تازه‌های علمی
704 subscribers
38 photos
3 videos
2.1K links
🔹 پوشش آخرین یافته‌ها از اعماق کیهان‌ و فیزیک تا دنیای ژنتیک، نوآوری‌های مهندسی، باستان‌شناسی و هوش مصنوعی، همه به زبانی قابل فهم.
Download Telegram
🔺 مریخ چگونه جو خود را از دست داد؟ ناسا سرانجام «خورهٔ نامرئی» را شکار کرد!

🔹 داده‌های جدید مأموریت MAVEN ناسا (پروژهٔ تکامل جو و مواد فرار مریخ) پس از یک دهه بررسی، پرده از راز بزرگ ناپدید شدن جو مریخ برداشت:
• پدیدهٔ «اسپاترینگ جو» (Atmospheric Sputtering) برای نخستین بار به‌طور مستقیم رصد شد.
• ذرات پرانرژی بادهای خورشیدی با جو مریخ برخورد می‌کنند و اتم‌های خنثی (به‌ویژه آرگون) را به فضا پرتاب می‌کنند.
• نرخ این فرآیند ۴ برابر بیشتر از حد انتظار است و در طوفان‌های خورشیدی تشدید می‌شود.

🔹 پیوند مرگبار:
- از دست دادن میدان مغناطیسی مریخ (محافظ جو) در میلیاردها سال پیش
+ فعالیت خورشید جوان (انفجار ذرات پرانرژی)
= فرار جو ← ناپدید شدن آب مایع ← تبدیل به جهان خشک امروزی

چرا این کشف انقلابی است؟
۱. 🔎 تأیید فرضیه ۴۰ ساله: داده‌های ایزوتوپی گذشته (نسبت آرگون سبک/سنگین) اکنون با مشاهده مستقیم تأیید شد.
۲. حل معمای آب: اسپاترینگ، مکانیسم کلیدی در نابودی شرایط پایدار برای آب سطحی مریخ بود.
۳. 🛰 درس برای سکونت‌پذیری سیارات: سیارات بدون میدان مغناطیسی (مانند مریخ باستان) در معرض نابودی جو توسط ستاره میزبان هستند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#مریخ #نجوم #فضا #ناسا #اکتشافات_فضایی
🔺 کشف رادیاتور نقطه‌ای جدید: راه‌حلی انقلابی برای جلوگیری از گرمایش بیش‌حد توکاماک‌ها

🔹 پژوهشگران در توکاماک TCV دانشگاه EPFL سوئیس، نوع جدیدی از تابش پلاسما به‌نام «رادیاتور هدف نقطه-X» (XPTR) کشف کرده‌اند که با دفع کارآمد گرمای اضافی، از آسیب دیواره‌های رآکتورهای همجوشی جلوگیری می‌کند. این فناوری تحولی کلیدی در توسعه نیروگاه‌های همجوشی آینده محسوب می‌شود.

پیش‌زمینه علمی:
- توکاماک (Tokamak) : دستگاهی دونات‌شکل که پلاسمای فوق‌داغ (∼۱۵۰ میلیون درجه!) را با میدان مغناطیسی قدرتمند محبوس می‌کند تا شرایط همجوشی هسته‌ای (مثل خورشید) ایجاد شود.
- چالش اصلی: ذرات پرانرژی پلاسما به‌مرور به دیواره‌های داخلی برخورد کرده، آن‌ها را ذوب می‌کنند.
- راه‌حل کنونی: استفاده از دیورتر (Divertor) — قیف مغناطیسی که گرما و ناخالصی‌ها را به منطقه‌ای ایمن هدایت می‌کند.

🔹 نوآوری جدید: افزودن نقطه-X ثانویه (Secondary X-point) در انتهای کانال دیورتر، منطقه‌ای تابشی به‌نام XPTR ایجاد می‌کند که تا ۸۰٪ انرژی را پیش از رسیدن به دیواره به‌شکل نور تابش می‌دهد.

🔹 دستاورد کلیدی:
- پلاسمای داغ در فاصله ایمن از دیواره مهار می‌شود.
- عملکرد هسته توکاماک کاملاً حفظ می‌شود.
- سیستم در توان‌های بالا پایدار است.

🔹 این فناوری در توکاماک SPARC (پروژه مشترک MIT و Commonwealth Fusion Systems) به‌کار خواهد رفت. کنث لی، سرپرست پژوهش تأکید می‌کند:
«تابش XPTR پاسخی پایدار برای چالش دفع گرما در رآکتورهای آینده است. آزمایش‌های توان‌بالای بعدی، دامنه کاربرد آن را گسترش خواهد داد.»


[منبع] [Divertor]
🆔 @Science_Focus
#همجوشی_هسته‌ای #انرژی_پاک #فیزیک_پلاسما #فناوری #توکاماک
🔺 ساس‌ها: داستان ۶۰,۰۰۰ سال هم‌تکاملی با انسان!
(از غار نئاندرتال‌ها تا شهرهای مدرن)

🔹 پژوهشی در Biology Letters نشان می‌دهد ساس‌های تختخواب (Cimex lectularius) چگونه مسیر تاریخ بشر را دنبال کردند:
۶۰,۰۰۰ سال پیش: همزمان با خروج انسان از غارها، میزبان خود را از خفاش‌ها به انسان تغییر دادند.
۱۲,۰۰۰ سال پیش: با شکل‌گیری شهرها در بین‌النهرین، جمعیتشان انفجارگونه رشد کرد.
قرن ۲۰: پس از ریشه‌کنی ظاهری با DDT، با جهش ژنتیکی بازگشتند!

🔹 رقابت دو سرنوشت:
- ساس‌های وابسته به خفاش: پس از عصر یخبندان (Last Glacial Maximum) رو به انقراض.
- ساس‌های انسانی: کاهش تنوع ژنتیکی (ناشی از مهاجرت گروه کوچک اولیه) ولی تکثیر در محیط شهری.

چرا این کشف مهم است؟
۱. اولین آفت شهری تاریخ: شهرها با ایجاد زیستگاه‌های یکنواخت (مثل تختخواب)، تکثیر آن‌ها را ممکن کردند.
۲. آینهٔ تکامل انسان: رشد جمعیت ساس‌ها دقیقاً الگوی گسترش جوامع انسانی را کپی می‌کند!
۳. پازل مقاومت به سموم: جهش در ژن‌های کدکنندهٔ کانال‌های سدیمی (کشف‌شده در ۲۰۲۴) کلید بقای آن‌هاست.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تکامل #شهرنشینی #آفات #ژنتیک #ساس‌شناسی
🔺 اقیانوس‌ها در حال تاریک‌تر شدن هستند؛ تهدیدی برای حیات دریایی

🔹 تقریباً تمام حیات اقیانوسی به لایه‌های بالایی آب که نور خورشید در آن نفوذ می‌کند (منطقه فوتیک) وابسته است. پژوهش تازه نشان می‌دهد این پنجره حیاتی نور دریایی طی دو دهه گذشته در بیش از یک‌پنجم اقیانوس‌های جهان در حال کوچک‌شدن است.

