرخ وب نشان داد بیش از ۲۰٪ جرم حلقه‌ی بیرونی این سامانه را یخ آب تشکیل می‌دهد. این یخ‌ها به‌شکل «گلوله‌های برفی آلوده» (ترکیب یخ با ذرات غبار) هستند که مشابه ساختار اجرام کمربند کویپر در سامانه خورشیدی خودمان است.

قرص خرده‌سنگ‌ها (Debris Disk) حلقه‌ای از غبار و بقایای سیاره‌ای است که پس از تشکیل سیارات به‌جا می‌ماند. وجود یخ آب در این قرص‌ها سوختی برای شکل‌گیری سیارات جدید فراهم می‌کند.

کمربند کویپر: گنجینه‌ی یخی سامانه خورشیدی
تاریخچه کشف:
- نخستین بار در ۱۹۳۰ توسط اخترشناسی به نام فردریک لئونارد به صورت نظریه مطرح شد.
- نامگذاری به افتخار جرارد کویپر (اخترشناس هلندی-آمریکایی) انجام گرفت که در دهه ۱۹۵۰ با مطالعه مدار دنباله‌دارها و اجرامی مانند پلوتون، وجود این کمربند را پیش‌بینی کرد.
- نخستین جرم کمربند به نام «۱۹۹۲ QB۱» با قطر ۲۴۰ کیلومتر، ۲۰ سال پس از مرگ کویپر (۱۹۹۲) در فاصله ۴۲ واحد نجومی کشف شد.

🔹 نکته جالب:
- با نزدیک‌شدن به ستاره، از مقدار یخ آب کاسته می‌شود (تنها ۸٪ در نیمه‌راه قرص)
- در مناطق نزدیک به ستاره، تابش فرابنفش باعث تبخیر یخ‌ها شده یا آب در سنگ‌ها و سیارک‌ها محبوس شده است

🔹 یافته‌های کلیدی:
۱. این نخستین بار است که یخ بلوری (Crystalline Ice) - مشابه یخ‌های حلقه‌های زحل - در قرص یک ستاره جوان شناسایی می‌شود
۲. برخوردهای مداوم بین اجرام یخی در این سامانه، ذرات غباری حاوی یخ را آزاد می‌کند که توسط وب قابل رصد است
۳. داده‌ها تأیید می‌کنند کمربند کویپر در سامانه خورشیدی ما نیز در گذشته‌ای دور مشابه چنین شرایطی داشته است

«چن شی» سرپرست پژوهش از دانشگاه جانز هاپکینز:
«وب نه‌تنها یخ آب، بلکه یخ بلوری را آشکار کرد. وجود این مواد، شکل‌گیری سیارات را تسهیل می‌کند و ممکن است طی صدها میلیون سال بعد به سیارات سنگی این سامانه منتقل شوند.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#اخترفیزیک #نجوم #سیارات_فراخورشیدی
🔺 کشف ابرماده کوانتومی جدید: انقلابی در الکترونیک آینده
(مطالعه دانشگاه رایس - Nature Communications)

🔹 فیزیک‌دانان دانشگاه رایس با تغییر تقارن بلوری تانتالوم دی‌سولفید (TaS₂) و افزودن اندکی ایندیم (In)، ماده‌ای به نام «فلز خط گره‌ی کرامرز» (Kramers Nodal Line Metal) ساخته‌اند. این ماده دو ویژگی نادر را همزمان دارد:
• رفتار توپولوژیک الکترون‌ها
: الکترون‌های با اسپین بالا و پایین در فضای مومنتوم مسیرهای جداگانه‌ای طی می‌کنند (مثل حرکت خودروها در اتوبان دوطرفه) تا به خط گره‌ی کرامرز برسند.
ابررسانایی بدون اتلاف انرژی: قابلیت انتقال برق بدون مقاومت الکتریکی.

🔹 این ترکیب بی‌سابقه می‌تواند منجر به ساخت ابررساناهای توپولوژیک شود که مصرف انرژی در دستگاه‌های الکترونیکی را تا ۹۰٪ کاهش داده و پردازش کوانتومی را متحول کند.

🔹 روش تحقیق:
۱. تغییر ساختار بلوری با افزودن ۰.۵-۲٪ ایندیم بهTaS₂
۲. استفاده از طیف‌سنجی فوتوالکترونی زاویه‌حل‌شده اسپینی (spin-ARPES) برای ردیابی مسیر الکترون‌ها
۳. تأیید نتایج با محاسبات نظری مبتنی بر اصول اولیه

خط گره‌ی کرامرز (KNL)
نقاطی در فضای کوانتومی که در آن‌ها حالت‌های اسپین بالا/پایین الکترون‌ها ادغام می‌شوند. این پدیده فقط در مواد با تقارن خاص بلوری رخ می‌دهد و از الکترون‌ها در برابر ناهنجاری‌ها محافظت می‌کند.

🔹 چشم‌انداز کاربردی:
• ساخت تراشه‌های کوانتومی با اتلاف حرارتی نزدیک به صفر
• توسعه رایانه‌های کوانتومی پایدارتر در دمای اتاق
• شبکه‌های برق فوق‌کارآمد

🔹 پروفسور مینگ یی، سرپرست تیم:
«این ماده مسیر جدیدی برای طراحی مواد کوانتومی با خواص سفارشی‌سازی‌شده باز می‌کند. هم‌اکنون در حال بررسی نمونه‌های با درصد ایندیم متفاوت برای بهینه‌سازی هستیم.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فیزیک_کوانتوم #ابررسانایی #فناوری_آینده
🔺 به‌دست آوردن ابر-درهم‌تنیدگی در اتم‌های در حال لرزش برای اولین بار

🔹 اتم‌ها همواره در لرزش‌اند و مهار این حرکت برای سامانه‌های کوانتومی دشوار بود. در مطالعه‌ای جدید، پژوهشگران نشان دادند که می‌توان این لرزش را به‌جای مزاحمت، به مزیت تبدیل کرد.