🔹 «توماس دیویس» زیست‌شناس دریایی دانشگاه پلیموث و «تیم اسمیت» زیست‌زمین‌شیمیدان دانشگاه اکستر، با ترکیب داده‌های ماهواره‌ای ناسا (۲۰۰۳-۲۰۲۲) و مدل‌سازی عددی، کاهش عمق منطقه فوتیک را شناسایی کردند. در ۱۰٪ اقیانوس‌ها، این عمق بیش از ۵۰ متر کاهش یافته و در ۲.۶٪ حتی بیش از ۱۰۰ متر کوچک‌ شده است.

منطقه فوتیک (Photic Zone) لایه‌ای است که نور خورشید و ماه به آن می‌رسد. گیاهانی مانند فیتوپلانکتون‌ها (Phytoplankton) که پایه زنجیره غذایی هستند و جانورانی از مرجان‌ها تا پستانداران دریایی همگی به این نور وابسته‌اند. کاهش این فضا رقابت برای منابع را تشدید می‌کند.

🔹 عوامل اصلی تاریکی آب‌ها:
- افزایش رسوبات و مواد آلی ناشی از فعالیت‌های انسانی در مناطق ساحلی
- تغییر الگوهای جریان اقیانوسی بر اثر تغییرات اقلیمی
- شکوفایی جلبک‌ها (Algal Blooms) که نور را مسدود می‌کنند

🔹 پیامدهای هشداردهنده:
• فشردگی زیستگاه‌های سه‌بعدی و رقابت شدیدتر برای غذا
• کاهش توان اقیانوس در جذب کربن و تنظیم آب‌وهوا
• افزایش رویدادهای مرگ‌ومیر جمعی (مانند رویداد اخیر در آب‌های استرالیا)

🔹 اسمیت هشدار می‌دهد:
«حیوانات وابسته به نور به سطح آب رانده می‌شوند و این می‌تواند اکوسیستم دریایی را به‌طور بنیادین تغییر دهد. ما نیز برای هوای پاک، غذا و مقابله با تغییرات اقلیمی به سلامت این لایه وابسته‌ایم.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تغییرات_اقلیمی #اقیانوس‌شناسی #محیط_زیست #زیست‌بوم_آبی
🔺 اثر انگشت ۴۳ هزار ساله نئاندرتال در اسپانیا: مدرکی بر تفکر نمادین؟

🔹 در اسپانیا، قدیمی‌ترین اثر انگشت کامل انسانی کشف شد که متعلق به یک مرد جوان نئاندرتال حدود ۴۳,۰۰۰ سال پیش است. این اثر با رنگدانه‌ اخرایی (ochre) روی یک سنگ‌ریزه در پناهگاه صخره‌ای سن لازارو نقش بسته بود. این سنگ دارای شیارهای طبیعی بود که برخی آن‌ها را شبیه به صورت انسان دیده‌اند (پاریدولیا - pareidolia).

🔹 محققان با تحلیل دقیق اثر انگشت و رنگدانه، تأیید کردند که این اثر انگشت سبابه راست یک مرد جوان نئاندرتال است و رنگ قرمز استفاده شده نیز اخرایی می‌باشد. آن‌ها معتقدند قرار دادن عمدی این رنگدانه روی سنگی با ویژگی‌های شبیه صورت، نشانه‌ای از تفکر نمادین (symbolic thinking) و پیچیدگی شناختی (cognitive complexity) در نئاندرتال‌ها و احتمالاً تلاشی برای خلق هنر بوده است.

پاریدولیا (pareidolia) پدیده‌ای روان‌شناختی است که در آن مغز تمایل دارد در الگوهای تصادفی، اشکال یا چهره‌های آشنا را ببیند. در این مورد خاص، شکل طبیعی سنگ که شبیه صورت انسان بوده، ممکن است درک نئاندرتال از آن را تحت تأثیر قرار داده یا تنها تفسیری مدرن از سوی بینندگان باشد.

🔹 با این حال، این تفسیر با چالش‌هایی روبرو است. برخی کارشناسان این احتمال را که این صرفاً واکنشی از سوی بیننده مدرن به یک الگوی تصادفی باشد، مطرح کرده و در مورد ارزش نمادین و عمدی بودن آن برای نئاندرتال‌ها ابراز تردید کرده‌اند.

🔹 این کشف، با وجود بحث‌های موجود پیرامون تفسیر آن، به تصویر رو به رشد از نئاندرتال‌ها به عنوان گروهی با توانایی‌های شناختی پیشرفته‌تر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، اضافه می‌کند و بر پیچیدگی آن‌ها نه صرفاً به عنوان بازمانده، بلکه به عنوان موجوداتی که ممکن است تفکر نمادین داشته‌اند، تأکید می‌کند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نئاندرتال #باستان_شناسی #انسان_شناسی #دیرینه_شناسی
🔺 آیا مغز بزرگسالان می‌تواند نورون‌های جدید تولید کند؟

🔹 پژوهش‌های علمی درباره امکان تشکیل نورون‌های جدید (نورون‌زایی/Neurogenesis) پس از کودکی در انسان همچنان بحث‌برانگیز است. در حالی که مطالعات روی موش‌ها نشان می‌دهد نورون‌زایی در هیپوکامپ (مرکز حافظه) تا بزرگسالی ادامه دارد، شواهد انسانی متناقض هستند.

نکات کلیدی:
- شواهد حیوانی: در موش‌ها، عوامل محیطی (مانند محیط غنی‌شده و ورزش) نورون‌زایی را افزایش می‌دهند.
- چالش‌های انسانی: روش‌های ردیابی نورون‌های جدید (مثل تزریق ردیاب‌های رادیواکتیو) در انسان‌های زنده غیراخلاقی است.
- یافته‌های متناقض: مطالعه‌ای در ۱۹۹۸ با بررسی بیماران سرطانی، نورون‌های جدید در هیپوکامپ افراد ۵۷-۷۲ ساله را شناسایی کرد. پژوهش ۲۰۱۳ با روش تاریخ‌گذاری رادیوکربن نیز این موضوع را تأیید نمود، اما نتایج تکرار نشده‌اند.
- شک‌های علمی: برخی محققان معتقدند نشانگرهای شیمیایی مورد استفاده ممکن است سلول‌های غیرعصبی مانند گلیال را اشتباه نشانه‌گذاری کنند.