🔹 تیم «آدام شاو» از Caltech با استفاده از «انبرک‌های نوری» و روش «خنک‌سازی با حذف»، حرکت اتم را کنترل کردند و به‌جای منجمدکردن کامل، از آن برای رمزگذاری داده بهره بردند.

🔹 قبلاً ابر-درهم‌تنیدگی (حالت همزمان چند ویژگی کوانتومی) تنها در فوتون‌ها مشاهده شده بود؛ اما این گروه موفق شد برای اولین بار در اتم‌های «استرانسیم (Sr)» این پدیده را در شرایط آزمایشگاهی ایجاد کند. آن‌ها با تنظیم لیزر ۵۳۲ نانومتری و استفاده از «پراکنش رامان»، دو حالت انرژی (منیفولدهای S و D) را به‌صورت هم‌زمینه در هم درهم‌تنیدند. در نتیجه، حرکت و سطح انرژی دو اتم هم‌زمان به‌هم مرتبط شدند.

«پراکنش رامان» پدیده‌ای است که در آن فوتون‌ها انرژی خود را با اتم عوض می‌کنند. با تنظیم دقیق فرکانس لیزر، پژوهشگران توانستند اتم‌ها را در حالت برهم‌نهی قرار دهند؛ یعنی اتم در دو حالت جنبشی مختلف هم‌زمان باشد.

🔹 این روش «ابر-درهم‌تنیدگی دوگانه» را با دقت ۹۶/۳٪ در «حالت بل» تولید کرد؛ رقمی که با دروازه‌های هم‌نوع قابل مقایسه است. این دستاورد راه را برای کاهش خطاهای کوانتومی بدون افزایش پیچیدگی باز می‌کند.

«حالت بل» یکی از استانداردترین حالات درهم‌تنیدگی دو کیوبیتی است که بیش‌ترین همبستگی کوانتومی را فراهم می‌کند.

🔹 اهمیت این مطالعه فراتر از ثبت رکورد جدید است: کنترل حرکت اتم می‌تواند محاسبات کوانتومی را کارآمدتر کند و به بهبود «ساعت‌های اتمی» منجر شود. پژوهشگران درصدد‌اند عملکرد این دروازه را برای «تشخیص حالت میانه‌مدار» و تصحیح خطاها بهبود دهند و آن را در گره‌های شبکه کوانتومی مبتنی بر یون‌های به دام افتاده به کار گیرند.

ساعت‌های اتمی یون‌گیر (Trapped-Ion Atomic Clocks) دقیق‌ترین ساعت‌های فعلی هستند. هرچه کنترل میدان‌ها و خنک‌سازی یون بهتر باشد، نوسان‌سنج داخلی اتم دقیق‌تر عمل می‌کند و خطای زمانی به حداقل می‌رسد.

🆔 @Science_Focus
[منبع]
#کوانتوم #فیزیک_کوانتومی #پیشرفت_علمی
🔺 تیغ بودجه‌بندی ترامپ بر گردن ماموریت‌های علمی ناسا

🔹 بودجه پیشنهادی ترامپ برای سال ۲۰۲۵، ۲۵٪ از کل بودجه ناسا و ۴۷٪ از بودجه علمی آن را قطع می‌کند. این طرح ۴۰ ماموریت فعال و آتی را «کم‌اولویت» خوانده و لغو می‌کند.

🔹 ماموریت‌های در معرض لغو:
- خورشید: پایان ماموریت‌های ACE، HelioSwarm، THEMIS (مطالعه طوفان‌های خورشیدی)
- زهره: کنسلی پروژه‌های DAVINCI و VERITAS (کاوش اتمسفر و زمین‌شناسی) + خروج از ماموریت EnVision اروپا
- زمین: قطع ۱۷ برنامه شامل Terra، Aqua (پایش تغییرات آب‌وهوایی ۳۰ ساله) و Landsat NEXT
- ماه: لغو Lunar Gateway (ایستگاه فضایی مدار ماه) و Lunar Trailblazer (نقشه‌برداری آب‌های ماه)
- مریخ: توقف Mars Sample Return (بازگرداندن نمونه به زمین) و MAVEN (مطالعه اتمسفر)
- اعماق فضا: خاموشی جونو (مشتری)، نیوهورایزنز (پلوتو) و OSIRIS-APEX (ملاقات با سیارک آپوفیس)

نکته کلیدی: بسیاری از این ماموریت‌ها هم‌اکنون در حال اجرا و تولید داده‌های علمی هستند. برای مثال:
• جونو تنها کاوشگر فعال در مشتری
• پروژه MAVEN تنها مدارگرد مطالعه اتمسفر مریخ
• ترا و آکوا اصلی‌ترین منابع داده‌های اقلیمی ناسا

🔹 پیامدهای گسترده:
۱. تخریب همکاری‌های بین‌المللی: خروج از پروژه‌های مشترک با ESA و JAXA
۲. توقف اکتشافات کلیدی: مطالعه صفحه‌تکتونیک زهره، نمونه‌برداری از مریخ
۳. تضعیف امنیت زمین: کاهش توان پایش طوفان‌ها و تغییرات اقلیمی

🔹 این طرح همچنین بودجه NSF (شامل یک پایگاه LIGO) و NOAA را کاهش می‌دهد. تحلیلگران هشدار می‌دهند هر ۱ دلار سرمایه‌گذاری در علوم فضایی به‌طور متوسط ۵ دلار بازده اقتصادی دارد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#ناسا #سیاست_فضایی #اکتشافات_فضایی
🔺 غذاهای صنعتی و زنگ‌خطر پارکینسون

🔹 مصرف بالای غذاهای فوق‌فرآوری شده (مانند سوسیس، نوشابه‌های گازدار، کیک‌های بسته‌بندی و چیپس) با افزایش ۲.۵ برابری علائم اولیه پارکینسون مرتبط است. این یافته‌ها حاصل مطالعه‌ای ۲۶ ساله روی ۴۲,۸۵۳ نفر با میانگین سنی ۴۸ سال است.

🔹 محققان آکادمی نورولوژی آمریکا با ردیابی الگوی غذایی و سلامت شرکت‌کنندگان دریافتند افرادی که روزانه بیش از ۱۱ واحد غذای فرآوری شده مصرف می‌کنند، نسبت به گروهی که کمتر از ۳ واحد می‌خورند، احتمال بیشتری دارد سه یا بیشتر از نشانه‌های پیش‌درآمدی پارکینسون را بروز دهند.

فاز پیش‌درآمدی پارکینسون (Prodromal Parkinson’s) مرحله‌ای است که سال‌ها قبل از بروز علائم حرکتی اصلی (مانند لرزش و کندی حرکت) رخ می‌دهد. نشانه‌های آن شامل:
• اختلال رفتار خواب REM (فریاد زدن یا حرکات ناگهانی در خواب)
• کاهش حس بویایی
• یبوست مزمن
• دردهای بدن بدون علت مشخص

🔹 جالب اینجاست که ارتباط مصرف این غذاها با همه نشانه‌های فوق به‌جز یبوست معنادار بود. نمونه‌های غذاهای فوق‌فرآوری شده در مطالعه:
- نوشابه‌های شیرین
- سوسیس و کالباس
- غلات صبحانه شیرین
- کیک‌ها و کلوچه‌های بسته‌بندی
- سس‌های صنعتی (۱ سروینگ = ۱ قاشق غذاخوری)

🔹 پروفسور شیانگ گائو، سرپرست تحقیق از دانشگاه فودان چین، هشدار می‌دهد:
«رژیم‌های غذایی ناسالم ممکن است روند تخریب عصبی را تسریع کنند. جایگزینی غذاهای فرآوری شده با گزینه‌های طبیعی، راهکار ساده‌ای برای محافظت از سلامت مغز است.»


محدودیت کلیدی مطالعه: داده‌های مصرف غذایی به‌صورت خوداظهاری جمع‌آوری شده‌اند. همچنین اگرچه این پژوهش ارتباط آماری معناداری را نشان می‌دهد، اما دلیلی بر رابطه علت‌ومعلولی نیست.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#پارکینسون #تغذیه_سالم #سلامت_مغز #علوم_عصبی
🔺 مدل جدیدی برای شناسایی سیارات فراخورشیدیِ میزبان حیات

🔹 جستجوی حیات فراتر از زمین، نیروی محرک اصلی اخترشناسی و علوم سیاره‌ای مدرن است. اخیراً مدل کمّی جدیدی به نام «چارچوب کمّی سکونت‌پذیری» توسعه یافته که به دانشمندان کمک می‌کند سیارات یا قمرهای امیدوارکننده را برای جستجوی حیات اولویت‌بندی کنند و زیست‌نشانگرهای بالقوه را تفسیر نمایند.

🔹 این چارچوب دو پرسش کلیدی را پاسخ می‌دهد:
۱) آیا شرایط یک زیست‌گاه فرازمینی برای بقای گونه‌های خاص (شناخته‌شده یا ناشناخته) مناسب است؟
۲) با توجه به داده‌های ناقص و عدم قطعیت‌های اندازه‌گیری، احتمال سکونت‌پذیری چقدر است؟

🔹 برخلاف رویکرد سنتی «دنبال کردن آب»، این مدل با مقایسه‌ی «نیازهای زیستیِ ارگانیسم‌ها» و «شرایط محیطیِ سیارات» کار می‌کند. داده‌های آن از مطالعات حدومرز حیات روی زمین (مانند باکتری‌های چشمه‌های آب گرم یا حشرات هیمالیا) تأمین می‌شود.

زیست‌نشانگرها (Biosignatures) نشانه‌های شیمیایی یا فیزیکیِ احتمالی حیات در سیارات دیگر هستند (مانند اکسیژن در جو). تشخیص قطعی آن‌ها دشوار است زیرا فرآیندهای غیرزیستی نیز می‌توانند این نشانه‌ها را ایجاد کنند.
این مدل با محاسبه‌ی احتمال سازگاریِ «نیازهای یک گونه» و «شرایط سیاره»، ابزاری برای تلسکوپ‌های آینده مانند «رصدخانه جهان‌های سکونت‌پذیر» ناسا فراهم می‌کند.

🔹 مدل به صورت متن‌باز در دسترس است و می‌تواند برای تحلیل محیط‌هایی مانند اقیانوس زیرسطحیِ اروپا (قمر مشتری) یا سیاره‌ی K2-18b (که اخیراً ادعای وجود زیست‌نشانگرها در آن مطرح شد) به کار رود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#اخترزیست‌شناسی #سیارات_فراخورشیدی #نجوم #حیات_فرازمینی
🔺 آلو بخارا: میوه‌ای پروتئینی برای تقویت عضلات و استخوان‌ها پس از ۴۵ سالگی

🔹 پژوهش‌های دانشگاه پن استیت نشان می‌دهد مصرف روزانه ۵۰ گرم آلو بخارا (معادل ۵-۶ عدد):
کاهش تحلیل استخوان‌ها در زنان یائسه را ‌کند می‌کند
• تراکم استخوان را در طول ۱۲ ماه حفظ می‌نماید
• سطح IGF-1 (فاکتور رشد شبه‌انسولین موثر در ساخت استخوان و عضله) را افزایش می‌دهد

مکانیسم اثر:
- پلی‌فنول‌های آلو خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی دارند
- سوربیتول (Sorbitol) طبیعی موجود در آن، جذب قند را تنظیم می‌کند
- بهبود محیط میکروبیوم روده → کاهش نشانگرهای التهابی مرتبط با پوکی استخوان

🔹 نکات کلیدی از مطالعه ۱ساله:
۱. زنان با میکروبیوم روده متنوع‌تر، پاسخ بهتری به مصرف آلو نشان دادند
۲.
گروه مصرف‌کننده آلو بدون افزایش وزن، تراکم استخوان را حفظ کردند
۳. گروه
کنترل (بدون مصرف آلو) تنها در افراد با BMI بالا بهبود استخوانی داشتند که همراه با ریسک مقاومت انسولینی بود

🔹 توصیه عملی:
«مصرف روزانه ۵-۶ عدد آلو بخارا همراه با دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، مکمل‌های غیردارویی برای سلامت استخوان‌هاست»

دکتر مری جین دسوزا، سرپرست تحقیق

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تغذیه_سالم #سلامت_استخوان #پوکی_استخوان #میوه
🔺 فولاد ضدزنگ در فناوری‌های‌هایپرسونیک: انقلابی چینی در مواد هوافضایی

🔹 محققان دانشگاه پکن با ترکیب فولاد ضدزنگ، سرامیک‌های فوق دمابالا و ایروژل‌های عایق، قطعات موشک‌های‌هایپرسونیک (مافوق ۸) را تولید کردند که تا ۳۰۰۰°C مقاومت دارد. این جایگزین ارزان‌قیمت، وابستگی به آلیاژهای تنگستن (ذوب ۳۴۰۰°C) را کاهش می‌دهد.