🔹 اگرچه هنوز اجماع علمی وجود ندارد، کشف نورون‌زایی در بزرگسالان می‌تواند راهگشای درمان آسیب‌های مغزی و بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر باشد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#مغز #عصب‌شناسی #سلامت_مغز
🔺 شواهد جدید: لانه‌سازی پرندگان در قطب شمال ۷۳ میلیون سال پیش!

🔹 کشف فسیل‌های استخوان جوجه‌پرندگان در آلاسکا نشان می‌دهد پرندگان دست‌کم ۷۳ میلیون سال پیش در دوران کرتاسه در مدارهای قطبی لانه‌سازی می‌کردند. این یافته، تاریخچه سکونت پرندگان در قطب شمال را ۳۰ میلیون سال به عقب می‌برد.

نکات کلیدی تحقیق:
- شرایط حفاری: تیم تحقیقاتی در دمای ۳۰- درجه سانتی‌گراد و در یکی از دورافتاده‌ترین مناطق آلاسکا (Prince Creek Formation) کار می‌کردند.
- شناسایی جوجه‌ها: استخوان‌های اسفنجیِ در حال رشد که خاص جوجه‌ها یا جنین‌هاست، در غربالگری ذرات زیر ۲ میلی‌متر کشف شد.
- همزیستی با دایناسورها: پرندگان هم‌زمان با تیرانوسورها و سراتوپسی‌ها در این منطقه زندگی می‌کردند.
- نبود پرندگان «مخالف» (enantiornithines): غیبت این گروه پرنده غالب در سایر نقاط جهان، نشان‌دهنده مزیت تکاملی اجداد پرندگان مدرن در سازگاری با قطب است.

🔹 فسیل‌ها به سه گروه تقسیم می‌شوند:
۱. پرندگان منقرض‌شده دندان‌دار شبیه غواص‌های امروزی (loons)
۲. پرندگان منقرض‌شده شبیه مرغ‌های دریایی
۳. نمونه‌های اولیه پرندگان مدرن

«این دیوانگی است! زندگی در قطب با نوزادان تازه‌متولد شده آسان نیست»

لورن ویلسون، سرپرست تحقیق از دانشگاه پرینستون

🔹 اگرچه رفتار دقیق لانه‌سازی (ساکن دائم یا مهاجر فصلی) نامشخص است، این کشف ثابت می‌کند پرندگان ده‌ها میلیون سال زودتر از آنچه تصور می‌شد، در اکوسیستم‌های قطبی نقش کلیدی داشته‌اند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#دیرینه‌شناسی #پرنده‌شناسی #قطب_شمال #فرگشت
🔺 هشدار دانشمندان هاروارد درباره «خطرات پنهان» پودرها و بارهای پروتئینی

🔹 بخش سلامت مصرف‌کننده دانشگاه هاروارد هشدار داده است که بسیاری از پودرها و بارهای پروتئینی حاوی سموم پنهان مانند فلزات سنگین (سرب، آرسنیک، کادمیوم)، بی‌پی‌ای (ترکیب شیمیایی موجود در پلاستیک) و آفت‌کش‌ها هستند. تحقیقات مؤسسه «کلین لیبل» روی ۱۳۴ محصول نشان داد برخی پودرها تا ۲۵ برابر حد مجاز بی‌پی‌ای دارند.

🔹 کتی مک‌مانوس، مدیر تغذیه بیمارستان بریگهام هاروارد تأکید می‌کند: «مصرف این محصولات فقط تحت نظارت تخصصی و در موارد خاص مانند بهبود پس از سرطان یا سوءتغذیه شدید توصیه می‌شود». وی هشدار می‌دهد که داده‌های بلندمدتی درباره ایمنی این مکمل‌ها وجود ندارد و افراد مبتلا به آلرژی لبنی ممکن است دچار ناراحتی گوارشی شوند.

بی‌پی‌ای (BPA) ماده‌ای شیمیایی در تولید پلاستیک پلی‌کربنات است که می‌تواند مانند هورمون استروژن عمل کند. مطالعات حیوانی ارتباط آن با اختلالات متابولیک و افزایش خطر سرطان را نشان داده‌اند، هرچند پژوهش‌های انسانی هنوز در حال انجام است.

🔹 مطالعه جداگانه‌ای در سال ۲۰۲۵ روی ۱٬۶۴۱ بار پروتئینی نشان داد که ۸۱% این محصولات با وجود ادعای پروتئین بالا، فقط ۴۷% قابلیت هضم دارند. محققان علت را استفاده از پروتئین‌های کم‌کیفیت (مانند کلاژن) و تداخل ترکیباتی مانند کربوهیدرات‌ها و فیبر با جذب اسیدهای آمینه ضروری می‌دانند.

پروتئین‌های حیوانی (مثل آب‌پنیر و کازئین) و گیاهی (سویا، نخود) کیفیت زیستی بالاتری نسبت به کلاژن دارند. کلاژن فاقد اسید آمینه تریپتوفان است و به‌تنهایی نمی‌تواند نیاز بدن به پروتئین کامل را تأمین کند.

🔹 به‌جای مکمل‌ها، هاروارد منابع طبیعی پروتئین را توصیه می‌کند:
- منابع حیوانی: ماهی، تخم‌مرغ، مرغ
- منابع گیاهی: عدس، نخود، توفو، بادام، لوبیا ادامامه

🔹 نکته پایانی: بسیاری از بارهای پروتئینی «فراوری‌شده» (Ultra-Processed) طبقه‌بندی می‌شوند که مصرف مداوم آن‌ها با افزایش خطر چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی مرتبط است. این محصولات باید صرفاً به عنوان مکمل‌ گاهاً در رژیم متعادل استفاده شوند.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#تغذیه_سالم #مکمل_ورزشی #سلامتی #هشدار_سلامتی
🔺 هوش‌مصنوعی وب را در مخمصه رها می‌کند

🔹 صنعت فناوری با تمرکز بر هوش‌مصنوعی در حال دگرگونی وب سنتی است، بدون برنامه‌ای برای جایگزینی آن. ربات‌های هوش‌مصنوعی ترافیک وب را منحرف و درآمد ناشران را کاهش داده‌اند و اکنون غول‌های فناوری مرورگرها و دستگاه‌های دسترسی به وب را بازطراحی می‌کنند.

🔹 تحولات اخیر:
- فایرفاکس: ابزار آزمایشی خلاصه‌سازی هوش‌مصنوعی با هاور روی لینک‌ها
- مرورگر Arc: تمرکز بر مرورگر جدید هوش‌محور «Dia»
- گوگل: نمایش برجسته‌تر خلاصه‌های هوش‌مصنوعی در نتایج جست‌وجو
- اپن‌ای‌آی: خرید استارت‌آپ طراحی دستگاه‌های غیرموبایلی

پروژه جدید NLweb مایکروسافت است که به سایت‌ها اجازه می‌دهد چت‌بات‌های اختصاصی برای پاسخ‌گویی به کاربران بسازند.