🔹 ساختار سه‌لایه
:
۱. پوشش سرامیکی (جلوگیری از اکسیداسیون)
۲. لایه ۵mm ایروژل (عایق حرارتی)
۳. هسته فولادی (حفظ استحکام مکانیکی)

کاهش ۶۰٪ هزینه تولید نسبت به آلیاژهای مرسوم
چرا فولاد ضدزنگ پیش‌تر غیرممکن تلقی می‌شد؟
فولادهای معمولی در دمای بالای ۱۲۰۰°C نرم می‌شوند، اما این فناوری با جداسازی حرارتی، هسته فولادی را در دمای زیر ۸۰۰°C نگه می‌دارد.

🔹 پیامدهای راهبردی:
۱. نظامی
: تولید انبوه موشک‌های‌هایپرسونیک با هزینه کمتر
۲. غیرنظامی: کاربرد در فناوری‌های فضایی (مثل سپر حرارتی فضاپیماها) و نیروگاه‌های هسته‌ای
۳. اقتصادی: کاهش نیاز به واردات تنگستن (کاهش ۴۵٪ هزینه مواد اولیه)

🔹 پروفسور هوانگ فنگلِی، سرپرست تیم:
«این فناوری مسیر جدیدی در مهندسی مواد باز کرده و پایه‌ای برای توسعه آلیاژهای چندمنظوره در صنایع دمابالا خواهد بود.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فناوری_مواد #هوافضا #هایپرسونیک #نوآوری
🔺 رونمایی چت‌جی‌پی‌تی ۵ در ژوئیه: حافظه بلندمدت، چندحسی و دقت انقلابی

🔹 طبق برنامه‌ریزی OpenAI، مدل GPT-5 اوایل ژوئیه ۲۰۲۵ (تیر ۱۴۰۴) معرفی می‌شود. ویژگی‌های کلیدی:
پردازش چندرسانه‌ای همزمان: تحلیل متن، تصویر، صوت و ویدئو در یک گفت‌وگو
حافظه بلندمدت: ذخیره داده‌های کلیدی از تعاملات گذشته برای شخصی‌سازی عمیق‌تر
دقت بالاتر: کاهش ۴۰٪ خطاهای واقع‌نگاری با معماری جدید و داده‌های آموزش گسترده‌تر
اینترفیس یکپارچه: ادغام جستجوی وب، تولید کد، تولید تصویر و پرسش صوتی در یک محیط

🔹 تحولات فنی:
- پشتیبانی از عامل‌های خودگردان (مثل AutoGPT) با توانایی حل مسائل پیچیده بدون دخالت انسان
- بهینه‌سازی برای کاربردهای صنعتی و سیستم‌های پشتیبانی خودکار
- معماری بهبودیافته برای استدلال منطقی و خلق راه‌حل‌های خلاقانه

چرا حافظه بلندمدت انقلابی است؟
پیش‌تر مدل‌های هوش مصنوعی فقط در طول یک چت (Session) اطلاعات را حفظ می‌کردند. با قابلیت Memory در GPT-5:
- دستیار شخصی شما سوابق ترجیحات، نیازها و تاریخچه تعاملات را به‌خاطر می‌سپارد
- نیازی به تکرار اطلاعات در گفت‌وگوهای جدید نیست
- خدمات شرکتی (مثل پشتیبانی) پیوستگی تجربه کاربری را حفظ می‌کنند

🔹 سم آلتمن (مدیرعامل OpenAI):
«سیستم GPT-5 فقط یک مدل زبانی نیست، بلکه اکوسیستمی یکپارچه برای تعامل هوشمند است. رویکرد ما مشابه استراتژی اپل در ادغام سخت‌افزار و نرم‌افزار خواهد بود.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#هوش_مصنوعی #ChatGPT #فناوری #نوآوری
🔺 سیارک غول‌پیکر ۲۰۰۸ DG5 از کنار زمین می‌گذرد

🔹 اندازه: ۳۱۰–۶۹۰ متر (بزرگ‌تر از ساختمان امپایراستیت و برج ایفل)
🔹 فاصله از زمین: ۳.۴۹ میلیون کیلومتر (۹ برابر فاصله ماه تا زمین)
🔹 زمان عبور: امروز، ۵ ژوئن ۲۰۲۵ (ساعت ۲۳:۵۹ جهانی - ۶ ژوئن ۰۲:۲۹ تهران)
🔹 سرعت: ۶.۲ کیلومتر بر ثانیه

نکات کلیدی:
- طبقه‌بندی ناسا به عنوان «شیء بالقوه خطرناک» تنها به دلیل گذر از فاصله ۴.۶ میلیون کیلومتری زمین است، نه خطر برخورد.
- این سیارک تا سال ۲۱۲۵ هیچ خطری برای زمین ندارد.
- اجرام با این اندازه تنها هر ۱۰–۱۵ سال یکبار در چنین فاصله‌ای از زمین عبور می‌کنند.

[منبع] [پخش زنده رصد لحظه‌ای]
🆔 @Science_Focus
#سیارک #فضا #نجوم #ناسا
🔺 معمای ۴ میلیارد ساله: کشف ساختارهای اسرارآمیز در عمق اقیانوس آرام!