🔹 چالش اصلی:
- کاهش درآمد ناشران به دلیل کاهش کلیک‌های کاربران
- نگرانی از توقف انگیزه تولید محتوای وب با حذف مشوق‌های مالی
- احتمال تبدیل شدن وب به «جنگل تاریک» (dark forest)؛ فضاهای ایزوله‌ای که محتوای منتقدانه بدون تعامل با پلتفرم‌های اصلی تولید می‌شود.

🔹 اقدامات جبرانی ناکافی:
- توافق‌های محدود اپن‌ای‌آی با ناشران (مثل Axios)
- الگوهای درآمدزایی نامشخص در چت‌بات‌ها
- عدم تضمین سهم‌دهی عادلانه به تولیدکنندگان محتوا

مفهوم «جنگل تاریک وب» (Dark Forest Web) به فضای‌های آنلاین خصوصی‌شده‌ای اشاره دارد که کاربران برای فرار از نظارت الگوریتم‌ها و استخراج داده‌ها توسط هوش‌مصنوعی ایجاد می‌کنند.

🔹 آینده هشداردهنده:
گوگل اکوسیستمی ساخت که ناشران مستقل در آن زنده بمانند، اما هوش‌مصنوعی کل این مدل را به محصولی منسوخ تبدیل می‌کند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#هوش_مصنوعی #فناوری #وب #ناشران_دیجیتال
🔺 ورزش؛ سپر دفاعی در برابر عود سرطان روده بزرگ

🔹 یک برنامه ۳ ساله ورزشی ساختاریافته، بقای بیماران سرطان روده بزرگ را افزایش داده و از عود بیماری جلوگیری می‌کند. این اولین مطالعه تصادفی کنترل‌شده جهانی با مشارکت ۸۸۹ بیمار از ۵ کشور (کانادا، استرالیا، آمریکا، بریتانیا، اسرائیل) است که پس از شیمی‌درمانی انجام شد.

🔹 نتایج پس از ۸ سال پیگیری:
- کاهش ۲۸٪ عود سرطان
- کاهش ۳۷٪ مرگ‌ومیر به هر علت
- اثربخشی قابل مقایسه با داروهای پیشرفته

این پژوهش که در اجلاس سالانه ASCO 2025 ارائه شد، نخستین شواهد قوی از اثر علّی ورزش در پیشگیری از سرطان است (برخلاف مطالعات مشاهده‌ای گذشته).

🔹 مکانیسم اجرا:
- گروه آزمایش: دریافت برنامه ورزشی با مربی اختصاصی (ملاقات دوهفته‌ای در سال اول، ماهانه در سال‌های بعد)
- گروه کنترل: دریافت بروشور آموزشی
- فعالیت انتخابی بیشتر بیماران: پیاده‌روی ۴۵ دقیقه‌ای چندبار در هفته

🔹 کلید موفقیت:
پشتیبانی مستمر مربیان
«من نمی‌خواستم به جلسه بعدی بروم و بگویم کاری نکردم!»

— ترری سوئین-کالینز، بیمار ۶۲ ساله

پروفسور کری کورنیا (دانشگاه آلبرتا):
«تغییر رفتار پایدار زمانی رخ می‌دهد که:
۱. افراد به فواید باور داشته باشند
۲. فعالیت برایشان لذت‌بخش باشد
۳. عنصر اجتماعی وجود داشته باشد»


🔹 پیامدهای بالینی:
دکتر کریستوفر بوث (سرپرست مطالعه):
«تمرین‌های ورزشی با هزینه‌ای معادل چند هزار دلار به‌ازای هر بیمار، مداخله‌ای مقرون‌به‌صرفه برای:
- بهبود کیفیت زندگی
- کاهش عود سرطان
- افزایش طول عمر است»


🔹 گام بعدی پژوهش:
بررسی نمونه‌های خونی بیماران برای کشف مکانیسم‌های بیولوژیک
(اثر ورزش بر سیستم ایمنی، متابولیسم انسولین و ...)

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#سرطان #پیشگیری_سرطان #سلامتی #ورزش
🔺 فرود تاریخی کاوشگر خصوصی ژاپن بر ماه در «دریای سرما»
(تلاش دوم پس از شکست ۲۰۲۳)


🔹 شرکت ispace ژاپن پنجشنبه ۱۵ خرداد (۵ ژوئن) ساعت ۲۳:۵۴ به وقت تهران، فرودگر «رزیلینس» را در منطقه Mare Frigoris (دریای سرما) - دشتی بازالتی در نیمکره شمالی ماه - فرود خواهد آورد.

منطقه Mare Frigoris یکی از گسترده‌ترین حوضه‌های ماه با ۱٬۴۰۰ کیلومتر طول است که نمونه‌های بازالتی آن می‌تواند اسرار تکامل مغناطیسی ماه را فاش کند.

🔹 اهمیت ماموریت:
- اولین فرود خصوصی ژاپن روی ماه در صورت موفقیت
- تکمیل کننده فرود دولتی SLIM (ژاپن ۲۰۲۴)
- استقرار مریخ‌نورد ۴کیلوگرمی Tenacious و مجموعه ابزارهای علمی

🔹 مسیر پیچیده فضاپیما:
۱. پرتاب با فالکون‌۹ اسپیس‌ایکس (۲۶ دی ۱۴۰۳)
۲. مانورهای مداری زمینی و پرواز کناری ماه
۳. ورود به مدار ماه (۱۷ اردیبهشت)
۴. کاهش ارتفاع به ۱۰۰ کیلومتر (۷ خرداد)

فناوری کلیدی:
حرکت در مدار پایین با سرعت ۵٬۸۰۰ کیلومتر بر ساعت (هر دور کامل در ۲ ساعت) و اصلاح مسیر با مانور OTM (تریم مداری) برای دقت در فرود.

🔹 درس‌های شکست ۲۰۲۳:
فرودگر قبلی ispace به‌دلیل محاسبه نادرست ارتفاع سقوط کرد. نسخه جدید مجهز به:
- سنجش‌گرهای لیدار پیشرفته
- نرم‌افزار ناوبری به‌روزرسانی شده
- سیستم پیش‌رانش اضافی

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فضا #ماه #ژاپن #فناوری
🔺 بازنگری در سرنوشت کهکشان‌ها: برخورد راه‌شیری و آندرومدا «قطعیت» ندارد

🔹 شبیه‌سازی‌های جدید با استفاده از داده‌های تلسکوپ‌های هابل و گایا نشان می‌دهد احتمال برخورد کهکشان ما با آندرومدا در ۵ میلیارد سال آینده تنها ۲٪ است - برخلاف باور پیشین که این رویداد را قطعی می‌دانست.

کلید یافته‌ها:
- اثر گرانشی ابر ماژلانی بزرگ (LMC) به‌عنوان ماهواره کهکشان ما، مسیر حرکت را تغییر می‌دهد
- در ۵۰٪ سناریوها، دو کهکشان پس از یک ملاقات نزدیک (۵۰۰٬۰۰۰ سال نوری) در ۸-۱۰ میلیارد سال آینده ادغام می‌شوند
- در سایر موارد، با فاصله‌ای بیش از ۱ میلیون سال نوری از هم می‌گذرند

🔹 تفاوت با مطالعات پیشین:
۱. لحاظ کردن عدم قطعیت‌های مشاهده‌ای برای نخستین بار
۲. اجرای ۱۰۰٬۰۰۰ شبیه‌سازی (به‌جای تمرکز بر محتمل‌ترین سناریو)
۳. افزودن اثر کهکشان مثلث (M33) و LMC در محاسبات

«وقتی نتایج را دیدیم، شوکه شدیم!»

دکتر تیل ساوالا، سرپرست پژوهش از دانشگاه هلسینکی

🔹 پیامدهای انسانی:
- حتی در صورت ادغام، خورشید تا ۵ میلیارد سال دیگر به غول سرخ تبدیل و خاموش شده
- کهکشان حاصل Milkomeda (ترکیب نام‌ها) دیگر تنها گزینه نیست

چرا LMC چنین تأثیری دارد؟
این ابر با جرم ۱۵٪ راه‌شیری، نیروی گرانشی عمود بر مسیر آندرومدا اعمال می‌کند و مانند «تیر» مسیر را منحرف می‌سازد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #کیهان‌شناسی #کهکشان #فضا
🔺 امواج مرموز گرینلند: سونامی‌های به‌دام‌افتاده در دامِ یخ‌رُفت‌های یخچالی
(مطالعه دانشگاه آکسفورد، Nature Communications)

🔹 کشف کلید سیگنال‌های لرزه‌ای ۹۰ ثانیه‌ای سال ۲۰۲۳: تحلیل داده‌های ماهواره SWOT تأیید کرد دو سونامی عظیم ناشی از ذوب یخچال در آبدره‌های شرق گرینلند، به‌دلیل ساختار زمین‌شناسی ویژه، به امواج ایستاده (Seiches) با دوره تناوب دقیق تبدیل شدند.

🔹 امواج در آبدره دیکسون محبوس شده و تا ۹ روز با دامنه ۲ متر (مشاهده‌شده توسط رادار KaRIn) نوسان کردند. جهت شیب سطح آب هر ۴۵ ثانیه معکوس می‌شد که نشان‌دهنده حرکت رفت‌وبرگشتی آب بود.

مکانیسم به‌دام‌اندازی موج:
۱. آبدره (Fjord): دره U شکل غرق‌شده با دیواره‌های پرشیب (عمق تا ۱۳۰۰ متر) که توسط یخچال‌های عصر یخبندان تراشیده شده‌اند.
۲. یخرفت پایانه‌ای (Terminal Moraine): سد طبیعی از رسوبات یخچالی در دهانه آبدره که مانند سدی زیرآبی عمل می‌کند.
◽️ این سازند (متشکل از سنگ‌های کنده‌شده از بستر و دیواره‌ها توسط یخچال) باعث کم‌عمق‌شدن گلوگاه آبدره نسبت به بخش‌های داخلی می‌شود.
◽️ در این رویداد، یخرفت‌ها انرژی سونامی را در آبدره به دام انداخته و با انعکاس مکرر امواج، پدیده Seiche را ایجاد کردند.

🔹 پیوند با تغییرات اقلیمی:
ذوب شتاب‌گیرنده یخچال‌ها (ناشی از گرمایش جهانی)
→ کاهش فشار بر دامنه کوه‌ها
→ زمین‌لغزش‌های بزرگ
→ تولید سونامی‌های مکرر

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تغییرات_اقلیمی #زمین‌شناسی #یخرفت #آبدره #گرینلند
🔺 تپه مرموز سودان: لب‌های سنگی که از فضا چشمک می‌زنند

🔹 در سال ۲۰۱۲، ماهواره‌های گوگل‌ارث پدیده‌ای عجیب در دارفور غربی سودان ثبت کردند: تپه‌ای به طول ۹۰۰ متر و عرض ۳۵۰ متر که شبیه لب‌های غنچه‌شده انسانی است! این ساختار که «لب‌های خشکی‌زده» نامیده می‌شود، در ابتدا با رنگ صورتی در میان زمین‌های خشک توجه را جلب کرد، اما تصاویر جدیدتر (۲۰۲۵) نشان می‌دهد امروز با پوشش گیاهی سبز احاطه شده است.

🔹 زمین‌شناسان دانشگاه اورگن با بررسی تصاویر، فرضیه‌ای جالب ارائه کرده‌اند:
• یک دایک (Dike) - تیغه سنگی مقاوم - در امتداد مرکز تپه قرار دارد.
• این سازه سخت‌تر از سنگ‌های نرم‌تر اطراف، در برابر فرسایش مقاومت کرده است.
• سنگ‌های نرم دو طرف دایک با گذشت زمان فرسایش یافته‌اند و شیب‌های لب‌مانند را ایجاد کرده‌اند.

دایک (Dike) چیست؟
ساختاری زمین‌شناسی متشکل از سنگ‌های آذرین (معمولاً بازالت) که شکاف‌های پوسته زمین را پر می‌کند. این سازه‌ها بر دو نوعند:
۱. آتشفشانی: ماگما از شکاف‌ها به سطح نفوذ می‌کند.
۲. تکتونیکی: فشار صفحات زمین‌ساختی، سنگ‌های مذاب را به سمت بالا می‌راند.
◽️ نمونه‌های مشابه در نیومکزیکو (آمریکا) و یوکان (کانادا) دیده می‌شوند.
◽️ شکل لب‌مانند این تپه، نتیجه تفاوت مقاومت سنگ‌ها در برابر باد و باران طی میلیون‌ها سال است.

⚠️ محدودیت تحقیق:
رورینگ تأکید می‌کند این تفسیر صرفاً یک فرضیه است و بدون بررسی میدانی و نمونه‌برداری، نمی‌توان با قطعیت علت شکل‌گیری را تأیید کرد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#زمین_شناسی #سودان #دایک #فرسایش
🔺 چگونه سیاهچاله‌های کلان‌جرم به شتاب‌دهنده‌های طبیعی ذرات تبدیل می‌شوند؟

🔹 دانشمندان معتقدند برای رمزگشایی از اسرار ماده تاریک می‌توان به سیاهچاله‌های کلان‌جرم و توانایی آن‌ها در نقش آوردن به عنوان شتاب‌دهنده‌های ذرات طبیعی روی آورد. تحقیقات جدید نشان می‌دهد شرایط پیرامون سیاهچاله‌ها به‌مراتب خشن‌تر از تصورات پیشین است.