🔹 پژوهشگران «ETH زوریخ» با تحلیل امواج لرزه‌ای، ناهنجاری‌های مرموزی را در عمق ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتری زیر اقیانوس آرام شناسایی کردند. این ساختارها با کاهش سرعت امواج لرزه‌ای، نظریه‌های رایج درباره «ترکیب گوشته» زیرین زمین را به چالش می‌کشند.

🔹 برخلاف فرضیه‌های پیشین، «هیچ ارتباطی بین این ناهنجاری‌ها و مناطق فرورانش» در ۲۰۰ میلیون سال گذشته وجود ندارد. «توماس شوتن»، سرپرست تحقیق:
«گمان می‌کردیم گوشته را می‌شناسیم، اما این کشف نشان می‌دهد زمین هنوز رازهای بزرگی دارد!»


🔹 کلید یافته‌ها:
◽️ منشأ ناشناخته: این ساختارها ممکن است باقی‌مانده‌ای از «تشکیل زمین در ۴ میلیارد سال پیش» یا تجمع سنگ‌های غنی از آهن باشند.
◽️ روش پیشرفته تحلیل: استفاده از تکنیک «وارون‌سازی تمام‌ریخت» (FWI) که با شبیه‌سازی انتشار امواج لرزه‌ای، دقت شناسایی ساختارهای عمقی را افزایش می‌دهد.
◽️ تناقض با الگوهای شناخته‌شده: نبود مناطق فرورانش در صفحه پاسیفیک، توضیح مرسومِ حضور «اسلب‌های سرد» را رد می‌کند.

چرا FWI انقلابی است؟
روش‌های سنتی توموگرافی تنها زمان رسیدن امواج را تحلیل می‌کنند، اما «FWI» کل شکل موج (Waveform) را بررسی می‌کند. این روش در مناطق اقیانوسی با ایستگاه‌های لرزه‌نگاری کم‌تعداد، «دقت فضایی را تا ۴۰٪ افزایش می‌دهد».

تفاوت ناهنجاری‌های ترکیبی با حرارتی:
ناهنجاری‌های کشف‌شده صرفاً ناشی از سردی مواد نیستند! احتمالاً تفاوت در «ترکیب شیمیایی» (مثل تمرکز بازالت‌های غنی از آهن) یا «جدایش گرانشی» لایه‌های زیرین صفحه پاسیفیک عامل این پدیده است.

🔹 پیامدهای کشف:
- بازنگری در نقشه‌های «دینامیک درونی زمین»
- نیاز به توسعه مدل‌های جدید برای توضیح «تکامل گوشته»
- شناسایی مناطق ناشناخته‌ای که ممکن می‌شود «قدیمی‌ترین مواد سیاره ما» باشند

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#زمین_شناسی #ژئوفیزیک #اقیانوس #کشف_علمی
🔺 شنبلیله: دانه‌ای سرشار از پروتئین و منیزیم برای تقویت عضلات

🔹 شنبلیله (Trigonella foenum-graecum) با ترکیب منحصربه‌فرد پروتئین، منیزیم و فیبر محلول، به عنوان یک ابرغذای طبیعی شناخته می‌شود. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این دانه‌ها نه تنها در کنترل قند خون و بهبود گوارش مؤثرند، بلکه به دلیل محتوای بالای پروتئین گیاهی (حاوی آمینواسیدهای ضروری) در حفظ و رشد توده عضلانی نقش دارند.

🔹 مطالعه‌ای در Journal of Food Science تأکید می‌کند:
- پروتئین: ۲۳٪ وزن دانه‌ها را تشکیل می‌دهد و به ترمیم بافت‌های عضلانی پس از فعالیت‌های ورزشی کمک می‌کند.
- منیزیم: تنظیم‌کننده انقباض عضلات و کاهش‌دهنده گرفتگی‌های عضلانی است.
- گالاکتومانان (Galactomannan): نوعی فیبر محلول که با ایجاد حس سیری، کنترل قند خون و بهبود میکروبیوم روده مرتبط است.

چگونه مصرف کنیم؟
- تفت‌دادن: کاهش طعم تلخ با تفت‌دادن ملایم در تابه.
- خیساندن: افزودن به سوپ پس از خیساندن شبانه.
- پودر: استفاده طعم‌دهی به غذا یا سوپ.
- جوانه: افزودن جوانه‌ها به سالاد برای جذب ویتامین‌های بیشتر.

🔹 یافته‌های کلیدی پژوهش‌ها:
۱. افزایش شیر مادران: در آزمون بالینی روی ۷۸ مادر شیرده، مصرف چای شنبلیله ۲۰٪ افزایش تولید شیر و بهبود رشد نوزادان را نشان داد.
۲. کنترل دیابت: مصرف روزانه پودر شنبلیله توسط ۶۲ بیمار دیابتی نوع ۲، پس از ۲ ماه منجر به کاهش معنادار قند خون و شاخص توده بدنی (BMI) شد.
۳. بهبود گوارش: فیبر محلول آن با کاهش نفخ و تنظیم حرکات روده، سلامت گوارش را تقویت می‌کند.

هشدار مصرف:
با وجود فواید گسترده، مشاوره با پزشک پیش از مصرف منظم —‌ به‌ویژه برای زنان باردار، مبتلایان به بیماری‌های خاص یا مصرف‌کنندگان داروهای رقیق‌کننده خون —‌ ضروری است.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تغذیه_سالم #گیاهان_دارویی #سلامتی #بدنسازی
1
🔺 هوش مصنوعی یاد می‌گیرد چه چیزهایی را نمی‌داند!

🔹 محققان MIT استارتاپ «تمیس ای‌آی» (Themis AI) را برای اندازه‌گیری عدم قطعیت مدل‌های هوش مصنوعی و پر کردن شکاف‌های دانشی آن‌ها تأسیس کردند.

🔹 سیستم‌هایی مانند ChatGPT پاسخ‌های به‌ظاهر معقول ارائه می‌دهند، اما شکاف‌های دانشی یا مناطق نامطمئن خود را آشکار نمی‌کنند. این مسئله در کاربردهای حیاتی مانند توسعه دارو، رانندگی خودکار یا تصمیم‌گیری‌های پزشکی می‌تواند فاجعه‌بار باشد.

🔹 پلتفرم «کاپسا» (CAPSA) این استارتاپ، هر مدل یادگیری ماشین را در ثانیه‌ها تحلیل می‌کند تا خروجی‌های غیرقابل اعتماد را شناسایی و اصلاح کند. این سیستم با شناسایی الگوهای مبهم، ناقص یا سوگیرانه در پردازش داده‌ها، به مدل‌ها کمک می‌کند عدم قطعیت خود را «کمی‌سازی» کنند.

چرا این فناوری انقلابی است؟
- تشخیص خطا پیش از وقوع: کاپسا به مدل‌ها امکان می‌دهد اشتباهات خود را پیش‌بینی کنند (مثلاً در رانندگی خودکار یا تشخیص پزشکی).
- کاربرد در لبه‌ شبکه (Edge Computing): اجرای هوش مصنوعی روی دستگاه‌های کم‌توان (مانند موبایل) بدون نیاز به ابر، با حفظ دقت.
- شفاف‌سازی استدلال: در مدل‌های زبانی بزرگ (LLM)، سطح اطمینان هر خروجی نشان داده می‌شود تا پاسخ‌های حدسی از واقعی تفکیک شوند.

🔹 آزمایش‌های تمیس ای‌آی در صنایع مختلف:
- صنعت نفت: تحلیل تصاویر لرزه‌نگاری با قابلیت اطمینان بالاتر.
- داروسازی: شناسایی نامزدهای دارویی با پیش‌بینی دقیق‌تر عملکرد بالینی.
- تولید تراشه: اجرای مدل‌های کارآمد روی سخت‌افزارهای نهفته (Embedded Systems).

زنجیره‌استدلال (Chain-of-Thought Reasoning):
تکنیکی که در آن مدل‌های زبانی مراحل استدلال خود را توضیح می‌دهند. کاپسا با شناسایی مسیرهای استدلالی با «بالاترین سطح اطمینان»، دقت خروجی را افزایش می‌دهد و نیاز به محاسبات را کاهش می‌دهد.

🔹 به‌گفته دانیلا روس، استاد MIT و بنیان‌گذار تمیس ای‌آی:
«ما راه‌حلی فنی برای ایجاد اعتماد بین انسان‌ها و فناوری‌هایی که وارد زندگی روزمره‌شان شده‌اند ارائه می‌دهیم.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#هوش_مصنوعی #یادگیری_ماشین #امنیت_دیجیتال #فناوری
1
🔺 گام‌های بلند به‌سوی رمزگشایی «زبان بیگانگان» در ریاضیات
(پیشرفت چشمگیر در درک نظریه IUT)

🔹 دانشمندان دهه‌ها با معمایی به‌نام «حدس abc» دست‌وپنجه نرم کرده‌اند - مسئله‌ای پیچیده در نظریه اعداد که حل آن می‌تواند پایه‌های ریاضیات را متحول کند. در سال ۲۰۱۲، «شینیچی موچیزوکی» ریاضیدان ژاپنی، راه‌حلی ۲۰۰۰ صفحه‌ای به‌نام «نظریه‌ی بین‌جهانی تیخمولر» (IUT) ارائه کرد که به‌دلیل استفاده از نمادها و مفاهیم کاملاً نوین، «زبان بیگانگان» لقب گرفت. تاکنون تنها ≈۲۰ نفر در جهان توانسته‌اند بخش‌هایی از آن را درک کنند.

🔹 اکنون «ژو جونگ‌پنگ»، مهندس ۲۸ ساله‌ی چینی، با مطالعه‌ی این نظریه در اوقات فراغت، پیشرفت چشمگیری در ساده‌سازی و بسط آن ایجاد کرده است. کار او که طی ۵ ماه انجام شد، مورد تأیید «ایوان فسنکو» از معدود متخصصان IUT قرار گرفت و ژو اکنون زیر نظر او در دانشگاه «وست‌لیک» چین تحقیقاتش را ادامه می‌دهد.

چرا IUT این‌قدر مهم است؟
- حل حدس abc به‌صورت خودکار «قضیه‌ی آخر فرما» (Fermat's Last Theorem) را اثبات می‌کند - مسئله‌ای ۴۰۰ ساله که در سال ۱۹۹۵ توسط «اندرو وایلز» در ۲۰۰ صفحه حل شد، اما راه‌حل ژو می‌تواند آن را در گام‌های بسیار کم‌تری ثابت کند.
- کاربردهای بالقوه آن از رمزنگاری و رایانش کوانتومی تا درک بهتر فضا-زمان گسترده است.

حدس abc چیست؟
این حدس (abc Conjecture) رابطه‌ی بین اعداد اول را بررسی می‌کند. به‌طور ساده:
> اگر دو عدد اول a و b را با هم جمع کنیم (a + b = c)، حاصل‌ضرب عوامل اول سه‌عدد a, b, c معمولاً بزرگ‌تر از خود c است.
اثبات این گزاره به ظاهر ساده، کلید حل ده‌ها مسئله‌ی لاینحل ریاضی است.

🔹 با وجود پیشرفت ژو، بخش‌های عظیمی از IUT همچنان ناشناخته باقی مانده‌است. به گفته‌ی خود او:
«کار من تنها نوآوری‌های کوچکی است و امیدوارم سهمی اندک در این زمینه داشته باشم».


[منبع]
[abc Conjecture - Numberphile]
[Inter-universal Teichmüller theory]
🆔 @Science_Focus
#ریاضیات_پیشرفته #نظریه_اعداد #کشف_علمی
1
🔺 گرافیت مداد به ابررسانای مغناطیسی تبدیل شد!

🔹 کشف انقلابی MIT:
برای اولین بار، ابررسانایی (انتقال برق بدون مقاومت) و مغناطیس همزمان در ساختار لایه‌ای گرافیت معمولی شناسایی شد.
🔹 ساختار کلیدی: آرایش رومبوهدرال (پلکانی) از ۴-۵ لایه گرافن با ضخامت اتمی.
🔹 شرط عملکرد: دمای -۲۷۳°C (۳۰۰ میلی‌کلوین) و چیدمان خاص لایه‌ها روی نیترید بور هگزاگونال.