🔹 سیاهچاله‌های کلان‌جرم در قلب کهکشان‌ها که میلیون‌ها تا میلیاردها برابر خورشید جرم دارند، معمولاً توسط ابرهای مسطحی از مواد به نام «حلقه‌های تجمعی» (Accretion Disks) احاطه شده‌اند. با چرخش سریع این سیاهچاله‌ها، بخشی از مواد به قطب‌های آنها هدایت شده و به صورت جت‌های پلاسمایی با سرعت نزدیک به نور به فضا پرتاب می‌شوند.

حلقه تجمعی ساختاری دیسک‌مانند از گاز و غبار است که تحت تأثیر گرانش سیاهچاله به دور آن می‌چرخد. اصطکاک در این حلقه باعث گرمایش مواد تا میلیون‌ها درجه و تابش انرژی شدید می‌شود. جت‌های نسبیتی فوران‌های پرسرعتی هستند که در راستای محور چرخش سیاهچاله به بیرون پرتاب می‌شوند و می‌توانند ذرات را تا انرژی‌های خارق‌العاده شتاب دهند.

🔹 پژوهش جدید نشان می‌دهد جریان‌های گازی نزدیک سیاهچاله‌ها می‌توانند انرژی چرخشی آنها را جذب کنند. جوزف سیلک، فیزیک‌دان دانشگاه جانز هاپکینز توضیح می‌دهد:
«وقتی ذرات در این محیط‌ها با هم برخورد می‌کنند، برخی توسط سیاهچاله بلعیده می‌شوند، اما برخی دیگر با انرژی و تکانه کافی فرار کرده و تا حد بی‌سابقه‌ای شتاب می‌گیرند. این ذرات می‌توانند به زمین رسیده و از درون آشکارسازهای ما عبور کنند.»


🔹 کشف کلیدی این است که این فرآیند شرایطی به‌مراتب خشن‌تر از تصورات پیشین ایجاد می‌کند و برخوردهای پرانرژی مشابه آزمایش‌های LHC را ممکن می‌سازد. سیلک تأکید می‌کند:
«انرژی این ذرات حتی می‌تواند از قدرتمندترین شتاب‌دهنده‌های در دست ساخت انسان فراتر رود.»


🔹 سیاهچاله‌های کلان‌جرم در مرکز کهکشان‌ها با استفاده از میدان‌های گرانشی فوق‌قوی و چرخش سریع خود، می‌توانند ذرات را تا انرژی‌های غیرقابل دسترس در زمین شتاب دهند. این فرآیندهای طبیعی قادرند ذرات ماده تاریک را تولید کرده و آن‌ها را به سمت زمین گسیل دارند.

🔹 اگرچه نظریه جذاب است، ردیابی ذرات پرانرژی از سیاهچاله‌های دوردست دشوار خواهد بود. راه‌حل احتمالی، استفاده از رصدخانه‌های موجود است که ابرنواخترها و فوران‌های سیاهچاله‌ها را رصد می‌کنند.

🔹 سیلک خوشبین است:
«سیاهچاله‌ها دورند، اما این ذرات سرانجام به ما خواهند رسید. اگر نشانه‌ای غیرعادی در داده‌ها ببینیم، ممکن است سرنخی از ماده تاریک باشد.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سیاهچاله #فیزیک_ذرات #کیهان‌شناسی
🔺 کشف آب در اطراف یک ستاره‌ی جوان شبیه خورشید برای نخستین بار

🔹 تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) موفق به شناسایی یخ آب در قرص‌خرده‌سنگ‌های اطراف ستاره‌ی «HD 181327» شد. این ستاره‌ی ۲۳ میلیون ساله که ۱۵۵ سال نوری از زمین فاصله دارد، از نظر جرم و دمای سطح مشابه خورشید ماست.

🔹 تحلیل طیف‌سنج فروسرخ وب نشان داد بیش از ۲۰٪ جرم حلقه‌ی بیرونی این سامانه را یخ آب تشکیل می‌دهد. این یخ‌ها به‌شکل «گلوله‌های برفی آلوده» (ترکیب یخ با ذرات غبار) هستند که مشابه ساختار اجرام کمربند کویپر در سامانه خورشیدی خودمان است.

قرص خرده‌سنگ‌ها (Debris Disk) حلقه‌ای از غبار و بقایای سیاره‌ای است که پس از تشکیل سیارات به‌جا می‌ماند. وجود یخ آب در این قرص‌ها سوختی برای شکل‌گیری سیارات جدید فراهم می‌کند.

کمربند کویپر: گنجینه‌ی یخی سامانه خورشیدی
تاریخچه کشف:
- نخستین بار در ۱۹۳۰ توسط اخترشناسی به نام فردریک لئونارد به صورت نظریه مطرح شد.
- نامگذاری به افتخار جرارد کویپر (اخترشناس هلندی-آمریکایی) انجام گرفت که در دهه ۱۹۵۰ با مطالعه مدار دنباله‌دارها و اجرامی مانند پلوتون، وجود این کمربند را پیش‌بینی کرد.
- نخستین جرم کمربند به نام «۱۹۹۲ QB۱» با قطر ۲۴۰ کیلومتر، ۲۰ سال پس از مرگ کویپر (۱۹۹۲) در فاصله ۴۲ واحد نجومی کشف شد.

🔹 نکته جالب:
- با نزدیک‌شدن به ستاره، از مقدار یخ آب کاسته می‌شود (تنها ۸٪ در نیمه‌راه قرص)
- در مناطق نزدیک به ستاره، تابش فرابنفش باعث تبخیر یخ‌ها شده یا آب در سنگ‌ها و سیارک‌ها محبوس شده است

🔹 یافته‌های کلیدی:
۱. این نخستین بار است که یخ بلوری (Crystalline Ice) - مشابه یخ‌های حلقه‌های زحل - در قرص یک ستاره جوان شناسایی می‌شود
۲. برخوردهای مداوم بین اجرام یخی در این سامانه، ذرات غباری حاوی یخ را آزاد می‌کند که توسط وب قابل رصد است
۳. داده‌ها تأیید می‌کنند کمربند کویپر در سامانه خورشیدی ما نیز در گذشته‌ای دور مشابه چنین شرایطی داشته است

«چن شی» سرپرست پژوهش از دانشگاه جانز هاپکینز:
«وب نه‌تنها یخ آب، بلکه یخ بلوری را آشکار کرد. وجود این مواد، شکل‌گیری سیارات را تسهیل می‌کند و ممکن است طی صدها میلیون سال بعد به سیارات سنگی این سامانه منتقل شوند.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#اخترفیزیک #نجوم #سیارات_فراخورشیدی
🔺 کشف ابرماده کوانتومی جدید: انقلابی در الکترونیک آینده
(مطالعه دانشگاه رایس - Nature Communications)

🔹 فیزیک‌دانان دانشگاه رایس با تغییر تقارن بلوری تانتالوم دی‌سولفید (TaS₂) و افزودن اندکی ایندیم (In)، ماده‌ای به نام «فلز خط گره‌ی کرامرز» (Kramers Nodal Line Metal) ساخته‌اند. این ماده دو ویژگی نادر را همزمان دارد:
• رفتار توپولوژیک الکترون‌ها
: الکترون‌های با اسپین بالا و پایین در فضای مومنتوم مسیرهای جداگانه‌ای طی می‌کنند (مثل حرکت خودروها در اتوبان دوطرفه) تا به خط گره‌ی کرامرز برسند.
ابررسانایی بدون اتلاف انرژی: قابلیت انتقال برق بدون مقاومت الکتریکی.