🔹 مکانیسم کوانتومی:
۱. الکترون‌ها در این ساختار به‌جای جفت‌شدن متقارن (مانند ابررساناهای معمولی)،
۲. هم‌جهت در یک مسیر چرخشی خاص (حالت کایرال) جفت می‌شوند.
۳. این هم‌جهتی جمعی، میدان مغناطیسی داخلی ایجاد می‌کند.

چرا این کشف تاریخی است؟
نقض «اثر مایسنر»: برای ۱۲۰ سال تصور می‌شد ابررساناها میدان مغناطیسی را دفع می‌کنند، اما این ماده خود تولید مغناطیس می‌کند!
• سوئیچ پذیری
: با اعمال میدان مغناطیسی خارجی، بین دو حالت ابررسانایی (چرخش ساعتگرد/پادساعتگرد) سوئیچ می‌کند.
مواد اولیه ارزان: گرافیت مداد معمولی + نیترید بور (مواد در دسترس).

🔹 پیامدهای مهندسی و فناوری:
- توسعه حافظه‌های کوانتومی با قابلیت ذخیره‌سازی در دو حالت مغناطیسی
- ساخت ترانزیستورهای ابررسانای کایرال برای محاسبات کوانتومی مقاوم در برابر نویز
- تحول در طراحی سنسورهای مغناطیسی فوق‌حساس (۱۰۰۰ برابر دقیق‌تر از نمونه‌های فعلی)

🔹نکته کلیدی پروفسور لونگ جو (سرپرست تحقیق):
«این ساده‌ترین ابررسانای کشف‌شده در تاریخ است، اما عمیق‌ترین پارادوکس‌های فیزیک را به چالش می‌کشد!»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#ابررسانا #کوانتوم #فناوری_نوین #نانوفناوری
1
🔺 کشف شگفت‌انگیز: مغز ما بسیار سریع‌تر از تصور، مهارت‌های جدید یاد می‌گیرد!
(پژوهش جدید دانشگاه جانز هاپکینز)

🔹 تحقیقات جدید نشان می‌دهد مغز انسان تنها در چند دقیقه می‌تواند الگوهای جدید را یاد بگیرد، هرچند تغییر رفتار آشکار ممکن است با تأخیر دیده شود. این کشف با تصویربرداری از مغز موش‌ها انجام شده و درک ما از یادگیری را دگرگون می‌کند.

🟡 یافته‌های کلیدی:
🔹 یادگیری پنهان:
سلول‌های عصبی در کورتکس حسی (sensory cortex) تنها پس از چند بار مواجهه با یک الگو، ارتباطات جدید تشکیل می‌دهند. این فرآیند پیش از هر تغییر رفتاری قابل‌مشاهده رخ می‌دهد.

🔹 نقش فعال کورتکس حسی:
برخلاف تصور پیشین که این ناحیه صرفاً اطلاعات حسی را پردازش می‌کند، اکنون مشخص شده در هدایت رفتار و تصمیم‌گیری نقش مستقیم دارد.

اشتباهات = آزمایش فعال!
وقتی موش‌ها پس از یادگیری یک الگو همچنان اشتباه می‌کردند، بررسی‌های عصبی نشان داد این رفتار نشانه‌ی «آزمایش فعال قواعد جدید» است نه عدم یادگیری. به عبارت دیگر، مغز در حال تأیید قوانین یادگرفته‌شده بود.

🟡 کاربردهای انقلابی:
🔹 مبارزه با زوال عقل:
درک این مکانیسم سریع یادگیری می‌تواند به درمان‌های جدید برای بیماری‌هایی مانند آلزایمر منجر شود. با تقویت اتصالات عصبی اولیه، می‌توان روند تخریب حافظه را کُند کرد.

🔹 هوش مصنوعی:
طراحی شبکه‌های عصبی مصنوعی با الهام از این کشف، می‌تواند به سیستم‌های هوشمند کمک کند بدون دوره‌های طولانی «آزمون و خطا»، سریع‌تر یاد بگیرند.

🔹 نگاه پژوهشگران:
«شناسایی چگونگی شکل‌گیری اتصالات جدید در مغز، یکی از مرزهای دانش عصب‌شناسی است. این کشف درک ما از تعامل با محیط را متحول می‌کند.»

پاول فورلانو، بنیاد ملی علوم آمریکا

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#عصب‌شناسی #یادگیری #پزشکی #هوش_مصنوعی
1
🔺 جمجمه‌ی مخروطی ۶۲۰۰ ساله با ضربه‌ی مرگبار در ایران کشف شد!
(معمای مرگ زن جوان در عصر مس)

🔹 باستان‌شناسان ایرانی در گورستان «چگا سفلا» (جنوب شرقی خوزستان) جمجمه‌ی زنی جوان را کشف کرده‌اند که ۶۲۰۰ سال پیش با ضربه‌ای شدید به سر کشته شده است. نکته شگفت‌انگیز: جمجمه این زن در کودکی به‌صورت عمدی مخروطی شکل شده بود!

🟡 یافته‌های کلیدی:
🔹 تغییر شکل عمدی جمجمه:
جمجمه در کودکی با بانداژ دائمی تغییر شکل داده بود - روشی رایج در برخی فرهنگ‌های باستانی برای تمایز اجتماعی یا زیبایی.

🔹 ضربه مرگبار:
اسکن CT نشان می‌دهد ضربه‌ی گسترده توسط شی پهن (احتمالاً تبر یا گرز) باعث شکستن استخوان‌های نازک‌ترِ ناشی از تغییر شکل جمجمه شده است.

🔹 مرگ فوری:
الگوی شکستگی و نازکی دیپلوئه (لایه اسفنجی استخوان) ثابت می‌کند ضربه بلافاصله پس از اصابت باعث مرگ شده است.

چرا جمجمه‌های تغییرشکل‌یافته آسیب‌پذیرتر بودند؟
فرآیند تغییر شکل جمجمه در کودکی، استخوان‌ها را نازک‌تر و دیپلوئه (لایه میانی جذب‌کننده ضربه) را تحلیل می‌برد. این جمجمه‌ها تا ۴۰% مقاومت کمتری در برابر ضربه داشتند!