🔹 این ترکیب بی‌سابقه می‌تواند منجر به ساخت ابررساناهای توپولوژیک شود که مصرف انرژی در دستگاه‌های الکترونیکی را تا ۹۰٪ کاهش داده و پردازش کوانتومی را متحول کند.

🔹 روش تحقیق:
۱. تغییر ساختار بلوری با افزودن ۰.۵-۲٪ ایندیم بهTaS₂
۲. استفاده از طیف‌سنجی فوتوالکترونی زاویه‌حل‌شده اسپینی (spin-ARPES) برای ردیابی مسیر الکترون‌ها
۳. تأیید نتایج با محاسبات نظری مبتنی بر اصول اولیه

خط گره‌ی کرامرز (KNL)
نقاطی در فضای کوانتومی که در آن‌ها حالت‌های اسپین بالا/پایین الکترون‌ها ادغام می‌شوند. این پدیده فقط در مواد با تقارن خاص بلوری رخ می‌دهد و از الکترون‌ها در برابر ناهنجاری‌ها محافظت می‌کند.

🔹 چشم‌انداز کاربردی:
• ساخت تراشه‌های کوانتومی با اتلاف حرارتی نزدیک به صفر
• توسعه رایانه‌های کوانتومی پایدارتر در دمای اتاق
• شبکه‌های برق فوق‌کارآمد

🔹 پروفسور مینگ یی، سرپرست تیم:
«این ماده مسیر جدیدی برای طراحی مواد کوانتومی با خواص سفارشی‌سازی‌شده باز می‌کند. هم‌اکنون در حال بررسی نمونه‌های با درصد ایندیم متفاوت برای بهینه‌سازی هستیم.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فیزیک_کوانتوم #ابررسانایی #فناوری_آینده
🔺 به‌دست آوردن ابر-درهم‌تنیدگی در اتم‌های در حال لرزش برای اولین بار

🔹 اتم‌ها همواره در لرزش‌اند و مهار این حرکت برای سامانه‌های کوانتومی دشوار بود. در مطالعه‌ای جدید، پژوهشگران نشان دادند که می‌توان این لرزش را به‌جای مزاحمت، به مزیت تبدیل کرد.

🔹 تیم «آدام شاو» از Caltech با استفاده از «انبرک‌های نوری» و روش «خنک‌سازی با حذف»، حرکت اتم را کنترل کردند و به‌جای منجمدکردن کامل، از آن برای رمزگذاری داده بهره بردند.

🔹 قبلاً ابر-درهم‌تنیدگی (حالت همزمان چند ویژگی کوانتومی) تنها در فوتون‌ها مشاهده شده بود؛ اما این گروه موفق شد برای اولین بار در اتم‌های «استرانسیم (Sr)» این پدیده را در شرایط آزمایشگاهی ایجاد کند. آن‌ها با تنظیم لیزر ۵۳۲ نانومتری و استفاده از «پراکنش رامان»، دو حالت انرژی (منیفولدهای S و D) را به‌صورت هم‌زمینه در هم درهم‌تنیدند. در نتیجه، حرکت و سطح انرژی دو اتم هم‌زمان به‌هم مرتبط شدند.

«پراکنش رامان» پدیده‌ای است که در آن فوتون‌ها انرژی خود را با اتم عوض می‌کنند. با تنظیم دقیق فرکانس لیزر، پژوهشگران توانستند اتم‌ها را در حالت برهم‌نهی قرار دهند؛ یعنی اتم در دو حالت جنبشی مختلف هم‌زمان باشد.

🔹 این روش «ابر-درهم‌تنیدگی دوگانه» را با دقت ۹۶/۳٪ در «حالت بل» تولید کرد؛ رقمی که با دروازه‌های هم‌نوع قابل مقایسه است. این دستاورد راه را برای کاهش خطاهای کوانتومی بدون افزایش پیچیدگی باز می‌کند.

«حالت بل» یکی از استانداردترین حالات درهم‌تنیدگی دو کیوبیتی است که بیش‌ترین همبستگی کوانتومی را فراهم می‌کند.

🔹 اهمیت این مطالعه فراتر از ثبت رکورد جدید است: کنترل حرکت اتم می‌تواند محاسبات کوانتومی را کارآمدتر کند و به بهبود «ساعت‌های اتمی» منجر شود. پژوهشگران درصدد‌اند عملکرد این دروازه را برای «تشخیص حالت میانه‌مدار» و تصحیح خطاها بهبود دهند و آن را در گره‌های شبکه کوانتومی مبتنی بر یون‌های به دام افتاده به کار گیرند.

ساعت‌های اتمی یون‌گیر (Trapped-Ion Atomic Clocks) دقیق‌ترین ساعت‌های فعلی هستند. هرچه کنترل میدان‌ها و خنک‌سازی یون بهتر باشد، نوسان‌سنج داخلی اتم دقیق‌تر عمل می‌کند و خطای زمانی به حداقل می‌رسد.

🆔 @Science_Focus
[منبع]
#کوانتوم #فیزیک_کوانتومی #پیشرفت_علمی
🔺 تیغ بودجه‌بندی ترامپ بر گردن ماموریت‌های علمی ناسا

🔹 بودجه پیشنهادی ترامپ برای سال ۲۰۲۵، ۲۵٪ از کل بودجه ناسا و ۴۷٪ از بودجه علمی آن را قطع می‌کند. این طرح ۴۰ ماموریت فعال و آتی را «کم‌اولویت» خوانده و لغو می‌کند.

🔹 ماموریت‌های در معرض لغو:
- خورشید: پایان ماموریت‌های ACE، HelioSwarm، THEMIS (مطالعه طوفان‌های خورشیدی)
- زهره: کنسلی پروژه‌های DAVINCI و VERITAS (کاوش اتمسفر و زمین‌شناسی) + خروج از ماموریت EnVision اروپا
- زمین: قطع ۱۷ برنامه شامل Terra، Aqua (پایش تغییرات آب‌وهوایی ۳۰ ساله) و Landsat NEXT
- ماه: لغو Lunar Gateway (ایستگاه فضایی مدار ماه) و Lunar Trailblazer (نقشه‌برداری آب‌های ماه)
- مریخ: توقف Mars Sample Return (بازگرداندن نمونه به زمین) و MAVEN (مطالعه اتمسفر)
- اعماق فضا: خاموشی جونو (مشتری)، نیوهورایزنز (پلوتو) و OSIRIS-APEX (ملاقات با سیارک آپوفیس)

نکته کلیدی: بسیاری از این ماموریت‌ها هم‌اکنون در حال اجرا و تولید داده‌های علمی هستند. برای مثال:
• جونو تنها کاوشگر فعال در مشتری
• پروژه MAVEN تنها مدارگرد مطالعه اتمسفر مریخ
• ترا و آکوا اصلی‌ترین منابع داده‌های اقلیمی ناسا

🔹 پیامدهای گسترده:
۱. تخریب همکاری‌های بین‌المللی: خروج از پروژه‌های مشترک با ESA و JAXA
۲. توقف اکتشافات کلیدی: مطالعه صفحه‌تکتونیک زهره، نمونه‌برداری از مریخ
۳. تضعیف امنیت زمین: کاهش توان پایش طوفان‌ها و تغییرات اقلیمی

🔹 این طرح همچنین بودجه NSF (شامل یک پایگاه LIGO) و NOAA را کاهش می‌دهد. تحلیلگران هشدار می‌دهند هر ۱ دلار سرمایه‌گذاری در علوم فضایی به‌طور متوسط ۵ دلار بازده اقتصادی دارد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#ناسا #سیاست_فضایی #اکتشافات_فضایی
🔺 غذاهای صنعتی و زنگ‌خطر پارکینسون

🔹 مصرف بالای غذاهای فوق‌فرآوری شده (مانند سوسیس، نوشابه‌های گازدار، کیک‌های بسته‌بندی و چیپس) با افزایش ۲.۵ برابری علائم اولیه پارکینسون مرتبط است. این یافته‌ها حاصل مطالعه‌ای ۲۶ ساله روی ۴۲,۸۵۳ نفر با میانگین سنی ۴۸ سال است.

🔹 محققان آکادمی نورولوژی آمریکا با ردیابی الگوی غذایی و سلامت شرکت‌کنندگان دریافتند افرادی که روزانه بیش از ۱۱ واحد غذای فرآوری شده مصرف می‌کنند، نسبت به گروهی که کمتر از ۳ واحد می‌خورند، احتمال بیشتری دارد سه یا بیشتر از نشانه‌های پیش‌درآمدی پارکینسون را بروز دهند.

فاز پیش‌درآمدی پارکینسون (Prodromal Parkinson’s) مرحله‌ای است که سال‌ها قبل از بروز علائم حرکتی اصلی (مانند لرزش و کندی حرکت) رخ می‌دهد. نشانه‌های آن شامل:
• اختلال رفتار خواب REM (فریاد زدن یا حرکات ناگهانی در خواب)
• کاهش حس بویایی
• یبوست مزمن
• دردهای بدن بدون علت مشخص

🔹 جالب اینجاست که ارتباط مصرف این غذاها با همه نشانه‌های فوق به‌جز یبوست معنادار بود. نمونه‌های غذاهای فوق‌فرآوری شده در مطالعه:
- نوشابه‌های شیرین
- سوسیس و کالباس
- غلات صبحانه شیرین
- کیک‌ها و کلوچه‌های بسته‌بندی
- سس‌های صنعتی (۱ سروینگ = ۱ قاشق غذاخوری)

🔹 پروفسور شیانگ گائو، سرپرست تحقیق از دانشگاه فودان چین، هشدار می‌دهد:
«رژیم‌های غذایی ناسالم ممکن است روند تخریب عصبی را تسریع کنند. جایگزینی غذاهای فرآوری شده با گزینه‌های طبیعی، راهکار ساده‌ای برای محافظت از سلامت مغز است.»


محدودیت کلیدی مطالعه: داده‌های مصرف غذایی به‌صورت خوداظهاری جمع‌آوری شده‌اند. همچنین اگرچه این پژوهش ارتباط آماری معناداری را نشان می‌دهد، اما دلیلی بر رابطه علت‌ومعلولی نیست.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#پارکینسون #تغذیه_سالم #سلامت_مغز #علوم_عصبی
🔺 مدل جدیدی برای شناسایی سیارات فراخورشیدیِ میزبان حیات

🔹 جستجوی حیات فراتر از زمین، نیروی محرک اصلی اخترشناسی و علوم سیاره‌ای مدرن است. اخیراً مدل کمّی جدیدی به نام «چارچوب کمّی سکونت‌پذیری» توسعه یافته که به دانشمندان کمک می‌کند سیارات یا قمرهای امیدوارکننده را برای جستجوی حیات اولویت‌بندی کنند و زیست‌نشانگرهای بالقوه را تفسیر نمایند.

🔹 این چارچوب دو پرسش کلیدی را پاسخ می‌دهد:
۱) آیا شرایط یک زیست‌گاه فرازمینی برای بقای گونه‌های خاص (شناخته‌شده یا ناشناخته) مناسب است؟
۲) با توجه به داده‌های ناقص و عدم قطعیت‌های اندازه‌گیری، احتمال سکونت‌پذیری چقدر است؟

🔹 برخلاف رویکرد سنتی «دنبال کردن آب»، این مدل با مقایسه‌ی «نیازهای زیستیِ ارگانیسم‌ها» و «شرایط محیطیِ سیارات» کار می‌کند. داده‌های آن از مطالعات حدومرز حیات روی زمین (مانند باکتری‌های چشمه‌های آب گرم یا حشرات هیمالیا) تأمین می‌شود.

زیست‌نشانگرها (Biosignatures) نشانه‌های شیمیایی یا فیزیکیِ احتمالی حیات در سیارات دیگر هستند (مانند اکسیژن در جو). تشخیص قطعی آن‌ها دشوار است زیرا فرآیندهای غیرزیستی نیز می‌توانند این نشانه‌ها را ایجاد کنند.
این مدل با محاسبه‌ی احتمال سازگاریِ «نیازهای یک گونه» و «شرایط سیاره»، ابزاری برای تلسکوپ‌های آینده مانند «رصدخانه جهان‌های سکونت‌پذیر» ناسا فراهم می‌کند.

🔹 مدل به صورت متن‌باز در دسترس است و می‌تواند برای تحلیل محیط‌هایی مانند اقیانوس زیرسطحیِ اروپا (قمر مشتری) یا سیاره‌ی K2-18b (که اخیراً ادعای وجود زیست‌نشانگرها در آن مطرح شد) به کار رود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#اخترزیست‌شناسی #سیارات_فراخورشیدی #نجوم #حیات_فرازمینی