🔍 معمای حل‌نشده:
- آیا این ضربه قتل عمدی بوده یا حادثه؟
- چرا با وجود وضعیت خاص، او در گور دسته‌جمعی با دیگران دفن شده است؟
- آیا تغییر شکل جمجمه با موقعیت اجتماعی او مرتبط بود؟

«شدت ضربه به‌حدی بود که حتی جمجمه‌های طبیعی را نیز می‌شکست. ما تنها یک جمجمه تغییرشکل‌یافته با آسیب و یک جمجمه طبیعی شکسته در چگا سفلا داریم؛ پس نمی‌توان آسیب را صرفاً به تغییر شکل ربط داد.»

مهدی علی‌رضازاده، سرپرست تحقیق

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#باستان‌شناسی #تاریخ_بشر #ایران_باستان
🔺 کشف کلید عصبی کاهش وزن: راه‌حل جدید برای درمان چاقی بدون عوارض

🔹 پژوهشگران دانشگاه گوتنبرگ سوئد در مطالعه‌ای نوآورانه، گروه خاصی از نورون‌ها در «مجتمع دورسال واگال» (dorsal vagal complex - DVC) مغز را شناسایی کرده‌اند که مسئول اثرات کاهش‌وزن داروی سمه‌گلوتاید (semaglutide) هستند، بدون آن‌که عوارض جانبی مانند تهوع یا تحلیل عضلات را ایجاد کنند. این کشف می‌تواند به تولید نسل جدید داروهای ضدچاقی با عوارض کمتر منجر شود.

🔹 سمه‌گلوتاید (با نام‌های تجاری اوزمپیک و وگووی) که در ابتدا برای درمان دیابت نوع۲ توسعه یافت، به‌دلیل اثرات کاهش‌وزن چشمگیر (≈۱۵% وزن بدن در ۶۸ هفته) مورد توجه قرار گرفت. با این حال، عوارضی مانند تهوع و کاهش توده عضلانی، چالش‌های مهمی در درمان ایجاد می‌کردند.

چگونه مغز وزن را کنترل می‌کند؟
سمه‌گلوتاید با فعال‌سازی گیرنده‌های GLP-1 در مغز عمل می‌کند. این مطالعه نشان می‌دهد که:
- نورون‌های حاوی ژن Adcyap1 در ناحیه DVC، مسئول اصلی کاهش اشتها و چربی‌سوزی هستند.
- فعال‌سازی مصنوعی این نورون‌ها در موش‌ها، کاهش وزن بدون عوارض جانبی قابل‌توجه ایجاد کرد.
- حذف این نورون‌ها، اثرات مفید دارو را کاهش داد، درحالی‌که عوارض جانبی باقی ماند.

🔹 دستاورد کلیدی:
«این نورون‌ها مانند کلید جداگانه‌ای برای کاهش وزن و عوارض جانبی عمل می‌کنند. با هدف‌گیری انتخابی آن‌ها، می‌توان داروهایی طراحی کرد که فقط اثرات مطلوب را فعال می‌کنند.»

جولیا تیخیدور-دولوفئو، نویسنده اصلی مطالعه

چرا حفظ توده عضلانی حیاتی است؟
کاهش عضلات (سارکوپنی) به‌ویژه در سالمندان می‌تواند منجر به ضعف و افزایش آسیب‌پذیری شود. رویکرد جدید از این خطر جلوگیری می‌کند.

🔹 این یافته‌ها که در مجله معتبر Cell Metabolism منتشر شده‌اند، نه‌تنها مکانیسم سمه‌گلوتاید را روشن می‌کنند، بلکه پنجره‌ای به سوی درمان‌های شخصی‌سازی‌شده برای چاقی باز می‌کنند. گام بعدی پژوهشگران، توسعه داروهایی است که به‌طور اختصاصی این نورون‌ها را هدف قرار دهند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#علوم_عصبی #درمان_چاقی #پزشکی
🔺 نخستین مشاهده‌ی «برج‌های گوشتی» کرم‌ها در طبیعت!

🔹 پژوهشگران «مؤسسه ماکس پلانک» آلمان برای اولین‌بار موفق به ثبت تشکیل برج‌های زنده توسط کرم‌های لوله‌ای (nematodes) در طبیعت شدند. این رفتار جمعی که پیش‌ازاین فقط در آزمایشگاه مشاهده شده بود، اکنون در میوه‌های درحال پوسیدن باغ‌های اطراف دانشگاه کُنستانتس ثبت شده است.

🔹 ویدئوهای گرفته‌شده نشان می‌دهد کرم‌های میکروسکوپی با بالا رفتن از بدن یکدیگر، برج‌های متحرکی تشکیل می‌دهند تا:
- با چسبیدن به مگس‌های میوه جابه‌جا شوند
- از موانع بگذرند
- به مناطق جدید دسترسی پیدا کنند

چرا این کشف مهم است؟
پروفسور سرنا دینگ، سرپرست تحقیق توضیح می‌دهد:
«این رفتار دهه‌ها در جامعه علمی به افسانه شبیه بود! تأیید وجود برج‌ها در طبیعت دو نکته کلیدی را اثبات می‌کند:
۱.
پدیده‌ای واقعاً کاربردی در زندگی کرم‌هاست (نه صرفاً رفتاری آزمایشگاهی)
۲
. سازوکار جدیدی برای پراکنش جمعیت (dispersal) در جانداران میکروسکوپی است»

یافته‌های شگفت‌انگیز:
- برج‌ها تنها از یک گونه کرم ساخته می‌شوند
- همه در ساخت برج مشارکت فعال دارند
- برج‌ها به محرک‌های خارجی (مثل لمس) پاسخ جمعی می‌دهند
- کرم‌ها در مرحله "داوِر" (dauer) - فاز مقاومت در شرایط سخت - این رفتار را بیشتر نشان می‌دهند

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#رفتار_جانوری #زیست‌شناسی #کشف_جدید